Die Ehe der Maria Braun (1978)

Ik had er iets meer van verwacht.

Ik vond het verhaal wat rommelig, van de hak op de tak.

Hanna Schygulla tilt de film naar een hoger niveau. Moest ook een aantal keer heel hard om haar lachen. En ja, ze is natuurlijk erg 'hot'...

Een beeldschone Maria, een erg mooi en met emotie geladen einde, maar mede door het grotendeels afstandelijke verhaal kom ik nu niet verder dan 3*.

Niets van gemerkt..

Hoe dan ook, toch weer een sterke film van Fassbinder. Hoewel het verhaal me niet heel bijzonder aanspreekt, kan ik de sobere, realistische manier van het verhaal vertellen, zonder allerlei opsmuk, enorm waarderen.

En een perfecte rol van Schygulla. Alleen een beetje jammer van het (voor mij) onnodige einde.

Het geluid was soms inderdaad niet al te best. Of het de bedoeling was weet ik niet maar amateuristisch vond ik het wel.

De film begon erg goed maar zo tegen het eind zakte het toch wel in. Het boeide me allemaal weinig meer wat er gebeurde. Lag denk ik ook aan het script dat nogal van de hak op de tak springt. Er zat niet echt een lekkere 'flow' in de film. Zit je net in de film wordt je er weer helemaal uitgehaald omdat je weer moet kijken wie, wat, waar, hoe en waarom. Alles wat met WO II te maken heeft boeit me mateloos maar door de matige uitwerking viel dit dus wat tegen.

Over het einde ben ik ook niet helemaal tevreden, leek me een beetje nutteloos. Wat er net voor kwam had ik wel een passend einde gevonden. Wat ook raar is dat iemand na een klap van een fles doodgaat, vrij onrealistisch in een realistische film.

Krappe 3*

Wat een bijzondere film. Vooral knap gemaakt: van de ambigue personages tot de stijlvolle cinematografie, van de schitterende geluidsband tot de ongedwongen sfeer, het is allemaal origineel en vol klasse. Niet voor niets deed mijn eerste Fassbinder me sterk denken aan de Nouvelle Vague-films. Sterkste voorbeeld is het geluid. Conversaties lopen door elkaar heen en worden zelfs overstemd, achtergrondgeluiden worden als betekenisvolle motieven door elkaar gevlochten en ook de muziek neemt soms een loopje met de kijker (bijvoorbeeld het duet tussen de piano in de film en de toegevoegde filmmuziek).

Toch kan ik me wel herkennen in een deel van de bovenstaande kritiek. Vooral wat betreft de afstandelijkheid: slechts bij vlagen werd ik echt emotioneel beroerd. De film probeert ook in het geheel niet op het gevoel te werken maar registreert. Juist dat zorgt voor de triestheid van het personage Maria Braun, een personage dat een veelheid aan gevoelens opwekt, voornamelijk een subtiel samenspel tussen medelijden en bewondering. Zij is veel belangrijker dan het 'verhaal', of beter: ze is het verhaal. En daar is niks chaotisch aan. Deze vrouw zal me zeker bijblijven.

En dan het einde. Dat is fantastisch omdat het de triestheid voor de laatste keer in alle hevigheid doet opvlammen. Haar hele leven heeft Maria in het teken gesteld van de man met wie ze nu kan gaan samenleven, en ze sterft. Wat er met hem gebeurt blijft in het midden, het kapotgeschoten Duitsland is wereldkampioen. Kan het mooier?

Niet alleen Maria Braun, deze hele film zal me bijblijven. De zinderende finale (sic!) stuwt Die Ehe der Maria Braun naar een mooie 4*.

Een film waarbij je regelmatig denkt: waar moet dit naartoe? Toch laat de film me met een goed gevoel achter. Het begin is erg sterk, vooral door enkele hele sterke scenes. Het lijken haast wel sketches, maar Maria dan als rode draad.

