L'Eclisse (1962)

Mijn god. Deze film heb ik gister mogen aanschouwen in het Filmmuseum in het kader van het Alain Delon retrospectief. De twee voorgaande films in de niet-zogenoemde trilogie, L'avventura en La Notte, had ik al eerder gezien. Maar de vraag rijst nu bij mij, wat wil Antonioni nou godsnaam zeggen met deze film? Dat als overheersend thema de contactloosheid van de mens centraal staat was mij inmiddels duidelijk. Wat mij betreft is hij met deze film het spoor finaal bijster geraakt. Laat ik het zo zeggen dat de twee uur tergend langzaam voorbij kropen. Twee mensen die twee uur lang ronddolen in hun omgeving in een verhaal zonder kop en staart, tsjaaaaa. Begrijp me niet verkeerd, L'avventura en La Notte konden mij redelijk boeien. Dit was echter een brug te ver voor mij.

In hetzelfde jaar dat Jeanne Moreau de hoofden van Jules en Jim op hol liet slaan, ving Alain Delon aan met de al even onweerstaanbare maar tevens moeilijk te peilen Monica Vitti.

Eclisse, L' was voor mij een logisch vervolg geweest na L'avventura en La Notte met wisselend succes doorstaan te hebben. Toch streek ik bij deze film neer vanuit een andere invalshoek. Namelijk via het medium Youtube, waar het geniale nummer: La Femme d'Argent - Air, voorzien is van een videoclip met beelden afkomstig uit, juist!

Na een stijlvolle optiteling ''waar een pikzwart beeld wordt opgevuld door een witte balk aan de linkerkant met witte tekst aan de rechterkant'' en dito muziek die abrupt van stijl veranderd, vangen we aan, waar La Notte thematisch zowat mee afsloot. Vitti besluit om de handdoek in de ring te gooien wat betreft haar relatie, alleen gaat het allemaal niet zo gemakkelijk als vooraf gedacht, getuige de nachtmarathon die het voormalige stel heeft uitgeput.

Vervolgens spitst het eerste gedeelte van de film zich volledig toe op Vitti. Antonioni neemt uitgebreid de tijd om ons impressies te geven hoe Vitti nou precies in het leven staat zonder zich schuldig te maken aan overdramatisering. Dus geen Vitti die constant in bed ligt en nummers in de trant van: I Always Love You....draait. Liever mengt ze zich onder het straatvolk en verzet ze haar zinnen om de nare tijden achter zich te laten.

Vittoria blijkt er een liefde voor reizen en andere culturen op na te houden. Iets wat prachtig tot uitbeelding wordt gebracht in het circuit waarin zij zich begeeft, als ze spontaan een dansact opvoert en met dezelfde vrienden een trip plant naar Verona. In tegenstelling tot haar moeder is Vittoria een dromer, die weigert om een winnend lot uit de loterij binnen te hengelen en maar op de koop toe te nemen dat ze ongelukkig in de liefde is.

De moeder van Vittoria is veelvuldig te vinden op de beurs. Als Vittoria na het uitmaken van haar relatie naar haar toe snelt om haar ei bij haar kwijt te kunnen, zijn we getuige van een eerste korte ontmoeting tussen Vittoria en beursbelegger Piero. Antonioni tart ons geduld door een 2de ontmoeting in het vooruitzicht te stellen, maar werkt vanuit zijn visie dat haastige spoed zelden goed is.

In een tijd van onrust op de beurs, maken we wat meer kennis met Piero. In het begin vroeg ik mij af wat voor een meerwaarde dit nou allemaal had, maar al snel drong het snelle, maar nogal nietszeggende leven van hem zich aan mij op. Het leven in de waan van de dag, had zowel wat aantrekkelijke als melancholische kanten. Hij was als een magneet op ijzer voor het vrouwelijk schoon dankzij zijn hele uiterlijke voorkomen inclusief materieel bezit, daar stond tegenover dat hij moeite had met het aanvoelen van emoties, getuige zijn gebrek aan intuïtief vermogen, tijdens het moment waar Vittoria zich afvroeg waarom hij zoveel vragen nodig had om haar te doorgronden.

