Gaslight (1944)

Een vd favoriete films van mijn moeder en ik moet zeggen hij is behoorlijk spannend (ik herinner me hem zelfs als soms wat creepy!).

Goed geacteerd, volgens mij zat zelfs een jonge Angela Lansbury (of hoe ze ook heet?) er in als huishoudster(maar dat weet ik niet zeker meer, laatste en enige keer dat ik hem zag was meer dan 15 jaar geleden).

toch wel 4 sterren waard!

Inderdaad, een beetje Hitchcock en inderdaad sfeervol en ongetwijfeld een kaskraker in 1944 met 3 topsterren.

Vergelijken met nu : onbestaande.

Hoeft ook niet.

Het is een onderhoudende film, anno 2008 : for insiders only.

Alhoewel, film is van alle tijden en voor éénieder.

Nee, eigenlijk niet. Een van de grappigste verrassingen die de film te bieden had was om Angela Lansbury op 18-jarige leeftijd te zien in haar debuutrol. Ze zag er wel degelijk jong uit en zeker niet lelijk. En ik maar denken dat ze altijd bejaard was

Anyway, vermakelijke film. Een beetje een gothische thriller waarover de naam Hithcock compleet geschreven lijkt te zijn, ware het niet dat de credits toch echt beweren dat het geregisseerd was door George Cukor. Dit is erg vergelijkbaar met Rebecca, Vertigo en ook Clouzots Les Diaboliques. Met als grote verschil dat dit minder mysterieus is. Wie de moordenaar is wordt in de film al heel snel duidelijk gemaakt. Alleen de motivatie blijft lang onduidelijk.

Helaas is dat ook de zwakte van de film, de motivatie. Die slaat namelijk nergens op en je merkt dat de schrijver moeite had om een reden te hebben om de moordenaar te laten doen wat hij doet. Zonder deze motivatie had de film niet gemaakt kunnen worden, dus daarom is het enigzins vergeefelijk, maar het blijft wat belachelijl. Denk er maar eens over na. Als Gregory toegang heeft tot dat buurhuis en zo via de daken het huis met de juwelen in kan sluipen, waarom dan al die moeite nemen om dat huis in zijn bezit te krijgen. Het stond als jaren leeg, dus hij had er lang ongestoord kunnen zoeken. Daarnaast vraagt het een grote suspension of disbelief van de kijker om te geloven dat als Bergman boven haar voetstappen hoort, dat ze niet even in de kamer daarboven gaat kijken, alleen maar omdat die afgesloten is. Als ze werkelijk wil weten of ze gek wordt zou ze toch op zijn minst daar een kijkje moeten nemen, zou ik zeggen. Daarnaast doet Gregory er wel erg lang over (weken? maanden?) over om de juwelen te vinden, terwijl ze uiteindelijk dicht bij zijn startpunt liggen. En zo groot is die zolder nou ook weer niet.

Het slaat dus allemaal nergens op en hangt aan een zijden draadje. Het doet toch wel wat aan de film af, al is die verder erg goed. De cinematografie is erg mooi en er heerst een lekkere duistere sfeer, versterkt door Boyers heerlijke performance als een man die je echt gaat haten. Bergman is eveneens sterk als breekbare vrouw en Cotten heeft genoeg charisma om zijn verder weinig bijzondere personage nog boeiend te houden. In de bijrollen maakt Lansbury indruk met haar debuut en steelt Dame May Whitty de show in een erg Hitchcockiaanse comic relief, als oud vrouwtje met een voorliefde voor moordverhalen. De film heeft ook wat spanndende momenten, zoals bij dat pianoconcert.

Kortom: genoeg voor een avondje plezier. Gaslight is niet de beste van al die oude thrillers, maar heeft genoeg sterke punten om niet in de vergetelheid te belanden.
3,5*

Ghehe, ook ik associeerde dit al snel met Hitchcock. Plek waar het allemaal zich afspeelt is een luxueuze optrek met een net getrouwd stel: een gladde man met sinistere bedoelingen en een jongedame met hysterieaanvallen. Daarnaast had Gaslight ook zo'n stereotiep oud omaatje met een treinscene!

