Offret (1986)

Ik ken het gegeven ook. Maar ik geloof echt absoluut niet dat Tarkovsky dit in zijn film heeft verwerkt. Sterker nog:

Ik betwijfel zelfs ten zeerste of Aleksandr als Jezus fungeert, of dat Maria enige link heeft met haar heilige naamgenote en of God de mensheid uiteindelijk voor een ramp heeft behoed... Was er uberhaupt wel sprake van een aankomende Apocalypse? Ik geloof niet dat Tarkovsky ook maar iets heeft willen symboliseren in de film. Dit is een film over spiritualiteit, net als de rest van zijn oeuvre. En deze film is al uberhaupt niet eenduidig te interpreteren. Tarkovsky geeft de kijker ruimte en beeld slechts uit wat ie in de wereld waarneemt.

En als ik al geen symboliek kan waarnemen, dan kan ik al helemaal geen theorieen mbt deze 'symboliek' aannemen.

Dat is jouw (en dus tevens een andere) kijk op deze film. Doch, ik blijf er bij dat deze film meer iets van z'n tijdgeest heeft dan andere films van hem. 1986 woedde de koude oorlog ook nog steeds en had je veel kernwapen-issues die ook genoemd worden in de film. Net als Solyaris kun je deze film ook duidelijk in een decennium plaatsen en aan die tijdgebondenheid kunnen dan weer theorieen geplakt worden.

Boden Stalker en Solyaris nog interessante thema's (maar saai uitgewerkt), bij Offret boeit het thema me al niet en dan wordt het wel een erg saaie bedoening. De personages zijn vooral irritant en weinig menselijk, ik kan me er niet mee identificeren. Er zitten wel een aantal hele mooie scenes/shots in, maar als geheel vond ik het niks.

Helaas, na 4 films kan ik wel concluderen dat Tarkovsky mijn regisseur niet is. Voorlopig is dit even de laatste.

Stalker saai uitgewerkt?

Laten we het houden op een beetje langdradig.

De zwanenzang van Tarkovski is uiteraard weer doordrenkt met zwaarbeladenheid. Interessante thema's hoeven echter nog geen interessante film op te leveren. De trage beelden van de lege omgeving onderstreepten fraai de sombere boodschap van de film. Maar de gesprekken met de postbode annex grapjas waren irritant vaag.

Misschien dat hele diepzinnige mensen kostelijk hebben gelachen om de Nietzscheaanse grapjes maar bij mij kon het niet rekenen op een gulle lach.

Daar waar Stalker vanwege de mysterieuze metaforische wereld en Nostalghia vanwege de poëtische beelden me wel konden boeien, is Offret in geen opzicht echt geslaagd.

Het cameratrucje bij de spiegelscenes was erg knap gedaan.

2*

Sommigen zitten dan gevangen in een sfeer-spanning, voor hen heeft de filmstijl dus wel positief effect, maar dat was jou waarschijnlijk al duidelijk

Ik heb vanmiddag de film bekeken maar er was mij nog iets niet duidelijk.
Ik snap niet wat het aandeel van Maria in het verhaal is. Waarom moet Aleksandr naar haar toe en met haar naar bed?

Iemand die me dat zou kunnen uitleggen?

Ik doe maar een gooi:
Ik denk dat het een voorbeeld is van godsdienstwaanzin. Hij misinterpreteert de woorden van de postbode, en hoort tegelijk de naam van Maria.
De wereld gaat ten onder door een of andere catastrofe. Tenzij, tenzij hij een daad stelt en zich opoffert.
In zijn gestoorde brein denkt hij dat een kind moet verwerkken bij Maria. Dit kind zal de verlosser zijn en de aarde redden van de ondergang.
Zo maar wat uit de lucht gezwets, maar dat zijn wat gedachten die in me opkwamen. Ik zal het wel fout hebben of een verkeerd gevoel voor humor. Wie zal het zeggen.

Helemaal mee eens. Misschien komt het ook doordat ik zelf gewoon meer van natuur houd dan van science-fiction, maar Offret sprak me veel meer aan dan Solyaris.