Het liefdesspel dat door Vitti en Delon werd opgevoerd deed sierlijk en vanwege de vele weigeringen van Vittoria om te zoenen vertederend aan. Eenmaal beiden hun vingers samenbalden leek niets hun prille geluk in de weg te staan. Het was dan ook zuur dat het lot anders besliste. Wat mij betreft vooral te wijten aan het moment waar ze afspraken dat ze elkaar elke dag zouden zien en ook vanavond, Vittoria nam hier alleen geen genoegen mee. Ze bleef tevergeefs wachten op de trap opdat Piero zou verschijnen en haar gelijk zou beminnen, een fout die haar ex eerder maakte door voor te stellen om alles later nog eens te bezien.

De finale is groots omdat je hoopt dat ze op komen dagen, en dat terwijl de moed der wanhoop zich meester van je maakt, als de tijd maar blijft verstrijken en je jezelf beseft dat het koppel dat je hart heeft gestolen nooit meer herenigd met elkaar zal worden. Kortom, een uitmuntende film van Antonioni waarvan ik altijd wel heb gedacht dat hij iets gemaakt zou hebben wat mij echt kon beroeren. Magistraal acteerwerk en prachtig camerawerk bij dag en bij nacht dragen ook veel bij aan de niet mis te verstane sfeer hier! 4,5*

De titel verwijst naar de Götter/Götzendämmerung die wellicht gaat plaatsvinden na de slotcredits.Overigens heeft een vorige commenter volkomen gelijk als hij zich vrolijk maakt over de zgn. subtiliteit van deze film.Juist in dit laatste deel van de '' vervelings'trilogie wordt Antheunissen expliciet politiek,marxistisch georienteerd uiteraard.In de vorige 2 was de moraal implicieter.Delon is een harteloze plutocraat en Vitti een blonde bimbo die het slachtoffer is van de o zo vreselijk oppervlakkige Hollywoodcultuur.Dat neemt niet weg dat de scènes in de effectenbeurs erg geestig zijn.

De grotestadsthematiek van eenzaamheid en verveling is anno 2010 demate afgezaagd dat deze film niet meer beklijft en niet alleen een studie over maar ook een oefening in verveling wordt.Gelukkig redt de cinematografische genialiteit van A. de film van een onvoldoende mijnerzijds,hij kan zich dus gerust nog een keer omdraaien in zijn praalgraf/urn/whatever.

Kan me volledig vinden in de recensie van maxcomthrilla.

Daar persoonlijk nog aan toe te voegen: prachtig vormgegeven film waarin de gemoedstoestand van de hoofdrollen niet in woorden maar heel effectief met non-verbale communicatie wordt geuit.

Jasper72 heeft het voor mij al goed verwoord.

Gelukkig zat ik niet in bioscoop of filmzaal, maar gewoon thuis, zodat ik tijdens de film af en toe op mijn gemak een wandeling door mijn woning kon maken.

En dit wordt natuurlijk ook gewoon ongemoeid gelaten door de moderators....

Je kijkt een film, en die kijk je helemaal en daarna kun je ervan vinden wat je wil. Maar niet helemaal gezien betekent: je houdt je bek.

En als je over dit soort "recensies" dan een cynische opmerking maakt, om de zaak eens aan de kaak te stellen, dan duikt er een moderator op (nietwaar, Neo?) om de niet inhoudelijke opmerkingen te verwijderen.

Wat is het af en toe toch een flut-site, die moviemeter...

