Borgman (2013)

Ik vind het stuk vooral opvallend omdat AvW aangeeft heel veel referenties die iedereen herkent niet te kennen. Dat is toch wel grappig en zo zie je maar weer dat gekopieerde thema's / scènes bij toeval kunnen ontstaan. Het genre horror heeft hier op de site ook gestaan, maar is volgens mij op verzoek van de producent verwijderd. Tóch zitten de elementen erin en die worden ook nadrukkelijk in het interview gezocht door Schokkend Nieuws. Het is ook wel het type horror/sf film dat bij mij nét de goede snaar raakt. Erg terloops, zoals Kairo (2001) van Kurosawa.

Ik ben verbaasd over mijzelf dat ik zo enthousiast ben over deze Van Warmerdam, omdat ik er in de regel nooit veel aan vond (heb vanaf De Noordelingen met uitzondering van Ober altijd de films in de bios bekeken), maar nu echt alles op zijn plek valt. Ik denk overigens niet dat ik met terugwerkende kracht de voorgaande films de moeite zal vinden. Dat heb ik ook al aangegeven. Dit viel in de meeste gevallen nét de goede kant op.

Ja mee eens. Overeenkomsten met The Night of the Hunter blijken puur toeval, AvW heeft die film zelfs nooit gezien.

In een ander artikel dat ik vandaag las staat inhoudelijk betere info:

'De film heeft ook een warrig einde, maar dat is precies zo bedoeld. Belangrijk is dat ik, wanneer personages zich schijnbaar raadselachtig gedragen, wel een stevig idee heb waarom ze die dingen doen. Als je dat als maker niet hebt, krijg je echte onzin. Dan wordt het een slappe film, alternatieve underground, abstract geëxperimenteer. En dat wil ik niet maken.

- Ik heb bij geen andere film zoveel weggesneden in de montage, zoveel structuur verwijderd. Borgman is mijn eerste suggestieve film.'

- Cineville

Poeh, gisteravond na de première vond ik 'm erg goed en beklemmend. Vanochtend echter geen idee meer wat ik er van moet vinden.

en dan toch 4 * ?

Dat was dus voordat ik er een nacht over had geslapen.

De film voor mij een onthutsende voorstelling, waarvan het meeste nog als plotseling de aftiteling verschijnt en het bevreemde gevoel waarmee je de zaal verlaat. Dan pas begint het huiswerk wat je meekrijgt.

Ja, Borgman brengt wat te weeg. Vanavond gewerkt in Arthouse Lux en de negatieve commentaren die ik kreeg van mensen die de zaal uitkwamen waren niet mals. Vele mensen vonden de film walgelijk. Een vrouw vond zelfs dat Lux deze film uit de roulatie moest nemen, want zo iets walgelijks kon toch echt niet in Lux vertoond worden. Ik zei tegen haar grinnikend dat het voor mij de beste film van het jaar is. Ja, deze film is amoreel, misschien in absurditeit toch enigszins te vergelijken met de film "Dogtooth" van Yorgos Lanthimos, een film die ik ook zeer kon waarderen.

Nederlandse inzending voor de Oscars:

Netherlands enters Borgman into Oscar Race

Voorspelbaar dat ze die inzenden ja, maar of die gaat winnen of überhaupt maar kans maakt is een hele grote tweede.

De nominatie in Cannes is wel een plus. Een nominatie bij de Oscars zal me niet eens zo heel erg verbazen. Winst lijkt me daarentegen vrijwel onmogelijk.

Maar als Denemarken "Jagten" alsnog gaat insturen (en dat zit er dik in) dan maakt Borgman geen enkele kans...

En Purge niet te vergeten.

Je bedoelt die Finse film? Was die vorig jaar niet ingezonden voor de Oscar...?

Ik leefde even in de veronderstelling dat ie net niet mee kon doen maar kon dus wel, doet dit jaar dus helemaal niet mee. Bedankt .

