eXistenZ (1999)

Totaal niet mijn soort film en de visie van Cronenberg op de gamewereld vind ik ook maar een belachelijke. Ondanks dat hij creatief te werk is gegaan met zijn fantasieën wist dit me nooit te boeien. Het werd allemaal steeds warriger tot het richting het einde me allemaal weinig meer kon schelen.

1,5*

Niet best. Films waarin gespeeld wordt met realiteit vs droom/spel/fantasy zijn er al veel, volgens mij ook wel met het thema virtual reality. Op zich is het idee wel leuk, maar grootste mislukking in deze prent is toch het acteerwerk. Ondanks enkele bekende namen is het grotendeels zo vreselijk houterig, al vanaf de eerste 'actiescene'. Het leek wel een parodie hoe mensen omvielen bij schoten en dergelijke. Je krijgt het gevoel of je naar een film van 40 jaar oud zit te kijken. Daarbij zitten er ook best wat tamelijk onsmakelijke scenes in, maar dat schijnt zo te lezen een ding van de regisseur te zijn, waar ik verder niet zo bekend mee ben. De 'twist' op het einde is aardig, maar niet groots genoeg om de boel nog te redden. Pijnlijke boel.

Niet zo best. Misschien een beetje aardig voor gore-liefhebbers, smerigheid genoeg. Maar het verhaal (een goedkope variant op Inception (2010) in de verte, ditmaal als een virtual-reality game in een game, en waar niets aan verbeelding of als mystery wordt overgelaten) is heel mager en het acteerwerk is al helemaal ondermaats, al is de cast ook niet bepaald super. Ik schaar dit meer onder de B-films dan als een serieuze scifi / horror / thriller. Best slecht. 1,5*

“eXistenZ” gaat over de invloed die de wereld van de virtuele games heeft op de spelers, die niet alleen hun consoles via een biopod rechtstreeks aansluiten op hun lichaam, maar die door de ultra-realistische vormgeving van het spel nauwelijks het verschil tussen de virtuele wereld en de echte wereld kunnen onderscheiden. Toen de film in 1999 uitkwam was dit in de ogen van filmcritici erg vergezocht, maar bijna 20 jaar later is niet alleen de technologie zo ver ontwikkeld dat de virtuele wereld haast net zo realistisch oogt als de echte wereld, we zien ook dat gameverslaving – in het bijzonder onder jongeren – een explosief groeiend probleem is.

De film begint bij een demonstratie van een nieuw spel genaamd “eXistenz”, ontworpen door de beroemde game-designer Allegra Geller [Jennifer Jason Leigh]. Een select groepje aanwezigen krijgt de unieke kans om mee te doen in een demo-versie, waarbij Allegra hun spel direct kan downloaden in hun bioports. Ondanks dat Ted Pikul [Jude Law] alle bezoekers heeft gefouilleerd, pleegt één van hen tijdens de download een aanslag met een zelfgemaakt wapen, waarbij hij de woorden “Death to the demonessf Allegra!” roept. Allegra overleeft de aanslag, maar slaat samen met Ted en haar beschadigde console op de vlucht. Om er zeker van te zijn dat “eXistenZ” niet onherstelbaar is beschadigd, moet ze samen met Ted het spel spelen. Maar dat spel speelt zich af in een virtuele wereld waarin iedereen een potentiële vijand is en niemand de absolute macht heeft.

Dit was de eerste hoofdrol voor Jude Law en hij en Leigh zijn voortreffelijk in complexe rollen. Dit is namelijk geen film waarin je als kijker achterover kunt leunen en het verhaal zich in makkelijk verteerbare, hapklare brokken aan je ontvouwt. “eXistenZ’ verwondert van begin tot einde, niet alleen door de sterke kleine rollen van toppers als Ian Holm en Willem Dafoe, maar ook door de geloofwaardige manier waarop Cronenberg de gamewereld tot leven brengt. De game-karakters ogen authentiek, maar kunnen alleen reageren op ondubbelzinnige vragen en opmerkingen. De manier waarop de karakters enerzijds stilvallen wanneer ze een ‘commando’ niet begrijpen, anderzijds tot leven komen wanneer ze een ‘commando’ wel vatten, is goed geregisseerd waardoor je als kijker accepteert dat je naar een gamewereld zit te kijken.

