The Thin Red Line (1998)

Property. The whole fucking thing's about property

Terrence Malick is al sinds jaar en dag een grote naam in het filmwereldje en het verbaasde me dat ik eigenlijk nog zo bijzonder weinig van hem heb gezien. Nu is het sowieso geen veelfilmer, al lijkt hij de laatste jaren wel opeens in overdrive te zijn geschoten, maar het is toch iemand met een aantal grote titels op zijn naam. The Thin Red Line was er zo eentje van en ik hoopte vooral dat dit me beter ging bevallen dan The Tree of Life waar ik vandaag de dag nog steeds niet goed weet wat ik er van moet vinden.

Dat is iets dat ook voor The Thin Red Line gaat opgaan vermoed ik. Nu ben ik sowieso geen fan van oorlogsfilms en al zeker niet van zo'n lang uitgesponnen oorlogsfilms, maar wat Malick ermee doet is toch redelijk atypisch. Ironisch genoeg kwam deze in hetzelfde jaar uit als Saving Private Ryan en de twee films kunnen niet meer dan dit van elkaar verschillen. Malick trekt vooral de kaart van sfeer en kiest veel minder voor het plot. Dat geeft een ietwat bevreemdende ervaring waarbij er eigenlijk geen enkel hoofdpersonage is (Adrien Brody was trouwens in de veronderstelling dat hij dat was, totdat hij er bij het kijken van de film achter kwam dat zijn rol danig was ingekort tijdens het monteren) en waarbij gevechten worden afgewisseld door natuurbeelden. Visueel erg mooi (die openingsscène met de krokodil zet meteen de toon, hoewel daar eigenlijk bitter weinig gebeurt) maar ik moet toch net iets meer hebben. Het is ook zo'n film waarbij je eigenlijk makkelijk een 10 minuten kunt missen zonder uiteindelijk al te veel gemist te hebben.

Malick legt een zekere dualiteit in zijn beelden, maar doet dat ook in de personages. Identificeren met de soldaten is redelijk moeilijk omdat het allemaal zo afstandelijk blijft, maar de scène waar een soldaat een Japanner neerschiet en dat luidkeels uitroept maar dat je dan ondertussen zijn interne voice-over hoort waar hij beseft dat hij het ergste wat een man kan doen heeft gedaan is bijzonder te noemen. Omdat er 20 jaar tussen deze en Malick's vorige film lag, wou ook zowat half Hollywood meedoen. Veel acteurs kregen de kans niet en degene die er wel inzaten zagen hun rol serieus ingekort worden. Talloze bekende gezichten daardoor ook, maar dat werkt echter niet altijd even goed. George Clooney, John Travolta, ... Het zijn rollen die erg geforceerd ogen en dan is er gelukkig nog een Sean Penn of Jim Caviezel om de boel wat recht te trekken. Zeker Caviezel is wel erg goed op dreef als Witt en is voor mij het gezicht van de film.

Misschien dit jaar Radegund eens een kans gaan geven, als Belg zijnde moet je de Belgische acteurs die het in Hollywood zijn aan het maken toch wat volgen. Hopelijk een iets meer gestructureerde film want hoewel dit visueel soms overdonderend mooi is, is het toch niet het type cinema dat me ligt. Het blijft wel ergens nazinderen, dat wel.

3*

Cinematografisch zeer hoog in te schatten en alhoewel er al zo veel films gemaakt zijn met mensen midden het oorlogsgebeuren, is ook op dat punt de film van uitzonderlijk goede kwaliteit.

Malick stelt de gedragingen van de mens doorheen het oorlogsgeweld centraal. Een weelde aan goede acteurs is hem hierbij behulpzaam.

“War don't ennoble men. It turns them into dogs... poisons the soul.”

Toch nog wel één van de meest aangekaarte oorlogsfilms die ik graag wou zien maar tot kort geen kans had gegeven eens een uitbundige kijkbeurt te geven en dat moest eens veranderen. Deze film verteld een prachtig verhaal die eigenlijk best simpel is maar doet dit wel in een thema waar men nog niet heel geïnteresseerd in is of was tijdens de tweede wereldoorlog, dat was toch wel de oorlog tussen Amerika en Japan. En natuurlijk om Amerika’s eigen ego te strelen zijn ze erg trots op die oorlog.

Deze film kent een erg leuke cast waar een paar goeie namen toch iets te kleine rollen hebben gekregen. ‘John Travolta’ bijvoorbeeld heeft maar een paar minuten schermtijd die ik juist wel leuk vond passen maar ook ‘Woody Harrelson’ had ik liever veel langer willen zien. Wellicht ook wel omdat het één van mijn favoriete acteurs is, dan ben je automatisch wat meer fan van een persoon. Toch weet de cast het over het algemeen goed te doen, waar ‘Sean Penn’ onder andere een goede rol heeft neergezet.