Toch had dit niet het vernuft van een Hitchcockfilm. Plotontwikkelingen zie je van mijlenver aankomen en een spetterende verrassing zit er ook niet in. Acteerwerk was goed en de productie (Victoriaanse setting) zag er voortreffelijk uit. De karakterontwikkeling van Bergman is ook de moeite waard om te volgen.

Fijne film, die mij een beetje met een dubbel gevoel achterlaat.

Allereerst zijn er de sterke rollen van de acteurs, die zorgen dat er op dat punt veel te genieten valt. Boyer is een heerlijke bad-guy. Bergman doet het uitstekend als de vrouw, die langzaam gek wordt. Vooral haar transformatie van luxe dame, naar iemand die het allemaal niet meer weet is erg overtuigend. Joseph Cotten is eveneens erg fijn als de man, die wel logisch blijft nadenken. Verder is er een fijn debuut van Angela Lansbury, als soms nogal bijdehante dienstmeid. Daarnaast is de film bij vlagen behoorlijk spannend. Vooral de manier waarop Boyer erin slaagt om Bergman beetje bij beetje steeds gekker te maken, is uiterst geraffineerd gedaan.

De film is tevens erg sfeervol. De titel van de film is perfect gekozen en dat is ook hetgeen waar alles om draait. Gaslight is precies het voorwerp waar Bergman gek van wordt. Het dubbele gevoel dat ik bij deze film overhoudt komt, door de kritiekpunten van The One Ring, iets wat mij tijdens de film ook al opviel. Vooral de beweegredenen van Gregory, de nogal omslachtige manier waarop hij te werk gaat, en de veel te makkelijke manier waarop hij na lange tijd de juwelen vindt, stonden mij een beetje tegen.

Een beetje, want voor de rest is de film erg genietbaar. Mooi camerawerk, sterk acteerwerk en een fijn sfeertje, zorgen uiteindelijk toch voor een uiterst positieve beleving van mijn kant. Het dubbele gevoel kost de film een half puntje, maar meer ook niet, want daarvoor is de film simpelweg te goed gemaakt.

3,5*

Wat Hugohei zegt over deze film '‘wat moet je nog mee’' heb ik een beetje voor alle films van Cukor. Inderdaad vakkundig gemaakt, best sfeerrijk, goed geacteerd, aardig geschoten etc. , maar toch komt het wat achterhaald en stoffig over.

In de eerste plaats duurde het een uur voordat ik er eenmaal lekker in kwam, das echt wat lang. Ik miste de spanningsopbouw. Het zal de bedoeling zijn geweest dat je hierin heel langzaam wordt meegetrokken, maar dat kwam bij mij lange tijd totaal niet over. Pas na zo'n 60 minuten dus. De grootste fout vond ik dat er niet (langer) in het midden gelaten werd of Bergman nou gek aan het worden is, zoals bij Polanski’'s paranoia trilogie. Hier is eigenlijk meteen duidelijk hoe het zit. Ok je weet pas op het laatst wat het plan precies behelst, maar je weet meteen dat Boyer een vies spel speelt.
Dat spel is op zich leuk, maar als je het analyseert is het plan nogal onzinnig. Met een beetje goodwill kom je daar wel overeen. Sterker, het psychologisch spel (dus even los van het doel) is best fascinerend en heeft duidelijk een aantal latere films geïnspireerd. Er zijn momenten dat Cukor daar ook in zijn beeldtaal aan bijdraagt, zo uitzinnig heb ik hem nog nooit gezien. Hij zei eens dat je goede regie niet ziet, maar hier heeft hij een aantal stijlvondsten die de tot wanhoop gedreven Bergman uit moeten beelden. Ook de Victoriaanse decors zijn de moeite waard.

