Bir Zamanlar Anadolu'da (2011)

Zwakke titel (kan het afgezaagder?), interessante cast (wederom professioneel). Ceylan lijkt de definitieve stap richting het narratieve gemaakt te hebben.

Overigens een kandidaat voor de Gouden Palm 2011.

Trailer

Mijn eerste Ceylan (in de context van het filmfestival van Gent. Had lang getwijfeld of ik deze zou gaan zien of het allicht toegankelijker 'Life in a Day', maar kreeg geen spijt van mijn keuze.) Hoewel zowat iedereen in de zaal het laatste half uur leek te vechten met de slaap (laatavondfilm begon om 22u en enkele geaccrediteerden hadden al een aantal films in hun kleren), heeft 'Once upon a time in Anatolia' mij toch ontroerd, omdat Ceylan met veel lichtheid toch meer zwaarwichtige thema's, of juister: universele emoties, te berde brengt. De strofe van de dichter die de dokter citeert is een klein culminatiepunt, naast vele andere weliswaar, die Ceylan op zijn beurt countert met blijken van menselijke warmte, verontwaardiging, erotiek, ...en niet te vergeten: veel humor! Het hele spectrum gaat hij in deze film af, zonder dat het gevoel van een dwangmatig experiment ontstaat. Integendeel zelfs: qua esthetiek zoekt de regisseur evenmin naar opzichtige ingrepen, maar juist het menselijke gelaat krijgt (als voorbeeld) op die manier, zonder extra opsmuk, een bepaalde zwaarte en diepte. Prachtig! Begin is ook van een kleinschalige poëzie die mij heeft kunnen inpakken. Tempo nekt de ervaring echter voor een stuk, en toen ik achteraf mensen hoorde discussiëren alsof het over een whodunit ging, zag ik een indicatie dat de film in zijn geheel misschien toch te hermetisch is? (Grappig, als mensen meer zoeken achter datgene wat voor jou heel duidelijk uit totaal andere, veel menselijker gronden uit de mond van personages tevoorschijn komt - cfr. einde.)

(Zeer benieuwd naar 'Uzak' ook, die hier nu al een aantal jaar ligt te bestoffen als VHS.)

Is deze film wederom uitgesteld?

Wanneer komt die dan eigenlijk? En in wat voor bioscopen gaat die spelen? Ik wil deze zo graag in de bios kijken, maar zo´n film komt zal zeker niet bij grote bioscopen spelen als Pathe etc. Ik zou het heel erg waarderen als iemand het weet en het tegen mij wil zeggen in welke bioscopen deze film gaat spelen . Alvast bedankt !!!

Als deze film uitkomt, zal hij waarschijnlijk in filmhuizen gaan spelen. Ik zie dat je uit Schiedam komt; ik zou me kunnen voorstellen dat je dan in het filmhuis in Schiedam zou kunnen gaan of anders in Lantaren/Venster in Rotterdam.

Heel erg bedankt voor je antwoord . Jammer dat zulke films niet in Pathe spelen.

Geweldig, de traagheid, de discussie's, de vermoeidheid. Heerlijk als je van dit soort films houdt! Ceylan deed het weer erg goed met deze.

*4

prachtige dialogen

Er staat geen premiere datum bij deze film, maar volgens de info op de site van het Hoogt zou de premiere komende donderdag (morgen) zijn, Den Haag en Amsterdam (Rialto) ook. Site van de distributeur (Contact Film) zegt er niets over, maar lijkt me wel betrouwbaar. Kan dus worden toegevoegd aan het bioscoop overzicht.

edit: kappeuter bedankt voor de update!

Gaat onder andere ook in Groningen (Forum Images) draaien vanaf morgen.

Prachtige film, de locatie is betoverend, de film duurt lang en lijkt ook lang te duren. Samen met de mannen lijkt het alsof je ook moe wordt. De film roept meer vragen op dan ze beantwoord. Het acteren is van topniveau.