Het verhaal was simpel maar wel goed, we volgen de Amerikanen die een Japans eiland willen veroveren waar een vliegveld op zit. Ze moeten hierdoor wel het land kruisen en dat gaat niet zonder gevaar, wanneer ze namelijk de berg over willen steken komen ze de Jappen tegen die ze tegen proberen te houden en er een hevig gevecht ontstaat die de Amerikanen weten te winnen zo doordringen tot het kamp; daarna zijn ze nog niet klaar en moeten toch op hun hoede zijn als er een groot Japans leger oprukt in het bos.

Het gene wat me toch wat tegen staat is de lange speelduur, wat toch ook wel veel gepraat is en het bij mij na een tijdje wel had mogen stoppen maar ‘Terrence Malick’ had daar duidelijk wat andere ideeën over en gooide er constant weer wat meer bij, het had veel eerder kunnen stoppen.

Maar, buiten dat is het echt wel een interessante oorlogsfilm die op veel punten goed wist te raken en voornamelijk erg interessant was. Hoewel ik de film in tweeën had gesplitst om het af te kunnen kijken was de actie zeker fijn en de creatie van de oorlog was heersend. Ook mooi gedaan vanaf de Japanse kant.

4.0*

Mooi.

Van Terrence Malick heb ik nog niet veel films gezien. Momenteel maar drie achter de rug, deze daarbij inbegrepen. Tot nu toe heeft hij me altijd weten te overtuigen, al vreesde ik er even voor dat hij met deze film een verkeerde omgeving had uitgekozen nadat het begin nogal stroef van start kwam. Eenmaal in de natuur lijkt Malick zijn element gevonden te hebben.

Wat vooral opvalt aan deze film is hoe knap de oorlogsscenes in beeld gebracht worden. De camera zweeft rustig en beheerst door de velden heen, waarbij de oorlogen zowel onvoorspelbaar als vakkundig in beeld worden gebracht. De eerste oorlog gaat wel erg lang door alleen. Ik meen meer dan een uur lang, en aangezien het alles behalve spanning opborrelt weet het niet voor zo lang te boeien.

Mooie omgevingen, sterk acteerwerk en een aantal scenes die bijzonder confronterend zijn. Helaas voor Malick interesseren de diepgaandere dialogen en voice-overs me niet zo. Het geeft de film een diepere laag, maar de acteurs kunnen niet op een manier vertellen die me aanspreekt. Erg droevig, intellectueel en diepgaand, maar na en tussen zulke lange scenes van schieten en oorlog is dat niet meer iets waar de aandacht naartoe kan gaan.

The Thin Red Line onderscheidt zich zonder meer van andere oorlogsfilms, of je dit nou wil accepteren of niet. Waar andere oorlogsfilms zich erg expliciet focussen op hard geweld en moraal, laat deze juist het perspectief door een rustige en eerlijke lens zien. Je 'zweeft' zegmaar met de personages mee op een reis door de heuvels die ze in dienen te nemen heen. Het duurt alleen te lang voor een film die niet veel kan bieden op spanning en dreiging. Wellicht dat de dialogen kunnen charmeren, of de aparte sfeer wellicht, maar op mij had het een wisselend effect. Wel prachtig in beeld gebracht en zonder meer uniek. Malick gaat lekker zo. Binnenkort nog maar wat aanklikken.

This great evil, where is it coming from...?

Het was wel weer eens tijd om mijn all time favourite en nr.1 te kijken. En het is toch wel wat, dat een film je zo raakt, en je blikveld zich door blijft ontwikkelen en dat je toch altijd weer meer ziet.

The Thin Red Line is Malick's magnum opus, zijn hoogtepunt waar alles samen valt, een filosofisch meesterwerk. De film had maar liefst 7 Oscars nominaties op zak waarvan er geen één verzilverd werd helaas, waarvan Zimmer's soundtrack nog wel het meest veilige paard leek om op te wedden. Bevestiging of niet, groots is The Thin Red Line en groots blijft The Thin Red Line, iets dat niet iedereen zal begrijpen en dat hoeft ook niet. Hier heb je iets mee of niet.

Dualiteit, hoop, vrees, verlangen, de dood, het leven, dromerig, eerlijk, wreed, compassie, woede, inzicht, verschillende gradaties van onverschilligheid. Het komt allemaal voorbij en laat de mens op zijn best en slechtst zien. Maar bovenal lijkt de westerse mens niet op zijn plaats in dit paradijs dat oneindig groot en sterk is en honderd jaar later nog steeds sterk, vier en ongrijpbaar zal zijn in tegenstelling tot die mensen met hun wapengekletter. Over nietig gesproken...niet te vergeten de harmonieuze dorpjes met bevolking levend in eenvoud.

