Il Conformista (1970)

Het wordt mei voor België

Dat geldt ook voor Nederland: 17 mei

Visueel zit de film natuurlijk zeer goed in elkaar. Prachtige beelden met zo veel gevoel vast gelegd.

Helaas vond ik Trintignant niet helemaal goed gecast voor de rol.

Er zijn betere acteurs die zich meer in zo'n rol kunnen inleven, vond het een beetje stuntelig werk.

Niet echt vol overgaven.

Had 'de perfecte film' kunnen zijn...

Trintignant is perfect in zijn rol, kil en afstandelijk.....

Ik keek enorm uit naar dit door velen bejubelde meesterwerk, maar het viel me enorm tegen. Van de schitterende beelden had ik me nog iets meer voorgesteld; hoewel ik toe moet geven dat bepaalde scènes echt prachtig in beeld zijn gebracht (die vrouw in zwart/witte jurk in de kamer waarin de lichtval voor scherp contrasterende schaduwen zorgt; wow!) zat ik me zeker niet voortdurend te vergapen aan alles wat ik zag.

Grootste probleem was echter dat de personages me volledig koud lieten. Ik begrijp wel dat de kille gereserveerdheid van de hoofdpersoon zo bedoeld is, maar ik kon er echt helemaal niks mee. Ik kon niet meeleven, me niet inleven, niks. En dan is het een hele zit. Daarbij ging ik me ook nog eens ergeren aan het acteerwerk van de dames, het schelle gegil en hysterische gegiechel stond me tegen.

De film bevatte uiteindelijk maar één moment dat oprecht mijn aandacht wist op te eisen, namelijk de scène waarin de auto wordt klemgereden in het bos; de kalmte van de omgeving, het onmiskenbaar naderende onheil, iedereen in afwachting van welke actie de andere partij zal ondernemen….. Dat maakte wel indruk op me. Een nare, maar toch.

Nee, dit is het niet voor mij, ik ben blij dat ik hem eindelijk eens gezien heb, maar ik vond het een deprimerende, afstandelijke film die me op geen enkele positieve wijze wist te raken.

Helaas ben ik het helemaal eens met de mening van Norma. Lang naar uitgekeken en dan zo teleurstellen. Natuurlijk de film is visueel een parel, maar dat verhaal deed mij echt te weinig. Dit weekend doe ik een nieuwe poging, wellicht dat de puzzelstukjes dan beter in elkaar vallen.

Deze film blijft één van mijn all- time favorites en tevens één van de mooiste films aller tijden ! Zit vol met metaforen over "zien" en "niet zien", over blindheid en gezichtsvermogen. Zowel camera retoriek van Bertolucci als fotografie van Storaro zijn van ongeziene schoonheid

Erg tevreden dat ik deze film nog een keer heb herzien, waarvoor dank aan kappeuter !

Je kunt toch ook gewoon zelf de dvd kopen, hij staat notabene in je top 10.

Dat zou inderdaad logisch zijn, maar ik koop geen dvd's. Dat kan alleen maar uit de hand lopen

Vanavond deze film herzien op mijn splinternieuwe breedbeeld TV en dan zie je pas echt dat deze film qua cinematografie een waar meesterwerk is én vergeet ook niet de geweldige score van Georges Delerue. Die sfeervolle score en de schitterende fotografie van Storaro brengen je helemaal terug naar het Frankrijk en Italië van de jaren dertig aan de vooravond van de 2e Wereldoorlog. Je zou haast naar die tijd verlangen.

En oh wat een schoonheden zijn toch die Stefania Sandrelli en Dominique Sanda. Die lesbische tango is toch echt om te smullen. Sensualiteit ten top.

De DVD van deze film was een van de weinigen die van mijn hooggeprezen films nog ontbrak. Gelukkig is die een paar maand geleden uitgebracht en maakt hij nu eindelijk deel uit van mijn uitgebreide DVD collectie.

Deze film weet mij voorlopig nog niet diep te raken toch is er wel een zekere liefden voor ontstaan.

Deze liefde zit hem in de werkelijk verbluffende cinematografie waar andere gebruikers ook al hun meningen over hebben laten gaan.

