Midsommar (2019)

Het controleverlies van een buitenstaander. In 2019 was ik met een vriend op het Siyahafestival in Oase Siwa. Dat is een Egyptische oase-gemeenschap tegen de Libische grens, waar bedoeïenen en berbers bij elkaar komen voor een jaarlijks verzoeningsritueel. Overdag eten ze een gezamenlijke maaltijd, maar het hart van het gebeuren is een ritueel gebed in de avonduren. In de binnenste ring bepalen ingewijden van het ritueel het tempo, middels hun religieuze incantaties en energieke dansbewegingen. In de kringen eromheen andere dorpelingen die aanhaken bij de bezwerende herhaling. De buitenste kringen zijn voorbehouden aan buitenstaanders (toeristen of expats) met interesse in deze traditie. Tussen de mensenmassa's lopen een soort scheidsrechters met een wierookbrander en een stok. Met harde keelklanken en vervaarlijke zwaaibewegingen manen ze individuen uit de groep tot collectieve volgzaamheid. Niet zelf nadenken maar luisteren en in de pas lopen.

Net als in 'Hereditary' (2018) bouwt regisseur Ari Aster verder op thema's als predestinatie en vrije wil. In zijn vorige film kwamen verschillende familieleden tot de gruwelijke realisatie dat zij als een speelbal zijn in handen van een metafysische aanwezigheid. Wie is het individu zelf nog wanneer onzichtbare machten op de achtergrond souffleren? De spoken in 'MIdsommar' (2019) zijn abstracter en minder tastbaar, maar openbaren zich doorheen een verzonnen mythologie rond een Zweeds midzomerfeest. In de kleurrijke panelen met heidense sfeertaferelen. In de riten en gebruiken waarmee de dorpelingen vorm geven aan hun eigen samenleving. Voor mij gaat 'Midsommar' (2019) over dat unheimische gevoel wanneer je zelf een buitenstaander bent en een (al dan niet ingebeelde) vijandigheid voelt vanuit die anderen. De specifieke combinatie van fascinatie naar het onbekende, een verlangen om te willen begrijpen en een sluimerend onbehagen. Want wat is jouw eigen invloed wanneer er steeds een vertaalslag moet worden gemaakt om er vat op te krijgen? En wanneer versluieren cultuurverschillen dat er iets plaatsvindt wat grensoverschrijdend of zelfs schadelijk is?

Redelijk.

Vooropgesteld dat horror, na musical, zowat mijn minst favoriete genre is, is Midsommar me behoorlijk goed meegevallen. Misschien komt dat ook omdat het niet echt een volbloed horror is. Het is wat occult gezwets en schommelt wat tussen drama, thriller en horror in. In ieder geval doet het wat veel horrorfilms (niet dat ik er veel zie, maar als ik ze zie..) niet doen: sfeer creëren en vasthouden. Men hoeft helemaal geen doorzichtige 'scare jumps', zoals dat dan noemt, waarbij het volume plots verviervoudigt. Regisseur Ari Aster zet in op een onheilspellend sfeertje dat je weliswaar niet echt kan verrassen, maar wel gewoon goed werkt.

Weinig verrassend heb ik mij ook hier aan bepaalde zaken geïrriteerd. Erg veel nuance zit er niet in. De Zweedse vriend zijn verborgen agenda is al snel duidelijk en eenmaal ter plekke zijn er weeral weinig alarmbellen die afgaan, laat staan dat er personages logisch naar handelen.

Het is daarom niet slecht dat Aster ook een zelfbewuste ondertoon aanhoudt. Hoewel de horrormomentjes secuur zijn, hoeft het allemaal niet al te serieus te worden. De seksscène en bijhorende parallel deden me behoorlijk lachen. Jack Reynor, precies een chubby Hemsworth-broertje, doet het net als zijn collega's prima.

