Germania Anno Zero (1948)

Het is even wennen aan de nogal houterige manier van acteren (en de verschrikkelijke muziek) maar in feit is dit een erg knappe film. Het verhaaltje is op zich niet veel speciaals, maar de lange scene aan het einde wordt beschouwd als een van de beste uit de filmgeschiedenis. En helemaal gelogen lijkt me dat niet, het gaat echt over een hallucinante en erg mooie scene met de prachtige ruines van het kapotgeschoten Berlijn op de achtergrond. Dus we gaan niet zagen en 4 sterren geven.

Normaal verveel ik me niet echt met nostalgische films als deze en nu eigenlijk ook weer niet. Maar ik had deze keer een beetje moeite met de te snel elkaar opvolgende scènes, waardoor ik op het eind het gevoel had dat ik de helft van de film had gemist (waarom bekommert die leraar zich nou eigenlijk opeens om hem? hoe wordt hij zo vlug 'vrienden' met die twee andere zwerfkinderen? wat is er nou precies aan de hand met zijn ondergedoken broer? etc.).
De film had van mij dan ook veel langer mogen duren. 78 minuten is zeer kort: het verhaal kwam daardoor dus niet goed tot zijn recht.

Zoals Freud zegt, is die laatste (trage) scène inderdaad een erg mooie. Toen ik die zag had ik dan ook zoiets van: waarom niet de hele film lang aan dit tempo en prachtige kameravoering (het jongetje Edmund door de straten van Berlijn volgend) vastgehouden? Dan had het best een klein meesterwerkje kunnen zijn in mijn ogen.
Helaas kan ik het nu niet hoger dan een 2,5 geven.

P.S. Freud, weet jij misschien wat de voice-over precies vertelde helemaal aan het begin van de film? Ik heb dat niet zo goed kunnen volgen.

Vanwege het tijdsbeeld natuurlijk een heel bijzondere film, net als Roma, Città Aperta. Wat voor budget je ook hebt, zon óvertuigend decor als 'the real thing' kun je nooit evenaren. De ruines van Berlijn zien er werkelijk verschrikkelijk uit om in op te groeien. Voor iedereen in Europa was het vlak na de oorlog moeilijk, maar voor de Duitsers nog eens extra moeilijk omdat ze natuurlijk ook nog eensvolledig door alle andere Europeanen werden uitgekotst. Op symapthie hoevden ze niet te rekenen.

Het acteren is inderdaad houterig (typisch Duits?), maar dat komt ook vanwege de Italianse dub. Bijzonder treurigeinde. Wat een pedo-creep trouwens, die leraar! Brr!

Moeilijk te beoordelen, we kregen een print te zien zonder ondertiteling, en ondanks dat ik Duits altijd wel aardig makkelijk kan volgen was het hier een stuk lastiger. Te meer omdat het toch al niet zo'n beste print was, zo ook dus het geluid.

Uiteindelijk vielen een aantal dingen op in positieve en negatieve zin:

* Vrij matig theatraal acteerwerk en een paar knullig aandoende scenes.

* Opvallend overtuigende achtergrondshots van Berlijn, werkelijk alles is kapot, mensen wonen in kapotgeschoten huizen en dekken gaten in de muur af met een schilderijtje. Camerawerk en editing vond ik echter in zijn geheel nogal droog.

* Een mooi verhaal en vooral een knap laatste kwartier. Ook iets meer gevoelscinema dan daarvoor.

* Vlot en opvallend kort, verveeld daarom geen moment.

Het eerste halfuur kon me niet helemaal boeien, de rest maakt flink wat goed. Boven 3* kom ik echter niet uit.

Het derde deel van Rossellini's oorlogstrilogie vind ik het sterkst. Vonden Roma, Citta Apertà en Paisan nog plaats in Italië, in dit deel is het verwoeste Berlijn nèt na de oorlog het decor. Wat zag dat er toen uit, echt ongelooflijk. De jonge hoofdpersoon Edmund, probeert zoveel geld voor zijn familie bij elkaar te harken, maar ondervindt alleen maar pech en ellende. Het verhaal is zoals vaker bij neorealistische films zonder veel poespas, maar wel okee dus. Wat me vooral bijgebleven is, zijn de beelden van complete destructie. Heeft iemand meer tips van dit soort na-de-oorlogfilms of documentaires?

Een bij vlagen behoorlijk indrukwekkende film, en zeker de beste film is van Roberto Rossellini’s oorlogstrilogie, al ontlopen de drie films elkaar niet zo heel veel.