Wauw, inderdaad prachtige harde dialogen!

Vorig jaar zag ik mijn film van het jaar (Meek's cutoff) al in januari en ik vrees dat het dit jaar weer zo is. En dan moet het IFFR nog beginnen. Once upon a time in Anatolia, wat een complete film. Als je niet zo vaak naar de film gaat, of als je niet zo vaak de deur uit komt, ga dan in ieder geval dit even zien. En ga dit vooral niet zitten downloaden, want de cinematografie is om door een ringetje te halen. Ceylan (Uzak, Iklimler) maakt misschien wel zijn beste film. Het is zo'n film die je na afloop geweldig vindt en een dag later tweemaal zo goed. En die je een jaar later pas echt begrijpt. Maar zo lang kan ik natuurlijk niet wachten met het van de daken schreeuwen. Eh, meesterwerk?

Once upon a time in Anatolia is een haast Roemeense film die handelt over een speurtocht naar een lijk dat een politie-escorte in de nacht probeert te vinden met de hulp van de geboeide moordenaars. En de politie krijgt er flink van langs in hilarische, droogkomische scenes die het werk van Cristi Puiu en Corneliu Porumboiu in gedachten oproepen. Ceylan en zoveel geestigheid, het is wennen, maar hij beheest het kunstje fenomenaal. Gaandeweg wordt het rechtlijnige verhaal thematisch ingewikkelder en merken we dat Ceylan - net als in die Roemeense films die ik zo bewonder - een stand-van-het-land-film aan het maken is.

Zo wordt duidelijk dat het bepaald niet goed gaat met de man-vrouw relaties in Turkije. De mannen, ze hebben standaard een grote bek, maar ze kunnen niet verhinderen dat de mistroostigheid erdoorheen schemert. De vrouwen, we zien ze amper, maar we weten dat ze ongelukkig zijn. En als we ze zien, maken ze diepe indruk. De misschien wel mooiste scene speelt zich af in een klein dorpje, waar de dochter van de burgermeester thee serveert. De blikken die de mannen op haar werpen vertellen het hele verhaal, waarin bewondering samengaat met herinneringen aan ongeluk.

De twee karakters die naar het einde toe de hoofdrollen opeisen (Ceylan zoemt gaandeweg steeds meer in) hebben allebei een dramatisch liefdesleven achter de rug, en de kijker mag de oorzaken reconstrueren. Ceylan geeft geen uitgebreide analyse maar hij doet wel meer dan zeggen "Wat is het toch allemaal ingewikkeld, die relaties". De kern zit hem, wat mij betreft, in de rechtstreekse parallellie die je kunt maken met het politiewerk. Het is een beetje broddelwerk, onverschillig. Bij het opmaken van het poitierapport is een sergeant aanwezig die alles beter weet. Hij wordt door de anderen meewarig aangekeken en is duidelijk de outsider. Maar je realiseert je aan het einde dat het de onverschilligheid is die de levens van deze mensen bepaalt. Tijdens de autopsie aan het einde wordt die onverschilligheid omgebogen in verschilligheid, met een scenariovondst van jewelste.

Ergens op driekwart valt er een appel van de boom. We volgen het spoor van de appel, die ergens in een klein riviertje ophoudt met rollen, naast een paar andere appels die daar al liggen te rotten. Een ontleding van het menselijk bestaan. En dat ontleden wordt aan het einde van de film nog eens letterlijk, en de geluiden daarvan zijn nog hoorbaar over de aftiteling.

Ik kan me hier (Olaf K.) grotendeels bij aansluiten. Al moet ik zeggen dat ik naast Roemenen (ik heb Aurora - mijn favoriete film van vorig jaar met een halfje verhoogd na het zien van deze film) ook heb gedacht aan Ceylan zelf (Iklimler met een halfje verhoogd - dát vind ik zijn beste film tot nu toe) en ook heel veel aan Russen: De speurtocht van mannen naar iets (maar ondertussen naar zichzelf) met karakters als 'de dokter', 'de officier' etc ademde nogal een Stalker tribute uit (deed Ceylan al eerder in Uzak) en het einde van de dokter en de stad/platteland-thematiek was rechtstreeks een eerbetoon aan Days of Eclipse van Sokurov.