Nadien dooft de film wel uit. De climax die nog volgt is een beetje vijgen na Pasen en miste bij mij het beoogde effect, hoewel het toch ook weer sfeervol luguber ingekleed is. De inmiddels ingestorte Florence Pugh en haar villeine lachje deden mij niet zo veel meer. Ik had het harder gevonden als ze gewoon in pijn en verdriet bleef kijken en zich realiseerde waar ze beland/ gevangen was. Maar goed, uiteindelijk toch wel redelijk genoten van een horrorfilm, dat is me ook niet altijd gegeven.

3

Ari Aster levert met zijn tweede film een sterk staaltje horror af. Eng? Nee, niet in de traditionele zin van het woord. Althans, zo ervaarde ik dat niet. Indringend, beklemmend en ongemakkelijk; dat wel. Midsommar is buiten de horrorelementjes om, minstens even fel een psychologisch drama; een combinatie die er op den duur voor zorgde dat de film erg onder m'n huid kroop. Die openingssequentie alleen al bezorgt rillingen omdat het zo pijnlijk realistisch wordt weergegeven en geacteerd, en hoewel Aster hierna een hele tijd het tempo vertraagt, had de film me eigenlijk al in z'n greep. De snikken en kreten van Florence Pugh gingen in ieder geval door merg en been, wat een powerhouse van een prestatie zet ze hier neer zeg. Vanaf dat de setting zich naar de afgelegen community in Zweden verplaatst, wordt er gestadig een heel bevreemdend, mysterieus en uiteindelijk oncomfortabel sfeertje gecreëerd, die Aster weet vast te houden tot het einde, en zelfs in crescendo weet te brengen. Het plot is allesbehalve origineel, en eigenlijk weet je al vanaf het begin wat er te gebeuren staat, maar dat deed niets af aan mijn kijkervaring. De gore ging een stukje extremer dan ik had verwacht; vooral de oudjes die van de klif sprongen werd erg gedetailleerd en smerig in beeld gebracht. De keuze van de setting, en daaraan verbonden het feit dat alles zich bijna constant in het daglicht afspeelt, is overigens een briljante keuze gebleken. Dat de film dan nog zo ontzettend ongemakkelijk is, is te danken aan de prima opbouw en sfeer. In het laatste halfuur had ik bijna het gevoel samen met de personages in een bad trip beland te zijn.

En buiten al de ongemakkelijkheid en horror is het in z'n diepste kern vooral een film over rouwen. Pugh's lachje op het einde vatte wat mij betreft de hele thematiek van de film in een seconde samen. Hoe fucked up de handelingen van de cult ook zijn, op het einde voelt Dani zich geborgen en gesteund in haar verdriet; steun die ze van haar zogenaamde vrienden nooit gekregen heeft. De dualiteit van het gezamenlijk delen van verdriet versus het individuele rouwen waarbij niemand in feite je pijn begrijpt. Ook die scène waarin al die vrouwen meeschreeuwen/wenen met Dani past hierbij. Ik vond dat er heel veel interessants in de film te vinden was, dieper onder de oppervlakte. Minder geweldig vond ik de andere personages. Het vriendje Christian is zelfs ronduit vervelend, en wordt ook slecht in het plot geschreven. Kleine smetjes, want Midsommar is voor het grootste deel een heel geslaagde bijdrage aan het genre. Robert Eggers is m'n favoriete 'beginnende' horrorregisseur op het moment, maar Aster komt daar niet ver achteraan. 4*.

Het ziet er allemaal prachtig uit, maar de film duurt zó gruwelijk lang dat het zorgvuldige creëren van sfeer en achtergrond verzandt in traagheid en verveling. Bovendien duurt de opbouw daardoor zó lang dat de climaxen bijna niet anders dan teleurstellingen kunnen zijn, ook al omdat ik vrij weinig binding met de mannelijk epersonages kreeg, waardoor hun respectieve eindes me redelijk koud lieten. Florence Pugh speelt prima, en de scène met de klif is indrukwekkend, maar de uitkomst van de film is vrij voorspelbaar en mist daardoor echte spanning.

