The Brutalist (2024)

Duizelingwekkende en hyperambitieuze film. Niet echt ergens mee te vergelijken,maar There will be blood en Heaven's gate werden in mijn gezelschap genoemd. Corbet maakt de belofte van zijn eerste twee films meer dan waar. Fantastische muziek ook van een tamelijk nieuw gezicht.

Zowel intiem als meeslepend. Zoals starbright boy al aangeeft, is een vergelijking maken niet makkelijk. In mijn recensie haal ik nog wel Megalopolis en Mr. K aan, maar die eerste gaat ook over een architect. Beide hebben ze ontzettend veel boodschappen, maar in Megalopolis verzanden die nogal in interessantdoenerij. Mr. K en The Brutalist weten hun thema's echter heel mooi over te brengen, op een creatieve dan wel knoepertharde manier. En als kijker mag je zelf bepalen welk thema je het meeste aanspreekt.

Ja, de film duurt lang, maar ik heb me geen moment zitten vervelen. We kijken hier naar de fundamenten van de Amerikaanse Droom, waarvan de bouwtekeningen je waarschijnlijk nachtmerries zouden bezorgen. Heel indrukwekkend, sterk neergezet, fantastisch gespeeld en eentje die misschien behoorlijk moet nasudderen voordat je weet wat je ervan vindt.

De Hongaars-Joodse architect László Tóth [Adrien Brody] overleeft de Shoah en trekt naar de VS om een nieuw leven op te bouwen. Valt niet mee en al gauw raakt hij onder invloed van drank ken heroïne de weg kwijt in de jazzscene van New York. Totdat Harry [Joe Alwyn] hem vraagt om de studeerkamer van zijn vader Harrison Lee van Buren Sr. [Guy Pearce] te veranderen in een moderne bibliotheek. Die klus levert hem een miljoenenopdracht op waar hij zich met hart en ziel op stort in afwachting van de komst van zijn echtgenote [Felicity Jones] en zijn nichtje [Raffey Cassidy] die nog blijken te leven en een manier zoeken om naar de VS te komen. Fijn dat er na 200 minuten een epiloog is die uitlegt waar we naar hebben zitten kijken, want we krijgen weinig inzicht in de redenen voor het obsessieve en vaak onuitstaanbare gedrag van László en Van Buren. Omschreven als een epos, maar afgezien van een handjevol weidse landschappen doet dit meer denken aan de lowbudgetfilm. In de bioscoop vertoont met een pauze van 15 minuten. Tijdens het tweede deel (waarin Jones haar opwachting maakt) had ik minder moeite om mijn ogen open te houden. Veel gepraat, weinig actie.

De film wordt groots gebracht maar is stiekem gewoon best een kleine film die af en toe wordt opgepompt. De vergelijkingen met There Will be Blood zie ik ook wel, met een zeker tijdsbeeld dat wordt gepakt over enkele jaren en vooral het visuele aspect en kleurgebruik. Maar die andere film is wel oneindig superieur aan The Brutalist. The Brutalist heet dan wel zo en zou over Brody moeten gaan maar juist dat deel sneeuwt wat onder. Brody doet het wel redelijk en geloofwaardig maar weet eigenlijk nooit heel diep te graven. Hij lijkt eerder geleefd te worden en zijn ontwikkeling doorheen de film kwam wat gemaakt over.

De film is anderhalf uur opbouw en anderhalf uur pay off, maar als je dan de pay off verwacht en die komt maar niet dan word je toch wat teleurgesteld. Het deel na de pauze was soms wat langdradig, episodisch ook waardoor ik weinig binding voelde en ik snapte de personen in de film ook niet altijd. De film eindigt een beetje in een nachtkaars. Pearce had de beste rol maar met Jones kon ik weinig. Dat was op momenten echt wel uitzitten.

Visueel wel schitterend, de muziek is ook erg sterk. Al zit ook dat veel minder in het laatste uur. Voorts zijn de oude beelden over de opbouw van de V.S. erg mooi gedaan en mooi verweven in de film. Hetgeen de film over immigranten wil vertellen lijkt het meest duidelijk. Maar het is ook allemaal niet bepaald subtiel, ook niet hoe men naar immigranten kijkt en hoe de American Dream een droombeeld of illusie blijkt. En daar zit een beetje het probleem. De film vol maar weinig genuanceerd en te vol waardoor ik ondanks 200 minuten film niet echt het idee had een verhaal te hebben gezien. 3,0*.