Film ziet er prachtig uit, mooi geacteerd en in het begin zit een geweldige dialoog maar de film wordt me steeds meer te afstandelijk. 3,5* voorlopig

Sinds wanneer heet deze film Offret - Sacrificatio. ?

Offret is toch de officiële titel ?

Is al een behoorlijke tijd zo volgens mij. De dubbeltitel is in ieder geval de spelling zoals hier op de poster te zien is, waarschijnlijk staat het ook zo in de begintitels (IMDb's criterium).

Yep.

http://img129.imageshack.us/img129/7558/offret5hj.jpg

Aha. Dat zal het wel verklaren. Thanks.

Net als 'Zerkalo' kan ik hier geen touw aan vast knopen. 'Stalker' was mijn eerste Tarkovskij en die vond ik fantastisch, maar deze en 'Zerkalo' gaan mijn petje bij de eerste kijkbeurt echt te boven. Toch een 3,5/5, vanwege de somtijds fraaie dialogen en scenes (vooral die lange scene met het brandende huis natuurlijk) en de ringcompositie die mij, ook al begreep ik er geen hout van, toch intrigeerde. Dit zijn duidelijk films die meerdere kijkbeurten behoeven (en verdienen), maar o, wat eist Tarkovskij toch weer noeste arbeid voor waardering van zijn film!

Pff, even laten bezinken hoor. Tarkovsky maakt het de kijker absoluut niet makkelijk.
Waar de film nou precies over gaat is moeilijk te definieren. Het feit dat Tarkovsky de film opdraagt aan zijn zoon maakt het voor mij misschien iets duidelijker. Een soort ode aan de onschuld en onwetendheid van een kind. Het kind in de film is een personage die gezegend is. Iedere volwassene om hem heen vreest de dood en het einde van de wereld. Het jongetje behoudt zijn routine (zoals in het begin werd uitgelegd) door de boom water te geven, slaapt gedurende de dreigende oorlog en praat ook nog eens niet waardoor hij dus haast niets meekrijgt van de oorlog en de daarmee dreigende apocalyps. Ignorance is bliss. Dit lijkt mij wel een belangrijk punt in de film.
Wil ik de film beter begrijpen zou ik m vaker moeten zien en ik moet zeggen dat ik dat helemaal niet erg zou vinden.
Wat kan deze regisseur prachtige beelden tevoorschijn toveren. Wat een kille, koude en desolate beelden krijgen we hier te zien. Vanaf het punt dat de oorlog dreigt en de film wat grijzer wordt heb ik mn ogen niet van het scherm kunnen houden. Geweldige beelden. De scene dat ze allemaal voor de tv zitten bv; magnifiek. Dit in combinatie met de geluidseffecten van dingen als een klok, het japanse? gezang, het rinkelen van de telefoon e.d. die door de film verspreid zijn levert erg mooie cinema af.
Er straalt op momenten zoveel rust uit de film dat het haast hypnotiserend werkt. Iets wat ik bij de andere film van Tarkovsky, die ik heb gezien, ook al had nml Stalker.
Maar die rust is tegelijkertijd ook erg onheilspellend wat Offret iets bizars meegeeft en perfect de situatie weergeeft.
Het acteerwerk is zeer behoorlijk. Iedereen is overtuigend in zijn rol en ik heb geen moment getwijfeld aan de acteurs. Wel vreemd dat de vrouw van Alexander opeens in het engels begon te schreeuwen.
Geen alledaagse hap dit maar ik prefereer dit altijd boven een oppervlakkige Hollywood film om maar wat te noemen.
Dit is film waar ik van hou. Symboliek, mooie beelden, prachtige muziek/geluid, een film die nog dagenlang blijft spoken.
4,5*

Wauw wat een film, heel mooi.

Jammer dat ik er niet veel van snap.

