Les Hirondelles de Kaboul (2018)

Dat zeker. Alleen jammer dat het verhaal flink achterblijft en niet al te overtuigend is. Het is dat de sfeer van de film vrij ingetogen is, maar hetzelfde plot was ook heel makkelijk als een Hollywoodblik op de Taliban te verkopen geweest. Een erg duidelijk op westers publiek gericht, weinig genuanceerd en tamelijk oppervlakkig geheel. Ik vraag me af of dat in het bronmateriaal (geschreven door een Algerijn) zit of dat dat komt door de verfilming.

Mooie, toch wel aangrijpende animatiefilm.

De aquarelkleurtjes lijken nog de flauwe positie van de Afghaan, de vrouw dan vooral, onder het Talibaanregime, te willen onderstrepen.

Doordringende beelden van de verwoeste stad, niets uit de weg gaande strijders en een getekende bevolking, wanhopig en zonder kijk op een beter leven.

Knap en eenvoudig gebracht filmwerk. Mooie titel.

The Swallows of Kabul was zo’n film die ik erg graag in de bioscoop had gezien, maar die er voor ik er erg in had alweer uit was verdwenen. Gelukkig is hij inmiddels op VOD te zien, onder andere op Mubi (kijk een maand gratis).

Het is de eerste film van Zabou Breitman die ik zie en haar eerste animatie, maar co-regisseur Eléa Gobbé-Mévellec had reeds haar strepen op dat vlak verdiend als animator voor Ernest et Célestine (2012) en Le Chat du Rabbin (2011). De makers kozen ervoor eerst de stemmen op te nemen met de cast in vol kostuum tijdens live performance, voor net dat beetje extra. Vervolgens is dit verhaal over enkele mensen in het Kabul van 1998 waar de Taliban de macht heeft gegrepen en een ijzeren shariabewind voert, in prachtige waterkleuren vorm gegeven. Het ziet er schitterend uit.

Helaas is het dat verhaal waar dan toch net de schoen enigszins wringt. Een historisch, schrijnend verhaal als dit moet het rationele ‘goh, wat een vreselijke manier van leven’ en ‘ja, dat zat eraan te komen’ overstijgen, maar de film weet niet helemaal voldoende te overtuigen, alsof de manier waarop het loopt je verhindert om er écht in op te gaan. The Breadwinner (2017) van Nora Twomey (op Netflix) dat zich eveneens in het Afghanistan onder de Taliban afspeelt, had daar ook wat last van; het niveau van een Persepolis wordt niet gehaald, en evenmin leef je mee zoals je dat met Seita en Setsuko in Hotaru no Haka (1988) deed. Een goede film dus en zeker de moeite, maar dat beetje extra waar je op hoopt, bleef voor mij net uit.

3,7*

Prachtige, handgetekende animatiefilm gebaseerd op de gelijknamige bestseller verplaatst de actie naar 1998 (het boek speelt zich af in 2001). Een jong, hoogopgeleid stel kan zich moeilijk neerleggen bij het repressieve regime dat hun dwingt te leven volgens een fundamentalistische interpretatie van Islam. Zunaira [Zita Hanrot] kan haar favoriete muziek alleen in het uiterste geheim beluisteren en mag alleen met een boerka over straat - iets wat ze niet kan uitstaan. Mohsen [Swann Arlaud] laat zich onder groepsdruk verleiden om actief mee te doen aan de steniging van een vrouw en kan dat zichzelf niet vergeven. Atiq [Simon Abkarian] is een gevangenisbewaarder die zich lijkt te hebben geconformeerd aan het nieuwe regime maar verbergt onder zijn starre houding diepe gevoelens voor zijn dodelijk zieke vrouw Mussarat [Hiam Abbass]. De paden van deze twee echtparen zullen elkaar op tragische wijze kruizen.

Indrukwekkend verhaal toont hoe een repressief regime het openbare leven kan beïnvloeden, maar niet de gedachten en dromen van een generatie die weet dat er een beter alternatief voor hun bestaat. Scherpe karakteriseringen en de sobere animatie maken dit tot een meesterwerk. De steniging is ontegenzeggelijk emotioneel hoogtepunt, maar probeer het dan maar eens droog te houden in de schokkende en ontroerende finale. De zwaluwen uit de titel zijn een metafoor voor de vrijheid waar de vier hoofdpersonen op hun eigen manier naar verlangen.

Ik vond dit wel best een sterke animatiefilm. Eentje die al langer op mijn lijstje stond. Zowel inhoudelijk als visueel sterk al vind ik vooral het laatste doorslaggevend om mijn stem te rechtvaardigen. De omgeving van kapot geschoten gebouwen, binnen als buiten, was erg mooi getekend. De tekenstijl heeft iets poëtisch met die aquareltinten. De stijl is tegelijk gedetailleerd, maar anderzijds ook flou, alsof de mensen die lijden onder het Talibanregime in een boze droom leven, weg van alle realiteit. Ook het zonlicht werd telkens erg mooi geïntegreerd in de visuele tekeningen.

De animatiefilm is gebaseerd op een gelijknamige roman. De titel heeft iets dromerigs waarbij gehunkerd wordt naar vervlogen betere tijden en waarbij de hoop wordt gekoesterd dat deze ooit terugkomen. Totalitaire regimes kunnen veel wegnemen, maar dromen en hoop blijven steeds overeind bij wel steeds iemand.

De film schetst ook het gegeven dat niet alles zwartwit is. De steniging is daar een aangrijpend voorbeeld van. De gebeurtenis is sowieso al heftig, maar toonde ook aan hoe groepsdruk of een groepsgebeuren kan leiden tot kuddegedrag. Dat het leven van vrouwen ook flink beknot werd, hoeft geen betoog. Het blijft toch steeds erg ongemakkelijk om dergelijke situaties onder ogen te moeten zien. Sterk!

Bij aanvang dacht ik door de animatiekeuze dat het een karikatuur zou worden van het Taliban regime, maar na afloop vond ik het best een sterke anti-talibanfilm, waarin de honger naar meer openbare vrijheid van een deel van de bevolking geknecht wordt door de wetten van de sharia. Alle droefenis van een samenleving komt naar voor : verbod op muziek, steniging, corrupte rechtspraak, de boerka dracht, waardoor vrouwen er meer uitzien als wandelende PMD zakken. De aquarel animatie is sober maar toch doorspekt met gevoel.

Een film die sterk door de Westerse bril bekeken wordt (islam wordt hier alleen maar in de negatieve zin benaderd), maar je mag niet vergeten dat er in werkelijkheid ook veel moslims en moslima's trots zijn of zouden zijn om in een door de sharia gedomineerde maatschappij te leven. Het is maar hoe je het bekijkt.