JFK (1991)

Eigenlijk is het vrij eenvoudig: het is onwaarschijnlijk dat Lee Harvey Oswald degene is geweest die Kennedy heeft doodgeschoten, het is praktisch onmogelijk dat hij de enige dader was. De officiële versie klopt dus niet. Blijft de vraag over wie er belang heeft bij deze versie (het qui bono-principe). Je komt dan in de hoek van de gegronde opinie, waarbij Oliver Stone er waarschijnlijk niet ver af zit met z'n beschuldiging aan het adres van de CIA en de militaire hardliners. (De CIA maakte het in die jaren ongeveer tot z'n basisstrategie om regime's, ook wanneer democratisch verkozen, omver te werpen.)

In het boek De vorm van ruïnes, van Juan Gabriel Vasquez, komt de moord op Kennedy zijdelings ter sprake, maar de focus ligt bij twee moorden op progressieve politici in Colombia. Daar valt hetzelfde patroon te ontwaren: in een vloek en een zucht wordt er een verdachte gevonden die alleen zou hebben geopereerd (bij een van de moorden werd diegene direct gelynched), bewijsmateriaal wordt genegeerd, getuigen geliquideerd en de conservatieve krachten die duidelijk aan het werk zijn geweest drukken verder onderzoek de kop in.

Het verhaal zelf is ook wel de belangrijkste pijler van deze film. Maar het moet gezegd worden dat Oliver Stone een buitengewoon efficiënte manier heeft gevonden om dit verhaal in beelden te vertellen. Vooral de tweede helft is erg meeslepend. Ook weet hij heel goed zijn eigen visie te verwerken, die er eenheid aan geeft, zonder dit al te zwaar te laten doorwegen. Grote dissonant zijn toch wel de scenes met het gezin, enorm karikaturaal en misplaatst. Niettemin wel genoten. En de tekst aan het einde mag er zijn: What Is Past Is Prologue.

schitterende film, Stone vertelt een eerste klas spannende thriller met een historisch alom gekende gebeurtenis - il faut le faire, toch.

Maar in cinema canvas van dit jaar vertelde de filmanalist Anke dat de film (en niet alleen deze film) ontstond omdat Stone een persoonlijke agenda had. Ergens in de film (tussen de vele complotten, theorieën en verhaallijnen) wordt er gewag gemaakt dat Kennedy de Vietnam oorlog wou stil leggen omdat er te veel weerstand was door de publieke opinie en het was dus één van de redenen waarom Kennedy weg moest. Er werd namelijk veel geld en macht geïnvesteerd in Vietnam. Na de moord op Kennedy is de Vietnamoorlog gewoon doorgegaan. En wie heeft dat mogen voelen ? Oliver Stone. Hij werd opgeroepen, gevochten en gewond in Vietnam (uit die ervaringen kwam het meesterwerk Platoon). Wat als Kennedy niet werd vermoord ? Geen oorlog meer, Stone niet naar Vietnam. Het is dus uit die woede, frustratie dat Stone de moord op Kennedy onder de loep nam, aldus de filmanalist Anke en volgens mij heeft ze wel een punt.

Hoe dan ook : eerste klas film, Stone (en zijn ploeg) beheerst het filmmaken tot in zijn vingertoppen en het vuur en passie dat hij heeft over het onderwerp spat van het scherm. Stone is/was een van de interessantste filmmakers van zijn generatie.

Geweldige film waarin een officier van justitie een paar jaar na de moord op JFK een eigen onderzoek begint. Een behoorlijk ingewikkeld com(plot) dat hier ook groots wordt gebracht. Vooral sterk gemonteerde scenes (in het bijzonder de opening, de monoloog van Donald Sutherland en de rechtbankscene). Mede dankzij deze montage en de muziek van John Williams blijft het spannend. Een flinke cast met eigenlijk alleen maar bekende namen (ook in de kleine rollen). Wat mij betreft Oliver Stone's magnum opus.

Zonder meer een Oliver Stone special die zich kan meten met zijn andere hoogtepunt Platoon. Stone weet het bekende boek, van Garrison zelf, meer dan goed te volgen.

Op innemende wijze wordt eerst een kleine aanloop en de uiteindelijke aanslag gebracht. Wat mij betreft aangrijpend, de schok van de mensen, waarop doorgeschakeld wordt naar Jim Garrison zelf. Al vrij snel valt er ook een vrij rigide verdeeldheid te merken. Een bijzonder lange maar niet minder boeiende speurtocht vangt aan, en met het 'complot', of beter gezegd 'schandaal', dat stukje bij beetje ontrafelt wordt stijgt bij mij de verbazing en weerzin. Talloze schimmige figuren passeren de revue en eigenlijk duizelt het je op een bepaald moment voor de ogen. De grootsheid van dit complot, al die mensen en schaduwfiguren, zoveel vraagtekens, en de inzet? Oorlog, ego en vooral geld. Toch ondanks de overdaad aan bewijs dat er vreselijk veel dingen niet klopten blijft het een raadsel.