Hoewel het verhaal op zich wel interessant is, is het tweede deel (met uitzondering van de laatste tien minuten) wat minder. Haar carriere en haar werk wisten me wat minder te interesseren. Het einde maakte veel goed en vooral de laatste vijf seconde onbetaalbaar.

Al met al een film waarvan ik het ongelofelijk sterke personage Maria Braun en enkele ongelofelijk sterke scenes niet zal vergeten:

-De trouwerij

-Het schreeuwen bij de eerste ontmoeting in de gevangenis (sowieso de keiharde radioberichten en sportverslagen)

-De bezoeken aan de oude school

3,5*

Het einde was overigens ook sterk. Knappe film over de weirde Maria Braun, maar het trok me niet helemaal.

Veel beter dan de andere Fassbinder van vandaag. Vooral omdat Maria Braun een veel overtuigender personage is dan Veronika Voss en deze film wel op meerdere niveaus werkt. Als het trieste verhaal van een vrouw die tijdens het verlangend wachten op de liefde zichzelf en die liefde uiteindelijk kwijtraakt en als een verhaal over naoorlogs West-Duitsland. Met mooie details. Zoals Adenauer die op de radio eerst ontkent dat de BRD weer een leger wil hebben en later in de film zegt er juist naar te streven.

Ik hoor ook bij degene die het einde sterk vinden. Al is het alleen maar omdat het het verhaal rond maakt. Het begon met een ontploffing en het eindigde ermee en dat voelt goed voor een verhaal als dit.

Na vier films mijn fevoriete Fassbinder.

4.0*

Gisteren in de herziening.

En we concluderen maar even dat dit het meesterwerk van Fassbinder is.

Sterker nog een top 10 plaats in de top 10 allertijden zou er ook nog wel eens in kunnen zitten.

Machtig mooie film met een schitterende Hanna Schygulla die zich opwerkt tijdens het Wirtschaftswunder.

Meesterwerk.

Deze film is voor mij de eerste Fassbinder film die ik heb gezien en ik verkeer vooralsnog in dubio. Ik weet niet of ik 'm geniaal moet vinden, of rommelig en slecht. Dit is vooralsnog een pluspunt. Ik hou van films die ontregelen en enigszins onorthodox zijn. Dat deze punten in deze film goed vertegenwoordigd zijn, lijkt me onoverkomelijk.
De film begon voor mij zwak. Het acteerwerk en het geluid vond ik met name in het eerste half uur matig tot zwak. De film begon mij pas te boeien op het moment dat Hermann terugkeert van het front. De rust van het beeld van de worsteling van Hermann en Bill vond ik mooi en enigszins amateuristisch tegelijkertijd (wellicht ben ik toch te veel gewend aan de Hollywood-conventies, waar elke scène wordt opgevuld met strijkers). De klap van Maria op het hoofd van Bill was voor mij ook niet onoverkomelijk, maar vormt wel een mooi symbool. Ze rekent met haar oude karakter af, om een nieuw leven te beginnen 'met Hermann' (kun je het een leven mét Hermann noemen, als hij achter de tralies zit?). Echter is het Hermann die wordt gestraft voor haar oude leven. Dit tezamen met het feit dat zij klaarblijkelijk geen enkel schuld gevoel heeft voor het feit dat Hermann ten onrechte vast zit, maakt Maria tot een intrigerend personage.
Een tweede punt dat ik nog wil bespreken is het geluid. Op enkele momenten waren personages heel slecht te verstaan omdat ze werden overstemd door achtergrond geluid. Dat dit expres gedaan is, daar ben ik van overtuigd. Wat de betekenis er van is, dat weet ik na een keer kijken nog niet helemaal. Ik moet alleen wel denken aan de zin die Hermann ergens in de film uitspreekt. Maria zegt min of meer dat ze zal veranderen, waarop Hermann zegt dat hij haar altijd zal blijven Herkennen. Dit kun je als het ware ook terugzien in de meest eenvoudige vorm tijdens de een van de eerste scènes in de gevangenis. Zij worden overstemd door anderen maar kunnen elkaar nog herkennen in de brei van geluid.
Tenslotte vond ik het einde erg sterk. Ik hou er van wanneer een film plotsklaps tot zijn eind komt.