Olaf, ik snap je ongenoegen wel, maar een film die je gewoon niet genoeg kan boeien om hem geheel af te kijken, die kun je toch een lage waardering geven? Een film moet niets, maar een beetje boeien is wel zo prettig. Als dat niet het geval is, dan mankeert er voor die bewuste kijker iets aan de film. En dat resulteerd in een lage waardering. De negatieve ventilatie van Darbie over deze film zie ik gewoon als zijn mening dat de film voor hem niet boeiend was. Dan kun je erover discussieren of dat hier moet worden geregistreerd, maar persoonlijk heb ik dat liever dan iemand die zo'n film dan de laagst mogelijke waardering geeft en er geen argument bij heeft. Ik kan ook begrijpen dat de Italiaanse Antonionis niet iedereen kunnen bekoren. Dat dit voor jou en mij anders is, maakt een negatieve mening over de film niet minder legitiem. Wat ik wel mis in het statement van Darbie, is een beetje argumentering waarom de film hem niet kon bekoren.

Als ik schrijf dat Jasper72 het voor mij al goed heeft verwoord, zeg ik dat ik het volledig eens ben met de argumentatie die Jasper72 over deze film heeft. Daarmee is zijn betoog ook de mijne geworden en vind ik het overbodig om dat nog een keer precies over te typen.

Verder ben ik van mening dat als ik een film kijk die me verveelt , ik tijdens die film best even een wandelingetje naar de keuken of het toilet mag maken en dan toch (wetende dat ik een aantal minuten niet heb gekeken) een waardering mag geven.

Ik ben een liefhebber van de Italiaanse cinema, maar ben bang dat Antonioni de uitzondering is die de regel bevestigd.

Bleek een perfecte double bill met Tati's Mon Oncle; beide auteurs zijn toch min of meer bezorgd om dezelfde zaken, maar hebben een totaal tegenovergestelde invalshoek. Ik vroeg me af of de scene met de honden in Eclisse zou kunnen verwijzen naar de honden in Mon Oncle (destijds nog een redelijk nieuwe film) als bevestiging van deze observatie. Heb daar zo snel niets over gevonden, maar zou wel leuk zijn...

Met het zien van L’Eclisse heb ik dan Antonioni’s trilogie voltooid. Een mooie trilogie moet ik zeggen, waarbij deze film iets beter is dan L’Aventura en iets minder dan La Notte, maar de verschillen zijn niet heel groot.

L’Eclisse draait vooral om personages, want veel verhaal zit er in eerste instantie niet in, wat op zich totaal niet erg is. Monica Vitti speelt de vertaalster Vittoria, die geen geluk heeft in de liefde. Dit straalt ze ook vol overtuiging uit in de film. Alain Delon is haar tegenspeler, een effectenhandelaar op de beurs, die een druk maar liefdeloos leven leidt.

De manier waarop Delon wordt neergezet is best goed. Er wordt stil gestaan bij zijn drukke leven en ik heb nog nooit iemand zo vaak het woordje pronto horen zeggen als Delon in deze film, als hij weer eens een zakelijk telefoontje aanneemt.

Vitti en Delon hebben overigens maar weinig chemie met elkaar. Normaal gesproken vind ik dat een minpunt, maar hier lijkt het erop dat dit precies Antonioni’s bedoeling was. Hun leven was al redelijk liefdeloos en ze lijken beiden niet de wil en overtuiging te hebben om met elkaar verder te gaan. Een punt wat goed naar voren komt aan het einde van de film, waarbij Antonioni afsluit met mooie beelden, waarvan Delon en Vitti echter geen deel meer uitmaken. Erg mooi gedaan moet ik zeggen.

Sowieso is het niveau van de film verder hoog. Prima acteerwerk, boeiende personages en een fijne cinematografie, zoals Antonioni dat eigenlijk altijd wel heeft.

4,0*

Ik treed de vele knappe lovende besprekingen hierboven zeker bij. Alleen wil ik even de rol van Delon in vraag stellen. Ik vond hem namelijk misschien iets te "jong" en te "on-Italiaans" naast Monica Vitti. De combinatie met Ferzetti in L'avventura overtuigde mij eigenlijk meer...

De afsluiting van Antonioni's trilogie en ook gelijk de eerste drie Antonioni's die ik gezien heb. Het resultaat is er ook naar want hij heeft tot drie maal toe de volle mep weten te bewerkstelligen.