De stijl van Stone is zoals gebruikelijk, Rustig moment afgewisseld met felle en scherpe dialogen om vervolgens weer een onconventioneel en verontrustend shot er tussen te monteren. Soms je bijna in slaap sussend, zoals de regering het ook met de bevolking deed, om meteen weer geconfronteerd te worden met rare feiten, iemand die opgeruimd is of gek verklaart wordt, om meteen die frictie te ontwikkelen dat je denkt; dit klopt voor geen meter? Subtiel, hard, stijlvol, confronterend. Vooral de uitleg van de 'magic-bullet', de eindspeech en natuurlijk de Zappruder film. Ik smul eerlijk gezegd van dergelijke feiten, ik hou wel van wat reuring en de kans om zelf na te kunnen denken over zulke dingen.

De stijl qua beeld is zowel apart als mooi gekozen. De wat oud aandoende kleuren met naar overbelichting neigende opnames, geven echt de indruk van oude beelden, gemonteerd met zwart/wit wat nog meer die indruk wekken. Mooie stijl in die zin. Prima soundtrack van Williams die ik trouwens erg op bepaalde muziek vind lijken uit Under Siege. De acteerprestaties van Costner is geweldig, vooral die eindspeech. Toch zat er dat jaar bij de Oscars niet eens een nominatie in. De pech voor de film, toen de prijzen uitgedeeld werden, was sowieso dat er een prentje meedeed van ene Jonathan Demme die er met de meeste prijzen vandoor ging, wat dan weer niet erg verwonderlijk was. Soms heb je die pech, terwijl de film toch best wel meer eer had mogen hebben. De speelduur overigens met zijn drie uren lijkt lang maar ik heb daar geen moeite mee, de film boeit de gehele lenget en vliegt voorbij wat mij betreft.

Boeiend, verontrustend, bijzonder goed uitgelegd, goed geacteerd, geweldige cast verder met Oldman, TL Jones, Rooker, een hilarische John Candy, Sutherland natuurlijk, en de echte Garrison komt overigens ook nog voorbij. De film is wat mij betreft een home run op alle fronten. Een must see voor thriller fanaten en films met een politieke of historische inslag.

Dit is wel een hele hele lange zit. Had de film nog nooit gezien en gezien er een blu ray versie van was, maar eens besloten om hem te bekijken. Dat duurde bijna 3.5 uur lang. Te lang daarom maar in twee gedeeltes bekeken. Hij is best boeiend, maar ook bij tijd en wijle saai en er wordt het nodige gesproken. Wellicht de film met de meeste woorden in 3.5 uur. Vermoeiend vond ik hem wel af en toe. Maar tussendoor zitten best interessante stukken tussen. Met name het gesprek tussen Jim Garrison en mister X gespeeld door Donald Sutherland. Misschien wel het hoogtepunt van de film. De rechtszaak zelf duurde lang en imponeerde ook ook al mis je de echte strijd tussen de twee kampen in dit geval die van Jim en Clay Shaw. De uitspraak is de verwachten en dat is natuurlijk ook een beetje het manco van de film. Feitelijk weten we nog niks al geloof ik best dat de "schutter" Lee Harvey Oswald niet de feitelijke dader is geweest. Voor meer details moeten we helaas wachten tot 2029. Nog 8 jaar wachten dus. Ben benieuwd of daar nog wat uitkomt. En zo ja dan is het niet meer dan een historisch feit. Acteurs spelen over het algemeen goed, maar ik ben nooit geen fan van Joe Pesci. Duidelijk geval van overacting. Opvallend aan alles is natuurlijk dat vele getuigen werden "opgeruimd". Overigens Jim Garrison overleed 1 jaar na dato van deze film op 71 jarige leeftijd.

Voor wie naar Dallas een keer gaat. Mijn neef was er vorig jaar en hij zag dat precies op die plek een groot wit kruis staat gegrafeerd op het asfalt.

Film 3.5

Beeld BD 3.5/4,0

Geluid 3.5

Extra's 4,5

Technisch een prima film, echter, nog los van de vraag of hetgeen gebracht wordt plausibel is: het drie uur durende spervuur aan informatie en ingewikkelde netwerken werd uiteindelijk slaapverwekkend, er zit geen enkel rustmoment in, en een band met de personages kreeg ik gewoon niet.

Ik wil er best voor gaan zitten, All the President's Men bijvoorbeeld heb ik met plezier meerdere keren gekeken, maar aan deze semi-documentaire, die maar niet spannend wil worden, begin ik geen tweede keer meer.