Nu met zoveel kannonen in de strijd was het bijna moeiljik de film en Ceylan op eigen merites te beorodelen al slaagt hij natuurlijk met vlag en wimpel. Dít was nu eens echt een zwarte komedie, waarbij inderdaad haarfijn naast persoonlijke twijfel, tekortkomingen en dromen ook inderdaad de stand van het land zoals Olaf K het noemt aan de orde komt. Zelfsde toetreding tot Europa wordt even genoemd.

Ik denk niet dat het de beste film van het jaar is, wat de film wel halverwege heeft is waarschijnlijk de mooiste scene van het jaar, waar de dochter van de burgemeester in het stikkedonker thee komt serveren aan de neergestreken groep mannen met een klakkerend olielampje. Werkelijk fenomenaal.

Ik word er een beetje chagrijnig van dat er in een grote stad als Rotterdam gewoon geen theater is wat dit soort films draait. Zoals verwacht maar weer eens géén release hier! Echte arthouse wordt gewoon niet meer opgepikt door LV, itt populaire wereldcinema, dat is er vol op. Maar dat draait ook wel in Cinerama en zelfs De Kuip doet nog wel eens mee.

Ooit heb ik Ceylans Kasaba halverwege afgezet en daarna zijn films genegeerd. Misschien was ik er toen nog niet klaar voor, maar Ceylan heeft zich bij mij nu in ieder geval weer in de kijker gespeeld met zijn nieuwste. Het is een slome en vrij zware film geworden, maar ook een met humor en momenten van geweldige filmische schoonheid (die theescène wordt hier vaker geroemd, en niet meer dan terecht). Sowieso was de cinematografie hier fenomenaal. Niet alleen omdat het er schitterend uit ziet, maar ook omdat het camerawerk ook constant wat toevoegd aan de manier waarop het verhaal verteld wordt. Ben ik de enige die zich ongemakkelijk voelde bij een shot waarin de dokter recht in de camera naar de kijker kijkt. Dat hij daarna in werkelijkheid in de spiegel blijkt te staren zegt alles over de manier waarop Ceylan de kijker graag zelf wil laten reflecteren op wat er gebeurt.

De titel komt uit een citaat uit de film en verwijst naar een sprookje, maar kan het ook niet eens stiekeme connectie leggen met Once Upon a Time in the West? Ik vond het geheel wel iets westernachtigs hebben. Nee, er zitten geen cowboys en duels in, maar de trip door ruige landschappen en het gevoel een bepaalde wetteloosheid in die omgeving overheerst, het best geïllustreerd in die lange scène tussen Arab en de dokter die begint met Arab die verteld dat hij vaak naar de velden komt om zijn frustraties eruit te schieten en overgaat in een monoloog over het belang van wapens hebben in die streken. Ook de hints naar de verschillen met de grote stad zorgen wekken de indruk dat het vooral in film is die zich afvraagt in hoeverre Anatolië al klaar is voor de moderne wereld. Het siert Ceylan dat hij dit niet alleen met cynisme en bitterheid doet (al zit dat er zeker in), maar ook met humor en compassie. Ook wel fijn dat hij geen antwoord wil geven op de vragen die hij zelf stelt. Nog een ander pluspunt: in de sterke cast stak Taner Birsel als de officier van justitie er voor mij uit. Prachtrol!