Het kon zomaar het vervolg zijn op het leven van Wladyslaw Szpilman uit The pianist. Adrien Brody ligt wellicht in pole position voor zijn tweede Oscar als beste acteur. Terecht ook overigens. Wat een monumentale prestatie ook alweer. Eén van de beelden en meest aangrijpende scènes vond ik toch wel het weerzien met zijn neef Attila. Bijzondere krachtige emotionele scène waar hoop en dankbaarheid van afstraalde.

The brutalist is een knap epos dat het leven van Toth volgt vanaf het moment dat hij voet aan wal zet in de VS. Eerst op Ellis Island en vervolgens na een ontspannend lokaal bezoek op weg naar Philadelphia. Meteen wordt duidelijk dat er niet meteen een warm welkom is voor nieuwkomers. De grote uittocht naar de VS ligt al 50 jaar achter hen en mede de oorlogen zorgden ervoor dat er strenge immigratieregels en zelfs stops kwamen.

De film neemt zijn tijd om die persoonlijke immigratiestrijd op te nemen. The American Dream is een streefdoel en is meer een mythe dan werkelijkheid. Toth faalt echter niet, maar leeft ook van de goodwill van machtigen rondom hem. Hij blijft die arme luis, de onbetrouwbare jood ... hij wordt gedoogd en zelfs letterlijk getolereerd.

Na de pauze komt zijn vrouw in the picture. De focus wordt wat verlegd. In Carrara was ik wat in de war met die ene scène. Het begin van het einde tussen de relatie tussen Toth en Van Buren. Totaal overbodig. Dit had de film niet nodig.

Voorts duurt de film lang, maar vind ik elke minuut zinvol en nodig om dit verhaal te vertellen. Visueel bijzonder sterk en ook auditief knap ondersteunend. Tot slot mijn grote bewondering voor eveneens de meer dan puike performance van Guy Pearce die perfect gestalte geeft aan de invloedrijke manipulatieve berekende Van Buren.

Ik zal nooit begrijpen dat mensen dit als oppervlakkig benoemen. Dit gaat thematisch tot diep in de kern en ik denk dat de acteurs die zo'n kolos kunnen dragen op één hand te tellen zijn. Adrien Brody zit in dat groepke, maar is voor mij ook de enige die 100% aanspraak mag maken op een oscar. Filmisch is dit brutaaltje niet me dat. Ik heb me niet verveeld, maar m'n kaken zijn intact. Geen tandengeknars of jawdropping (heel even wel met de statue of liberty int begin en toen dat al die mensen die berg opwandelden), maar de remmen gaan nooit los.

Een vreemde, een verschoppeling: als joods immigrant in het zogenaamde beloofde land Amerika, moet architect László Tóth vaststellen dat hij en zijn volk worden uitgespuwd. ‘The Brutalist’ laat een intrigerend licht schijnen op de Europese exodus van het joodse volk, in afwachting van de stichting van Israël. Was het echt zo dat ze nergens aan de bak konden en als derderangsburgers werden behandeld, of is dat vooral een mentaal construct, dat de man zelf induceert door zich – getraumatiseerd door de oorlogsjaren – nauwelijks te weer te durven stellen aan de krachten die op hem ingrijpen? Ten prooi aan opium en verlustigd op andere vrouwen dan zijn echtgenote: het zijn manieren om te proberen vergeten wat hem is aangedaan. Kan hij echter nog vertrouwen, kan hij zich ooit nog thuis voelen als het niet tussen diegenen is die hetzelfde hebben meegemaakt? Is het verwonderlijk dat zijn werk de herinnering herbergt aan zijn periode in Buchenwald – het artistieke oeuvre als therapeutisch getransformeerd trauma? Een betonnen cel, ja, een betonnen cel, zij het één waar licht schijnt, en dus hoop is – het idee is alvast prachtig!