Wat vooral opvalt en automatisch ook zorgt voor indrukwekkende beelden, is de norm troosteloze setting van de film. Berlijn is aan het einde van de oorlog zwaar gebombardeerd en dat is hier duidelijk terug te zien. Een plek die treurnis en troosteloosheid uitademt. Het verhaal zelf is ook wel boeiend. Ondanks het soms wat mindere acteerwerk is het verhaal van Edmund op een gegeven moment erg boeiend. Dat hij zijn vader vermoord is al best indrukwekkend, maar zijn zelfmoord is uiteindelijk het meest indrukwekkende moment van de film.

Het is een schrijnend portret van een jongen, die probeert het beste van het zware naoorlogse leven te maken, maar door verkeerde invloeden helaas op sommige momenten duidelijk de verkeerde keuzes maakt. Rosselini heeft er in ieder geval een boeiend filmpje van gemaakt, dat is voor mij wel duidelijk.

4,0*

Zeer sterke film van Roberto Rossellini.

De cineast stelt zich neutraal op wat betreft WO II op zich zelve maar laat onvermijdelijk een indruk van medelijden bij de kijker na bij het zien van het stuk geschoten Berlijn en haar bevolking, in armoede levend, met een jeugd die geen echte jeugd kent, toestanden van rantsoenering en zwarte markt beleeft, noodgedwongen tot bedrog en diefstal overgaat en mogelijks, zelfs onbewust, gebukt gaat onder het spijt zijn vertrouwen aan het nazisme te hebben geschonken.

Schokkende beelden, zekerlijk de slotscènes, met de jonge Edmund.

Een film met sterke begin- en eindscènes, waarbij je toch even stil wordt van de beelden van een compleet verwoest Berlijn. Na die beelden en de intro was ik meteen ingesteld op een ijzersterke film. Aan die verwachting werd echter niet voldaan, vooral omdat het een beetje stuurloos begint. Pas na een half uur is het helder welke kant de film opgaat. Het verhaal is wel erg deprimerend, wat ten koste gaat van het realisme dat de film probeert uit te stralen.

Op de acteerprestaties heb ik niets aan te merken, ik heb de Italiaanse dub gezien en eerlijk gezegd niets gemerkt van slecht acteerwerk, al is de kracht van de film vooral te vinden in de beelden van een verwoest Berlijn. Verder is het een relatief korte film die uit elke minuut het maximale probeert uit te halen waardoor het langer overkomt, al kon het verhaal aan het begin zoals gezegd wel beter wat mij betreft. Ruim 3*, richting 3,5*

Qua stijl en boodschap deed het me een beetje denken aan Los Olvidados | The Young and the Damned (1950) van Buñuel.

In de Duitse versie is het toch wel opvallend, het matige acteerwerk. Je ziet de acteurs nog net niet de zinnen van de ander meeprevelen, maar van vloeiende dialogen en naturel spel is toch geen sprake. Misschien dat het ook eerder opvalt omdat Duits dichterbij Nederlands staat. Jammer want verder is dit een sterke film, opgenomen in een desolaat Berlijn, waar op sommige stukken de natuur terrein terugclaimt op de stad, alles in puin lijkt te liggen, maar iets verder de metro alweer rijdt.

Rossellini laat zien hoe een jongen hier moet opgroeien, op zijn 13e eigenlijk al kostwinner, zich steeds meer verlagend om het hoofd overeind te houden. Sjacheren, stelen, en zelfs moord. De film kent veel sterke momenten, en wordt gedragen door een opvallende score. Germania anno zero eindigt zonder sprankje hoop en is door de regisseur opgedragen aan zijn overleden zoon, wat wellicht meespeelt.

Hallucinant. Met geen ander woord kan ik deze film beschrijven. Germania Anno Zero geeft het leven weer van een modale familie in het Berlijn van 1948. Berlijn is op dat moment een spookstad, verwoest door de oorlog en je ziet het puin als het ware nog nasmeulen. Zoals de titel aangeeft dus, en met de moraal is het zo mogelijk nog slechter gesteld. De inwoners van Berlijn strijden een alledaags gevecht om een aardappel, stuk zeep, kolen … Bittere armoede heerst en de zwarte markt vaart er wel bij. Behalve de moeilijke fysieke omstandigheden is er dan ook uiteraard nog de pijn, frustratie en het nieuwe trauma dat de oorlog nalaat. De film volgt de jonge Edmund Moeschke en zijn Duitse familie en geeft zo een dwarsdoorsnede van de bevolking, met de lotgevallen van diens oudere broer (ex-soldaat), zus en zijn zieke oude vader. Eigenlijk heb je de hele tijd het gevoel naar een documentaire te kijken. Daarbij worden geen heikele thema’s geschuwd; de restanten van het nazisme die nog nabroeien, de hypocrisie, de frustratie over twee verloren oorlogen ook, het schuldgevoel dat men Hitler gevolgd heeft. Dit lijkt me toch een heel moedige en gewaagde film voor die tijd. Zelfs zien we onder meer nog een gids enkele soldaten een rondleiding geven op de plaats waar het lichaam van Hitler (volgens de officiële geschiedschrijving) in brand werd gestoken, te midden van het puin.
Het einde van de film moet zowat het meest deprimerende einde van een film ooit zijn. En mede ook reden dat de film nadien nauwelijks te zien geweest is in Duitsland, waar hij gehaat werd omwille van het beeld dat van Duitsland werd opgehangen.