Een film die ik door omstandigheden (klein tv-scherm en daardoor relatief slechte beeldkwaliteit) echt nog wel eens opnieuw wil zien. Toch beviel JFK mij nu al vrij goed; in tegenstelling tot een eerdere poging toen ik waarschijnlijk nog wat te jong was hiervoor. Het is dan ook een lange zit en men gaat diep op de materie in, maar ik waardeer wel dat het zo'n grootse film is geworden. De cast is er natuurlijk eentje om je vingers bij af te likken. Kevin Costner, Gary Oldman, Kevin Bacon, Joe Pesci, Tommy Lee Jones, Sissy Spacek, John Candy... Het lijstje is lang. Degene die overigens écht indruk wist te maken was Donald Sutherland. Hij brengt een monoloog dat me geen moment losliet. Ook het eindpleidooi maakt diepe indruk. De film is ontzettend scherp geschreven en de montage is zodanig dat het bijna niet verveelt. Er zit geen moment rust in en dat bedoel ik zowel complimenteus als als een punt van kritiek: er mocht van mij ook best hier en daar wat meer ruimte zijn geweest om adem te halen. Het is duidelijk dat Stone een hoop te vertellen heeft.

Voorlopig 3,5*. Bij een herziening onder betere omstandigheden zou dit zomaar nog hoger kunnen eindigen.

Herzien in de DC. Indrukwekkende film toch van Stone, met een overweldigend oog voor detail- het is natuurlijk ook wel het grootste mysterie van de moderne tijd, en bron van vele conspiracy theories- wie vermoordde JFK. Het moet haast wel een passieproject zijn geweest voor Stone, maar dat heb ik bij meer films van zijn hand: het lijkt altijd persoonlijk. Dat de moord op JFK uiteindelijk leidde tot de escalatie van de Vietnam-oorlog is bijna wel zeker- ik zag niet helemaal toevallig later vandaag de documentaire The Fog of War waarin McNamara tot dezelfde conclusie komt, en alles wat met Vietnam te maken heeft is natuurlijk typisch Stone-terrein.

JFK is bijna documentair van opzet, en is behoorlijk overtuigend, en al is voor zover ik weet de officiële Warren-lezing nooit herzien, tenzij Stone hier onzin verkoopt moet er toch heel wat hebben gespeeld. Costner is geen groot acteur, maar als ietwat kleurloze 'man in office' is hij wel te pruimen, beter dan als held in elk geval, en dit is misschien wel zijn beste rol. Een grote, indrukwekkende cast staat hem bij. Ook de echte Garrison heeft nog een klein rolletje in de film als Warren- ik dacht zelf heel even dat het Jack Elam was vanwege de onfortuinlijke stand van de ogen.

JFK blijft tot en met de traditionele rechtbank-scène spannend en boeiend. De slotwoorden van Garrison komen voor een deel overeen met de slotspeech in de film, maar de meest extreme gedeeltes waarin gesuggereerd wordt dat ook Bobby Kennedy en Martin Luther King door hun overheid zijn vermoord, en dat elke hartaanval, auto-ongeluk etc. van bekende figuren met enige argwaan moeten worden bekeken, lijken toch uit de koker van Stone te komen. In hoeverre de Amerikaanse overheid betrokken was bij de moord- het blijft onduidelijk, ondanks de reeks aan documenten die de laatste jaren zijn vrijgekomen, 97% zou nu beschikbaar moeten zijn. In juni dit jaar volgt nog een batch documenten die Biden nog achterhield, dus wie weet volgt binnenkort dan eindelijk een doorbraak.

Bekend regisseur Oliver Stone brengt de kijker een uitgebreide registratie van de moord op John F. Kennedy, specifiek de conspiratietheorieën eromheen. Het vraagt dus enige oprechte interesse, anders zal de lange speelduur al heel snel slecht in de smaak vallen. In ieder geval vond ik het persoonlijk buitengewoon interessant om daadwerkelijk goed onderbouwde stellingen te zien, ook al krijgen we niet altijd fysiek bewijs. De neiging om al het materiaal met een korreltje zout te nemen is aanwezig, maar voor de filmische ervaring irrelevant. Het is een professionele film die vanaf de eerste minuut goed weet te boeien en dankzij een hoog tempo nergens ophoudt met intrigerend zijn. Er wordt daardoor in een rappe vaart veel informatie op de kijker afgeslingerd zonder dat dit langdradig begint aan te voelen. Omdat de film een biografische omschrijving omtrent krijgen we ook een kijkje in het persoonlijke leven van Kevin Costner, maar die vond ik gematigd interessant. Het gebrek aan inleving voor een enkel personage zorgde ervoor dat ik emotioneel niet bij de film betrokken was, maar op verhaaltechnisch vlak staat het als een huis.

Zeker vermakelijk toen ik niet beter wist maar de algemene consensus onder historici is inmiddels dat LHO wel de lone killer was en dat maakt de film voor mij voor altijd onzinnig. Luister de “the rest is history” podcast over dit onderwerp en alles lijkt glashelder zonder vage theorieen.