Gosford Park (2001)

Een social study verpakt in een whodunnit, waarbij het laatste van minder belang is dan de premisse en de aanloop ernaar, en de verklaring achteraf. Justice served. Prachtige sfeertekening, die inderdaad een beetje doet denken aan The Remains Of The Day. Hoewel ik die laatste superieur vind in het genre. Heb denk ik nog nooit zoveel mensen via conversatietjes in het eerste halfuur geintroduceerd zien worden als in GP. Je zou bijna de weg kwijtraken... Maar aan het eind all makes perfectly sense.

Viel niet tegen na herziening. Ik vind Gosford Park nog steeds niet behoren tot het sterkste dat Altman heeft gemaakt, maar het draagt toch onmiskenbaar zijn persoonlijke kwaliteitsstempel.

En dat is de springerige, beweeglijke, meanderende manier waarop Altman zijn werk vormgeeft; soms inzoomend op details en individuele personages, maar vaker op afstand blijvend, tekst en beeld moedwillig fragmentarisch en zonder focus presenterend, om des te beter een totaalbeeld en –sfeer te creëren. Altman is niet geïnteresseerd in individuen op zichzelf, zo lijkt het; alleen voor wat betreft hun mogelijkheden om bij te dragen aan de schets van dat algemene. En dat algemene: de wereld, de werkelijkheid, is per definitie rommelig, onoverzichtelijk, en een beetje groezelig.

De labyrintische en halfduistere krochten van het landhuis vormen een passende setting voor dit procedé, een setting die een microkosmos herbergt van een cultuur die aan het uiteenvallen is, met een vermolmde aristocratie die op zijn laatste benen loopt, en waar met de openlijke scepsis van sommige bedienden een nieuwe samenleving zich al aankondigt.

Altman ‘vermomt’ dit alles in een niet al te serieus opgezette, niet onbekend voorkomende, whodunit, waarbij dan de politie-inspecteur (hoe heet ie ook alweer) zeer nadrukkelijk niet degene is die dit gaat oplossen, en de ontknoping in zekere zin inhoudt dat inderdaad ‘de butler’ het gedaan heeft. De wraakmoord, met zijn hemeltergende aanleiding, is dan een soort afspiegeling van het opkomende bewustzijn van de lagere klasse, die het niet langer pikt, en met deze actie dondert de hele verdomde zooi – die al min of meer op instorten stond - in elkaar, en er is eigenlijk niemand, ook de upper class niet, die daar erg rouwig om is.

Maar goed, er wordt ook wel een beetje melig gedaan met die Amerikaanse regisseur die ondertussen voorbereidingen treft voor een film over een moordmysterie in een Brits landhuis, en met opgelegde geintjes als ‘Do you think he is a murderer?’ – ‘Much worse. He’s an actor’. Altman werd op latere leeftijd kennelijk wat meer relaxed, en dat had tot resultaat dat van zijn eerdere, soms heel rake sarcasme de scherpe kantjes een beetje werden afgeslepen, en er soms in flauwiteiten werd vervallen.

Het soapachtige en de rozige nostalgie die zoiets als Downton Abbey (dat ik overigens zeker niet slecht vind) aankleven, zijn hier echter ver te zoeken; Gosford Park lijkt, met zijn herhaaldelijk refereren aan films en filmmaken, eerder juist een commentaar van buitenaf te zijn, met als conclusie dat dat hele historische upstairs/downstairs gedoe van het wereldje van de Britse aristocratie, met zijn hiërarchische verhoudingen, ondoorgrondelijke etiquette en ongeschreven regels, uitstekende acteurs en filmdraken heeft opgeleverd.

Zoals gezegd, dit behoort niet tot zijn allerbeste werk, daarvoor is de spanning tussen menselijke komedie en menselijk drama denk ik niet strak genoeg; maar Gosford Park is wel degelijk een fraai staaltje vakwerk.

Een goed drama/mysterie film...

Goed verhaal...

Goed acteerwerk...

Bekende actrice Maggie Smith en ook een bekende acteurs

Michael Gambon, Ryan Phillippe en Clive Owen ...

Goed beeld, alleen 4:3 (geen HD aanwezig)...

Klassieke achtergrond muziek, geen Dolby Digital aanwezig,

redelijk achtergrond geluid...

"You Brits really don't have a sense of humor do you?"

- "We do if something's funny, sir."