Een vreemde, een verschoppeling: als kunstenaar die tot geen enkel compromis bereid is, komt Tóth onherroepelijk op ramkoers te liggen met een arrogante autochtone elite, die de wetten van sociaal fatsoen aan haar laars lapt en zelf haar regels oplegt aan de wereld. Alles is voor deze lui gepermitteerd, zelfs een kunstenaar inhuren om in de hoedanigheid van mecenas iets uniek neer te zetten, zij het zonder respect voor de creatieve, emotionele en zelfs fysieke integriteit van de kunstenaar. Via Tóths verkrachting lijkt Brady Corbet dit element nodeloos uit te vergroten, maar in abstracte termen is de fysieke penetratie een logische voortzetting van de kolonisatie die Van Buren al van meet af aan heeft ingesteld – hij eigent zich de architect volledig toe, en treedt diens rechten moedwillig met de voeten, om de krachtsverhoudingen nog maar eens scherp te stellen. Noem het einde grotesk, maar evengoed is het evident – Corbet drijft zijn film met behoorlijk wat aplomb naar een dramatisch hoogtepunt, dat hij gelukkig min of meer onopgehelderd laat, kwestie van toch nog de suggestie te laten spreken. Net als de soundtrack van Daniel Blumberg weet de regie met andere woorden maat te houden, terwijl de werking ervan bijzonder hypnotiserend is. De al ettelijke keren geroemde, licht hyperkinetische cameravoering, waarbij ‘The Brutalist’ de personages erg dicht op de huid komt te zitten, zit daar zeker voor iets tussen, net als VistaVision, dat de film een buitengewoon en authentiek aandoend kleurenpalet verleent.

Een vreemde, een verschoppeling: als druggebruiker. Hoe anders gaat Tóths vrouw om met haar verleden, dat ook haar fysiek blijft achtervolgen – niet in de hoedanigheid van een verslaving, maar van de osteoporose die haar ervan weerhoudt om te stappen. Bij de gratie van haar ziekte belichaamt zij het vreemde en verschopte, en net dat vergroot de afstand tussen László en Erzsébet. Hij kan haar niet meer graag zien, omdat zij met haar fysieke verschijning getuigenis aflegt van wat ze heeft meegemaakt – terwijl Tóth er alles aan doet om een dergelijk slachtofferschap met zijn daden tegen te spreken. Hij weigert afhankelijk te zijn, hij weigert er verschopt uit te zien, hij weigert te bedelen – en dat terwijl zijn werk paradoxaal genoeg ook teruggrijpt op het verleden waar hij zo obsessief van probeerde weg te lopen. Dat Zsófia na haar terugkeer naar Israël blijkbaar terug leert spreken, en dat ook Erzsébet finaal de oversteek wil maken naar het ware joodse beloofde land omdat ze in ‘the land of the free’ nooit werkelijk vrij zal kunnen zijn, ligt in lijn met het wedervaren van Tóth zelf: ondanks zijn genie, is hij veroordeeld tot een positie als schoothond. Vraag is dan: zet Corbet hiermee een reëel probleem van uitgezwermde joden op de kaart? Of moeten we deze casuïstiek vooral vanuit de psyche van deze specifieke familie bekijken?

Markant detail is overigens dat Corbet zijn protagonist allicht niet toevallig vernoemde naar de László Tóth die Michelangelo’s ‘Pietà’ te lijf ging in 1973. Brutalisme van een ander kaliber, medunkt! Het is een detail dat bijdraagt aan het geheimzinnige rookgordijn dat ‘The Brutalist’ met enkele excentrieke keuzes rondom zichzelf optrekt. Ongetwijfeld een uur te lang, maar precies door zijn speelduur ook weer onweerstaanbaar en ontroerend. En in deze tijden van extreme sociale verharding aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, een broodnodige denkoefening: hoe stelt een samenleving die beweert inclusief te zijn zich op tegen andersoortige elementen? Hopelijk hebben Trump en zijn trawanten een kopie ontvangen…

3,5*

Ik wilde schrijven, ‘ik wist helemaal niets van László Toth, ik heb expres niets opgezocht van tevoren’, zie ik dat hij niet eens echt bestaan heeft. Denk ik heel de tijd dat ik naar een biopic heb zitten kijken.

Nou goed. De eerste helft is eigenlijk nog redelijk straightforward; een immigrant moet zich zien te redden in zijn nieuwe land. Tijdens de film wordt het nooit expliciet gemaakt wat hij heeft meegemaakt, zelfs maar of hij in een concentratiekamp heeft gezeten of niet. Je vermoedt het wel, en het blijft eigenlijk heel de film impliciet over alles heen hangen; zijn pijn, zijn drugsgebruik, en ik vermoedde op een gegeven moment ook in zijn architectonische keuzes (wat op het einde inderdaad zo bleek te zijn).

