Narayama Bushikô (1983)

In een afgelegen bergdorpje in het noorden van Japan volgen we een jaar lang de levens van de 69-jarige Orin en haar twee volwassen zoons. Volgend jaar, als Orin 70 wordt, moet ze naar de berg Narayama vertrekken om daar te sterven in de sneeuw. Dat is gebruikelijk in de gemeenschap waarin ze woont. Zo zorgen ze ervoor dat er meer voedsel is voor de jongere generatie.

The Ballad of Narayama is een prachtig, traag Japans drama, en wat hou ik daar enorm van. Er gebeurt eigenlijk niet zo heel veel in de film, maar we worden getrakteerd op fraaie beelden van het harde leven in een onherbergzaam gebied. Het laatste half uur volgen we de barre tocht van de oudste zoon, met zijn moeder op zijn rug, door een schitterend herfstlandschap. De mooiste scene uit de film is wanneer moeder en zoon eindelijk op de plek van bestemming aankomen en daar geconfronteerd worden met de stoffelijke resten van haar voorgangers, terwijl ze beseffen dat de moeder daar over niet al te lange tijd ook bij zal liggen.

The Ballad of Narayama is een schitterend meesterwerk, dat ik over een paar jaar zeker opnieuw zal kijken. 4,5*

Wat doe je als onverlichte dorpsbewoner in de periferie van Japan, verstoken van verzorgingscentra en pgb, als het hoog tijd is voor je bejaarde ouder het loodje te leggen maar deze is taaier dan gedacht -met een immer stijgende levensverwachting als onzichtbare vijand op de koop toe? Je verzint een poëtische legende over een heilige berg, waar de oudjes van dagen heengesleept worden om daar in alle rust, als een overjarige olifant, te sterven. En niet goedschiks dan kwaadschiks.

Imamura moet blijkbaar niet al te veel hebben van de primitieve volkeren die Japan ooit bewoonden, en hun gedrag en tradities beziet hij met een cynische en soms minachtende blik waaraan alleen de oudste zoon en zijn moeder ontkomen. De eerste omdat hij twijfelt aan de traditie van Nayamara. De tweede omdat ze haar eigen lot in handen neemt. Maar of het nu gaat om bovenstaande traditie, het uitschelden en belachelijk maken van ouderen en zwakkeren, het levend begraven van een familie van notoire dieven of het bed moeten delen met het halve dorp om de laatste wens van je stervende echtgenoot in te willigen, en die dan weer op instigatie van de huisgod (een slang), het bijgeloof en achterlijkheid zijn de hele film nadrukkelijk aanwezig. Neemt niet weg dat de beelden fotogeniek zijn, een bedrieglijke schoonheid bevatten die het wrede gedrag wat verzachten.

Fraai, onderhoudend en soms ook behoorlijk lomp, afrekenend met de Japanse plattelandsidylle -zo die al bestond- en nieuwsgierigmakend naar het originele Narayama Bushiko (1958). Die zal het vermoedelijk over een wat andere boeg gooien.

Magistrale cinema. Een krachttoer om dit alles (1983!) voor elkaar te brengen.

Erg visueel. De harde, wansmakelijke beelden moeten we er bij nemen. Ze kaderen in de schets van deze toch wel primitieve bevolkingsgroep bij wie, zoals bij elke diersoort, de drang naar voedsel om te overleven, alles overstijgt.

Mooie remake van de film uit 1958 die ik net ervoor zag. Mooi onderhoudende film met een intrigerend uitgangspunt waarbij alle zeventigers als het ware geofferd aan de berg Narayama. Orin berust zich in haar lot als traditionele gelovige, maar in haar laatste levensjaar valt het op hoe kranig en levenslustig ze eigenlijk nog wel is.

Vreemde, maar op zich mooie traditie, maar de kleine gemeenschap is best hard en ruw te noemen met onder meer een weggegooid babylijkje, hoe men met diefstal omgaat enz ... Bij momenten zat je ook naar een Malick te kijken met de close natuurbeelden van de plaatselijke fauna.

De tocht naar de berg is schilderachtig mooi. Wat een mooie kronkelende tocht door bos- en rotslandschap met even verder nog wat sneeuw erbovenop. Ondanks al het goede niet 100% mee of geraakt door de film, maar appreciëren doe ik hem wel.

Mijn derde film vandaag waarin sneeuw een bepalende rol heeft. Bijzonder folkloristisch verhaal waar wij in deze Corona pandemie nog wel wat lering uit kunnen trekken wat mij betreft.

Verder wordt het boeren leven op heerlijke platte maar liefdevolle wijze weergegeven.

Een bijzondere kijkervaring. Halfje erbij.

4,5

Eén van de meest existentiële vragen in onze westerse wereld is: wat doen we met de kerst met moeder? Een kwestie die geheel in het niet valt bij het volgens overlevering in bepaalde delen van Japan gebruikelijke ritueel “obasute”, waarbij improductieve ouden van dagen naar een berg werden gebracht om daar te sterven en zo het aantal monden dat gevoed moest worden te reduceren.

De Japanse schrijver Shichiro Fukazawa wijdde er een kortverhaal aan dat als “Narayama Bushi-ko” tweemaal werd verfilmd.

De eerste keer gebeurde dat in 1958 door Keisuku Kinoshita die er een kabuki-theater-achtige verfilming van maakte, overduidelijk in de studio opgenomen.

Hoe anders is de interpretatie van Shohei Imamura uit 1983. Hij filmde juist op locatie en gebruikte natuuropnames als illustratie voor het verhaal over een keiharde samenleving. De scene waarin Orin (Sumiko Sakamoto) haar eigen tanden op een steen kapotslaat is voor tandarts-vrezers nog heftiger dan de fameuze martelscene uit ‘Marathon Man’ (John Schlesinger, 1976). Beide Narayama-films zijn meesterlijk en de versie uit 1958 staat in goede kwaliteit geheel op youtube

Dat beeld van dat ongewillige vadertje, dat in plaats van de berg op lopen, ingesnoerd in een net naar beneden tuimelt zal me nog wel even bijblijven.

Imamura besteed veel tijd om een schets van een bergdorp te maken waarin de harde wetten van de natuur hon bestaan bepalen. Dit laat Imamura contrasteren met magnifieke landschappen (sneeuw, bloeien, beekjes stromen, bladeren vallen). De vier seizoen als metafoor voor het leven. Geboorte, huwelijk, gezin en dood. Personages maken het allemaal mee maar volgens de wrede en brute gedragsregels van het dorp. Inserts van roofdieren als symbool voor hun dierlijke instincten maar ook als harmonie met de mens. Pas echt sterk wordt de film wanneer de tocht wordt aangevat door zoon en zijn bejaarde moeder naar een bergtop. Omgaan met dood kan waardig of kan beestelijk. Maar dan is de film al op zijn einde. Ik weet niet goed hoe de film te beoordelen. Interessant en visueel sterk maar inhoudelijk kon het me niet altijd boeien. Sterk op het eind maar voordien bleef de film nogal ter plaatse trappelen. Een veilige 3 dan maar.

Ik moet zeggen dat het laatste half uur een hoop goed maakt. Daarvoor miste ik wat lijn in het verhaal en kwamen er ook onnodig grove en ranzige scenes voorbij. De beelden van het landschap in de herfst en de vele dieren waren prachtig gemonteerd. Deze versterkten de band met de natuur van het bergdropje met zijn uitgesproken bewoners. De film is vooral ook uniek, erg expliciet en rauw. Maar dat werkt hier uitstekend om een thema als de dood in beeld te brengen.