Veel drama, weinig mystery. Had hier vrij hoge verwachtingen van, die zijn helaas niet allemaal waargemaakt.

Een hoop rijkelui worden uitgenodigd in een landhuis. We volgen een jonge dienstmeid Mary die samen met de bediening alles draaiende moet houden. Dan wordt de heer des huises dood aangetroffen...

De film heeft typisch Britse sterren-cast. Maggie Smith, Michael Gambon, Charles Dance, Stephen Fry, Helen Mirren, Derek Jacobi... ga zo nog maar door. Kelly Macdonald vond ik het goed doen in de rol van Mary.

Gosford Park is een erg degelijke drama over klassenverschillen. Spannend wordt de film echter nooit, de moord wordt pas ruim een uur in de film gepleegd en daarna is het vrij snel duidelijk hoe alles in elkaar zit. Ik moet zeggen dat ik had gehoopt dat het net zoeits als Midsomer Murders zou zijn, in iedergeval een sfeervolle en spannende film met plot-twists en dergelijke. Het is eender een dramafilm met knipoogjes naar de Whodunnit-films. Ivor Novello en Charlie Chan in London (1934) bestaan overigens echt.

De film is goed opgenomen in mooi Panavision-formaat. Regisseur Robert Altman bedacht dat er beweging in ieder shot zou moeten zijn, om goed over te brengen hoe hectisch het was voor de bedienden. Naar mijn mening is dat goed gelukt, met name het eerste deel van de film kwam best druk over.

Bij vlagen vond ik de film moeilijk te volgen, omdat er zoveel verschillende personages zijn. Ook vond ik de bedienden stukken interessanter als die saaie snobs. Hoewel de film totaal niet spannend is, was het wel redelijk vermakelijk omdat de drama van hoog niveau is. Toch had de film heel makkelijk stukken beter gekund.

De film was niet wat ik ervan had verwacht, ik verwachte namelijk dat het echt zo'n Agatha Cristie-achtige Whodunit zou worden. Voor wat het is is Gosford Park zeker geen slechte film, vooral het acteerwerk is uitstekend.

Do stop snivelling - anyone would think you were Italian

Je hebt soms films al jaren liggen en gaandeweg ben je vergeten waarom je ze eigenlijk weer hebt gekocht. Het overkwam me in ieder geval met deze Gosford Park en het is dan altijd even checken wie de regisseur is en wat de cast is. De voornaamste reden bleek deze keer regisseur Robert Altman te zijn en dan eigenlijk vooral de status die de man in de loop der jaren heeft gekregen. Oorspronkelijk was dit bedoeld als mijn Altman doop, maar daar stak het slechte The James Dean Story een stokje voor. Fingers crossed dan maar dat deze me beter ging bevallen.

Wat uiteindelijk wel is gebeurd. Gosford Park is volgens mij wel zo'n film die je meerdere keren kunt zien om nog wat details te ontdekken die je bij de eerste kijkbeurt ontgaan waren. De stijl van Altman is dan ook ietwat chaotisch te noemen en het is zeker in het begin goed opletten wie juist wie is. Het eerste deel van de film is eigenlijk nog het leukste. De verschillen tussen de Under Stairs en de Above Stairs wereld zijn in ieder geval amusant om te zien. Halverwege de film legt de gastheer onvermijdelijk het loodje en neemt de film een andere wending. Op zich nog wel een leuk idee om hier een dubbele moord van te maken, maar het is zonde dat zeker de tweede poging (het gedoe van Robert Parks met de foto van zijn moeder op zijn nachtkastje) er net iets te dik op ligt. Sowieso krijgt de film met de komst van inspecteur Thompson (in een soort van parodie van Monsieur Hulot van Jacques Tati?) een wat vreemdere wending die niet altijd even goed matcht met hetgeen we ervoor hebben gezien. Al moet ik toegeven dat het wel eens aangenaam was om een detective voorgeschoteld te krijgen die overduidelijk niet alwetend is en de zaak hoogstwaarschijnlijk niet gaat oplossen.