En zo kom ik met veel pijn en moeite op 3,5 sterren uit. Weer absoluut niet slecht, maar er zijn veel betere oude films / filmmakers.

Uitstekende psychologische thriller met een magistrale rol van Ingrid Bergman, zonder meer een van de beste actrices die ooit in Hollywood rondgelopen heeft en dit is wellicht haar beste vertolking ooit. In het bijzonder de wijze waarop op Bergman’s gezicht —in haar ogen vooral— haar twijfels, haar ongeloof en haar wanhoop af te lezen valt, getuigt van een zeldzame klasse. De film draait helemaal om de interactie tussen een onzekere Bergman en de enge Charles Boyer. De ontknoping doet er verder niet zoveel toe, want dat is duidelijk bijzaak. Het duistere en omfloerste camerawerk in een mistig Londen draagt enorm bij aan het creëren van de juiste sfeer voor het verhaal.

Ik ben trouwens benieuwd naar de originele Britse verfilming van dit toneelstuk uit 1940, want die is naar verluidt minstens zo goed.

Hoewel alles opgenomen is in Hollywood, ervaar je de victoriaanse sfeer van Londen in 1885. Zowel op straat als binnenshuis was er nog gasverlichting. Als je een lamp aanstak in een tweede kamer, halveerde dat de lichtsterkte van de lamp in de eerste kamer.

De in Rusland geboren cinematograaf Joseph Ruttenberg maakte hier gebruik van. De schaduwen en de mist wekken een mysterieuze atmosfeer op. Het huis voelt claustrofobish aan; het is een gouden kooi.

Het mysterie draait rond een moord die tien jaar eerder plaatsvond, maar de echte kracht zit in de psychologische manipulatie van Paula door haar echtgenoot Gregory Anton.

Gaslighting is een woord geworden in het Engels. Het betekent dat een manipilator z'n slachtoffer buitenspel zet door haar omgeving en haarzelf te laten geloven dat ze hysterisch of geestesziek is. Anton weet het personeel zo te bespelen dat ze aan Paula's mentale gezondheid gaan twijfelen. Na een tijdje begint ze ook aan zichzelf te twijfelen. Wanneer ze trouwen, is ze als een engel gekleed in het wit. Op het einde is ze in het zwart gekleed: een wraakengel.

Ingrid Bergman levert hier misschien wel haar sterkste prestatie. Om haar rol voor te bereiden ging ze in een psychiatrische instelling de oogbewegingen van geesteszieken observeren. Charles Boyer had de reputatie van de Franse minnaar, maar hier komt ook z'n duistere kant naar boven. Joseph Cotten speelt zijn rol van rechercheur onderkoeld; hij is er om de plot vooruit te stuwen. Angela Lansbury, die haar achttiende verjaardag op de set vierde, speelt het manzieke bakvisje. Barbara Everest is de halfdove huishoudster. Dame May Whitty (van The Lady Vanishes) laat haar komische talent zien als de sympathieke maar bemoeizieke buurvrouw.

Wanneer je in het begin de veertienjarige Paula het huis uit ziet stappen, is dat de veertienjarige body double Terry Moore. Wanneer haar gezicht in close-up komt, is het Ingrid Bergman zelf, die dubbel zo oud was. Als je er niet speciaal op let, merk je het niet.

Het toneelstuk van Patrick Hamilton (ook de schrijver van Rope) maakt op een pientere manier gebruik van voorwerpen. Het schilderij en de handschoenen dienen als herkenningselement. De brief veroorzaakt een ommekeer in Antons gedrag en dient als bewijsmateriaal op het einde.

De aria die Paula zingt, komt uit Donizetti's Lucia de Lammermoor, over een vrouw die gek wordt. De klassieke muziek gaat goed samen met de originele muziek van Bronislau Kaper. Het lyrische beginthema keert tweemaal terug. Anton speelt het op de piano als een melodie die tante Alice vroeger zong. Later speelt een draaiorgel hetzelfde wijsje.