Verder dan dat impliciete kom je eigenlijk weinig te weten over wie hij is en waarom hij bouwt zoals hij bouwt. Dat bewaart de film voor de epiloog; we leren dan over zijn tijd in concentratiekampen en hoe dat zijn architectuur heeft gevormd. Voelt een klein beetje als een effectbejag‘trucje’ aan (en waar heb ik dan trouwens naar zitten kijken met dat ding uit 1980 als hij niet eens echt bestaan heeft?!), Ik was liever tijdens de 3,5 uur durende speelduur wat meer te weten gekomen over zijn architectuur (wat dus niet eens ‘zijn’ architectuur is, zucht).

En het kan aan mij liggen, vanaf de tweede helft wist ik regelmatig niet echt wat scènes nu probeerden te doen, zeker niet met de Van Buren familie. Dat ze afgeschilderd lijken te worden als de slechterik is iets wat nooit helemaal duidelijk wordt, afgezien van dat ze soort van neer lijken te kijken op de immigranten/Joden. ‘We tolerate you’ komt wel even aan als een mokerslag. Die verkrachtingsscene kwam voor mij al helemaal uit het niets trouwens. Dat was sowieso een heel hallucinant stuk in de film met die marmermijn (?) en die locatie met dat feest.

Het acteerwerk van Brody en Felicity Jones is natuurlijk wel erg sterk. Wellicht af en toe wat aan de dramatische pathetische kant, maar vooruit.

Het heeft zeker zo zijn momenten, kan ook bijna niet anders in een 3,5 uur durend epos, maar nee, ik weet het niet helemaal. Wellicht dat ik hier later nog meer zinnigs over weet te zeggen. Nu vind ik het eigenlijk hoe meer ik erover lees en nadenk steeds slechter worden.

(En wat was die muziek bij de aftiteling?!).

3*

Ik heb het idee dat ik een heel andere film heb gezien dan iedereen hier. Ik snap eerlijk gezegd niet eens wat hierboven wordt gezegd of dat het allemaal heel dramatisch is. Het is niet dramatisch. Er is niks dramatisch aan de hand in deze film behalve dan dat er opeens een verkrachting bij komt kijken. Opeens. Nou dat zag ik niet aankomen idd. Wtf.

Een man vlucht naar Amerika en krijgt gewoon kansen om zijn werk als architect uit te voeren. Hij krijgt een gigantisch project om uit te voeren en mag bij de baas blijven slapen. De baas is wel een rare rijke man zoals er vele rijke rare mensen zijn. De zoon van die rijke man is een verwend mannetje die een keer tegen hem zegt dat ze hem alleen maar tolereren. Oke, nou en? Dat gastje is toch misschien gewoon jaloers op hem? Wat is daar nou mis mee? Dat gastje heeft hem ook werk bezorgd door hem aan te nemen voor een boekenkast. Mooie boekenkast trouwens!

Ik ben persoonlijk slechter door mensen behandeld op het werk dan deze man. Ik ben voor veel ergere dingen uitgescholden op het werk dan deze man. Wat is nu het probleem? De hoofdpersoon zelf tolereert ook niet heel veel en schreeuwt ook weer naar mensen die onder hem staan. Oke, dus?

Is dit nu de grote film over de desillusie van de Amerikaanse droom? Een willekeurige Pool of Bulgaar die hier in Nederland in een magazijn werkt heeft toch een veel slechter leven dan deze architect.

Arbeidsmigrant Rafal maakte een einde aan zijn leven. ‘Het enige wat telt is dat we werken. Verder bestaan we niet’ - NRC

Kijk eens aan. Dit is tragedie. Daarvoor hoef je niet helemaal naar de U S of A. En dat allemaal in het o zo vrolijke Nederland dat vele malen beter is dan Amerika.

Ik verwachtte eigenlijk een biopic te zien van iemand die echt had bestaan, maar waar ik (en dat vond ik al vreemd) nooit van had gehoord of iets van had gezien.

We volgen dus László Tóth, een Hongaarse architect die in zijn vlucht naar Amerika na wat omzwervingen multimiljonair Harrison Van Buren ontmoet, en van hem een megalomaan bouwproject krijgt aangeboden. Een bijzondere maar ietwat gespannen verstandhouding met zijn familie ontstaat als ook de vrouw en nichtje van László overkomen. En dit alles te midden van de constructie van diens brutalistische architecturale magnum opus.

De film presenteert als een episch drama, opgedeeld in acts, met zelfs een intermission en geschoten in een klassiek VistaVision formaat. Die look en feel gaf de film een bepaalde grandeur die me wel beviel. Is het misschien een beetje pretentieus? Misschien, maar het werkt wel.