Erg character driven deze L'Eclisse waar Vitti het leidend/lijdend voorwerp is. De subtiliteiten van Antonioni d.m.v. zijn vlekkeloze cinematografische regie die een significante rol speelt in de narratieve structuur blijven een verademing. Vittoria is zo'n boeiend individu, mede door de manier hoe ze in het leven staat (op een briljante wijze geïllustreerd door Antonioni). De pogingen van Vitti en Delon, met allerlei goede bedoelingen van dien maar het onvermogen om te communiceren, en als je als kijker daar je eigen machteloosheid tegenover moet stellen is zo sterk. Het gebrek aan chemie versterkt dit alleen maar.

Onmogelijke liefde, nooit zo mooi vertolkt als Antonioni heeft gedaan in zijn trilogie. De ervaring van deze trilogie zijn persoonlijke hoogtepunten in mijn cinemaleven en denk dat Antonioni hier ook niet meer overheen gaat. Maar dat me nog veel moois te wachten staat lijkt me duidelijk. Nu Zabriskie Point, Deserto Rosso en Blow-up.

Deserto Rosso is wel goed te vergelijken met de trilogie, die andere twee zijn toch wel anders, maar ook erg goed op hun eigen manier.

Dat vermoedde ik al van Deserto Rosso. Dat Antonioni even wat anders doet is ook niet verkeerd natuurlijk. Zabriskie was jouw favoriet toch MR?

Nee, het IS nog steeds mijn favoriet.

Daar is het thema opgeschaald naar vervreemding van alle individuen naar hun omgeving.

En met een bloedmooie finale.

Voor de volledige extase zou ik eerst voor Professione: reporter (1975) gaan ...

Bedankt voor de tip, gaat ook op de lijst. Zal zijn hele oeuve vast wel gaan zien maar dit soort highlights zijn zeer welkom.

Mooi dat deze ook beviel Naomi.

Die andere drie Antonioni's zijn ook zeker erg goede tips. Zowel Blowup, Zabriskie Point en Professione: reporter zijn ook aanraders. Die laatste heeft misschien wel het mooiste camerashot dat je ooit gezien hebt in een film.

. Bedankt voor het nogmaals verhogen van de verwachtingen, hoop dat dat laatste uit gaat komen. Zal nu wel in een wat sneller tempo me door zijn oeuvre heenworstelen. Ik word zelfs al hongerig naar herzieningen .

Ik sluit me aan bij de voorgaande reacties. Antonioni is meesterlijk en elke film t/m Proffessione: reporter valt flink aan te raden. Allemaal haast van het zelfde niveau. Al is La Notte misschien wel mijn favoriet, maar in principe kies ik liever niet.

Klokkijken voor gevorderden,

Ik heb het voor het gemak maar even opgezocht, want de Italiaanse definitie van romantiek was me niet helemaal duidelijk. Thefreedictionary zegt over de difinitie van romanze het volgende: Ardente attaccamento emotivo o coinvolgimento tra persone; amore. Voor de Nederlanders onder ons: Iets met betrokkenheid en het verbonden zijn met elkaar, hoe vaag dat ook mag klinken.

Enfin, pronto per il romanticismo! (laat zien die romantiek) Nouja je moet even geduld hebben maar na precies 1 uur, 28 minuten, en 28 seconden had ik enig gevoel van romantische speelsheid (de sproeier). Daarvoor was het bij elkaar zo'n 37 minuten schreeuwende Italianen op de beurs, en de rest was waarschijnlijk de build-up van het verhaal. Ik moet toegeven dat ik niet wist dat dit onderdeel was van een trilogie, dus echt zeker weten doe ik het niet.

Maakt ook verder weinig uit want zoals het op mij overkomt is de romatiek in Italië puur zakelijk; ik mis vuur, passie en onbegrip. Ik mis speelsheid, en non-verbaal gewostel. Iets wat in de laatste 15 minuten nog enigszinds te zien valt. Het gebrek van een soundtrack was ook een behoorlijk gemis, simpelweg met de reden dat ik nogal lastig vaar zonder geluid.