Gaslight is een hoogtepunt van de Hollywood Golden Age, met voortreffelijk acteerwerk en een puike combinatie van drama, suspens en romantiek.

Ik was iets minder overtuigd, wat dat 'hoogtepunt' en de prestatie van Bergman betreft. Ik heb me absoluut vermaakt met het behoorlijk Hitchcockiaanse Gaslight, en de systematische psychologische terreur die Boyer op die arme Bergman loslaat, waaronder zij langzamerhand lijkt te bezwijken. Toch kon ik niet voorkomen dat bij bepaalde scènes mijn 'theatraal' alarmpje even afging. Eerlijk is dat niet helemaal, want het is 1944 (voor de omslag in de manier van acteren in de jaren '50) en de rol is wat dat betreft sowieso riskant. Als je mij nu zou vragen om even naturel een 'zenuwinzinking' na te doen, resulteert dat waarschijnlijk ook in een onbedaarlijke slappe lach van de beschouwer. Maar ik ben geen acteur.

Toegegeven, ik heb sinds Casablanca een zwak voor Bergman, en voor Ilsa Lund zwijmel ik toch altijd een beetje weg, terwijl ik van zwijmelen normaal gesproken compleets wars ben. Dat had ik hier niet, en ik snap de aanvankelijke reserves die Bergman gehad schijnt te hebben voor een rol die niet overeen komt met beeld dat ze van haar eigen persona had: een sterke, zelfbewuste vrouw. Je krijgt toch af en toe de neiging om haar toe te roepen: 'kom op meid, vertel die kerel waar hij dat horloge kan stoppen'. En laat het gedoseerde geweld maar achterwege.

Uiteraard is het zo simpel niet, in de eerste plaats zijn de rollen en gedragsnormen in het Victoriaanse tijdperk nou eenmaal anders dan tegenwoordig, en in de tweede plaats maakt de opbouw van Cukor wel degelijk aannemelijk dat Bergman echt aan zichzelf begint te twijfelen.

Gaslight verzilverde 2 van zijn 7 Oscarnominaties: Bergman won haar eerste en Cedric Gibbons (o.a.) zijn vijfde voor art direction. Voor hem zouden er daarna nog zes Oscars volgen. Van Boyer had ik nog nooit gehoord, maar hij maakt van Gregory Anton met verve een kerel die je als kijker met plezier iets aan zou willen doen: wat een wandelende schandvlek op de mannelijke sekse. Joseph Cotten is helaas een acteur die mij nooit écht is gaan bevallen. Hij is nooit storend, maar mij ook nooit in positieve zin opgevallen. Dat geldt ook hier. Zijn rol als de boel niet vertrouwende Scotland Yard agent is prima, maar komt voor mij eigenlijk niet genoeg uit de verf om enige indruk te maken. Hij moet duidelijk de eligible bachelor en potentiële romantic interest zijn, maar volgens mij zou Bergman hem beleefd afschepen.

Het script dat zelfbewust Perraults Blauwbaard echoot rammelt hier en daar wat, maar het mag de pret niet echt bederven. Gaslight is zeker de moeite waard. Maar het hoogtepunt dat Dievegge erin ziet, is het voor mij niet gebleken.

3,5*

Deze film had als genre mysterie dus ikke kijken. Blijkt dat het een oscar-winnende film met Ingrid Bergman te zijn. De eerste die ik met haar ziet. En wat voor één... Wat een vrouw en Wat een heerlijke film. De film speelt zich af in de Edwardiaanse tijd. Een tijd waarin vrouwen in een geheel andere positie verkeerde dan nu. Dit is van belang omdat (ik tenminste) je soms dacht van: kom op Ingrid, zeg er eens wat van! Wat in die tijd dus niet werd gedaan (volgzaam en gedwee ?) Het thema 'Don't Trust Your Husband' is ook al voor die tijd niet nieuw. Hitchcock deed het al eerder en daar heeft deze film ook wel iets weg van.