Soms ging het net allemaal te traag of werden scènes te lang uitgesponnen, maar veel te klagen heb ik niet. Alleen kan ik het einde nog niet plaatsen, iets wat sowieso al meteen vragen opriep bij iedereen in de zaal. Ik heb nog altijd geen logisch argument gehoord voor waarom de dokter zou liegen over de modder in de longen van het slachtoffer. Wie daar voordeel uit haalt is me nog een raadsel, ook na lang denken en er hier en daar wat over gelezen te hebben. Het algemene idee is dat dit is om de vrouw te beschermen van de medeplichtigheid van de moord op haar man, maar ik vind het idee dat de vrouw kennelijk bijgedragen heeft aan zijn dood al vergezocht (ik heb kennelijk iedere hint hiernaartoe gemist) en ik zie niet in wat die modder voor een verschil maakt. Iemand hier gedachten over?
4*

Dat is niet helemaal duidelijk maar de bedoeling is helpen inderdaad: als niet bekend wordt dat die man levend begraven is, krijgt ofwel die moordenaar minder straf zodat hij eerder vrij komt of de kans dat die vrouw zichzelf iets aandoet wordt iets kleiner. Er wordt ergens een opmerking gemaakt dat kinderen altijd de dupe zijn.

Ik ben hier heel benieuwd naar. Ik heb de recensies bewust nog niet woord voor woord doorgelezen, maar door de titel, de speelduur en de positieve beoordelingen lijkt mij dit een grootse en ambitieuze film.

@TOR
Ik denk ook dat het gewoon een kwestie is van 'geen gedoe' willen hebben. Die 'Officier van Justitie' had zich het er destijds gemakkelijk van afgemaakt door geen autopsie te doen. 'De Dokter' (ben even de namen kwijt dus die typeringen helpen wel) begaat nu eigenlijk dezelfde fout omdat hij zich ook bedenkt dat dit de makkelijkste weg is. Bovendien moet hij zich aanpassen aan de gewoonten (ethiek) van het platteland om er te kunnen overleven, als buitenstaander/stedeling zou hij immers alleen problemen krijgen – als hij dergelijke zaken aan de kaak zou stellen.

Maar er kunnen diepere beweegredenen zijn met de moeder en het kind, maar ik denk niet dat het per se noodzakelijk is die te ontrafelen. Zou dat heel atypisch voor Ceylan vinden.

@Knisper
Dat grootse en ambitieuze valt best mee. Het is eigenlijk een film op de vierkante centimeter.

De modder in de longen zou betekenen dat de moord op het platteland buiten de stad in een andere gebied gepleegd is, met alle burocratische rompslomp vandien. Dit wordt door de man die continue de kilometer stand bijhoudt aan het begin ook nog gevraagd, zitten we niet in een gebied waar een ander type politie de macht heeft? En suggestie / asociatie, is het hierin meegaan van de jonge dokter de reden dat hij zijn eerste stukje slechte huid krijgt dmv een bloedspat?

Natuurlijk heeft het diepere redenen, en natuurlijk hebben die met die moeder en dat kind te maken. Het gaat erom, althans volgens mij he dan, datdeze man gedwongen wordt na te denken over zijn liefdesverleden, en dat van die andere man, daardoor enorm geraakt wordt (hij ziet als het ware wat de kijker heeft ontwaard: getroubleerde man-vrouw-relaties in Turkije) en in de laatste scene poogt hij iets goed te doen. Daar waar de kantjes eraf lopen de normaalste zaak van de wereld is (geen gedoe aub), is het hier een welbewuste keuze (geen onverschilligheid dus maar verschilligheid) om die moeder en dat kind ook maar een beetje te helpen door te verzwijgen dat ze die man levend begraven hebben. Als hij dat verzwijgt dan komt die moordenaar wellicht iets eerder vrij. Of weten dat die man levend begraven is wordt net teveel voor die vrouw waardoor ze zelfmoord pleegt en het kind weer de dupe wordt. Daarom zie je ze ook zo duidelijk in die laatste scene. Vidoliber heeft nog wat leuke observaties hier:
Vido's FilmZine: Landscape Suicide - gert01.home.xs4all.nl

Once upon a time in Anatolia behoort tot het genre van de traagheidscinema en zoals daarbij te verwachten valt is de cinematografie meer dan goed. Het zijn hier vooral de beelden in het schemerdonker met verlichting van koplampen, een vuurtje of een oliepit die visueel indruk maken. Daarnaast bevat de film tenminste één topscene, namelijk die waarin thee wordt rondgebracht. Magisch.