Wat rest zijn de af en toe wat mooie shots en de belichting. (Lampen, lanterenpalen, koplampen) , maar verder dan opnieuw de bevestiging dat Italianen gewoon fucking druktemakers zijn, dat rtl Z op mute toch een fijne uitvinding is, en dat Italiaanse romantiek puur zakelijk lijkt, kom ik niet. Met als gevolg dat ik van mezelf zo om de 6 minuten op de klok mocht kijken, iets wat moeilijk bleek, maar ik durf mezelf na 127 minuten toch wel een gevorderd klokkijker te noemen.

Leuk natuurlijk, maar had graag de film goed gevonden zonder die titel, nu zal ik het er echter mee moeten doen.

1*

Antonioni behandeld dan de onmogelijkheid van de liefde, de complicaties tot communiceren. Vereist ook veel moeite van de kijker om zijn best te doen voor de personages, want ze zijn enorm gesloten. Zou La Notte en L'Avventura maar laten liggen .

Nu had ik al wel het idee dat het niet helemaal lekker zat aan het begin. (althans, dat hoopte ik) Maar dit blijkt toch wel iets té subtiel voor mijn doen, want zeker weten deed ik het niet. Eigenlijk ook niet heel vreemd, want verder dan de Aziatische en Franse romantiek kom ik niet, en daar is de insteek toch vaak anders.

Misschien heb ik de nominatie voor de K.O. romantiek dan ook wel verkeerd opgevat. Maar goed, toch wel een beetje balen, want ik wil regisseurs als Antonioni (ook Godard, Archer, en Akerman) toch wel een kans geven, echter belooft deze weinig goeds.

Heeft er bovendien ook een groot deel mee te maken dat het van Italiaanse bodem komt denk ik, vind het als vakantieland al verschikkelijk, en dat blijkt met films dus niet anders te zijn. Maar goed, geen zorgen, ik zal die andere twee (voorlopig) met rust laten.

Bij een KO romantiek zou ik hier ook niet zo snel aan denken. Je kan de film het beste zie nals een soort Italiaanse Tokyo.Sora .

Ja, was will das Weib nu eigenlijk, voor den drommel?

Het is een vraag waar in ieder geval de mannen, die Antonioni laat opdraven in zijn trilogie, geen antwoord op weten. En vrouwen, communicerende vaten die ze nu eenmaal zijn, weten het dan van de weeromstuit zelf ook niet meer.

In l' Eclisse voelen Vittoria en Piero zich tegenover elkaar als vreemdelingen in een ver buitenland. De moderniteit, is de suggestie, heeft de oude vormen vernietigd waarbinnen mannen en vrouwen tot elkaar in relatie stonden, en nu ontdekken zij dat ze vreemden voor elkaar zijn; ze weten niet wat ze met elkaar aan moeten. Misschien zijn mannen en vrouwen eeuwig en altijd al vreemden voor elkaar geweest, maar verhinderde het - nu verdwenen - culturele weefsel waarin ze ingesponnen waren, dat de vraag naar de zin in hun hoofden opkwam. Een soort tweede zondeval.

Dat hele vervreemdingsvraagstuk is natuurlijk niet door Antonioni bedacht, en was in de loop van de twintigste eeuw in Europa tamelijk modieus geworden, om niet te zeggen verworden tot een cliché.

Op het eerste gezicht zou je ook zeggen dat dat vraagstuk niet uitnodigt tot filmische vergezichten, maar Antonioni weet met zijn trilogie juist de ongrijpbaarheid van dat thema en de machteloosheid van zijn personages daartegenover, toch wel op fascinerende wijze in beelden te vangen.