“eXistenZ” is niet alleen spannend en bizar: Cronenberg maakt ook volop gebruik van de mogelijkheden om verlichtende humor in het verhaal te verwerken. Dat zorgt voor een prima balans in een film die je aandacht vereist, maar je dan wel trakteert op een finale met een aantal intrigerende twists en een sterk en nog immer relevant slot.

In een door games-geobsedeerde toekomst met organische technologie, is een PR-stagair getuige van een assasinatie-poging op game-designster Allegra Geller die zojuist op het punt staat om haar nieuwe game eXistenZ te demonstreren. De PR-man en Geller slaan samen op de vlucht gezien er meer mensen achter Geller aan zitten. Geller staat erop dat ze controleren of haar game nog intact is. Eenmaal ondergedompeld in de virtuele wereld is het lastig om game en werkelijkheid uit elkaar te houden.

Eind jaren '90 vond het publiek dat zojuist The Matrix had gezien eXistenZ over het algemeen een teleurstelling. Men verwachtte actie en special effects en geen allegorie op gameverslaving. Nu 19 jaar later de wereld die Cronenberg hier schetst een stuk plausibeler is geworden, stijgt ook de algemene waardering van de film.

Het was een zeer wijs besluit van Cronenberg om geen grote hoeveelheid special effects te gebruiken voor de film. De virtuele realiteit is gewoon als live-action uitgespeeld met practical effects en zoveel mogelijk in camera. De meeste effecten waren nodig om de gemuteerde vissen en amfibische schepsels uit de biofarms tot leven te wekken.

eXistinZ lijkt natuurlijk gegroeid uit Scanners en Videodrome, het is een vereniging van de paranoïde sfeer van Scanners en de combinatie van organische technologie, body horror en seksuele verwijzingen van Videodrome. Op dezelfde manier waarop Cronenberg destijds inspeelde op de invloed van televisie, speelt hij nu in op de invloed van games.

Nog meer als Videodrome maakt de film een heel erg smerige indruk. De game-pords (net als als de cassette-ingang een duidelijke verwijzing naar (vrouwelijke)geslachtsdelen) maken niet bepaald een hygiënische indruk om nog niet te spreken over de bio-fram en het Chinese restaurant.

De film weet je op een geslaagde manier onder te dompelen in diverse alternatieve werkelijkheden. Zo ver dat je uiteindelijk als kijker niet meer weet wat nu de echte werkelijkheid was. Een geheugensteuntje is het haar van Allegra dat in iedere verschillende werkelijkheid anders is. In de realiteit is het stijl en in de games steeds een andere variant van gekruld.

Hoewel ik de film een erg sterke allegorie vind op onze afhankelijkheid van 'digitale werelden' vond ik wel dat het plot zich heel erg liet beïnvloeden door de diverse games en er uiteindelijk voor een 'lui' einde is gekozen om de hele boel om te draaien en de hele film een grote game te laten blijken. Desalniettemin, opnieuw een erg sterke film van David Cronenberg. Jude Law speelt een prima hoofdrol samen met Jennifer Jason Leigh en daarbij hebben we ook nog Ian Holm, Willem Dafoe en Christopher Eccleston (Doctor Who).

Net de blu ray gekeken. Mooie uitgave en wat is dit toch een briljante film. In 20 jaar tijd op vrijwel geen enkel vlak verouderd (de vormgeving is bij Cronenberg altijd ontdaan van de heersende stijl). Maar ik was vooral onder de indruk van het thema dat vooral de psychologische aspecten van VR verkent. Op dit moment veel actueler dan 20 jaar terug en zal ook beter begrepen worden. Dit is geen gimmickfilm s The Matrix of RPone, maar een volwassen en onheilspellende beschouwing van de tijd die voor ons ligt

Misschien wel Cronenbergs beste werk (al is dat heel lastig)

In ieder geval 5* voor dit meesterwerk.

Een uitstekende Sciencefiction/Thriller die zijn doelstellingen waarmaakt.

Regisseur David Cronenberg, bekend van onder anderen The Fly (1986) (welke we ook weer eens moeten bekijken) maakt zijn film tot een prima bezienswaardigheid. Zelf had ik enige moeite met de realiteit in het begin maar toen het eenmaal door begon te dringen, zag ik de genialiteit van zijn werk. Vriendin zat er trouwens gelijk in het verhaal. We hebben genoten van het enigszins "vreemde" spel en weten nog niet of we terug zijn in de werkelijkheid

Waardering: 7,5.