Ik blijf erbij dat snappen van een film absoluut niet geheel nodig is. Tarkovsky’s films snap ik nooit (helemaal), maar wil ik eigenlijk ook niet. Het zijn mythes verhuld in bijbelse symboliek, prachtige poëzie, schitterende beelden, grootse voorstellingen. En in zijn abstractie zegt het zoveel meer dan menig film weet uit te leggen.

Het Offer is prachtig, vooral naar het einde toe, waar droom, waanzin, geloof en wanhoop vloeiend in elkaar overlopen. Wat is Erbarme Dich toch een mooi stuk.. De hoofdrolspeler is in mijn ogen een stervende Tarkovsky, die de film/zijn verhalen opdraagt aan zijn zoon/kleinzoon.

Ik heb ook altijd het idee dat Tarkovsky meer vragen oproept dan antwoorden geeft, voor zichzelf en voor de kijker. En juist dat maakt zijn films zo mystiek, zo niet alledaags. Dat in combinatie met zijn camera werk, wisseling tussen kleur, zwart/wit en sepia tinten, maakt het tot een hypnotiserend geheel. Voor de rest was de Zweedse (?) en Japanse muziek ook erg mooi, en iets wat ik nog niet op die manier in zijn films gehoord heb.

Toch vind ik Stalker, Nostalghia en Zerkalo nog ietsje mooier, waarschijnlijk omdat daar nog net iets meer hypnose inzit.. Maar hier geef ik zeker 4,5* aan. Het blijft uniek, een prachtige onderdompeling. En ook een mooie film om mee te eindigen, het leek net of Tarkovksy wist dat hij na Het Offer zou sterven..

Zeer mee eens.

Goed, het is zover.

Een film met als titel 'Het offer' die begint en eindigt met muziek uit de Matthaus-passion en dan een nietszeggende term als 'spiritualiteit' gebruiken om de kern te vatten, dat begrijp ik dus niet. Jij citeert nota bene zelf Tarkovsky:

Offret gaat niet over spiritualiteit. De film gaat over een man die geconfronteerd wordt met de dood en tot God bidt, een man die een persoonlijke belofte doet en zichzelf opoffert voor de mensen die hij liefheeft. Wat is tenslotte een cadeau als het geen offer is, als het geen pijn doet? Dat gebed van Aleksander is wat mij betreft dan ook het hoogtepunt van de film, zowel emotioneel als thematisch.

Aleksander is daarmee geen Jezus, wel een christen-figuur. Niet voor niets wordt zijn toneelrol als vorst Myschkin (Dostojewski's meest op Jezus-gelijkende personage) zo sterk benadrukt. Immers, bij acteren 'is de kunstenaar het kunstwerk zelf'.

De hoofdpersoon heeft genoeg genegenheid voor iedereen, zegt zijn vriend. Liefde zou ik dat zelf noemen. Het ultieme voorbeeld van iemand die zelfopofferend liefhad is niet moeilijk te raden.

Prachtig thema. En dan de cinematografie, die is zo ontzettend mooi. Veel is al genoemd maar bijvoorbeeld de belichting in het huis is ook heel goed. Soms lijkt het beeld haast zwart-wit, dan is er weer een warme glans of juist een kil schijnsel. Wat een dynamiek, het verschil tussen deze gladde perfectie en de ruwheid even later bij de buitenbeelden a la Stalker.

Het tweede deel van de film (pakweg vanaf het moment dat Aleksander naar Maria fietst) vond ik net iets minder van niveau als daarvoor. Iets te symbolisch en onduidelijk, te weinig menselijk zelfs. Gelukkig zal ik deze film waarschijnlijk binnen twee weken wel herzien. Nu twijfel ik een beetje tussen de 4 en 4,5 maar ga toch voor het laatste. Grote klasse.

Spiritualiteit dus. Jij wil het per se in een Christelijk hokje proppen. En nogmaals: ik geloof niet dat dat Tarkovsky's bedoeling is.



Lees dat nog maar eens. Het eerste deel (voor de dubbele punt) is het belangrijkste. Christian is enkel een noemer. Tarkovsky zegt met zijn film niet: de wereld wordt gered want Aleksandr bidt tot god, en doet een Christelijk offer.