Vooral de prestatie van Bergman en hoe ze de film met haar aanwezigheid naar haar hand zet is waarom ze voor haar rol in deze film terecht een Oscar won. Haar mannelijke tegenspeler Charles Boyer deed het verder ook zeer goed. Joseph Cotten die de rol van rechercheur speelde was daartegen erg flets. En euh tja iedereen ken natuurlijk Nancy de huishoudster?

Het kostte me wel even een kwartiertje voordat ik een beetje wende aan de toch wat ouderwets aandoende film, en vervolgens duurde het nog zeker een half uur voordat de film echt een beetje loskwam. Maar uiteindelijk is dit een behoorlijk geslaagde noir gebleken, naar een werk van de wat onderschatte Patrick Hamilton. George Anton is een ontzettend naar mannetje, die in een ietwat gecompliceerd misdaadplan zijn vrouw (Ingrid Bergman) compleet domineert en haar een zenuwinzinking in manipuleert. Het acteerwerk is ietwat aan de dik aangezette kant, maar voor een film uit die tijd is dat niet ongebruikelijk, en echt storend is het niet. En uiteindelijk drijft de film ook op de sfeer: een setting in een Victoriaans Londen waar het altijd donker en mistig lijkt, en een donkere claustrofobische sfeer waarin Ingrid Bergman half opgesloten zit en psychologisch geterroriseerd wordt door Anton. Het had wel een beetje compacter gekund, maar dit is toch wel een fijn klassiek werkje.

Paula Alquist Anton: I am mad. I'm always losing things and hiding things and I can never find them, I don't know where I've put them.

Gregory Anton: I knew from the first moment I saw you that you were dangerous to me.

Brian Cameron: I knew from the first moment I saw you that you were dangerous to her.

Gregory Anton: Jewels are wonderful things. They have a life of their own.

Bij sommige films denk je tijdens het kijken dat een bepaalde regisseur er de hand in heeft gehad om er vervolgens achter te komen dat het geheel iemand anders is geweest. Gaslight is zo een type film waar je makkelijk de vergissing kunt begaan te denken dat Alfred Hitchcock de regie in handen had want de film bevat voldoende elementen (opbouwende spanning, een vrouw die door de mangel wordt gehaald, een moord, en niet al te slimme agenten) om er een Hitchcock van te maken bovendien spelen zowel Joseph Cotten als Ingrid Bergman in een aantal films van Hitchcock. Nee, de man die in werkelijkheid krediet verdient is George Cukor, de "vrouwenregisseur" die een meester was in het verfilmen van toneelstukken zoals Gaslight, oorspronkelijk een toneelstuk uit 1941, hoewel de film officieel een MGM-remake is van de Britse film uit 1940 met dezelfde naam.

Een ensemble-stuk zoals dit is erg afhankelijk van een drie fundamenten: een eenvoudig plot, een goede cast en een interessant decor. Cukor is erin geslaagd alle drie deze fundamenten goed tot hun recht te laten komen zonder dat men het gevoel krijgt naar een op film geplaatst toneelstuk te kijken.

Het plot is eenvoudig maar mysterieus genoeg om interessant te blijven en komt erop neer dat Gregory Anton, de manipulatieve echtgenoot, op zoek naar iets is in het huis waar jaren eerder een moord werd gepleegd, en daarvoor geen enkele moeite heeft zijn echtgenote Paula te onderwerpen aan een psychologische marteling.

Wat betreft casting is de film meer dan geslaagd.

Charles Boyer was al een grote ster maar levert hier een van zijn beste prestaties: de manipulatieve en psychologisch martelende echtgenoot die hij hier neerzet is een van zijn beste acteerprestaties, en het mag dan ook geen verbazing wekken dat hij voor een Oscar werd genomineerd.