Wel een heerlijke cast trouwens. Een deel van de Harry Potter franchise passeert de revue (onder andere Maggie Smith, Michael Gambon en Kelly Macdonald) waarvan vooral de eerste twee weer heerlijk op dreef zijn. Smith blijft geknipt voor dit soort rollen en ook Gambon kan lekker van zich afbijten. Vermakelijke rol ook voor Ryan Phillippe als de servant die geen servant bleek te zijn en ook Clive Owen doet het leuk. Dat is echter niet alles, want Altman en de zijnen kan ook nog rekenen op een uitstekende Emily Watson en Helen Mirren. Stephen Fry als inspecteur Thompson vond ik ietwat op het randje. Normaal gezien past zijn humor me nog wel goed, maar dit vloekte iets te hard met de rest van de film.

In ieder geval heel wat beter dan The James Dean Story, maar het had maar erg geweest als dat niet het geval had geweest. Ooit eens aan de serie van M.A.S.H. begonnen maar uiteindelijk niet meer verder gekeken omdat ik eerst is de film wou zien. Misschien is dit wel een goede keuze voor de verdere uitdieping van het oeuvre van Altman.

3,5*

Ondanks de forse sterrencast valt deze film flink tegen. Het duurt al meer dan een uur voordat de aanzienlijke hoeveelheid personages enigszins is geïntroduceerd. Dan volgt een volstrekt oninteressante whodunit. Het wordt nergens ook maar enigszins spannend of interessant. Er zijn gewoon veel te veel personages en die personages beschikken over veel te weinig achtergrond om er een boeiend verhaal van te maken. Het ziet er verder wel verzorgd uit, maar weet dus helaas niet te boeien. Zonde van de op zich sterke cast.

Ik zeg het niet gauw over een film, maar dit was een langzame en saaie zit van een film. Sowieso hou ik niet van een te grote cast. Het zorgt ervoor dat ik snel mijn draad kwijt ben en niet meer kan volgen. De introductie van de personages duurt ook oeverloos lang. De film is ook erg stijf, upperclass Britain dit soort van kostuumdrama.

Te veel gelekt en gestrekt, weinig of geen schwung in het verhaal. Neen, weinig memorabele avond meegemaakt. Acteerwerk en decor was prima, maar ook na een tijdje kon het me geen moer meer schelen. Ontgoochelende prent want toen de moord eraan kwam, kon het me eigenlijk al gestolen worden. Jammer...

De eerste keer dat ik deze film bekeek (een paar jaar na de release) vond ik hem vies tegenvallen: het enige wat ik zag was de satire, en die lijkt mij altijd effectiever met een fileermes dan met een voorhamer. Sowieso ben ik over het algemeen geen liefhebber van de films van deze regisseur, dus jarenlang liet ik Gosford Park verder links liggen. Een paar weken geleden kwam ik deze film weer tegen, en vanwege z'n reputatie wilde ik hem toch wel een tweede kans geven. En feitelijk heb ik nu een totaal andere film gezien: nu draaide het meer om de individuele ambities, conversaties, frustraties en machinaties, en de uiteindelijke ontknoping (niet van het moordmysterie maar van het moederschap van Helen Mirren terwijl Clive Owen daarvan onwetend blijft) bracht tranen in mijn ogen. Superbe acteerprestaties van de hele cast, met speciale vermeldingen voor Clive Owen, Emily Watson en de visseogen van Richard E. Grant. Enige minpuntje is de inspecteur van Stephen Fry, wiens rol wel uit een andere film lijkt te komen (en op de commentaartrack van de DVD blijkt dat inderdaad ook zo te zijn, want Fry is hier de dommige inspecteur uit de Charlie Chan-films [of Lestrade uit de Sherlock Holmes-verhalen] terwijl Kelly MacDonald à la Charlie Chan de misdaad juist oplost). Het gebeurt niet vaak dat ik zó'n ommezwaai qua waardering maak, maar nu ik hem de afgelopen weken drie keer heb gezien krijgt deze film van mij de volle vijf sterren.
        Het enige waar ik mee blijf zitten: weet iemand de specifieke aanleiding waardoor Kelly MacDonald opeens beseft dat Clive Owen de (vermeende) moordenaar is? Ik begrijp wel hoe ze even later bij Helen Mirren uitkomt, maar wat zegt Emily Watson eerder waardoor MacDonald opeens opstaat en naar Owens kamer loopt? Legt ze een link tussen Owens jeugd in een weeshuis en Gambons gewoonte om de resultaten van zijn buitenechtelijke capriolen ook in zo'n instituut te plaatsen?