En toch ontbreekt er iets.

Natuurlijk geeft Once upon a time in Anatolia een beeld van het huidige Turkije, bevat het impliciete kritiek op het functioneren van de machtsuitoefenaars, en zijn man-vrouw verhoudingen een thema. Maar het blijft allemaal redelijk alledaags en bevat te weinig ideeen. Vergelijk het eens met een boek als Sneeuw van Orhan Pamuk, daarin zit zoveel meer; beter uitgewerkte thematiek, spanning, een betere verhaalsetting en ontwikkeling, tragiek, meer verwantschap tussen vorm en inhoud, grootsheid.

Once upon a time in Anatolia is een mooie film om in de bios te zien, maar daar blijft het bij. En dat gevoel heb ik wel vaker bij de filmers in de contemplatieve hoek; ze zijn wat te snel tevreden zolang er mooie plaatjes worden geschoten. Maar een lijn waarlangs de film wordt opgebouwd, of het nu verhalend is of thematisch, dat blijft teveel achterwege. Jammer. Het is juist die combinatie waaruit meesterwerken ontstaan zoals tot nu toe alleen Tarkovsky ze kon maken.

Sorry maar dit is gewoon niet waar. Dit is een van de meest diepzinnige films die dit jaar in de bioscoop zal verschijnen. Het is niet verhalend nee, maar dat wil niet zeggen dat er niets in zit. En al helemaaaal niet dat het alleen plaatjes zijn.

Ik weet niet of het de meest diepzinnige film van het jaar is, maar ben het met Olaf K. eens dat er wel degelijk een groot thema wordt aangesneden en dat is redelijk duidelijk en door de hele film heen. Dat vond ik toch niet "teveel achterwege" gelaten. Als ik dat afweeg tegen de 'mooie plaatjes' vond ik dat aspect nog wel meevallen - ik vond de film in elk geval inhoudelijk interessanter dan visueel.

Achterwege laten betekent in dit geval: de kijker moet aan de bak. Dat is al vaak zo met contemplatieve cinema, en als het goede is (zoals deze, is natuurlijk ook niet altijd zo), dan ben je daar nog een hele tijd zoet mee.

Kijk enorm uit naar deze film. De trailer oogt bijzonder goed en ook ander werk van Ceylan kon me steeds bekoren. Mooi om te zien dat hij in de Nederlandse bioscopen draait. Iemand enig idee of hij ook in België langskomt (of al is geweest)? Zou jammer zijn als dat niet het geval zou zijn.

Ik bestrijd niet dat er 'iets' in de film zit, en dat Once upon a time in Anatolia meer is dan alleen mooie plaatjes. Wel vind ik dat de film tekort schiet op het gebied van dramatische kracht, en ik wijt dat aan een soort onderschatting van het belang van een goed doordachte en interessante lijn in de film. Of dat nu een ontwikkeling is van de personages, of van het verhaal of van de thematiek.

Once upon a time in Anatolia is meer een registrerende film, waarin thema's wat tussen de regels blijven zweven en de personages worden geobserveerd. Vrij subtiel, vrij naturel, maar zo weinig schokkend.

Dan moet je er een bepaalde sensitiviteit voor hebben. Dat zweven vind ik geweldig en ja, ik vond het wel een schokkende film. Het is maar wat je eruit haalt. En alsof Ceylan het belang van een doordachte, interessante lijn onderschat! Het is een van de meest intelligente cineasten die er vandaag de dag rondlopen.