Dat de film aan de lange kant is nam ik ook voor lief, het verhaal was immers boeiend en het acteerwerk sterk (hoewel Guy Pearce aanvankelijk wat overacteerde, vond ik zijn acteerwerk gaandeweg wat beter worden). Ook de soundtrack was geweldig en zette de toon van de film.

Voor een fictief verhaal vind ik het bijzonder knap en overtuigend geschreven. Sommige gebeurtenissen hadden natuurlijk een hoog wtf-gehalte, maar alles met betrekking tot architectuur (het ontwerp en de constructie van het gebouw) is zeer overtuigend en nam ik in principe voor waar aan.

Zeker een film die me bijblijft, en ook ondanks de lengte een aanrader.

4*

Wisselvallig en veel te lang, met te weinig plot om de speelduur van bijna 3 1/2 uur te rechtvaardigen. De intrigerende, onderhoudende eerste helft werkt naar behoren, maar daarna is het doorbijten geblazen. Het akteerwerk gaat naar het einde toe ook behoorlijk over de top. Visueel is de film netjes verzorgd, met fraai camerawerk en indrukwekkend production design. De muziek is ook mooi. Helaas raakten plot en personages mij gaandeweg een beetje kwijt.

Overtuigend groots en behoorlijk literair werk. Na Babylon, Tár en Oppenheimer weer een geslaagde ambitieuze film dit decennium. Moet daarbij wel zeggen dat ik het plot en de (waarschijnlijke) boodschap hier wat plat vond uitgewerkt, vergeleken met de rest.

Brody is geknipt voor zijn rol en Pearce is ook heel aardig. Jones vond ik iets minder, maar dat heb ik wel vaker met haar.

De keuze voor One For You, One For Me kan ik alleen verklaren uit het feit dat dit lied uit hetzelfde land en dezelfde periode als de voorgaande epiloog komt. Opvallend is het zeker, als een soort van totale breuk.

Alles aan deze film zet mij enorm aan om er een absurd lang stuk over te schrijven. Liefst even lang als de film zelf, zodat je kan kiezen of de de film gaat kijken of dit stuk leest.

Wat ik al eens een keer of wat eerder opgemerkt heb, het aantal sterren is niet altijd een zinvolle benadering van wat wel of niet een 'goede' film is. Het blijft toch altijd een arbitraire metriek, en enorm afhankelijk van de context - wat voor soort film is het, welke verwachtingen had ik er vooraf van en valt dat mee of tegen. Paste de film bij de mood toen ik zat te kijken - en wellicht belangrijker nog, toen ik er wat over opschreef. Een wellicht veel zuiverdere metriek is hoeveel woorden ik er aan besteed: er zijn zat films die een drietje krijgen, en waar ik moeite heb om er drie zinnen over op te schrijven. Is dat dan een 'gemiddeld' goede film? En in vergelijking, deze film die ik beslist geen drie sterren ga geven maar toch ook geen vijf - maar waar ik wel een heel boekwerk over schrijven kan, en dan nog het gevoel heb dat er meer bij gekund had?

Eerst maar even wat onderwerpen die toch wel verplicht zijn als het over deze film gaat, en als eerste dan maar meteen de werkelijk kontkrakende speelduur. Het is lijkt het wel ietwat in de mode, een soort wedstrijd waar je hoog, heel hoog in scoren moet als je serieus genomen wil worden voor de grote prijzen. Terwijl aan de ene kant de maatschappij steeds meer moeite heeft om de aandacht langer dan vijf seconden bij social media vandaan te houden, telt een film van korter dan drie uur nauwelijks meer mee, zo lijkt het wel. Noodzakelijk is dat verder toch niet echt, want narratief had het zonder al te veel moeite ook wel in krap twee uur gekund volgens mij, en met wat creativiteit nog een half uur korter. Dus waarom? Death by powerpoint, maar dan de filmversie. Dat er dan een pause nodig is is al wel helemaal het toppunt - alles om maar op te vallen, die indruk krijg ik er van.