Hij zegt: Aleksandr is spiritueel zo ver (verbonden met het lot van de mensheid, in hem rust totale naastenliefde, totale liefde voor de wereld, het leven en alle levende wezens) dat, indien de wereld zou vergaan, hij alles (huis, gezin, zelfs spraak) zou opofferen om de wereld en de mensheid te redden. DAT gevoel/die spiritualiteit wil Tarkovsky overbrengen. Jij wil het beperken en direct relateren tot het Christendom. Tarkovsky beoogt iets dat grootser is.

In de film wordt ook absoluut niet duidelijk of de wereld echt vergaat, en als dat inderdaad het geval is of Aleksandr de wereld 'redt' omdat:

- hij tot God bidt
of
- met Maria slaapt
of
- hij huis, gezin en woord opgeeft
of
- er iets anders plaatsvindt (bommen teruggeroepen, worden vernietigd etc).

Jij wil het wat mij betreft in een veel te beperkt en grijpbaar kader plaatsen.

Nee. Hij is daarmee een mens.

Nee, en na het zien van de film ken je er zelfs twee.

Zeggen dat de film over spiritualiteit gaat is net zoiets als beweren dat 2001: A Space Odessey over filosofie gaat: een nietszeggende uitspraak. Daarmee doe je tekort aan de film, die in principe concreet is, niet algemeen.

Natuurlijk speelt spiritualiteit een rol in deze film, dat is wat anders. Die spiritualiteit is mijns inziens duidelijk christelijk gekleurd. De halve bijbel wordt zo'n beetje geciteerd nota bene. Bijvoorbeeld de raadselachtige slotwoorden: '"In den beginne was het Woord", waarom pappa'? (Joh. 1:1). Met het 'Woord' wordt in deze bijbeltekts Christus bedoeld.
Zie verder mijn opmerking over de parallel met vorst Myschkin die de film zelf legt.


Het onderwerp staat toch echt achter de dubbele punt: zelfopoffering. Wat voor zelfopoffering? Het christelijke concept van zelfopoffering. De eerste zin geeft dan de relevantie van dit onderwerp aan.


Akkoord. Tarkovsky geeft geen duidelijk antwoord. Niettemin is dit wel het centrale punt van de film. Vervolgens kun je het erover hebben hoe dat te interpreteren.


Aleksander zelf richt zich in zijn gebed rechtstreeks tot de christelijke God. Je kan niet bidden tot een kracht of een gevoel, gebed is juist de uiting van een persoonlijke band. Wederom is de term 'spiritualiteit' veel te vaag en doet daarmee de film tekort.


Nee, dat is volgens mij ook niet zo relevant voor mijn punt. Aleksander brengt het christelijke concept van zelfopoffering in praktijk, daar draait het om in Offret. Doel en nut komen op de tweede plaats. Daar kun je het pas over hebben als je het over het eerste eens bent.


Of een wezen? Misschien een organisme? Maar laten we vooral niet zeggen dat het een mens is met een christelijk levenshouding.
(Dit is overigens niet aanvallend bedoeld, ik zeg het wat fel zodat het duidelijk is.)

Juist door Offret in een specifiek Christelijk kader te plaatsen doe je de film te kort. Zelfopoffering is niet gelimiteerd tot een Christelijke daad; het is een daad waartoe ieder mens kan komen door middel van zelfreflectie en een spirituele zoektocht. Die zoektocht hoeft niet van Christelijke aard te zijn. Zelfopoffering is uiteindelijk menselijk en een blijk van totale liefde. Tarkovsky noemt de zelfopoffering 'Christelijk' omdat het voor hemzelf, en voor de rest van de wereld slechts herkenbaar is in de daad van Jezus Christus. Tarkovsky was een religieus man, dat staat buiten kijf. Maar zoals ik net nog in Sculpting in Time las is de betekenis van Offret niet omlijnd:

