Okja (2017)

Deze Avontuur / Drama film (gezien via Netflix) van Oscar-winnende regisseur Joon-ho Bong is een soort van "E.T.", maar dan met meer varkensdrek. Daarbij is de film tegelijk grappig en gruwelijk, mal en bloedserieus en lijkt hij in eerste instantie geschikt te zijn voor kinderen (hoewel de opening met Lucy Mirando, CEO van de Mirando Corporation, die denkt de milieuvriendelijke oplossing te hebben gevonden op het wereldwijde voedselprobleem, al een waarschuwing had moeten zijn), want het eerste halfuur van "Okja" doet denken aan een kinderfilm als "Babe (1995)".

In "Okja" draait het om een zachtaardig genetisch gemodificeerd supervarken, te weten "Okja", en het meisje Mija (Seo-hyun Ahn) dat haar samen met haar opa (Hee-Bong Byun) tien jaar lang grootbracht in de bergen van Zuid-Korea en die verstrikt raken in een web van dierenactivisme, commerciële hebzucht en wetenschappelijke ethiek.

"Okja" begint als een vrolijke mengeling van kinderfilm, politieke satire en actiefilm (tijdens een actiescène, met een denderende "Okja" door een Koreaans winkelcentrum, hoor je verrassenderwijs ook opeens het mooie en aandoenlijke liedje "Annie's Song" van countryzanger John Denver), maar wordt allengs somberder en cynischer en die beelden zijn niet altijd geschikt voor kinderogen.

Want we zien op een gegeven moment hoe "Okja" gevangengenomen en mishandeld wordt door het multinationale vleesbedrijf van Lucy Mirando (Tilda Swinton), hoe "Okja" beestachtig gefokt (beter gezegd verkracht) wordt door een ander nog groter genetisch gemodificeerd mannelijk supervarken en hoe "Okja" meermaals tot sappige koteletten en spareribs dreigt herleid te worden (het slachthuis, wat natuurlijk Okja's lot is want vlees is geld, op het einde deed me daarbij denken aan een concentratiekamp zoals Auschwitz). De liefdevolle relatie tussen "Okja" en het dappere meisje Mija is vertederend en is natuurlijk wel geschikt voor kinderogen.

Maar "Okja" is wel een dolle rit (soms letterlijk als "Okja" vervoerd wordt in een vrachtwagen) vol verrassingen, en dat met een gevaarlijke radicaal ecologische en antikapitalistische boodschap. En dankzij de aandachtige regie van Joon-ho Bong (langzamerhand mijn favoriete Aziatische regisseur), roept vrijwel iedere scène een andere emotie op. Want "Okja" brengt een glimlach op het gezicht, levert enige spanning, ontroert meerdere malen, maar bezit bovenal stof om over na te denken. Ik had in ieder geval na het zien van deze film even geen zin in een stukje vlees, terwijl ik er wel een liefhebber van ben.

Het acteerwerk is soms wat overdreven, maar past perfect binnen de veelal circusachtige setting waar regisseur Joon-ho Bong ongetwijfeld bewust voor gekozen heeft. Terwijl Lucy Mirando overtuigend als egoïstische en ijdele (circus)directeur wordt neergezet door Tilda Swinton (in een dubbelrol), heeft Jake Gyllenhaal (hij zag er uit als Groucho Marx van "The Marx Brothers") serieuze rollen ingeruild om in "Okja" min of meer letterlijk de clown uit te hangen als de dierkundige geflipte Dr. Johnny Wilcox (oftewel een doorgedraaide versie van Freek Vonk).

Daarentegen is Tilda Swinton (voorzien van beugels in haar mond en ze loopt ook rond met varkensroze tinten in haar kleding en make-up, welke verwijzen naar het onderwerp van de film) juist het meest grappige en ik moest hard lachen toen ze het over haar vader had tijdens een overleg, die ze vergelijkt met een psychopaat:

"Wat deed jij in de oorlog, papa ? Ik produceerde de napalm waardoor mensen hun huid kwijt raaken"

Natuurlijk moet het aandoenlijke Koreaanse meisje Seo-hyun Ahn ook genoemd worden en ik vond het wel grappig dat ze in deze film geen woord Engels spreekt maar gewoon de hele tijd Koreaans (wat regelmatig wordt vertaald, niet altijd correct overigens, door een tolk), maar men geeft haar op een gegeven moment wel het boek "Engels voor Dummies" Ook noemenswaardig is de leuke en grappige rol van Paul Dano als de zeer beleefde dierenactivist Jay, die tevens de leider is van de dierenactivisten "Animal Liberation Front" (oftewel kortweg "ALF") en daar maakt o.a. de mooie Lily Collins (als Red, wat van toepassing is op haar rode haren) ook deel van uit.