Godford Park, een bekende titel, maar verder zei deze film mij voor kort eigenlijk niets. Toch had ik wel de indruk dat de film breed gedragen werd en gewaardeerd, dus dan toch de keus de film te proberen. Wat te verwachten was de vraag hoewel drama en mysterie in de genre duiding me wel aanspraken. En, hoewel traag, maakt de film vanaf het begin een goede indruk, boeit, en scoort wat mij betreft.

De setting uiteraard een groot landhuis met veel chique volk en nog veel meer personeel. De gebeurtenissen vormen zich rond het gezelschap dat uitgenodigd is voor een jachtpartij die uiteindelijk uitdraait op een moord met de vraag wie de dader is. Toch is de uiteindelijke moord die lang op zich laat wachten niet half zo interessant als de aanloop tussen zowel personeel als het gezelschap dat in beide gevallen bol staat van de wrevel, irritatie, verwijten en spelende belangen. Met de wetenschap dat er iets gaat gebeuren is de film met zijn gefluisterd en gekissebis al snel vergelijkbaar met een Death On The Nile of de Oriënt Express om maar eens wat noemen.

Intelligent worden alle personages uitgebouwd in de langzame drama vol buitenissige karakters en allemaal kleine hintjes die veel kunnen betekenen of juist niets. Tevens heeft de film op een gegeven moment met zijn gasten, vertrekken en vooral wapens veel weg van Cluedo en is ook een link met het recente Knives Out snel gemaakt. Samen met de moord verschijnt er een al net zo karikatuur van een detective die op onorthodoxe wijze de zaak onderzoekt en is het gissen naar de werkelijke dader vooral als blijkt dat er aan de moord zelf iets merkwaardigs is.

In dit prima drama met een who dunnit mysterie wordt de ontknoping prima tot het einde stil gehouden. De ruime cast, werkelijk te veel om op te noemen, doet het uitstekend en ik kan dan ook niets anders zeggen dan dat de film me prima vermaakt heeft en dus een behoorlijke meevaller.

.

De sterrenbezetting kon niet voorkomen dat mijn aandacht vrij snel begon te verslappen. Veel oeverloos geklets, maar er gebeurt te weinig om de lange speelduur te rechtvaardigen.

Pfft.

Overwegend saaie koffiebabbel. Een karrenvracht personages die amper kunnen begeesteren zorgen voor een te lange intro. Wanneer dan eindelijk iets gebeurt is het much ado about nothing. Daar zit natuurlijk de humor in, maar dat is niet genoeg om de speelduur lang te boeien.

Visueel is de film te saai gefilmd, soms ook te stoffig. Enkele acteurs zijn te voor de hand liggende castings (ja, Maggie Smith), enkele andere zijn uitstekend. Maar geen enkele kan de film redden van een zekere saaiheid.

2

Onmenselijk saaie mysteriefilm met een goed acterende cast, maar daarmee zijn alle positieve punten weer benoemd. Regisseur Robert Altman creëert een weinig opzienbarende wereld met een uitgewassen visuele uitstraling en een gebrek aan creatieve plotinsteken. De eerste helft van de film wordt gebruikt om de personages te voorzien van kleur, maar helaas brengen de makers ze weinig interessant naar voren. Het uitgesponnen gekwek boeit namelijk voor geen zier en eenmaal het whodunnit-aspect naar voren wordt geschoven zijn we allang over de helft heen. Tegen de tijd dat de detective komt opdagen wordt de kijker vooralsnog niet uitgenodigd om maar een moment mee te denken met de zaak en wordt dan ook vooral op afstand gehouden. Met een speelduur van 137 minuten lijkt Gosford Park vooral eindeloos lang te duren en vormt een verspilling van talent.

Regisseur Robert Altman weet hier een indrukwekkend ensemble op te trommelen, maar de overvolle cast bakt er door het flauwe script en de futloze dialogen weinig van. Halverwege vindt er opeens een moord plaats, maar wie vervolgens een spannend moordmysterie verwacht komt bedrogen uit. De film kabbelt dan gewoonweg door naar het slappe einde. Het enige echt positieve element van de film is dat deze zich laat bekijken als een soort blauwdruk van schrijver Julian Fellowes voor zijn latere Downton Abbey. Zelfs Maggie Smith is hier reeds present. Het heen en weer schakelen tussen de bedienden in de kelders van een landhuis en de rijke bezoekers boven hen doet sterk denken aan die serie.