En hetzelfde met Vistavision. Mooie techniek hoor, maar er is een reden dat het al ruim vijftig jaar niet meer gebruikt wordt. Als je het jezelf nou echt graag moeilijk wil maken, waarom dan niet gewoon 70mm - dan kan je tenminste nog met enig recht volhouden dat je meer resolutie op het scherm krijgt dan met digitaal. Maar met VV is dat niet echt een zinvol argument te noemen - en voor de 'kleur' of 'look' van de film is al een even onzinnige discussie, vanwege dat alles na de camera nog steeds digitaal is, en de color grading gewoon volstrekt losstaat van het film formaat of de camera. Het zou wat uitmaken als je jaren-50 stock zou gebruiken, en je de voor toen typische maar wel foute kleuren zou krijgen - maar dat bestaat allang niet meer, en die foute kleuren komen in dit geval dus gewoon uit de computer, en dat is wat mij betreft grotendeels erg lelijk gedaan, en ook grotendeels niet in de 'goede' foute kleuren. Nogal nep dus eigenlijk.

Wat er dan vervolgens met de camera gedaan wordt, mwah - ja, er zitten zeker een aantal episch mooie beelden tussen. Maar ook enorm lelijke, en enorm overbodige. Het doet me de vraag aan of de gelukte beelden met opzet gelukt zijn, of per ongeluk - zoals een van mijn docenten ooit wel eens tegen me gezegd hebt 'je hebt geen talent, maar compenseert dat met een enorm hoog materiaalverbruik'. Als makkelijk voorbeeld van wat je beide kanten uit redeneren kan misschien, het beeld van het Statue of Liberty. Ik vind het vooral lelijk gedaan, en ontoepasselijk - het had gekund als Toth was flauwgevallen in het verhaal, maar zoals het nu langskomt, echt nee. Maar een minuut later komt er dan wel weer een beeld langs wat gewoon echt helemaal klopt, en zo als poster ingelijst kan worden en dan zowat het hele verhaal van de film al vertelt.

En zo gaat het zo'n beetje doorheen de hele film. De scenes in de marmergroeve zijn hier en daar episch mooi - maar de onthulling van het blok marmer, geniaal in de simpliciteit met de fles water - maar dat wordt dan weer zò enorm knullig in beeld gebracht dat ik er haast bij begin te gillen. Zo volstrekt overbodig en jammer, en het doet eigenlijk alle wel gelukte beelden haast weer teniet.

In oplopende volgorde van ergernis geloof ik, wil ik dan wel even wat kwijt over de titel - en daarmee ook over dat onderdeel van het narratief. Met het brutalisme heeft de film eigenlijk hoegenaamd niets uit te staan, en er komt maar verrassend - en teleurstellend - weinig inhoudelijks over het brutalisme langs, en zelfs het Bauhaus wat wel genoemd wordt komt niet verder dan een wat losse verwijzing in het verleden van Toth. Terwijl ik me daar vanwege de titel toch echt aan wat meer verwacht en zelfs op verheugd had. En niet alleen langs die kant - de ietwat gesuggereerde aanleiding voor de (oh zo lelijke en verfoeide) brutalistische stijl is er in de realiteit helemaal niet, want die bestond al ver voor de periode waarin de film speelt. De correctere term zou wellicht zijn 'nieuw brutalisme' - wat meteen ook impliceert dat er een oudere vorm was, en daar hoeven we bijvoorbeeld alleen maar voor aan, inderdaad, Bauhaus of zelfs Le Corbusier te denken. Maar zelfs dan klopt de link, de aanleiding in het verleden van Toth niet, want het nieuw-brutalisme was veel breder, en ontstond eerder uit kostenoverweging en esthetische motieven.

Het liedje aan het einde - 'One for you, one for me'. Sowieso dat hele gedoe al met die frivool scheef lopende titelrol, maar dan met die enorme dissonans erbij. Er is vanuit het narratief wel een verklaring te bedenken, en wellicht klopt die ook met wat Corbet ermee bedoeld had - meer daarover wellicht later, als ik het tegen die tijd niet alweer vergeten ben. Maar of dat klopt of niet, het schraapt me evengoed als nagels over het schoolbord, en er moet me ook met een bijgaande diepe zucht van het hart dat het kneiterhard tegen het adagium 'show don't tell' ingaat - net als het hele einde al. Titelrollen zijn er voor de credits, als je dan nog iets te vertellen hebt dan is er gewoon iets mis met je film. Bijna net zo erg als hoofdstuktiteltjes, maar met als bonus strafpunten dat je je publiek met die nasmaak buiten gooit. Ohja, hoofdstuktiteltjes.