Al met al kom ik na een keer kijken uit op 3.5 ster. De symboliek moet ik op me in laten werken en de film moet ik daarvoor waarschijnlijk nog een paar keer kijken. Dat er meer inzit dan ik nu heb opgepikt, staat voor mij buiten kijf. Of de symboliek geniaal blijkt te zijn of te pretentieus, dat zal dan snel genoeg blijken.

Vanuit een onvoorstelbare hoop ellende bouwt een mooie jonge en ambitieuze vrouw met manipulaties en zonder enige scrupules een nieuwe toekomst op. Uiteindelijk bereikt zij een zekere status en welvaart, maar wel tegen een hoge prijs. Ze blijft verstoken van liefde, waarnaar zij aanvankelijk op zoek is, en ze vervreemdt van haar omgeving. Alleen met gelijkgezinde, calculerende mensen (i.c. de boekhouder) kan ze het redelijk vinden.

Fassbinder heeft veel aandacht voor sfeerdetails, zoals o.a. het schoonmaken van het puin, de direct weer ingevoerde sociale tweedeling in de overvolle trein, de toespraken van bondskanselier Konrad Adenauer (wel of geen Duits leger) en als climax de wk voetbalfinale van 1954 (Duitsland-Hongarije 3-2).

Haar mooie rol maakte Hanna Schygulla tot een ster, maar ook Klaus Löwitsch als haar man en Elisabeth Trissenaar als haar vriendin zetten hele aardige vertolkingen neer.

Fassbinder’s meest conventionele en wellicht daardoor ook meest succesvolle film, maar niet zijn beste (dat is Angst Essen Seele Auf).
“Maria Braun” is het eerste deel van Fassbinder’s trilogie over het Duitse Wirtschaftswunder, later gevolgd door Lola (1981) en Die Sehnsucht der Veronika Voss (1982).

Mijn derde film van Fassbinder en deze viel niet tegen.

Dat komt allereerst door Hanna Schygulla, die een erg sterke rol neerzet als Maria Braun. Ze is een vechtster en iemand die het moeilijk heeft om contacten goed te onderhouden, waardoor ze nogal vervreemd van veel mensen. Desondanks had ik de gehele speelduur een bepaalde sympathie voor haar. Sterke uitstraling heeft ze trouwens ook. Ze is zowel zielig als bewonderenswaardig tegelijk. Twee opvallende tegenstrijdige kenmerken, die haar personage juist zo bijzonder maken.

De cinematografie is erg mooi en de sfeer is sterk. Vooral de geluiden komen op bepaalde momenten sterk naar voren en zijn ook erg belangrijk. Het verhaal zelf is niet altijd even sterk, maar dankzij Maria Braun blijft het toch meestal wel boeiend. De rest van de personages staat ook slechts in dienst van Maria. Het einde vond ik dan wel weer erg sterk. Het geluid waarbij je hoort dat de wk-finale van 1954 opstaat, is al erg mooi. De dood van Maria, sloeg daarnaast letterlijk en figuurlijk hard in, en zorgt dat die laatste minuten zowel vrolijk als triest tegelijk zijn. Erg mooi gedaan moet ik zeggen.

Goede film dus, waar misschien ook nog wel een klein beetje rek in zit.

3,5* ruim

Niet echt mijn ding dit. De film begon nochtans vrij goed met interessante personages. En hoopvol als Hermann terug boven water komt. Maar dan loopt het wat mis en heeft de film mij al lang verloren. Op zich ook wel wat verouderd. Hanna Schygulla maakt nog veel goed in haar rol, maar kan de film niet helemaal redden.

Het begin slaat in als een bom. Op de muur staat de afkorting LSR voor Luftschutzraum, maar in paniek zie je mensen de verkeerde kant op rennen. Een decennium later is de wederopbouw bezig in letterlijke zin. Er zijn nog veel ruïnes.