Ik ben lang een behoorlijk stevige en goede gamer geweest maar hierin zie ik niet wat sommige mensen er zo geweldig aan vinden. Qua acteerwerk is het niet echt goed te noemen ondanks Jude Law en Jennifer Jason Leigh, wat toch niet de minste namen zijn. Het script is warrig en de dialogen vloeien niet zoals het zou moeten. Cronenberg's film komt nooit echt op gang en het tempo stribbelt continu tegen. Het verwarrende script om waarschijnlijk weer te geven hoe realiteit en virtuele realiteit zo dicht tegen elkaar kunnen aanleunen maakt het er voor mij eigenlijk ook niet beter op. Dit is een love or hate it film. Ik ben sowieso minder fan van sci-fi en vooral niet van cyberpunk (Dark City, Blade Runner, The Matrix, ... geen van allen kon me bekoren). Ik kan Cronenberg wel waarderen, hij heeft een unieke visie en maakt aparte films maar deze is een film voor de liefhebbers van het cyberpunk genre.

Ik had eXistenZ vroeger al wel gezien, maar hoewel sommige zaken kennelijk wel indruk maakten -ik kon me nog vrij veel herinneren- beschouwde ik de film altijd als een minder werk van Cronenberg. Maar nu na herziening blijkt het mijn favoriete film van hem. Het kan verkeren.

Het verhaal is intrigerend en origineel, maar, en dat was ik wél vergeten, ook erg grappig. Ik vind dit denk ik Jude Law's leukste rol. Ook Leigh en Defoe hebben sterke rollen, en ook grappig Chris Ecclestone van The Leftovers in zijn jonge jaren te zien. Zoals zo vaak is er de fascinatie van Cronenberg voor organische machines, lillende vleeshompen en merkwaardige lichaamsopeningen. Het ontworpen spel had wel wat leuker gekund, mij lijkt het ten minste niet bijzonder relaxed een levensecht spel te spelen waarin ik amfibieën ontleed in een fabriekshal, maar origineel is het wel. En op elk niveau -spelwereld, spelwereld in de spelwereld en de realiteit (dan wel derde niveau van de spelwereld zoals toch wel wordt gesuggereerd) is er de strijd tussen de Realisten en de Game-ontwerpers.

Dat de personages op een gegeven moment niet meer weten in welke realiteit ze verblijven, en of de anderen in het spel NPC's of echte mensen zijn, is best voorstelbaar in een realistische virtuele wereld, het zou dan ook wel als een vroege voorloper van Black Mirror kunnen gelden.

Wat een fantastisch vooruitstrevende film is eXistenZ zeg. Zelfs nu nog, laat staan 23 jaar geleden. Dit gaat enkel meer en meer relevant worden in de toekomst. Misschien wel de beste 'game'-film ooit gemaakt. Thematisch is dit Cronenberg op zijn meest visionair. Ik bleef constant onder de indruk hoe goed, maar tevens subtiel, er werd gevisualiseerd en duidelijk gemaakt dat de personages zich in een gamewereld bevinden. Tot de kleinste details aan toe, en zeker ook in retrospectief. De film scoort op dit vlak heel veel punten, maar is daarbuitenom ook gewoon steengoed. Een fantastische visuele omkadering, subtiele body horror momentjes, Cronenberg's karakteristieke fascinatie voor de versmelting van lichaam en technologie (die game-pods in de rug zijn smerig fascinerend). De cast is ook prima; Jennifer Jason Leigh is zwoel, betoverend, ongrijpbaar. Jude Law's personage dient als een ideale proxy voor de kijker, en levert eigenlijk ook best wat geslaagde humor op. Iets dat ik niet verwachtte, maar wel werkt. Tof rolletje voor Willem Dafoe ook, maar veel te kort om echte indruk te maken.

En het einde is dan ook nog eens letterlijk perfect, met een heerlijk ambigue laatste zin. Al denk ik wel dat de game is afgelopen op het einde. Al maakt dat weinig uit; het punt is dat je het niet weet. En is er überhaubt een wezenlijk verschil tussen de game en het echte leven? Iets dat het personage van Leigh ook meerdere keren aanhaalt in de film. Cronenberg fascineert in ieder geval mateloos, en geeft stof tot nadenken. Nu meer dan ooit. 4*.