Dan kom ik langzamerhand bij de positievere punten, en als eerste dan het onwaarschijnlijke gegeven dat Corbet niet gewoon even een filmpje gemaakt heeft voor een bescheiden budget van nog geen 10 miljoen dollar - nee, hij heeft een van de meest epische en absurd lange films uit de filmgeschiedenis gemaakt voor een budget waar de meeste serieuze films nog niet eens een script van kunnen maken. Meer kwijt zijn aan de camerahuur, de stroomrekening voor de belichting. De rechten voor de soundtrack. De acteurs voor de bijrollen - elk. Je vraagt je af hoeveel hij op de pof heeft moeten doen, hoeveel spullen hij heeft moeten lenen - of hoeveel spullen hij heeft moeten 'lenen' - en al helemaal met het in die context nogal absurde idee om ouderwetse film te gebruiken. Dan is de waslijst aan anachronismes, foutjes en missertjes in het verhaal of minder goed gelukte scenes eigenlijk gewoon onwaarschijnlijk kort. Niet dat ik me als regel laat overhalen door dit soort aspecten - het is tenslotte het eindproduct wat telt, en je moet je publiek niet lastig willen vallen met hoe dat tot stand gekomen is, daar gaat het niet om. Maar toch, het verdient respect. Corbet weet waar hij mee bezig is, daar is geen speld tussen te krijgen.

Het verhaal van de film is in vrijwel alle opzichten gewoon absoluut geniaal. Een van de fraaiste voorbeelden van 'show don't tell' ooit wellicht, en niet alleen over de primaire verhaallijn maar ook over de onderlagen die je er wel of niet in zien en vinden kan. De enorme weelde aan detail, die pas achteraf en na een keer of wat kijken op zijn plaats begint te vallen, en dan nog steeds van alles open laat - precies zoals dat met echte mensen is. De meer dan lome timing waarmee voor alles, inclusief de meest overbodige trivialiteiten in het verhaal op ongekende wijze ruim de tijd wordt genomen, geen nuance over het hoofd gezien wordt, geen mogelijkheid onbenut blijft. Met als enige potentiele vraagteken daar tegenover dan weer de reveal aan het einde - die eigenlijk een lelijk contrast vormt, maar aan de andere kant ook deels wel ietwat noodzakelijk is om een aantal aspecten niet te laten ondersneeuwen in het complex van de vertelling. En als vergoelijking wil ik daarbij ook aanvoeren dat het klopt met hoe ik nadat ik een meer traditionele en niet-fictieve biopic zou kijken - en daarna zou nalezen over de achtergrond en hoe het met de persoon afgelopen is; daarmee valt het, hoe lelijk wellicht ook, toch perfect op zijn plaats.

En aan de andere kant moet ik daar ook gewoon bij opmerken dat precies hetzelfde verhaal ook zonder enige twijfel had kunnen worden teruggesneden naar een krappe anderhalf uur zonder daar ook maar enig risico door te lopen iets te missen - laat staan een detail dat in het verhaal noodzakelijk is. Het is een tweesnijdend zwaard - aan de ene kant is de film zo episch als gevolg van de speelduur en de rijkdom in nauwelijks narratief functioneel beeld, aan de andere kant doet het af aan de film door precies diezelfde speelduur en de goedbeschouwd af en toe glaciale vertelstijl - die met hetzelfde gemak en evenveel recht zowel episch en doodsaai genoemd kan worden.

De acteurs dan, en daarmee als eerste de Lee-Van-Burentjes. Een onaangenamer stel buren zal je wellicht nooit tegenkomen, en dan bedoel ik wel de héle familie, want er zit zoals men dat dan zegt 'nog geen goeie hond bij'. Te beginnen al met het zoontje wat onze held zo slordig in een bijzonder vervelende situatie laat terecht komen, en daar nooit iets aan rechtzet - fraai maar weinig aansprekend gespeeld door Joe Alwyn. Even naar is Maggie Lee die even weinig mores lijkt te kennen, en ook weinig verdienstelijk gespeeld wordt door Stacy Martin - begrijp me goed, in beide gevallen is het niet slecht of zo, maar niemand zal een van die twee zich herinneren door wat ze in deze film laten zien, en normaal gesproken had ik er geen woord aan gewijd - maar in dit geval dient het als inleiding op, en contrast met, de stamvader van de Van-Burentjes. Een van de meest onaangename personen in de hele filmgeschiedenis wat mij betreft - de gluiperigheid druipt er gewoon met bakken van af, en daarmee eigenlijk een van de zwakste punten van de film - de rol van Guy Pearce is gewoon echt veel te dik aangezet. Maar aan de andere kant, het klopt ook ergens weer wel, het past in het narratief en is daar ook functioneel in. Maar amai wat een abjecte griezel, het is gewoon niet om aan te zien - en ik weet niet zo goed of ik het nou een bijzonder knappe rol van Guy Pearce moet vinden, of dat ik hem ervan moet verdenken dat hij echt zo is, of dat het een fout van de regie is. Maar, ook daar ook bij te nemen is dat wat wij hier echt ongeloofwaardig en veel te ver over the top vinden niet betekent dat het in de VS niet bestaat.

