Forty Guns (1957)

Tweede stem; halfje hoger. Schitterende Fuller; tot nu toe z'n beste. Vooral de scherpe dialogen vallen op. Erg mooi...

4,5*

Een wilde jongeman loopt woest door het stadje te schieten. Een man van de wet loopt langzaam op hem af. We zien hem praktisch iedere stap zetten. De spanning wordt langzaam opgebouwd. De jongeman wordt steeds zenuwachtiger. De wetsdienaars ogen worden steeds vaker in een extreme close-up genomen. Het lijkt eindeloos te duren, maar de intensiteit wordt steeds sterker. Totdat plosteling, in een korte maar gewelddadige beweging de confrontatie tot een einde komt.

Leone? Nee, Fuller.

Dit moet inderdaad een voorbeeld zijn voor veel latere regisseurs. Forty Guns behoord niet werkelijk tot de bekendste westerns, maar er zit zoveel Leone en Peckinpah in dat ik zeker ben dat deze film door meerdere befaamde regisseurs gezien is. Fullers filmstijl is ook het beste aan Forty Guns. Zijn wilde westen is gewelddadiger dan andere westerns uit die tijd en de beste scènes zijn erg gestileerd, zoals de introductie van de bende van de Forty Guns (eerste pre-creditsscène ooit? Ik kan geen oudere bedenken), een zeer pakkende begrafenisscène en een aantal stevige shoot-outs. Ook een zeldzame western waarin kleur waarschijnlijk niets toegevoegd zou hebben. Schitterend gebruik van zwart-wit.

Helaas noem ik dit nog geen meesterwerk. Stanwyck en Jagger zijn respectievelijk goed en acceptabel, maar de rest van de acteurs zijn echt ondermaats en dit maakt dialoogscènes geregeld gewoon vervelend om naar te kijken. Bovenal weten ze de onderliggende tragedie die Fuller duidelijk voor ogen had niet naar boven te halen. Met name Ericsons wilde schurk wordt gewoon verpest door het matige spel. Eeuwig zonde, want dit had duidelijk een van de beste westerns kunnen zijn.

3,5*

Ik denk dat juist het zwart-wit de film nog mooier maakt. Hierdoor worden sommige beelden bijzonder krachtig. Deze western heeft zo zijn sterke momenten, en dat zijn er best wel veel.

Een western, denk ik, om vaker te zien om al het moois er uit te halen.

Niet alle dialogen vond ik even sterk, ik heb vooral genoten van het visuele.

Met een titel als deze verwacht je wel wat wapengeweld maar dat blijft uit. Je krijgt wel veertig man te paard, alsook veertig man met de benen onder tafel maar verder reikt het niet. De plot draait helemaal niet rond de veertig man maar rond ice queen Barbara Stanwyck en gun fighter Barry Sullivan. Beiden zijn overlevers van een voorbijgestreefd tijdperk, uitgedaagd door het aanbreken van een nieuwe tijd. Is die plot de moeite waard? De vrij plotse transformatie van Stanwyck van manwijf naar meer vrouwelijk type, de hoofdintrige met haar wilde broertje John Ericcson, de finale alliantie van twee eigenwijze mensen, konden mij eigenlijk niet echt overtuigen.

Wat hebben we aan pluszijde? Visueel een prachtige en krachtige film. Barbara Stanwyck paradeert als een volleerde amazone over het scherm. Volledig in het zwart gekleed op een wit paard, komt ze indrukwekkend uit in de b&w cinemascope. De openingsscène met de veertig man te paard doet ook wat hij moet doen: indruk maken. Het getal veertig doet me daarbij wat denken aan Ali Baba en de veertig rovers. De mythe lijkt hier belangrijker dan de realiteit erachter. En dat gevoel heb ik wel wat bij het hele opzet van de film. Zoals eerder gezegd vind ik de plot niet geheel overtuigend maar niettemin was ik toch ergens geboeid van begin tot eind door het verhaal dat bijna iets weg heeft van (western) fantasy/fairy tale. En dat is dan zeker te danken aan de schitterende regie en het camerawerk van Samuel Fuller & co. Meespelende dolly shots, pov’s, lage camerahoeken, het subtiele spel met schaduw en licht, die ferme close ups van de ogen van Barry (die Sergio Leone nadien misschien geïnspireerd hebben). Dat alles maakt deze film voor mij zeer de moeite waard om te (her)bekijken.