Dat deze film nog niet diep weet te raken zit hem naar mijns inziens in de vertel structuur deze is te afstandelijk om emotioneel betrokken raken. Is dit dan slecht? nee zeker niet want juist door deze afstand tot de personages kon ik mij beter concentreren op de kern van de film in plaats van dat ik mee werd gevoerd tot aan het sentimentelen en hierdoor essentie van de film misten.

Voor mensen die van de Italiaanse cinema houden en beschikken over een redelijke portie geduld zouden deze film zeker een kans moeten geven.

Ik geef deze film voorlopig een 4 voor de mooien beelden en de boodschap waarbij de ideenleer van Plato in combinatie met de titel - The Conformist- veel zeggend zijn!

Il Conformista lijkt me vaste oefenstof voor filmacademies. Elk shot lijkt een nieuw hoofdstuk in het boek Cinematography open te slaan.

Staat de terecht geprezen regie & camerawerk in dienst van het verhaal of andersom? Hoe dan ook een fascinerende film die je eigenlijk minstens twee keer moet zien om het verhaal los van de visuele pracht te doorgronden.

4*

Helemaal juist !

Dus waar wacht je op

Dat heb ik natuurlijk ook gedaan, anders was ik niet op dit geweldig idee gekomen!

Bertolucci’s keuze van stijl boven inhoud is gewaagd. Het is prachtig gestileerde cinema, maar het gaat wel ten koste van de inhoud wat een beetje naar de achtergrond wordt geplaatst. Neem daarbij de onderkoelde rol van Trintignant die een kil en onverschillig personage speelt. Het duurde dan ook even voordat het kwartje viel en ik goed in de film zat.

Cinematografisch zoals gezegd dus een pareltje en de filmscore vond ik ook erg mooi. Een aantal scènes waar ik van genoot waren de dans in het café en Trintignant die als voyeur door de deuropening naar de twee vrouwen kijkt. Het slot waarin wordt afgerekend met de professor en zijn vrouw in het bos is denk ik wel een hoogtepunt in de filmgeschiedenis. Mijn eindconclusie is dus erg positief, dit was typisch zo’n film die je na afloop doet beseffen dat je naar iets bijzonders hebt gekeken en opnieuw wilt zien.

4*

Heeft zoveel schoonheid nog een 'verhaal' nodig? Na het zien van deze film heb ik het boek er maar eens bijgepakt. Ik heb een uitgave uit 1975, ooit bij De Slegte op de kop getikt, maar kennelijk nooit gelezen, zo bleek mij.

De flaptekst heeft het over het conformisme van de kleine bourgeoisie, dat in de jaren dertig tot het Italiaanse fascisme zou hebben geleid, en voegt daar waarschuwend aan toe: 'Een verschijnsel dat zich nu dreigt te herhalen'. Ja, in de jaren zeventig was het naoorlogse verzet zéér waakzaam.

Bertolucci tovert Moravia's psychologische roman om in een sfeervol feest van licht, schaduw en kleur (rood en blauw!) in een onafgebroken reeks van visueel sublieme scènes, in prachtige interieurs. Het door de flashbackstructuur nogal fragmentarische karakter van de film wordt nog eens extra benadrukt doordat die flashbacks herhaaldelijk óók weer worden doorsneden door andere scènes.

Het resultaat is een steeds van kleur verschietende caleidoscoop van beelden, draaiend rond de episode van de twee mannen in de auto richting de Savoie, zoals de dansenden rond Marcello draaien. Maar Marcello danst niet mee, en ook in de epiloog wordt hij niet opgenomen in de massa voortmarcherenden na de val van Mussolini. Terwijl hij juist tot de massa wil behoren.

Dat is de tragiek van deze figuur, die in het boek - méér dan in de film, denk ik - geschetst wordt als iemand die zichzelf als de mens die hij nu eenmaal is, opgesloten in zijn eenzame worsteling met schuld en een veronderstelde perversiteit, zonder morele bakens, niet kan aanvaarden (hij zit zogezegd in de kast, samen met een 'lijk' ), en zoekt naar een niet bestaande 'heelheid'.

Marcello noemt dat 'normaliteit'. Maar in het boek zegt iemand: 'Allen verliezen we op een of andere manier onze onschuld...dat is normaal'. Dat is normaal, inderdaad.