Met Germania Anno Zero leverde Rossellini alweer een film die dringend gemaakt moest worden. De regie en fotografie vind ik geslaagd. En briljant is de score van zijn evenzeer getalenteerde broer Renzo, die er opnieuw in slaagt de perfecte spanningsboog te creëren voor dit werk van Roberto.
Na Roma, Città Aperta (1945) - MovieMeter.nlen Paisà (1946) - MovieMeter.nl is dit het laatste deel van de oorlogstrilogie van Rossellini. In tegenstelling tot de voorgaande delen (ensceneringen van de oorlog) wordt er nu ingegaan op de gevolgen na de oorlog. Straffe kost. En opnieuw gemaakt met niet-professionele acteurs. Je kan dan kritiek geven op sommige acteerprestaties maar dat maakt niet uit voor het geheel van de film. Het zijn geen gepolijste Hollywoodacteurs (waar ik evenzeer van kan genieten trouwens) maar mensen die in het echt meemaken wat ze uitbeelden in de film. Het tekort aan professionaliteit wordt dus goed gemaakt met bakken integriteit, geen punt. De puinhopen in de stad geven evenzeer de innerlijke wanhoop van de acteurs weer. In dat opzicht heeft Rossellini misschien wel een diep expressionistische film gemaakt (in het land van oorsprong) zonder dat dit de bedoeling was.

Ik zag nog niet al te veel van Rossellini, om niet te zeggen niets, dus moeilijk in te schatten waar ik deze film moet plaatsen binnen zijn oeuvre. Een prima film wel die zoals de filmtitel doet uitschijnen plaatsvindt net na het einde van de Tweede Wereldoorlog in Berlijn.

De stad ligt nog half in puin en de heropbouw is nog verre van klaar. Geallieerde of Russische soldaten zijn. Iet te bespeuren waardoor de klemtoon volledig kan liggen op de armoedige en ellendige situatie van vele inwoners. Vele minderjarigen zijn wezen, nog anderen zijn veroordeeld tot de bedelstaf en dienen dagelijks aan te schuiven voor rantsoenen.

De film geeft een erg deprimerend en wanhopig beeld weer van het Duitsland na twee verloren (wereld)oorlogen. Survival of the fittest, illegale creativiteit en uitbuiting van de zwaksten floreren. Visueel en mentaal een sterke film. Prima werk van Rossellini. Het einde doet er alleen maar een schepje bovenop, alsof het al niet zwartgalliger kon. Enkel het acteerwerk vond ik niet zo geweldig, niet zo van de kleine Edmund, maar ook niet van zijn vader bijvoorbeeld.

Na Roma, Città Aperta is dit opnieuw een erg geslaagde Rossellini over het leven vlak na de tweede wereldoorlog, die zich deze keer in Berlijn afspeelt.

De taferelen zijn dezelfde met de troosteloze omgeving van de platgebombardeerde gebouwen en het harde leven waarin de jonge Edmund en zijn familie moeten leven. Edmund is dan ook nog eens zo’n aandoenlijk kereltje die alles doet om zijn familie te helpen, maar vaak pech kent en slecht behandeld wordt door andere mensen. Het einde is er ook eentje die indruk maakt, waarbij Edmund eerst zijn zieke vader vermoord en nadien zelfmoord pleegt uit schuldgevoel nadat hij zijn vader zag weggevoerd worden in een kist.

Door de korte speelduur bracht de film wel een erg krachtig gevoel, maar misschien was een iets langere speelduur niet verkeerd geweest. De verhaallijn rond de voormalige leerkracht van Edmund had nog wel iets interessants kunnen opleveren als het nog wat extra uitgewerkt had geweest.

In ieder geval toch weer een fraai gemaakt film van Rossellini over het leven vlak na de tweede wereldoorlog.

3.5*