Dit was hier geloof ik nog niet langs geweest:

The Nightmare - Wikipedia, the free encyclopedia - en.wikipedia.org

Dit schilderij moet haast wel een inspiratie zijn geweest voor Van Warmerdam of in ieder geval voor een van de vaak terugkerende stills van de film.

Scherp! Ik ken het werk, maar die link had ik nog niet gelegd.

Incubus.

Borgman is werkt voor mij vooral als een erg goede zwarte komedie. Bij de genre-aanduiding staat thriller (en eerder stond er horror), maar vreselijk spannend vond ik het niet. Daarvoor stond het verloop van het verhaal eigenlijk al snel een beetje te veel vast. Alleen al de openingszin waarin gezegd wordt dat "ze" neerdaalden om hun gelederen te verstrekken geeft al aan welke kant de film op zal gaan en Van Warmerdam zet dit pad vrij rechtlijnig door totdat Borgman een stel nieuwe rekruten heeft en op weg kan gaan naar zijn volgende doel. Dat sommigen deze film onvoorspelbaar noemde verbaasde me dan ook een beetje. Ik vond juist de onvermijdelijkheid van het alles hier zo sterk werken. Dat deed me niet zozeer denken aan de Bijbel als aan oude mythes, waarin meestal de afloop aan het begin al vrijgegeven wordt. Dat is hier misschien niet echt het geval, maar er wordt vrij duidelijk weergegeven wat je kunt verwachten.

Het is dan ook vooral van belang dat de uitwerking fris is, dat de scènes zelf vol originele vondsten zitten. In feite blijft het een verzameling onvermijdelijke momenten, grotendeels. Dat hele gedoe met die tuinman en de manier waarop Borgman zijn plaats inneemt is echt erg goed uitgewerkt en bijzonder komisch. Vooral erg geestig dat hij zijn hulp aanbiedt aan de lijdende tuinman en vervolgens doodleuk met die man op de achterbank rustig cement gaat kopen voordat hij naar het huis van de tuinman gaat. Het zijn vaak dat soort komische momenten die de film maken. Een paar momenten werken niet helemaal, zoals dat toneelstuk. Dat had hilarisch of sinister kunnen zijn, maar in plaats daarvan is bleef het voor mij wat in het luchtledige hangen. Gelukkig is het grootste deel wel raak.

Overigens als je eenmaal accepteert, op basis van de opening, dat het hier gaat om gevallen engelen of iets dergelijks is de film niet zo vaag als velen doen vermoeden. De meeste vreemde gebeurtenissen kunnen immers verklaard worden door eventuele paranormale krachten van Borgman. Alleen het verschijnen van die twee honden die "te vroeg" zouden zijn blijft wat vaag (kwamen ze terug in een verwijderde scène?). Het plan van Borgman is wat omslachtig, maar dat past wel bij een kwelgeest.

Erg leuk dus en doet me er aan denken dat ik eens achter meer van Van Warmerdam aan moet gaan, want dat is pas mijn tweede na Ober.
4*

Poeh, wat valt er uit te leggen?

Waarom twee honden twee mensen blijken te zijn.

mensen?

Gisteren in de bioscoop dé nieuwe Warmerdam gekeken.

In eerste instantie begint hij goed, spannend en niet wetend waar het verhaal naar toe gaat.

Het acteren van de personages is goed en 'de zwerfer' steekt daar met kop en schouders boven uit. Echt een genot om naar te kijken.

Echter vanaf het tweede gedeelte van de film kakt hij goed in. Eigenlijk zoals bijna elke film van van Warmerdam.

Het lijkt alsof van Warmerdam niet meer weet wat te doen met de rest van de rolprent.. Het geheel wordt warrig en saai.

Heel veel overbodige scenes, waardoor de film té lang wordt, maken dat je gaat gapen het tweede gedeelte.

Ook durft de regisseur niet duidelijk te maken wat de redenen van de hoofdrolspeler zijn en zo blijft een vreemde indruk achter. Dit doet de film geen goed.