Maria staat symbool voor West-Duitsland dat zichzelf verkoopt aan de hoogste bieder. Ze schakelt haar gevoelens uit en gebruikt verleiding om zich op te werken in de nieuwe maatschappelijke hiërarchie. Zelfs de conducteur verleidt ze voor een ticketje eerste klasse. Inwendig blijft ze echter trouw aan haar afkomst. Haar vader is gesneuveld in 1941, maar haar man nog blijkt te leven.

De structuur is symmetrisch, met een ontploffing in het begin en op het einde. Het gas heeft ze onopzettelijk aan laten staan. Haar verstrooidheid wordt al aangetoond wanneer ze haar handtas tussen de rozen zet. De freudiaanse verklaring zou zijn dat ze onderbewust niet verder wilde leven. Een langdurig huwelijk met die man die ze eigenlijk amper kent, had haar idealen wellicht aan diggelen geslagen.

Qua levensstijl en interieur is er een groot contrast tussen Maria's familie en die van zakenman Karl Oswald. Maria's familie leeft zeer sober. De basiskleur is bruin (Braun). Rood staat voor verleiding: lippenstift, nagellak, haar sjaaltje, haar mutsje, de rozen.

Personages worden getoond doorheen tralies, een venster, een trapleuning, een raster. Dit traliemotief verwijst naar de gevangenschap van Hermann. Ongewone camerastandpunten en spiegels creëren een ironische afstand. Soms valt er een schaduw over een gezicht, maar Maria's blauwe ogen worden vaak extra belicht, als in een poging om in haar ziel te kijken.

De historische gebeurtenissen zijn aanwezig op de achtergrond. De radio klinkt soms simultaan met de dialogen, zodat je moet kiezen waarop je je concentreert. Zo'n scène kun je eventueel twee keer bekijken, anders mis je misschien die toespraak van Adenauer over herbewapening of het beslissende doelpunt van de Mannschaft.

Met haar passionele vertolking wekt Hanna Schygulla sympathie op voor Maria, ook al zijn haar handelingen ethisch verwerpelijk. Mooie nevenrollen zijn er voor andere getrouwen. De langwerpige Gottfried John speelt vaksbondsman Willi, tijdens de oorlog een legermaatje van Hermann. Hark Bohm speelt de boekhouder, een stijve hark die dan toch gevoelens blijkt te hebben. Fassbinder gaf zichzelf een rolletje als handelaar op de zwarte markt, nog zo'n fenomeen van die tijd.

Rainer Werner Fassbinder had in zijn korte leven (hij werd slechts 37) een enorme output aan films, tv-series en theaterproducties. Hoewel de kwaliteit van zijn werk over het algemeen hoog is hebben maar relatief weinig van zijn films eeuwigheidswaarde. 'Die Ehe der Maria Braun' uit 1979 heeft dat zeker wel. Aan de hand van het (huwelijks)leven van de hoofdpersoon beschrijft Fassbinder de laatste jaren van de oorlog en het daarop volgende Witschafstwunder. Het verhaal is ironisch (hoewel cynisch een betere term is) en eindigt in 1954 met het sportieve wonder van de eerste wereldtitel voor West Duitsland. In 9 jaar is het land er weer helemaal bovenop, zoals Maria Braun van een armoedig bestaan met hulp van eerst een Amerikaan en later een rijke industrieel opstijgt naar de hogere maatschappelijke kringen.

Perfectionist Fassbinder zette een erg verzorgde film neer, ongewoon en imponerend en met een Hanna Schygulla, werkelijk subliem.

Merkwaardig hoe Fassbinder het idee van "éénieder organiseert zijn eigen leven" tijdens de naweeën van WO II in Duitsland uitwerkt aan de hand van een melodramatische verhaal over een zoektocht naar liefde.