Ingrid Bergman bracht enige tijd door in een psychatrisch ziekenhuis om zichzelf voor te bereiden op haar rol als Paula Alquist. Hierdoor kon zij zich goed inleven in de angsten en gedragingen van Paula. Dat de tijd die ze daar doorbracht nuttig werd besteed is duidelijk te zien in de sublieme rol die ze als Paula neerzet. Als er één actrice in staat was de storm aan emoties via haar ogen weer te geven, dan was het wel Ingrid Bergman. Bergman laat haar Paula op magistrale wijze steeds verder afdrijven van de werkelijkheid , waarbij haar ogen haar beste wapen zijn. Ze heeft dan ook met recht de Oscar voor Beste Actrice gekregen. Bovendien bleek ze de daar opgedane kennis en ervaring ook goed te kunnen gebruiken in haar volgende film: Spellbound (1945), haar eerste van drie Hitchcock-films, waarin ze de rol van een arts heeft.

Voor Angela Lansbury was Gaslight haar filmdebuut en ze laat duidelijk meteen al zien dat ze een getalenteerde actrice is want een men moet lang en breed zoeken om een flirtende, arrogantere en hooghartigere dienstmeid van de straat te vinden dan die welke Lansbury neerzet. Het is een knappe prestatie om voor je filmdebuut meteen al genomineerd te worden voor Beste Vrouwelijke Bijrol.

Een derde element is het decor. Ensemble-stukken zoals dit die zich voornamelijk op een plaats afspelen krijgen een extra dimensie als het decor een passende, en in dit geval mysterieuze, sfeer uitstraalt. Het door Paul Huldschinsky ontworpen interieur van het oude Vicotriaanse huis blijft een boeiend geheel dat mysterie en angst uitstraalt. Dit krijgt nog een extra lading doordat Huldschinsky op aanwijzing van Cukor het huis vol met spullen liet plaatsen. Huldschinsky won dan ook met recht een Oscar voor zijn werk.

Hoewel de film zich grotendeels in het oude huis afspeelt zijn er voldoende scenes op andere locaties om de film afwisselend genoeg te maken; sterker nog één van de beste scenes tussen Boyer en Bergman speelt zich af tijdens een piano-optreden in het huis van vrienden. Dit uitstekende decorwerk wordt goed ondersteunt door de uitstekende cinematografie en is er gelukkig niet of nauwelijks iets te merken van het statische camerawerk waar films uit de jaren dertig, en dit soort ensemble-stukken in het algemeen, nogal eens onder te lijden hebben.

Cukor weet de spanning langzaam goed op te voeren totdat ze aan het einde gewoon ondragelijk is geworden; vanaf het gelukkige begin tussen de twee geliefden wordt de psychologische marteling van Paula eerst subtiel en later steeds harder ten tonele gebracht. Dit wordt uitstekend gecombineerd met de vraag waarom Gregory did doet, en waarom het gaslampje doet wat het doet. Hoewel de spanning langzaam wordt opgevoerd zijn er enkele scenes die subliem zijn, zowel qua acteerwerk als het narratief en de ontwikkeling van het karakter van Paula. De eerder genoemde scene tijdens het piano-optreden spreekt boekdelen over het manipulatieve karakter van Gregory en de rand van waanzin waarin Paula op dat moment balanceert. Dit geldt ook voor de scene met het schilderijtje.

Gaslight is een film die gaat over liefde, kwetsbaarheid en het gewicht van het drukkende verleden in de schaduw van angst en waanzin die steeds meer en meer gaan overheersen naarmate de film vordert. Maakt dit van Gaslight dan ook een film-noir? Gaslight heeft met noir zeker het pessimisme van de situatie en personages die daar niet uit blijken te komen gemeen. Een ander punt dat het gemeen heeft met noir is het rijke schaduwspel dat de sfeer in het huis mysterieus en bedompt is en blijft. NIettemin moeten we ervoor oppassen Gaslight helemaal gelijk te stellen met film-noir. Zo ontbreekt bijvoorbeeld het cynisme dat men aantreft in de noirs van John Huston en doordat Cukor een enkele keer wat comedy eraan heeft toegevoegd.