Misschien heeft mijn bovenbuurman Apster hier gelijk, en verkiest Bertolucci stijl boven inhoud. Maar ik ben er nog niet uit. Het verband tussen de figuren Lino en Anna (die in het boek nota bene Lina heet!) is intrigerend. Wat te denken van die hoofdwonden? Lino en Anna lijken in de geest van Marcello twee kanten van dezelfde medaille, of van dezelfde steen des aanstoots.

Trintignant en Sanda zijn in deze film uitstekend, maar hoe Stefania Sandrelli haar Giulia, in al haar onnozele, kleinburgerlijke opgewektheid en ééndimensionaliteit, tot leven laat komen, is werkelijk grandioos. Zij is het warmbloedige eiland in een zee van koele berekening, het naïeve kind tussen volwassen poseurs.

Inderdaad een film om steeds weer te herzien.

Een stijlvol, traag, veeleisend, lyrisch, intens, politiek geladen en intellectueel mengsel van drama en (psychoseksuele) spanning, vol met symboliek, spelend in de ingrijpende jaren dertig in Italië, waar een fascistische stemming meer en meer de overhand kreeg. De cast beeldt de onwaarschijnlijke en aandoenlijke personages subtiel uit en de beelden zijn (bijna ondubbelzinnig) prachtig, onder meer doordat gebruik wordt gemaakt van licht, duister en schaduw. En toch raakte het me niet echt en werd er wat vermoeid door.

In de herziening, omdat ik nou eindelijk wel eens wilde weten wat nu mijn favoriete Bertolucci-film is: "La Luna" of "Il Conformista"?

Na herkijk van beide films moet ik concluderen dat ik er nog steeds niet uit ben.

Il Conformista zit namelijk ook zo geweldig in elkaar en zo prachtig vormgegeven en heeft een dubbel klassieke eindscene...of een klassieke eindscene met klassieke epiloog eigenlijk.

"La Luna" is een levendiger film is met het beste uur film dat Bertolucci ooit heeft gemaakt, maar daar staan wat flaws in het begin tegenover.

"Il Conformista" is wat literairder en afstandelijker, maar is over de hele linie weer evenwichtiger.

Ik ben er niet uit....geeft niet...proberen we het over een paar jaar nog eens.

Meesterwerkje!

Heb "La Luna" nog niet gezien, maar wat ik ervan heb gelezen, is dat het vooral inhoudelijk toch maar een vrij mager beestje is..........

Wel benieuwd of de film qua vormgeving even oogstrelend is dan Il Conformista, dus misschien toch maar eens gaan kijken

Schitterende film en visueel een absolute parel. Blij dat ik deze eindelijk gezien heb.

Bij nader inzien misschien wel de beste film van Bertolucci die ik gezien heb, maar dan laat ik La Luna, The Dreamers en Prima Della Rivolutzione nog even in het midden want die moet ik nog zien.

Il Conformista is ten eerste een bijzondere kijk op politiek en seksualiteit. Het laat eigenlijk zien hoe politieke seksualiteit kan leiden tot fascisme. Een zeer interessant beeld zowel visueel als karakteristiek gezien.

Visueel is het een prachtige film. Die close-ups die vervolgens snel uitzoomen wat zelfs voor een eng sfeertje zorgt, maar laat ik dan nog niks hebben gezegd over de grijzige achtergrond en de schitterende hoge shots van die dans-scènes. Heil Vittorio Storaro! Prachtig! Zelden zo'n opmerkelijk gebruik van kleur en camerastandpunten en ontwerp gezien.

Verder is het een boeiende psychologische schets van Marcello Clerici, sterk gespeeld door Jean-Louis Trintignant die voor het fascisme kiest, hoewel dit duidelijk niet is vanwege zijn geloofsovertuigingen. Nee, ook hiermee wordt de combinatie tussen seks en geweld gelinkt < het lijkt allemaal te komen uit een jeugdtrauma uit Clerici's verleden.

Een psychologisch maar ook filmisch meesterwerk van Bertolucci die duidelijk een van mijn lievelingsregisseurs aan het worden is.

Mooie sfeervolle en vooral broeierige film. Fotografie en sfeertekening zijn prachtig, evenals de vrouwelijke leads. Goed ook om te ontdekken waar de Coen broertjes hun mosterd vandaan hebben gehaald voor Miller's Crossing.

Verhaal miste voor mij toch wel een beetje vaart en ook de logica wat betreft de keuzes van de hoofdpersoon ontbrak een beetje. En dat s jammer, want qua vorm is het een meesterwerk.