Alexander turns to God in prayer. Afterwards he resolves to break with his life as it has been up till now; he burns all the bridges behind him, leaving not a single path by which to return, destroying his home, parting from the son whom he loves beyond all measure. And he falls silent as a final comment on the final devaluation of words in the modern world. It may be that some religious people will see in his actions following the prayer God's answer to man's question 'What must be done to avert nuclear disaster?-- namely, turn to God. It may be that some who have a heightened sense of the supernatural will see the meeting with the witch, Maria, as the central scene which explains all that happens subsequently. There will doubtless be others for whom all the events of the film are merely the fruits of a sick imagination, since no nuclear war is actually happening. None of these reactions has anything to do with the reality shown in the film.

Ook zegt Tarkovsky: I knew that the film would be open to a number of interpretations, but I deliberately avoided pointing to specific conclusions because I considered that those were for the audience to reach independently. Indeed, it was my intention to invite different responses. I naturally have my own views on the film, and I think that the person who sees it will be able to interpret the events it portrays and make up his own mind both about the various threads that run through it and about its contradictions.

Tarkovsky is voornamelijk geinteresseerd in de zelfopoffering an sich, een daad van totale liefde, die iedereen zou moeten kunnen en willen uitvoeren. Een spirituele zoektocht gaat vooraf aan dat besef, en niet een christelijke zoektocht.

De Mattheus Passion van Bach vindt Tarkovsky verder gewoon mooi, citaten uit de Bijbel hoeven geen omlijnde betekenissen te geven (maar kunnen wel associaties oproepen) en kunnen zelfs als stijlfiguur gebruikt worden. In het geval van Stalker is het zelfs het personage zelf dat linken legt tussen Jezus en hemzelf. Voor mij bruist het oeuvre van Tarkovsky van de spiritualiteit, een heel normaal woord voor datgene wat zijn films met me doen: zelfreflectie, graven in je onderbewuste, je kennis laten maken met de mystieke deken die over de wereld hangt.



Ja en? Hoe oprecht is een filosoof die zich opeens tot God wendt? Deze film draait niet per se om een mirakel God's bovendien.



Enkel omdat jij zelfopoffering en christelijk niet los van elkaar kan zien. Aleksandr is enkel een mens, die zoveel van een ander kan houden, dat hij daar zelfs alles voor op kan geven.

Laten we dan in ieder geval concluderen dat de film gaat over zelfopoffering. Vergeleken met wat je eerste beweerde ("dit is een film over spiritualiteit") ben ik dan al heel tevreden.


Dat hoeft inderdaad niet, maar het gaat mij ook niet om zelfopoffering in het algemeen maar om deze film.

Mijns inziens wordt in Offret een duidelijke relatie gelegd tussen de zelfopoffering die plaatsvindt in de film en het christelijk geloof. Het eerste argument geef je zelf al: Tarkovsky heeft het expliciet over een 'christian concept'.

Belangrijker is echter het gebed van Aleksander. Dat gebed staat vrijwel letterlijk (qua speelduur) in het hart van de film. Beginnend met het 'Onze Vader', het christelijke gebed bij uitstek, doet Aleksander een gelofte van zelfopoffering aan God. Zijn offer is niet rationeel, geen handeling waarvan het resultaat logischerwijs de redding van zijn geliefden is. Integendeel, het is een pure geloofsdaad die in zichzelf geen enkele zin heeft.

Als ondersteunende argumenten heb ik reeds het gebruik van bijbelcitaten, de uitgesproken link met vorst Myschkin en de muziekkeuze genoemd. Losstaand zegt dit inderdaad weinig maar de samenhang is veelzeggend.
Het 'Erbarme Dich', eigenlijk ook een gebed, omsluit de gehele film. Natuurlijk is Tarkovsky een liefhebber van Bach. Maar je kan niet het bekendste muziekstuk ter wereld gebruiken in een film getiteld 'Het Offer' zonder dat dit betekenis heeft. Zeer terecht merk je op dat zelfopoffering voor veel mensen slechts herkenbaar is in de daad van Jezus Christus. Tarkovsky legt die verbinding in zijn film ook, waarmee de zelfopoffering van Aleksander in een duidelijk christelijk perspectief komt te staan.