Een film die voor mij vooral erg sterk begint en me raakte door de omstandigheden die vele vrouwen tijdens de oorlog te beurt viel, of je nu aan de Duitse of aan de Frans/Britse kant stond ... Maria Braun treurt, maar blijft vervolgens ook niet lang bij de pakken zitten. Als opportunistische dame werkt ze zich op en construeert ze haar eigen toekomst. Er is maar één weg en dat is de weg vooruit. De ontwikkeling van haar personage kan best dienen als metafoor voor de economische heropstanding van het naoorlogse Duitsland.

Mooie rol van Hanna Schygulla die er werkelijk staat als Maria Braun. Ze draagt de film moeiteloos en ze houdt hem draaiende. Vond het plot niet altijd even interessant, maar dit kwam naar het einde toe terug op gang.

Ik had mij duidelijk meer voorgesteld van deze film. Allereerst dacht ik dat het verhaal wel iets interessanter en meer bijzonder zou zijn. Is er nou alleen de film die zo heet, of was het ook een boek dat ik destijds op school moest lezen? Waarom ken ik deze titel dan zo goed? Hoe dan ook, het verhaal kwam me in ieder geval niet bekend voor. En dan Rainer Werner Fassbinder. Dat is toch ook een regisseur die ik hoog in het vaandel heb staan. Maar deze verfilming van het verhaal kwam op mij erg rechtlijnig en fantasieloos over. Ik vond hem filmisch gezien ook totaal niet interessant of bijzonder. Wat me nog het meest opviel was het gebruik van geluid. Zoals een radio die opvallend hard stond, terwijl er ook gepraat werd. Maar toch, al met al een behoorlijk saaie film, waarvan ik vooraf helaas toch wat te hoge verwachtingen had.

Interessant en sterk drama, maar jammer genoeg niet over de hele lijn, want daarvoor zakt het naar het einde toe wat in elkaar. Fassbinder weet het verhaal rond Maria Braun voor een groot deel wel erg boeiend en knap te vertellen, maar vanaf het moment dat Maria een succesvolle zakenvrouw wordt, zakt het naar mijn gevoel wat in elkaar. Niettemin eindigt de film wel sterk met de dood van Maria en Hermann, waarbij Fassbinder in het midden laat of de ontploffing aan de verstrooidheid van Maria te wijten valt of het een opzettelijke daad is. Ik neig wel naar het eerste, want Maria leek mij niet echt de persoon om zelfmoord te plegen.

In ieder geval wordt die Maria Braun op een ontzettend straffe manier neergezet door Hanna Schygulla. Het helpt natuurlijk dat ze een wondermooie vrouw is, maar ze weet het daadwerkelijk ook zo uit te spelen dat ze iedere scène naar haar toe weet te trekken. Maria Braun is dan ook nog eens een erg interessant figuur om te volgen. Langs de ene kant is ze een bewonderingswaardige persoon door het ‘verlies’ van haar man en door het feit dat ze als vrouw zich heeft weten op te werken. Langs de andere kant komt ze ook als een erg opportunistische vrouw over, wat haar dan weer wat minder sympathiek maakt. Ze neemt dankbaar gebruik van de mannen die op haar pad komen, Hermann die de schuld van Bill’s dood op zijn rekening neemt en naar de gevangenis gaat, zelfs de treinbegeleider weet ze te verleiden om een ticket te krijgen voor een zitje in de eerste klas. In ieder geval is ze een personage dat weet te intrigeren.

Ook een opvallend dingetje in deze film zijn de luide achtergrondgeluiden zoals de overstemmende gesprekken tijdens het gevangenis bezoek of de luide berichtgeving op de radio rond de WK-finale voetbal. Het zorgt er toch een aantal keren voor dat de film extra realistisch overkomt.

Sterk drama en een uitstekende Hanna Schygulla. Alleen jammer dat de film een stuk inzakt na verloop van tijd, want anders had er een hogere score ingezeten. Misschien dat een herziening er ooit anders over beslist, want het lijkt wel zo’n film waar nog meer uit te halen valt.

3.5*