Gone with the Wind (1939)

Toch een beetje onevenwichtig met een schitterend eerste deel met de burgeroorlog op achtergrond maar een matig tweede deel met veel melodrama dat af en toe stokt en repetitief is (de constante ruzies tussen Gable en Leigh). Tot mijn verrassing is dit een pure 'woman’s picture' met Vivian Leigh als hoofdpersonage en Clark Gable (ondanks first billing) pas in de tweede helft mee op de voorgrond.

Gone with the wind heeft een prachtige fotografie van Technicolor, een expressionistisch kleurengebruik waar kleur een emotie uitdrukt. Personage van Leigh is zeer complex en genuanceerd. Scarlet is niet goed of slecht. Ze is manipulatief maar voor de goede zaak (redden familie en woonst), ze is ijdel en verwend maar helpt mee als verpleegster, ze is naïef in de heersende politiek maar heeft een doorzettingsvermogen en wilskracht. Het personage van Gable is meer rechttoe nl de opportunist die dan plots zeer laat in de film toch nobel wil zijn door te gaan vechten. De relatie Gable/Leigh is als een knipper licht maw constant aan en uit omdat geen van beiden de waarheid wil zeggen (ik zie je graag) tot de famous last words 'finaly my dear ...' de breuk voorgoed beslecht.

Er moet veel verteld worden waardoor veel gebeurtenissen dmv dialoog verklaard worden bv wanneer dochter van Gable en Leigh overlijdt, gaat Gable het paard doodschieten maar dat zien we niet. Nochtans had dit een intense scene kunnen zijn. Ook geen oorlogsscenes op slechtveld, alles is pov Scarlet, Elke scene is dan nog een climax. Er gaat iemand dood, iemand zijn hart gebroken, etc maw geen opbouw naar drama maar elke scene is drama. Episch mag maar dit is te veel van het goede. Maar daarnaast zijn er geniale scenes (de I'll never be hungry again is meesterlijk). Gone with the wind is bij momenten een triomf voor de klassieke Hollywood cinema maar evengoed ook af en toe struikelt over die overdadige en bombastische vertelling.

Komt dit najaar uit op 4k

Ofschoon Gone With The Wind een romantisch (melo)drama tegen de achtergrond van de Amerikaanse Burgeroorlog en de erop volgende Reconstructie is, is de film toch eigenlijk ook gewoon een sprookje met hoofdpersoon Scarlett als heks die – tegen de ‘oude’ beschaving van het Zuiden in – geen eergevoel kent en alleen maar aan zichzelf denkt (in haar tomeloze ambitie en wilskracht kan ze ook wel als feministisch worden opgevat). Ze veracht idealisme – de hele oorlog kan haar gestolen worden – en heeft haar zinnen gezet op Ashley die echter met haar nichtje Melanie trouwt, waarna ze met verschillende mannen trouwt terwijl ze van Ashley blijft dromen: ze blijkt zelf haar hele leven een onbereikbaar ideaal na te jagen. Als ook haar huwelijk met de cynische Rhett – die haar de hele film door wil veroveren omdat zij net als hem alleen aan geld en zichzelf denkt dus ze elkaar zouden moeten begrijpen – op de klippen loopt en ze beseft dat ze nooit liefde zal vinden, besluit ze terug te keren naar haar geboortegrond: zoals haar vader haar leerde is land uiteindelijk het enige wat blijft en wat haar kracht kan geven om door te leven.

De film imponeert door z’n compleetheid: het script is intelligent met gevatte, vaak sarcastische dialoogjes en ondanks de ongewoon lange speelduur – de film bestaat uit twee delen waarbij het eerste deel (van Cukor) dat eindigt met de financiële ruïnering van Scarlett door de oorlog iets beter is dan het tweede deel (van Fleming) waarin ze opkrabbelt door met rijke mannen te trouwen maar dat een desillusie in de liefde geeft – zit de vaart er goed in waardoor er geen gelegenheid tot verveling is. Bovenal prikkelt de film aldoor met z’n opzwepende muziek en de Technicolor-kitsch die zowel de hemel (de glamour van het leven op stand) als de hel (dood en honger als gevolg van de oorlog) intensiveert tot sprookjesachtige proporties en die de reden zal zijn dat Gone With The Wind nog steeds de favoriete film in de VS is. De titel slaat op de ondergang van het Oude Zuiden die zowel melancholisch (“Here was the last ever to be seen of Knights and their Ladies Fair, of Master and of Slave”) als als onvermijdelijk wordt voorgesteld. Critici hebben erop gewezen dat de meest succesvolle film in de VS telkens die heimwee naar de traditie (inclusief racisme) belichaamt: eerst Birth Of A Nation (1915-Griffith), toen Gone With The Wind (1939) en toen The Godfather (1972-Coppola) zodat er waarheid lijkt te zitten in de slogan ‘go woke, go broke’.