Reeds eerder werd aangegeven dat de invloed van Hitchcock merkbaar is in Gaslight, met name op het gebied van spanningsopbouw. Als er films van Hitchcock vergeleken kunnen worden met Gaslight dan zijn Rebecca (1940), Hitchock's eerste film in Hollywood, en Suspicion (1941) en Notorious (1946, eveneens met Ingrid Bergman) de beste kandidaten. Gaslight heeft met deze films gemeen dat een vrouw gemanipuleerd en psychologisch wordt misbruikt, zij het om andere redenen dan in Gaslight. Gaslight voert het psychologisch martelen door het uitstekende werk van Ingrid Bergman en Charles Boyer wel echter naar een hoger niveau en dit is dan ook de reden waarom deze film zo goed in de filmgeschiedenis en psychiatry wordt herinnert en de geboorteplek was van de term "gaslighting" in het Engelse taalgebied.

Deze film is een aanrader voor liefhebbers van films van Alfred Hitchcock, en zij die van intelligente en spannende ensemble-stukken houden.

Goeie film waarin een net getrouwde vrouw terug keert naar de woning waarin haar tante vermoord is. Een goed opgebouwd verhaal met een boeiend psychologisch spelletje. Het valt wel wat in de herhaling waardoor de film wat korter had kunnen zijn. Maar dit wordt goed gemaakt door het uitstekende acteerwerk waarbij dit ook het debuut was van Angela Lansbury.

Nadat ik deze week in een artikel op het internet kennismaakte met de uitdrukking ‘gaslighting’, besloot ik een avondje te wijden aan de bron ervan, zijnde deze film. Een prettige manier om je cultureel vocabularium uit te breiden .
Voor mij is het een goede, trage, onder de huid kruipende psychologische thriller met heel goede performances van het trio Charles Boyer, Ingrid Bergman en Josheph Cotton. Ook een pluim voor het dienstvolk ten huize Boyer (waarvan Angela Lansbury op het moment van dit schrijven nog leeft, stel je voor). Charles Boyer speelt de rol van een enorme creep die je als kijker liefst met de blote handen wilt wurgen. Missie geslaagd dus. Ingrid Bergman speelt dan weer met verve de rol van een verward vogeltje, ook heel sterk. Joseph Cotton komt minder voor, maar geeft ook een goeie performance.
De eindspeech van Bergman in de film gaf me kippenvel, wat me niet gauw overkomt, en dus chapeau voor deze stokoude film.
Regie van Cukor en fotografie in handen van Joseph Ruttenberg zijn super. Het is heerlijk dwalen in de donkere mistige straten van het door gas verlicht Londen uit een vorig tijdperk. Ik had het niet meteen geraden maar deze film is volledig in de studio geschoten.

Deze Gaslight is een remake van de Britse film Gaslight (1940) die naar het schijnt ook van heel hoog niveau is, ook maar eens bekijken dus.

In het audiocommentaar bij The Suspect een paar dagen terug had Farrom Smith Nehme het over Gaslight-noir als subgenre. Dat zijn noirs die in het verleden spelen. Grofweg van halverwege de 19e tot begin twintigste eeuw. Verder is dit een van de zeldzame films waarvan de titel een woord is geworden met andere betekenis. In het Engels bestaat tegenwoordig het werkwoord gaslighting. Dat betekent zoiets als wat Charles Boyer met Ingrid Bergman in deze film doet. Iemand psychologisch zo manipuleren dat degene aan zijn eigen ervaringen gaat twijfelen.