Filosofisch geladen zijn de overpeinzingen over de dood en het leven, de zin van alles, als officier zijnde bewust soldaten de dood insturen, relativering, de glansrol van Penn als pessimist sergeant Welsh met als tegenhanger de nog veel boeiendere Caviezel als de serene gewetensvolle en vergevingsgezinde soldaat Witt. Maar waar The Thin Red Line nog wel het meest in slaagt is de angst, de dunne rode draad, het moment tussen doodsangst en waanzin, heldhaftigheid en lafheid, het vermogen te handelen of in apathie te geraken. Wat wordt deze goed gevangen door de camera, nog nooit werd de angst van soldaten zo goed gebracht net als de angst tijdens het sterven. Neem Tella of Keck waar de emotie afdruipt, of de waanzinnige angst die Doll tot een heldhaftige daad drijft, zo onvoorstelbaar goed geacteerd. Voor velen hun grandest hour wat dat betreft. Om nogmaals de poëtische schoonheid van sommige voice overs aan te halen. Hoogtepunt die ik toch moet aanhalen is de scène waarbij men het Japanse kampement binnen valt, de kolder, de roes, de waanzin, zo waanzinnig goed gevangen en kracht bij gezet door Zimmer's soundtrack. Ja, andermaal heeft The Thin Red Line me overtuigd van zijn mix, boodschap en kunde.

'If I never meet you in this life, let me feel the lack. A glance from your eyes, and my life will be yours...'

Prachtig geschoten film, maar mooie beelden maken nog geen goede film. De potentie voor een goede film is aanwezig, het probleem is alleen dat regisseur Malick niet weet hoe hij een film moet starten of eindigen, en dat er gemakkelijk een vijftigtal minuten geknipt kan worden uit de film, een kwartiertje op het einde en een dik halfuur op het einde. Veel beelden en zaken die gewoon ook niet echt relevant zijn. De voice over was ook nergens voor nodig, voegt helemaal niets toe en gaat werkelijk nergens over. Show don't tell is bij film zeker van toepassing. En als er één film waar het echt niet nodig is, is het wel deze. Over het algemeen ben ik nog mild omdat Malick met veel nog relatief goed weg komt omdat er bij een oorlogsfilm niet zoveel "plot" aanwezig moet zijn. De beelden spreken voor zich. Maar ik betwijfel of hij iets voor mij is eerlijk gezegd.

111 grootse en obscure meesterwerken

Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.

#41 – The Thin Red Line

The Thin Red Line opent met een paradijselijke setting. Het vredige leven op een eiland in de Stille Oceaan, met daaroverheen de prachtige muziek van Hans Zimmer en de eerste filosofische bespiegelingen in voice-over. Dat zal niet voor iedereen zijn, maar ik hou er wel van. Die diepere gedachten over het bestaan intrigeren me. Vooral de centrale vraag van de film: waarom lijken er aan alles altijd twee kanten te zitten?

Dat is waar Terrence Malick gedurende drie uur voortdurend mee speelt. Het vredige eilandleven tegenover de vernietigende oorlog op Guadalcanal. De strijd om de overwinning tegenover de strijd om je manschappen in leven te houden. Pacifisme tegenover oorlog. Schoonheid tegenover vernietiging. Hoop tegenover wanhoop.

Het maakt The Thin Red Line misschien wel de meest poëtische oorlogsfilm ooit gemaakt. Maar centraal in al die poëzie zit ook een van de meest indrukwekkende oorlogsscenes ooit gefilmd. De bestorming van de heuvel duurt ruim een uur en is waanzinnig spannend, chaotisch en realistisch.

Die tweestrijd krijgt ook een gezicht in Sean Penn en Jim Caviezel, die twee vrijwel tegenovergestelde wereldbeelden vertegenwoordigen. Penn is teleurgesteld in de mens en heeft iedere illusie verloren. Caviezel blijft overal hoop in zien.

Volgens de introductie op de Blu-ray moet je The Thin Red Line vooral hard zetten. Dat werkt. Het voortdurende lage gebrom van motoren en oorlogsmachines ligt als een dreiging onder de film en draagt enorm bij aan de spanning.

Prachtig is ook de ongemakkelijke verhouding tussen kolonel Tall en generaal Quintard, gespeeld door Nick Nolte en John Travolta. De laatste voortdurend op zijn hoede, de eerste verbeten en gefrustreerd. Twee mannen die elkaar voor geen meter vertrouwen, maar wel van elkaar afhankelijk zijn.