Het genetisch gemodificeerd supervarken "Okja" (een varken met de snuit en de omvang van een nijlpaard en de oren van een labrador) werd overigens ontworpen door de Nederlander Erik-Jan de Boer, die in 2013 een Oscar won voor de (computer)tijger uit "Life of Pi (2012)". Erik-Jan de Boer heeft "Okja" voorzien van menselijke gevoelens en doel ik op de blik in de ogen, de geluidjes, de huid en alle bewegingen zijn zo gedetailleerd en subtiel dat het volkomen bijdraagt aan de geloofwaardigheid en emoties van "Okja". Ook is het leuk en grappig om te zien als "Okja" kwijlt, likt, scheten laat en poept.

Al met al toont regisseur Joon-ho Bong zich met "Okja" nog geëngageerder dan in "Gwoemul (2006)" en "Snowpiercer (2013)" (waarin Tilda Swinton de grootste blikvanger was). Want met veel humor en intelligentie haalt hij de gruwel achter vleesconsumptie en de genadeloze logica van "Trumpiaanse" bedrijfsleiders door de gehaktmolen.

Attractieve avonturenfilm van Joon-ho Bong met een oorverdovende boodschap inzake de vleesindustrie. Centraal staat de wederzijdse affiniteit tussen het jonge meisje Mija (Seo-hyun Ahn) en haar reuzenvarken Okja. Naast het pakkende verhaal zijn het camera- en acteerwerk uitstekend verzorgd. Complimenten ook voor de visuele effecten van Erik de Boer, die al eerder in o.a. Life of Pi zijn kunde tentoonspreidde Enige dissonant is Jake Gyllenhaal. Met zijn over de top vertolking slaat hij de plank volkomen mis.

Een mooie en op een aantal momenten confronterende film.

Geslaagde combinatie tussen een kinder/familie film maar tegelijkertijd ook comedy/actie en een film met een best wel serieuze boodschap.

Okja kijkt plezierig weg en dit komt waarschijnlijk ook door aardig wat filmlocaties en een leuke opbouw. Met tijden misschien net iets te flauw en een beetje te hoog 101 Dalmatians gehalte maar daar staan gelukkig ook weer een hoop geslaagde scènes tegenover.

Okja is trouwens ook goed uit de verf gekomen met CGI.

Leuke Netflix film!

3,5*

Een degelijke film, maar wel één die bij zal blijven. De boodschap is duidelijk: meat is murder. Dit wordt extra dik aangezet door het varken heel erg intelligent weer te geven in de beginscènes en door de slachterij als een vernietigingskamp neer te zetten tegen het einde aan. Toch maakt het wel indruk; ik ben ervan op de hoogte dat echte varkens ook erg intelligent zijn, en dat vleesindustrie nu niet bepaald diervriendelijk is, dus het is de vraag in hoeverre de film een overdrijving is.

In ieder geval ziet het dier er mooi vormgegeven uit en de interactie met het meisje die sterk wordt neergezet door Ahn is fraai. De film gaat vele kanten op en is daardoor boeiend en er zijn diverse kleurrijke personages, zoals van Swinton, maar ook Gus Fring van Breaking Bad die hier weliswaar Frank heet, maar qua karakter ook veel op Fring lijkt. Gyllenhaal is alleen een erg grote misser, want is die flink aan het overacteren. Erg jammer. Verder is de muziekkeuze ook vreemd: Kletzmerachtige muziek tijdens een actiescène op een truck, muziek die aan Parijs doet denken in New York. Het is niet slecht, maar het past niet.

Met een beter passende soundtrack was ik wellicht een halfje hoger uitgekomen, nu blijf ik hangen op 3*.

Sterke antikapitalistische parabel. Of hoe het schattige monster Okja (een hybride tussen een nijlpaard en een varken) een metaforische aanklacht vormt tegen de vleesindustrie. Over de ontzieling van levende wezens voor massaconsumptie en het flinterdunne laagje sociale bewustzijn waarmee het wordt verkocht als iets goeds. Marketing en imago belangrijker dan duurzame oplossingen tegen dierenleed. Alleen het tienermeisje Mija (Seo-Hyeon Ahn) ziet recht door die hypocrisie heen wanneer haar Okja specifiek blijkt te zijn gecreëerd voor een Amerikaanse reclamecampagne. Tijdens Mija's zoektocht naar haar vriendin ontmoet ze allerhande bonte personages als geweldloze dierenrechtenactivisten, gespleten zakenlui en een Steve Irwin met een midlifecrisis. De Zuid-Koreaanse Joon-ho Bong speelt op een slinkse manier met de verwachtingen en clichés van een familiefilm, maar bij zowel Mija als de kijker dringt het besef door van een bittere, wrede realiteit. Als een mokerslag waarmee 'Okja' (2017) confronteert wat er eigenlijk wordt afgepakt van levende wezens met een eigen bewustzijn.