Bizarre film waarin enkele Amerikaanse jongeren naar Zweden afreizen en geconfronteerd worden met een paganistische cultus, officieel in het kader van hun studies. Waar Hereditary somber en duister was, zit Midsommar vol licht en kleur van het leven. De duisternis zit onderliggend verborgen.

Eerst Dani, die getraumatiseerd werd door de dood van haar zuster en ouders, en het gevoel heeft dat ze in een wankele relatie met haar vriend Christian zit. Christian zelf, een wat oneerlijke en onbetrouwbare figuur, stelde het uitmaken van de relatie uit om Dani te steunen na de familiale overlijdens. Deze onder druk staande relatie is belangrijk voor het vervolg en het einde.

Daarna die schijnbaar goedaardige cultus, met hun onbegrijpelijke rituelen en debiele dansjes die de cyclus van het leven vereren. Dit is op zich allemaal niet zo belangrijk, maar zorgt wel voor een surrealistische sfeertekening. Wat er toe doet is dat de buitenstaanders vastzitten in een gemeenschap met een denk- en gedragskader dat ze niet begrijpen, en waarin regels gelden die ze, als tijdelijk lid van de gemeenschap, ook moeten ondergaan. Stilaan beginnen ze opgeslokt te worden door deze folkloristische bende die hen steeds meer betrekt in hun bizarre rituelen.

Dit mag misschien niet ieders ding zijn, maar ik vond het een horrorfilm die bijna ongemerkt vorm kreeg en als een berentrap toeslaat op het einde. Ik kreeg snel het gevoel dat ze niet konden ontsnappen en dat er iets dreigends stond te gebeuren. Net als in zijn vorige film weet Aster alles goed en geduldig op te bouwen. Ik was tot slot erg onder de indruk van het camerawerk bij deze film. Er zaten enkele ongelooflijke dingen in.

Love it or hate it. Het is wel duidelijk dat smaken verschillen. Maar ik vond dit wel het kijken waard. Als je van horror houdt waarbij een jong stel achterna gezeten wordt in een landhuis dat moet je niet kijken maar ik vond de spanning heel goed opgebouwd. In het begin is het vrijblijvend en leuk en hoewel iedereen heel vriendelijk blijft begint er steeds meer spanning op te bouwen. Herinner me de film "Wicker man" uit de jaren '70. Daar deed me dit aan denken.

Goed visuele film met lange opbouw die je in spanning laat. Eigenaardige rituelen en een sinistere soundtrack maken dat de 2.5 uur voorbijvliegen. Het fijne aan deze film is dat niet je standaard horror is maar een op een andere manier, (namelijk zonder scarejumps), het je in spanning laat. Aanrader voor een avond met je wifey op de bank

Wow!

Dit soort films zijn altijd een typisch gevalletje van ´ love it or hate it ´ en ik hou er van.

Na het ijzersterke Hereditary ( 4.5 ) mijn tweede film van Ari Aster en hij laat weer zijn fantasie de vrije loop gaan en maakt een visueel prachtige en originele psychologische horrorfilm.

Zeker een regisseur om in de gaten te houden, ik ben een fan van zijn films!

Klein meesterwerkje

Een veelbesproken titel de afgelopen jaren en een film die ik toch best wel graag eens wilde proberen. Maar de gok om er veel geld aan uit te geven durfde ik niet, gelukkig bood de tv uitkomst en het moet gezegd dat Midsommar op zijn zachtst gezegd bijzonder en apart is.