De details maken deze film tot een heel bijzondere western. Het begint al bij de schitterende openingscene. Fuller is er wel vaker goed in maar zo goed als hier zag ik het nog niet. Verderop in de film is er een scene in de storm die bijna meer lijkt op Bela Tarr dan op een mainstream-Hollywood western als deze film. Uit 1957! Zo extreem is de film niet overal, maar ook voor lliefhebbers van films die de censors plagen is dit leuk want de dialogen zitten vol innuendo's en dubbele bodems zonder dat ze plat worden. En dan combineert de film ook nog het feminisme van een al even unieke film als Johnny Guitar met een neerslachtigheid over het stervende westen die zijn tijd vooruit was. Bijzonder en elke liefhebber van Westerns in het algemeen en vooral van degene die zich niet aan alle regels houden moeten dit zien. Fuller trekt alles open in deze film. Met dollyshots, close-ups en nog meer fraais.

Samuel Fuller was een regisseur die zijn films vaak ook schreef en soms ook zelf produceerde. In Forty Guns draagt hij ook zorg voor deze drie disciplines. Het resultaat is een aangename western die ook nog eens een invloedrijke western is geweest. De spaghetti western heeft er dankbaar gebruik van gemaakt. Neem allen maar de vele close-ups van de acteurs en dan met name de focus op de ogen. Visueel is deze film een lust voor het oog. Elk shot is spannend vormgegeven en zit vol details. Ook is er creatief en effectief gebruik gemaakt van het breedbeeldformaat. En dat was in die tijd geen vanzelfsprekendheid.

De veertig geweren uit de titel hebben enerzijds betrekking op het gewapende gevolg van de invloedrijke grootgrondbezitter Jessica Drummond (Barbara Stanwyck). Anderzijds verwijzen de veertig guns (althans volgens Fuller zelf) naar de veertig slap bungelende geslachtsdelen die tussen de benen van de mannen hangen. Het geweer als substituut voor mannelijkheid. De mannen in de film worden als simpele geilaards of als teergevoelige kinderen afgebeeld. Het zijn tragische figuren.

In een western kom je vaak twee typen vrouwen tegen. Het eerste type heeft bij voorkeur blond haar, heeft deugdzame eigenschappen en is verliefd op de held. Het tweede type heeft bij voorkeur donker haar, vertoont overspelig gedrag en heeft meestal een ietwat banale erotische uitstraling. Forty Guns lanceert twee belangrijke vrouwelijke personages. Beiden blond. De een is de deugdzame en zelfverzekerde dochter van een winkelier en niet per se verliefd. De ander is een keiharde zakenvrouw met een mannenleger achter zich. Niet verliefd maar op zoek naar een sterke man om haar bevelen op te volgen en aldus haar zakenimperium te consolideren. “I need a strong man to carry out my orders”, zegt ze bepaald niet verliefd tegen de held. Fuller speelt een beetje met de basisconstructie en daarmee met de verwachtingspatronen van de geoefende westernkijker. De vrouwen domineren in Forty Guns. Emotioneel en intellectueel. Drummond voorop.

Samuel Fuller maakt een western die de clichés van het genre met grofmazige humor persifleert. Dat doet hij door de personages in onzekerheid en in donkere atmosferen te plaatsen. Hoedanigheden waarin zelfs de stoerste mannen zich als zielige knaapjes gaan gedragen. De prachtige film noir-stilering weet die sferen goed te visualiseren. Fuller kon met zijn Forty Guns lekker te keer gaan tegen de oudbakken principes van de western. Eén ding werd hem echter niet toegestaan. Van het obligate happy end moest ie afblijven.