4

Een waar meesterwerk!

In alle vormen van schitterend niveau.

Bertolucci's geweldige cameravoering: locaties als achtergrond gebruiken, close-ups in snel tempo uitzoomen en bovendien een geweldige karakterstudie van Marcello Clerici.

Ik blijf het bij mijzelf interpreteren.

Prachtige film.

4,5 maak er miisschien ooit zelfs een 5,0 van!

Politiek op zijn 70's Italiaans. Wat subtieler dan in pakweg Bertolucci's eigen Novecento. Maar toch ook weer behangen met nogal een Freudiaanse kijk op seksualiteit en een wat geforceerde koppeling aan de politieke waarheid van Marcello. Het prachtig gefilmde einde bijvoorbeeld spreekt dat wel al te nadrukkelijk uit.

Maar tot zover wat me minder beviel. Want de film is heel bijzonder. Bertolucci's jaren '70 films maakten al eerder indruk wat betreft de cinematografie (Novecento en La Luna) maar deze verslaat beide. Ook fantastisch is de opbouw van de film. Een andere veel latere Italiaanse film die ik niet zal noemen heb ik eens om zijn opbouw geroemd, maar die blijkt dat dus deels uit deze film te hebben gehaald. Je weet al heel snel dat er gaat gebeuren, de film is de terugblik op hoe het zover kwam. Hoe Marcello zich uit het verlangen normaal te zijn liet verleiden tot moord. De film bouwt daardoor een flinke spanning op die tot ontlading komt in de adembenemende scene waarin de moord werkelijk plaatsvind.

Mijn favoriete Bertolucci tot nu toe (het is mijn zevende).

4.0*

Erg mooie, melancholisch aandoende film. Het tijdsbeeld icm de schitterende sfeervolle cinematografie en het interessante verhaal met uitstekende acteurs maakt het vrijwel een perfecte film. Ook erg goed verteld en geregisseerd, maar soms net wat te stug zo hier en daar. Prachtige muziek ook. Ruime 4*

Il Conformista
alternatieve titel: The Conformist

Et tu, brute?

Nee, die quote komt uit Julius Caesar van Shakespeare maar zijn in het slot misschien wel het meest essentieel bij dit filmische meesterwerk.

Ik had laatst in een documentaire gezien dat de film qua thematiek afwijkt van het oorspronkelijke boek van Alberto Moravia maar dat hij zelfs vol lof was over Bertolucci's verfilming. Moet zeggen dat ik ook bijzonder onder de indruk ben van Il Conformista en dat ik het een visuele mokerslag vind en een prachtig stukje politieke cinema.

Il Conformista is op psychologisch vlak intrigerend, en dat komt met name door ons hoofdpersonage, Marcello Clerici (briljant gespeeld door de Franse acteur Jean-Louis Trintignant). Deze film is een karakterstudie van Clerici en vertelt een bijzonder verhaal daarover. Het is nog altijd een film over het fascisme, maar niet echt over ideologie. Maar de film bevat zo'n diepe laag psychologie dat het hoofdpersonage, Clerici, mij het meest indruk wekte. Trintignant speelt zijn rol met een bepaalde kwetsbaarheid, die zijn conformisme (logisch dat hij zich meteen aansluit bij de fascisten) verklaren. Sommige scènes hebben gewoon bijna iets surrealistisch omdat het lijkt alsof ze zich afspelen in Clerici's hoofd. De mooiste scènes in deze film vind ik persoonlijk wanneer Clerici en professor Quadri elkaar weer herzien en dat het licht wordt uitgedaan in dat kamertje en waar Clerici dat verhaal vertelt over praten zonder de expressie of het gezicht van de pratende te zien, iets wat Quadri ook op school deed bij zijn leerlingen. Dit lijkt bijna een soort verhaal over realiteit en fictie die door elkaar lopen. De andere mooie scène is natuurlijk de scène nader het einde: wanneer Quadri en zijn prachtige vrouw Anna worden afgeschoten door de fascisten in het bos. Dat shot wanneer Anna Clerici ziet in die auto. Prachtig! Zo subliem neergezet.