In 1938 was er een toneelstuk genaamd Gas Light (met spatie). Twee jaar later verfilmden de Britten dat als Gaslight (Film, 1940) . MGM kocht de remakerechten, zelfs met de eis dat de versie uit 1940 vernietigd zou worden. Dat gebeurde gelukkig niet. Ik zag het origineel niet, maar het schijnt dat de deze film meer MGM gemaakt is. Wat sjiek met zeer verzorgde decors.

Sterkste kant zijn rollen van Boyer en Bergman. Boyer is een heerlijk gladde manipulator. Bergman op het hoogtepunt van haar Hollywoodroem speelt mooi gelaagd. Verder leefde tot voor kort een van de acteurs uit deze film nog. Het was het debuut van Angela Lansbury. Dat is zo'n actrice waar volgens mij niemand een hekel aan kan hebben. Ze speelt het jonge dienstmeisje. Cukor was na Paramount en RKO bij MGM terecht gekomen en daar paste hij wel. Gaslight is heel verzorgd en gemaakt zoals MGM het graag zag. Ik ga ook nog een keer de Britse versie kijken. Die schijnt intiemer te zijn.

Zeer behoorlijke film. Het duurt wel eventjes voordat het verhaal echt op gang komt, de film wordt een stuk beter naarmate de rol van Cotten wat prominenter wordt. Daarvoor ligt de focus veel op de wisselwerking tussen Boyer en Bergman, wat qua plotopbouw op zich ook wel logisch is. Boyer zet overigens prima een manipulatieve en onaangename man neer. Het personage van Bergman lijkt (aanvankelijk) wel wat erg naïef, maar ook haar acteerwerk is zeker in orde. Verder zorgen de zwart-wit beelden voor de nodige sfeer, zodat deze film wel een kijkbeurt waard is.

Spannende thriller over een getraumatiseerde vrouw (Ingrid Bergman) die valt voor de charmes van een berekenende sociopaat (Charles Boyer). De plot komt langzaam op gang en de film duurt uiteindelijk iets te lang, maar de mysterieuze, sporadisch claustrofobische sfeer is knap getroffen en er wordt sterk spel geleverd. Let ook op het grappige filmdebuut van een hier nog piepjonge Angela Lansbury.

In 1938 verscheen het originele toneelstuk Gas Light. Het was een hit, wat ook blijkt nadien. In Engeland volgde al snel een tv-serie op de BBC en in 1940 een Britse verfilming. Die gaven ze een tijd terug op de VRT. Zo kwam ik terecht op op de Amerikaanse verfilming 4 jaar later bij Ingrid Bergman. Bovendien haar 1e Academy Award. Ze won er 3 op 7 nominaties! Vanaf de jaren '60 werd het woord 'gaslighting' gebruikt, naar de titel van de film. Sinds enkele jaren maakt het woord terug op een opgang, veel gebruikt met een verkeerde context.

Als je de juiste verklaring van gaslighting kent, kan je al vermoeden waarover de film gaat. Ik moest trouwens meteen denken aan de film Rebecca (1940) naar het gelijknamige boek uit 1938 dat enkele maanden eerder verscheen voor het originele toneelstuk Gas Light uitkwam. Rebecca heeft ook gaslighting (nog voor de term bestond) als rode draad.

Bergman past als gegoten in deze rol, omringd door een sterke cast. Met in een bijrol trouwens Angela Lansbury die een Oscarnominatie kreeg. Soms komt het wat verouderd over, maar het verhaal is solide en als je houdt van de oude toneelstijl zit je zeker op je plaats. Mooi aangekleed met de zwart-wit beelden past het in de vroege film noir. Wel moet ik zeggen dat Rebecca (om de gelijkaardige film nog eens te noemen) de spanning die nodig is in dit verhaal, beter naar voor bracht. Daar zie je dan weer het talent van Hitchcock. Misschien had die ook bij Gaslight aan het stuur moeten zitten om de film nog beter te maken.