Het is de zoveelste teleurstelling...jammer jammer, hier had zoveel meer uitgehaald kunnen worden.

Toch 2 sterren voor de acteurs.

Tja, gemengde gevoelens. Laat ik met het positieve beginnen: de film ziet er goed uit, Jan Bijvoet acteert goed, hier en daar is het erg grappig. Met name de openingsscène is erg spannend en trekt je direct in de film. Ook het spaarzame gebruik van muziek werkt erg in het voordeel van de film; het geeft het geheel een nogal absurd sfeertje. Gedurende de hele film is het best interessant om de personages te volgen, maar dat zou vooral kunnen komen doordat je constant in de veronderstelling leeft dat het ergens naartoe gaat, dat er een climax gaat komen.

En dat gebeurt niet. Ik heb niets tegen suggestie - een film hoeft echt niet alles uit te spellen voor me -, maar Borgman wekt niet de indruk dat er ook maar ergens een hint is gegeven over wat de motieven van de hoofdpersoon zijn. Dat zorgt ervoor dat je aan het eind nogal onbevredigd achter blijft. Zaken komen voorbij die betekenisvol lijken, maar ze blijken dat niet te zijn. Er worden suggesties gedaan (met name het motto wijst wel érg in een bepaald richting), maar ze lijken niet consequent te worden doorgevoerd. Bijvoorbeeld: waarom implementeren Borgmans vriendjes iets in de schouders van hun slachtoffers?; waarom wordt Richard met een tatoeage op zijn schouder wakker?; what's the deal met dat vlees-noch-vis-toneelstukje aan het eind?; of die ballerina die in één scène op de achtergrond danst? Nogmaals, een film hoeft niet alles voor me uit te spellen, ook de hints die ze geeft niet, maar het volledig achterwege laten van hints - lees: hints geven die op geen enkele manier verband houden met elkaar - is een compleet ander verhaal natuurlijk.

Er zou gesuggereerd kunnen worden dat deze kritiek het punt mist. Het gaat niet om de motieven van Borgman, het gaat om zijn interactie met het gezin waar hij in terecht komt. Dat zou ik een geldige tegenwerping vinden, ware het niet dat het gezin waar hij in terecht komt volledig van de realiteit is weggerukt. Alle personages - met name Marina en in mindere mate haar man - zijn volstrekt onmenselijk en lijken uit volstrekte willekeur te handelen. Er is spanning tussen de twee, maar die wordt slecht uitgewerkt; ze zijn gewoon vaak boos op elkaar. De dialogen zijn af en toe ook bizar slecht ('Ik voel me zo schuldig. 'Ach, wij kunnen er toch ook niks aan doen dat we in de rijke Westerse samenleving zijn geboren?') en het helpt ook niet dat ze vaak nogal houterig worden gebracht. Wellicht zijn dat allemaal bewuste keuzes geweest, maar als dat het geval is, dan zijn het keuzes die me niet bevallen.

Hier en daar lijkt Borgman de indruk te wekken een kritiek op de Westerse samenleving te zijn (zie bijvoorbeeld het hierboven aangehaalde citaat). Als dat zo is, dan is het een oppervlakkige, eenzijdige kritiek. Inderdaad, als je je personages zó ver in het absurde doortrekt dat ze onmenselijk (i.e. vrij van warmte, kapitalistisch, ook: hysterisch?) worden, gaat je film écht alleen nog maar over je beeld van een samenleving, zonder er acht op te slaan dat er binnen die samenleving heus wel ruimte is voor speling.

Borgman: leuk om te zien, leuk om na de film met wat vrienden over te discussiëren. Maar uiteindelijk is dit toch niet van zo'n niveau dat je de dag erna nog met al te warme gevoelens aan deze prent terugdenkt. Daarvoor laat de film je met teveel onbevredigde gevoelens achter.

Eens met je review