Visueel is Il Conformista prachtig. Bertolucci werkte bij deze film samen met cinematograaf/ cameraman Vittorio Storaro en er wordt zoveel gewerkt met het creëren van licht (het heeft bijna iets bizar surrealistisch) en het terugkerende kleurgebruik. Het is bijna alsof de film zich afspeelt in een soort hel waar Clerici niet meer uit kan komen (het einde geeft dat prachtig weer!). Het is bijna alsof Clerici zelf opzoek is naar het antwoord voor zijn ongewone conformisme en zijn angsten; dat heeft natuurlijk te maken met het feit dat hij als kind een homoseksuele ervaring heeft gehad. Ook deze jeugdherinnering komt uiteindelijk nog geweldig terug op het einde van de film. Er zit veel interessante symboliek verborgen in het verhaal.

Bernardo Bertolucci maakt hier een filmisch en psychologisch meesterlijk portret van het Italiaanse fascisme dat iedereen wel op een bepaalde manier kan interpreteren. En dat is prachtig!
*5,0

Geen zin een uitgebreid verhaal te schrijven (maar wel de behoefte hier iets over te roepen), dus even kort wat bevindingen op een rij.

De combinatie van het waanzinnige visuele, de complexiteit van het hoofdpersonage en de sfeer, aangevuld met prachtige randzaken (de literaire verwijzingen, het politieke gedachtengoed, afgewisseld met een soort magisch realisme en eigenlijk alleen maar interessante bijpersonages) maken dit een prachtige film.

De mooiste momenten van de film vond ik de flashbacks naar het kind zijn (de biecht vooral), de treinreis, het dansen van de twee vrouwen en vooral die prachtige scene tegen het eind in het bos.

Op papier zou dit 5 sterren moeten krijgen, maar gevoelsmatig verdient ie dat niet. Bertolucci is wel een geweldig filmmaker. 4 dikke sterren.

Uitstekend.

Ik kan deze review moeilijk anders beginnen dan met een ode aan cinematograaf Vittorio Storaro. Van de onheilspellende rode gloed uit het openingsshot tot het sterke camerawerk tussen de bomen in de finale, Storaro levert hier echt wel zijn visitekaartje af. Vooral de shots waarin de kale, strakke architectuur een hoofdrol speelt zijn prachtig gekadreerd en stuk voor stuk pareltjes. Naast een puur esthetische functie heeft de cinematografie ook een belangrijke rol in het vertellen van het verhaal. In de scène waarin Plato's allegorie van de grot ter sprake komt bijvoorbeeld is het erg knap hoe gespeeld wordt met licht en schaduw om de dialoog kracht bij te zetten. De soundtrack weet het hoge niveau van het visuele luik zelden echt bij te treden. Storen doet het nooit, maar echt iets toevoegen helaas ook niet.

Gelukkig is dat het enige puntje van kritiek dat ik kon verzinnen, want voor het overige haalt deze film een ontzettend hoog niveau. Bertolucci geeft een analyse van de opkomst van het Italiaanse fascisme via zijn hoofdpersoon Marcello Clerici. Waar Europa getraumatiseerd uit de chaotische Eerste Wereldoorlog kwam, wordt Clerici achtervolgt door trauma's uit zijn jeugd. De uiterlijk kille maar inwendig met zichzelf worstelende Clerici, overigens uitstekend gespeeld door Jean-Louis Trintignant, zoekt in het fascisme naar een vorm van stabiliteit en conformiteit in zijn leven. Hij trouwt met de naiëve Giulia en krijgt de opdracht om zijn oude, antifascistische professor te vermoorden. De confrontatie met professor Quadri en diens biseksuele vrouw Anna ontspint zorgt er echter voor dat Clerici nog meer in de knoop komt met zichzelf en zijn overtuigingen. In de scènes tussen Clerici en Anna maar vooral tussen Giulia en Anna is de spanning bijna voelbaar, uitmondend in een geweldige finale met eerst de fantastische dansscène, dan de moord en tenslotte de belangrijke epiloog waarin duidelijk wordt dat Clerici nog steeds geen innerlijke rust heeft gevonden .

Cinematografisch pareltje, erg interessant plot en overtuigende acteerprestaties. Mijn eerste Bertolucci heeft heel wat indruk gemaakt. 4*

Krijgt re-release via EYE: vanaf 2 oktober in de bioscoop.

re-release poster

Zal ik toch een keer naar Amsterdam moeten..... een film met deze visuele kwaliteiten op het grote doek !