Dit zal ik nooit beweren. Uit je reacties proef ik dat je mij een visie toedicht die veel verder gaat dan wat ik daadwerkelijk zeg. Een duidelijke boodschap (al dan niet christelijk) haal ik zeker niet uit de film. Ik beweer slechts dat Offret concreet een christelijke vorm van zelfopoffering laat zien.


Natuurlijk blijft er veel open voor interpretatie. Dat is geen reden om te negeren wat de film wel laat zien.


Daar kun je over twisten. Feit blijft dat hij zich tot God wendt.


Zeker. De hoofdpersoon nog wel, bij wie alle sympathie ligt.

En daar ben ik het dus niet mee eens.

Offret gaat ten eerste niet concreet over zelfopoffering (de daad), maar over het gedachtengoed dat tot stand komt door liefde en spirituele ontwikkeling. Een spirituele ontwikkeling en niet een Christelijke ontwikkeling. Het is helemaal niet duidelijk of Aleksandr zich oprecht tot God wendt (hij was immers filosoof), het is ook niet zeker dat de wereld vergaat en dat er een offer gemaakt moet worden, het kan ook zijn dat de wereld in Offret 'gered' wordt door hekserij of een wapenstilstand ipv door God, het kan een droom zijn van Aleksandr etc. Wat Tarkovsky belangrijk acht is dat ieder mens pas echt een mens is, wanneer ie ooit de 'gedachte' heeft gehad zichzelf te offeren uit naastenliefde wanneer dat nodig is. Een spirituele en menselijke boodschap dus en niet (per se) een Christelijke
Juist door de film concreet in een Christelijk kader te plaatsen vernauw je de betekenis van de film. "Spiritualiteit" is daarom ook een veel betere term wanneer je over de film praat. Je vergaapt je op Tarkovsky's Christian concept of self-sacrifice. 'Christian' fungeert hier als logische noemer, voor een daad die de meesten enkel kennen uit het Jezus-verhaal. Maar Tarkovsky trekt verder absoluut geen duidelijke paralellen tussen Jezus en Aleksandr in Offret.

Dus:

It was out of such ideas that I decided to make The Sacrifice. The sole means of returning to a normal relationship with life is to restore one's independence vis-a-vis the material things of life and consequently reaffirm one's spiritual essence. In this film I deal with one of the aspects of this struggle for anyone living in society: the Christian concept of self-sacrifice. If one has never known such a feeling, never experienced such a desire, then, as far as I am concerned, one ceased to be a man, one begins to revert to the animal condition and becomes a strange machine, an object to be experimented with by society and the state. On the other hand, if one acquires a moral autonomy, one may discover within oneself a capacity for self-sacrifice.

'A capacity for self-sacrifice' en 'reaffirm one's spiritual essence'. Het lijkt me duidelijk.



Nergens in de film wordt duidelijk of dit gebed oprecht was, uberhaupt heeft plaatsgevonden, nodig was en of God dit zelfs ook maar beantwoord heeft.



Een citaat gebruik je wanneer iets wil zeggen dat een ander al ooit eens beter heeft verwoord. Tarkovsky kende de Bijbel en was religieus. Waarom zou hij die citaten niet kunnen gebruiken zonder de film in een bepaalde richting te willen sturen?



Tarkovsky heeft vaker gezegd dat de muziek van Bach hem in hogere sferen bracht, dat hij een groot bewonderaar was van Antonioni, Bergman, Kurosawa, Dovzhenko en vooral Bresson. Bovendien bewonderde hij ook schrijvers als Tolstoy en Dostoyevsky (omdat hun werk zo gedetailleerd menselijk was). The Idiot is zelfs 1 van de bekendste werken van Dostoyevsky. Waarom dat er niet in verwerken? Ik zie trouwens ook geen klinklare overeenkomsten tussen de Prins en Jezus verder. Dat Tarkovsky's favo Bach-stuk 'Mattheus-passion' heet zie ik als louter toeval verder.