Daarna schakelt Malick naar de manschappen in het ruim van het schip. Jonge jongens, allemaal met hun eigen verhaal, zonder enig idee wat hun te wachten staat en ieder op zijn eigen manier omgaand met de spanning. De stilte voor de storm.

En dan volgt de landing. Malick bereikt bijna dezelfde spanning als Spielberg in Saving Private Ryan, maar uiteindelijk grbeurt precies het tegenovergestelde. Er wordt geen schot gelost. De landing verloopt zonder slag of stoot. Het versterk ook de tegenstelling tussen het verwachte oorlogsgeweld en de idyllische schoonheid van de natuur.

Hier valt ook op hoeveel bekende acteurs aan de film meedoen. Soms maar heel even, bijna als edelfigurant. Een leuke anekdote is dat Adrien Brody, die dacht dat hij een van de hoofdrollen speelde en er bij de première achter kwam dat vrijwel zijn complete rol uit de film was verdwenen. Het zegt veel over Malicks improviserende manier van werken.

Het lijkt soms zelfs alsof Malick inspiratie heeft gehaald uit Bondarchuks War and Peace. Ook hier is de natuur een machtige, tijdloze observator van de menselijke waanzin. Ook hier zijn er de filosofische voice-overs en de afwisseling tussen gigantisch spektakel en piepkleine menselijke momenten.

Tijdens de tocht over het eiland ontvouwt alles zich aanvankelijk bijna in stilte. Er zijn nauwelijks oorlogshandelingen, maar toch worden we geconfronteerd met twee slachtoffers. Soldaten die in stukken zijn gescheurd bij het plaatsen van explosieven. Malick maakt er geen heroïsch schouwspel van. Hij toont enkel de gevolgen.

Ook tijdens de bestorming van de heuvel blijft Malick die chaos afwisselen met verstilling. Onder de grootsheid van het strijdgewoel vinden voortdurend kleine persoonlijke drama’s plaats. Een van de pijnlijkste momenten is de dood van Woody Harrelson. Echt hartverscheurend.

Het is juist in deze verstilde scenes dat The Thin Red Line zich onderscheidt van vrijwel iedere andere oorlogsfilm. De bestorming van de heuvel is een lange aaneenschakeling van dood, angst en verwarring. Niets wordt hier als heldhaftig voorgesteld. Het gaat niet om heldendom. Het gaat om overleven.Het is vooral de angst die regeet.

En in het midden daarvan zet Nick Nolte misschien wel de beste rol uit zijn carrière neer. Zijn kolonel Tall is een ijzervreter, maar tegelijkertijd een man die gevangen zit tussen de bevelen van zijn generaal, zijn eigen ambitie en de weigering van zijn kapitein om manschappen zinloos de dood in te sturen.

Dan is er nog de waanzinnige fotografie van John Toll. The Thin Red Line is een van de mooiste films die ik ken. De camerabewegingen, de montage, het licht, het gras dat in de wind beweegt terwijl mensen elkaar afslachten. Nog voordat Emmanuel Lubezki van die dwalende camera een handelsmerk van Malicks latere films maakte, deed Toll het hier alemaal voor..

En wanneer de Japanners uiteindelijk zijn verslagen, blijken zij nog uitgemergelder en getraumatiseerder dan de Amerikanen. Malick blijft uitgebreid bij hun lijden stilstaan. De vijand blijkt uiteindelijk net zo goed slachtoffer.

Hans Zimmer levert ondertussen wat mij betreft met afstand zijn beste score. Vooral de variatie is fantastisch. Van de gezangen van de eilandbewoners tot de slepende orkestrale muziek en de onderliggende ritmes tijdens de bestorming van de heuvel en de aftermath: ieder thema is raak.

En steeds weer die tegenstellingen. De trauma’s van de soldaten tegenover de kille afstandelijkheid van de hoogste officieren, die ver van het daadwerkelijke oorlogsgeweld blijven. De overwinning tegenover het gevoel dat er helemaal niets gewonnen is. Het paradijs tegenover het bloedvergieten,

Door voortdurend bij al die verschillende kanten stil te staan, maakt Malick een bewust verwarrende oorlogsfilm. Een film die tegelijkertijd prachtig en afgrijselijk is. Een oorlog die gewonnen wordt, maar nergens als een overwinning voelt. Het zijn de verliezen die beklijven.

The Thin Red Line voor mij een van de allerbeste oorlogsfilms ooit. Een majestueuze film die een vaste plek in mijn top 10 heeft.

5*