Het spel van Cronenberg om de personages en de kijker in verwarring te brengen over wat nu realiteit is en wat bij de game hoort, is misschien wel het minst interessante aan eXistenZ. Niet slecht gedaan, maar het voelt meer als een verplicht nummer. Dit aspect is natuurlijk ook allerminst vernieuwend. Maar deze film drijft voor mij op de heerlijke sfeer, gecreëerd door het acteerwerk, de sets en de visuele stijl. Vooral ook de glibberigheid en organiciteit ervan. Grappig en griezelig tegelijk. Daarnaast komt het 'anti-spel'-thema sterk en consistent naar voren. Cronenberg brengt het allemaal zonder ballast, in een heel compacte en qua sfeer lekker eigenzinnige film. Genieten.

Ik vond het hele idee van de speldimensie best origineel en verfrissend. Leuk is het ook wanneer de personages fictie van realiteit niet meer van elkaar kunnen onderscheiden. Geen idee of er films zijn die dit concept al hebben voorgedaan, maar Cronenberg is hier best vernieuwend. Er zijn talloze films nadien die zich soortgelijk idee hebben toegemeten.

Nu vond ik de gamewereld zelf niet zo spectaculair. Het idee zelf maakte veel goed. Hier en daar wat visuele gore en dat is best meegenomen. Prima evenwicht tussen spanning, mysterie en humor die Cronenberg tot één geheel tracht te brengen. Ook het acteerwerk was op niveau.

Best verwarrend script, maar net dat maakte het intrigerend. Ik zat niet de volle 100% in de film, maar zie wel duidelijk het potentieel. Eentje om gauw nog eens opnieuw te zien.

"You have to PLAY the game, to find out WHY you're playing the game."

De mensen die mij al een beetje kennen weten dat Cronenberg en ik nog niet de grootste vrienden zijn, enkele van zijn meesterwerken heb ik zelfs nog nooit gezien, en de excentrieke stijl van deze regisseur moet je echt liggen; bij mij is dat niet altijd het geval. Met eXistenZ heb ik mezelf wel even moeten uitdagen, want dit is op het eerste gezicht niet snel een film waar ik naar zou grijpen, maar ik heb me alsnog wel kunnen vermaken. Hoewel ik niet overal even makkelijk door heen kwam, vond ik de gore echt ten goede komen en heeft deze film min of meer wel gered in mijn ogen, want ik denk als dat ook in mindere maten was, dan heb ik hem echt niet makkelijk kunnen uitzitten.

Een 'cult' film dus, ik heb geen idee. Ik heb totaal geen "jeugdsentiment" met deze film, en mis dan denk ik toch enige feelings met deze film die anderen hier wel hebben? Toch inderdaad de body horror die deze film interessant maakt, de stukken vlees hangen soms aan elkaar, en qua kogelinslagen weet de film ook wel het enige leuke te bieden. De tandpistool is ontzettend nasty, en blijft ongemakkelijk smerig om naar te kijken, geen idee waarom dat zo is; ik merk dat meerderen dat zo ervaren?

Toch mis ik iets? Maar ik weet niet wat. Ik denk dat het verhaal mij persoonlijk al niet helemaal lag, en het absurde van de film helpt daar niet altijd aan mee. Ik denk dat als ik hem herzie, en ik een goede dag heb dat dit wel echt een favorietje is, maar voor nu hou ik het even zo.

Ik had al 5 films van David Cronenberg gezien waarvan er toch 2 een 3.5* kregen, maar dit is een erg flauwe film geworden. De opening is nochtans best beloftevol, maar na de ontsnapping van Allegra en Pikul blijft het toch wat lang wachten voor de volgende versnelling in de film komt. Jammer genoeg weet die versnelling ook niet te overtuigen, want de gamewereld waarin Allegra en Pikul terecht komen, wordt te saai gebracht en mist de nodige spanning. Er zijn nauwelijks momenten die echt bijblijven, behalve de scène in het chinese restaurant. Na verloop van tijd sleept de film zich naar de ontknoping voort, maar eerlijk gezegd was ik daar al niet echt meer geïnteresseerd in.

David Cronenberg is een regisseur die me nog niet helemaal heeft kunnen overtuigen. Degelijke films zoals Eastern Promises en The Dead Zone worden afgewisseld met matige films zoals deze eXistenZ.

1.5*