Zoeken is het de beginfase sowieso rond Christian en Dani met hun relatie besognes en wat er allemaal nog meer speelt in het geval van Dani. Duidelijk is al vrij snel, met de wetenschap wat er allemaal gaat gebeuren in Zweden, dat men met open ogen een val in loopt zorgvuldig opgezet door hun vriendje Pelle. En ja, zoals ik wil zei, het is even zoeken rond deze film die nou niet bepaalt uit de startblokken vliegt, dat men al aan de drugs zit voordat men überhaupt op locatie is, en uiteraard de sfeer binnen het Zweedse ritueel/kamp dat vooral omschreven kan worden als happy happy blij blij. Maar het is toch de trip na het drugsgebruik die subtiel de ware aard en richting van de film onthuld, namelijk die van een vluchtige koortsdroom, onwerkelijkheid, het niet begrijpen van dingen. Bevreemdend is dan ook het juiste woord binnen het trage tempo dat de regisseur kiest om de karakters, maar ook te kijkers, langzaam mee te trekken in een wereld vol twijfel.

En daar slaagt het klifmoment prachtig in met het oudere stel, want het gebeuren is uitermate bizar maar ook eenvoudig, toch is het meest interessant het psychologische aspect. Want zoals Christian op scherpe wijze vaststelt zij vinden het vreemd wat de Zweden doen, maar de Zweden vinden de Amerikaanse gebruiken wellicht raar. Het is net dat eenvoudig maar goed doordachte psychologische aspect dat de film echt interessant maakt, namelijk de vraag of je hier iets ziet dat niet door de beugel kan of een 'onschuldig' en naar Zweedse begrippen normaal ritueel. Niet alles dat je niet begrijpt hoeft per definitie fout te zijn, hoewel sommige dingen ver gaan. En die lijn die naar het ongemakkelijke neigt, naar twijfel, en zijn balans bewaard tussen wat het nu gaat worden, wordt prima doorgezet met de spanning en sfeer die langzaam toeneemt tot aan het paringsritueel en het gehuil van Dani met haar hofhouding. Het is definitief de opmaat naar meer en een ronduit bizarre sfeer en gebeurtenissen en een ongemakkelijke vibe. Het is het moment waar alles inclusief de lange aanloop op zijn plek valt.

Hoewel geïnteresseerd en dat ik Midsommar zeker niet vervelend vond heeft de film mij toch nog net niet helemaal in de greep, maar mogelijk dat daar verandering in komt met een nieuwe kijkbeurt rond deze bijzondere film die sterk lijkt op een kruising tussen The Wicker Man en 2000 Maniacs.

Hoewel best sfeervol ook en hoe ijzersterk de rol van Pugh ook is.. het is hem niet echt. Veel te lang, een herhaling van zetten en ook niet eng (genoeg). De openingsscène is werkelijk fantastisch maar daarna wordt het gaandeweg minder, met even een opleving bij de val van de rots. Het wordt allemaal wat abstract en absurd maar Ari verliest hiermee ook de spanning. En Jack Reynor is natuurlijk een veel te beperkt acteur voor een rol als deze.

2,5*

Een thriller/horror die ruim twee uur lang niet verveelt. Goed acteerwerk door een aantal hoofdpersonen, maar dat geldt niet voor allemaal. Veel karakters worden heel oppervlakkig uitgewerkt. Toch wordt je al snel meegenomen door de bizarre Zweedse commune. Die commune wordt gedragen door heel veel figuranten die samen een realistisch beeld geven, dus complimenten daarvoor.

De hoofdrolspeelster speelt zeer heftige emoties voortreffelijk. Al begon ik me soms wat te storen aan de vele paniekaanvallen, misschien omdat er verder niets achter weg kwam. Ze herpakte zich en liep weer verdwaasd rond tot aan de volgende paniekaanval. Hoe de commune precies aan haar doden komt is me niet helemaal duidelijk. Is het een stiekeme jacht waar de lokale bevolking de 9 offers uit haalt? Daar had ik wel wat meer context bij gewild.

Al met al een film die nog even zal blijven hangen. Een aanrader voor mensen die houden van psychologische thrillers met wat lichte horror elementen.

4*