Okja is een supervarken met de omvang van een nijlpaard en is één van de 26 proefdieren waarmee Lucy Mirando [Tilda Swinton] hoopt het tekort aan voedsel op de wereld op te lossen. Okja is 10 jaar verzorgd door de familie van Mija [Seo-hyun Ahn] maar nu komt Johnny Wilcox [Jake Gyllenhaal] hem/haar in beslag nemen. Mija besluit Okja te volgen naar New York en met de hulp van een onconventionele groep dierenactivisten wil ze voorkomen dat Okja worden geslacht. Joon Ho laat zich niet beperken tot een bepaald genre en combineert Disney-achtige schattigheid met fabelachtige aktiescenes, een aangenaam gevoel voor vaak zwarte humor en gebruikt dat om een hoop maatschappelijke problemen aan te kaarten, zonder ooit zwaar op de hand te worden. Gyllenhaal speelt één van zijn beste rollen (en dat wil wat zeggen), maar dit is boven alles zeer onderhoudend, ondanks het ietwat teleurstellende conventionele einde.

Wie ‘Parasite’ heeft gezien, weet dat bij Bong Joon Ho niets is wat het lijkt. Ook ‘Okja’ niet. Wat begint als een gezellige familiefilm, mondt uit in een wreedaardige aanklacht tegen zogenaamd greenwashing. In het DNA van het kapitalisme zit het concept van ongebreidelde groei nu eenmaal gebeiteld, en als de consument om dat doel te bereiken moet misleid worden, dan is het maar zo. ‘Okja’ toont bovendien hoe ver en hoe diep de corruptie van het monetaire systeem reikt: zelfs een oude man op een berg in Korea is bereid zijn ziel voor blinkend goud te verkopen. Het is de ongeschreven wet van de 20ste en helaas ook de 21ste eeuw: alleen door opbrengst, geraak je ergens.

Gelukkig is daar Mija, het levende bewijs van het tegendeel. Samen met de heerlijke, wat nerdy fanatici van het Animal Liberation Front koopt ze het leven terug van een o zo onschuldig leven. Dat er honderden, duizenden, zo niet miljoenen soortgenoten wel achter tralies worden gekweekt richting een gewisse dood, is een waarheid die Bong Joon Ho met verve in een hartverscheurend moment weet om te zetten. Kippenvel!

‘Okja’ pretendeert geen perfecte film te zijn. Elk Westers element – en dan vooral de financiële fetisj – wordt op z’n Disneys geweldig uitvergroot, waarmee de puurheid en de eenvoud van Mija’s oorspronkelijke rurale bestaan in schril contrast staat. Het levert geen diepzinnige cinema op, wel een vermakelijke parabel met een boodschap die als een stomp on de maag binnen komt.

Vaarwel, vleesindustrie, vaarwel!

3,5*

Na een fraai begin in een idyllisch gelegen berggebied waar Mija en haar opa eenvoudig leven wordt dit sprookje verbroken. Het kapitalisme komt hoogstpersoonlijk het rustige leven opschudden.

Het is haast een satire op de consumptiemaatschappij en de bio industrie waarbij door het acteerwerk de personages wat zijn uitvergroot. Anders was het misschien ook wel een wat al te bittere pil geworden.

Sterke boodschap, dito film.

Zo is het inderdaad. Bong Joon Ho gaat in alle opzichten over-the-top en dan gaan mensen afgeven op het acteren van Gyllenhaal, haha. Ik vond het een lekker cynische (positief cynisch zou je kunnen zeggen) en vooral ook grappige film. Niet lief, niet realistisch en dat is ook niet de bedoeling. Dat beeld op die farm is natuurlijk heel sterk. In tegenstelling tot Parasite heeft Okja het hart op de juiste plaats. Voor mij een vol punt hoger dan die prent.

Mooi.

Satirisch sprookje, dat vooral het eerste uur sterk uit de hoek komt. Het lijkt zo een live action-versie van één of andere anime. Daar ben ik doorgaans geen fan van, maar in live action geeft dat een heel andere, bijna gezellige, sfeer. Dat steekt natuurlijk stevig af met het tweede gedeelte, waarin de satire zich moet waarmaken. Enige subtiliteit is dan al ver heen, maar het blijft wel goed overeind staan. Acteerwerk is oké, al valt Jake Gyllenhaal wat mij betreft uit de toon. Het siert hem dat hij dergelijke uitbundige, onsympathieke rollen durft oppakken, maar dat gaat dus al eens mis.

3,5

Nogal een uitdaging om een actiekomedie/drama over misstanden in de bio-industrie te willen maken en Boon faalt dan ook behoorlijk, maar toch had het wel wat. Had zo een half uur korter gekund en de over the top komedie momenten van o.a. Gyllenhaal en Swinton voegen weinig toe, maar Okja zelf en de toffe actie en fx maken veel goed.

Het wordt af en toe wel heel erg zwartgallig en duister, dus als middagmatinee voor de kids niet zo geschikt terwijl andere momenten dat bij uitstek weer wél zijn; wat Boon nu precies wil zeggen? Ik denk dat ie ‘t zelf ook niet helemaal weet, behalve wees een beetje lief voor elkaar en als je beesten maar goed behandelt, mag je ze best fucking lekker vinden om op te eten!

Voldoende.