Waarom niet? Pasolini stond bekend als Atheist en deed het ook, maakte ook nog eens een film over Jezus!?



Voor jou, voor mij wellicht maar voor veel anderen niet. De drie mannen representeren in mijn ogen vooral ratio, gevoel en geloof, strijdend bij iedere afweging van elk mens. Ik zie er iig weinig concrete christelijke dingen in.

H'm, het wordt een herhaling van zetten op deze manier.

Dat vind ik er eigenlijk helemaal niet zo toe doen. De belofte en bijbehorende daad van Aleksander staan centraal. Oprecht of niet, nodig of niet, beantwoord of niet. Of niet?


Misschien heb ik de schijn tegen maar het lijkt me goed om nogmaals te benadrukken dat ik niet denk dat zelfopoffering exlusief een christelijke daad is. Aleskander doet echter een belofte aan God, waardoor zijn offer dat wel is.

En voordat ik écht begin te drammen...

Nog even over de film: wat ik vooral moeilijk kan plaatsen is het gedeelte over Maria. Het lijkt me dat Aleksander vanuit wanhoop en twijfel niet alleen een belofte doet aan God maar ook elke andere manier aangrijpt om zijn geliefden te redden. Sowieso zit het stukje dat volgt vol raadselachtige beelden. Wel voert hij de volgende dag ook zijn offer aan God uit.
En dan te bedenken dat het zoontje de enige lijkt te zijn die echt van Aleksander houdt.

Wat me pas de tweede keer goed opviel is dat het eind een soort omkering is van het begin: Maria fietst terug waar eerst Otto de andere kant op reed, hetzelfde bijbelcitaat wordt uitgesproken en tenslotte maakt de camera eenzelfde beweging langs een boom die in het begin nog geschilderd was, nu echt. Heel knap gedaan.

Maar jij vindt dat deze daad bewijst dat Tarkovsky met Aleksandr concreet een Jezus-figuur voor ogen heeft. Voor mij is de daad op zich niet eens concreet en had Tarkovsky enkel 'de gedachte tot zelfopoffering' voor ogen. Jij begon deze discussie door te zeggen dat ik 't woord 'spiritualiteit' hier niet kon gebruiken omdat de film volgens jou concreter is. Ik bestrijd dat nog steeds en inderdaad: we gaan uiteindelijk in rondjes.



Ik ben er in deze discussie van uitgegaan dat dat inderdaad het geval was. Zo ook...



Nee. Het is maar de vraag of ie zich oprecht to God wendt. Hij is immers een filosoof en het kan een paniekreactie zijn. Bovendien wendt ie zich ook nog eens tot een heks en kunnen zowel de belofte aan God als het slapen met Maria producten van zijn verbeelding zijn of een angstdroom. We weten enkel dat Aleksandr zich uiteindelijk zou willen opofferen voor zijn naasten en deze totale liefde acht Tarkovsky hoog en dat is wat mij betreft dan ook de sleutel van de film.

Nee hoor. Dat beweer ik bij Stalker, niet hier. Wel heb ik het gehad over een 'christelijke levenshouding' van Aleksander, wat wellicht iets te ver gaat. Slechts zijn zelfopoffering, het centrale thema van de film, staat in christelijk perpectief.

Dat was misschien niet zo'n relevant punt van me. Feitelijk vind ik slechts dat 'spiritualiteit' geen onderwerp is, zoals ook 'religie' of 'filosofie' geen filmonderwerpen zijn. Wel kan zo'n begrip natuurlijk een rol spelen in een film met een bepaald onderwerp.

Hier lopen we vast. Begrijp je waarom ik dit niet relevant vind om de zelfopoffering christelijk te kunnen noemen?

Volgens mij hangt de ganse discussie van misverstanden aan elkaar. Kom eens langs anders.