En dan blijkt eigenlijk dat het moeilijk onder woorden te brengen is waaròm de films van Antonioni zo boeiend zijn. Natuurlijk zijn er wel wat concrete aanknopingspunten, zoals in l' Eclisse de hectiek van de beursvloer als mogelijke metafoor van de moderne tijd, waarvan de doelgerichtheid en passie van de 'deelnemers' die van 'de liefde' en 'de menselijkheid' in de weg lijkt te staan, en de referentie aan de 'primitiviteit' van Afrika, waar Vittoria en haar vriendinnen misschien wel naar verlangen, maar er alleen met neerbuigendheid (om het nog zacht uit te drukken) op kunnen reageren.

Maar dat zijn slechts hulplijnen, en ongetwijfeld had Antonioni allerlei politiek-maatschappelijke opvattingen, maar dat is denk ik niet het punt van zijn films. Maatschappijkritiek en 'boodschappen' in die geest blijven niet zo lang goed. Het lijkt te gaan om schetsen van een existentiële situatie waarin zijn personages zich bevinden. Wel ligt Antonioni's sympathie in zijn vervreemdingsdrama's duidelijk bij de vrouw, die van de kant van de man voornamelijk wordt getracteerd op lompheid, egoïsme en onverschilligheid.

Het personage van Delon in l' Eclisse is misschien wat te dik aangezet met zijn gladheid, zijn telefoons en zijn autootje, maar Monica Vitti is uitstekend als dolende en twijfelende vrouw, die haar levendige en opgewekte blik in een oogwenk kan laten verstarren tot een doffe, sombere leegte. En Rabal zit prachtig als een ondoordringbaar blok beton in zijn leunstoel.

Het zijn echter de kaders (een huiselijk interieur, of een desolate buitenwijk) waarin die personages worden geplaatst, en hoe dat in beeld wordt gebracht, met het nadrukkelijk inzoomen op gebouwen, voorwerpen, maar ook bomen en ruisend struikgewas, die daardoor iets vreemds en buitenaards (ik meende zelfs een vliegende schotel op een betonnen paal te zien) krijgen, waarmee Antonioni de vergeefs naar zin zoekende moderne blik lijkt te verbeelden, met een allure van een Tarkovski, avant la lettre. En de hier al terecht veelgeroemde eindsequentie tlit wat mij betreft l'Eclisse zelfs nog boven l 'Avventura en La Notte uit.

Een lantaarnpaal is een mooie uitvinding, is mijn persoonlijke mening, maar in l 'Eclisse laat Antonioni het schijnsel daarvan het licht van de maan verduisteren. En misschien is dat, in al zijn compactheid, wel het voorbeeld bij uitstek van wat Antonioni met zijn beeldtaal vermag. Zonder die lantaarnpaal, of wie dan ook, in het beklaagdenbankje te zetten.

Heel mooi betoog en een mooi ontplooide uitgebreide definitie wat de cinema van Antonioni (en de trilogie L'Avventura, La Notte en L'Eclisse in het bijzonder) zo magnifiek maakt.

Dat maakt bij uitstek L'avventura voor mij zo uniek...

Voor de liefhebbers nog tot eind augustus in Cinematek (retrospectieve Antonioni)

http://www.cinematek.be/

Gisteren heb ik L'Eclisse herbekeken, en kwam ik op twee bedenkingen die aansluiten bij het bovenstaande.

Ten eerste spreekt Ferdydurke hier van "een allure van een Tarkovski, avant la lettre". Ik vraag mij echter af of we niet nog verder mogen gaan: zou Antonioni de latere Tarkovski niet geïnspireerd hebben? Met name diens Nostalghia lijkt mij niet alleen te slaan op zijn eigen vaderland, maar ook op... Antonioni! Voor mij begint die inspiratie misschien zelfs al bij Andrej Rubliev!

Ten tweede bekroop me in hetzelfde hierboven beschreven verband soms het gevoel dat zowel bij Antonioni als bij Tarkovski de film soms dreigt te vervallen in een losse opeenstapeling van op zichzelf unieke shots en beelden, die echter als film wat drive en spankracht mist...