Jones is dan in haar rol veel subtieler, en blijft schijnbaar wat op de achtergrond in wat je oppervlakkig gezien een 'klein' rolletje zou kunnen vinden - maar naarmate de film vordert, of je meer van de details begint op te merken steeds groter blijkt te zijn. Niet precies een flatterende rol misschien, maar wel een enorm sterke. Jammer wel dat er in de half-erotische scenes dan weer de noodzaak gevoeld is om met body doubles te werken. Ergens doet dat toch af aan de zweem van authenticiteit die voor de rest haast ondoorbroken is, en ook zo'n grote rol speelt in de film - eigenlijk genoeg om een even lang epos over te schrijven als ik hier nu al doe.

Brody als laatste is geniaal in zijn rol - ondenkbaar dat iemand anders deze rol had kunnen spelen, en even ondenkbaar dat iemand anders even sterk had kunnen spelen. Daar kom ik dan hier ergens tegen dat hij drie en een half uur een grienend gezicht trekt, maar daar kan ik dan eigenlijk niets anders van denken als 'heb je de film eigenlijk wel gezien dan' - sowieso klopt het al niet, maar hij speelt een zwaar verslaafde met een niet al te vrolijk bestaan, om het voorzichtig uit te leggen - was het beter geweest als hij met een clownsmuts op de horlepiep zou dansen dan. Kan hij beter? Ja, dat denk ik echt wel. Is dit de beste rol die hij ooit gespeeld heeft? Misschien niet. Maar daar gaat het niet om - hij speelt déze rol geniaal goed, en beter dan wie anders het ook maar had geprobeerd, daar ben ik absoluut van overtuigd.

Natuurlijk ook nog een woordje over Isaach de Bankolé - een van die acteurs die schijnbaar elke denkbare rol volstrekt geloofwaardig invullen kan en daarbij zowel pontificaal op de voorgrond als vrijwel onzichtbaar blijven kan - en soms allebei tegelijk, zoals in The Limits of Control (2009). In deze film speelt hij een vrij tamme en gewone rol, maar wel een die een noodzakelijk vast punt, een soort rots in de branding lijkt voor Toth. Weer fraai neergezet, al zie ik hem liever in een hoofdrol.

Waarmee ik kom op wat wellicht het belangrijkste zou moeten zijn: de inhoud van de film, het levensverhaal van Toth eigenlijk - waar het tenslotte allemaal om draait. Het is geen beslist vrolijk verhaal, niet het gedeelte waar de film in eerste aanzet over gaat, en ook niet de voorgeschiedenis of het happily-ever-after - voor wat we daarvan te weten komen tenminste. Amerika, het land van de onbegrensde mogelijkheden en voor velen het beloofde land - maar ook een land waar een zeer groot aantal mensen met absurde denkbeelden wonen, en niet alleen nu maar ook voor en vlak na de tweede wereldoorlog. Het land waar de belofte was en is dat iedereen gelijke kansen heeft, maar dat in de praktijk nog moeilijker blijkt te liggen dan in de slechte oude tijd in Europa waar je nooit een kwartje werd als je voor een dubbeltje geboren was, waar je nooit bij de upstairs zou horen als je ooit downstairs begonnen was. Het is precies die huichelachtige vroomheid, het beter-dan-jij die de rol van Pearce zo scherp uitstraalt, en het script dat geen mogelijkheid overslaat om het hem ook als subtiele steek onder water of bruut letterlijk uit te laten spreken. Waarbij hij aan de ene kant de arme Toth ogenschijnlijk de helpende hand toereikt, maar daar altijd primair het eigen gewin, de eigen status en het eigen belang in zoekt. Niets van wat hij zegt is ooit oprecht of normaal, en in elke situatie loopt Toth de kans op de volgende vernedering, terwijl Lee Van Buren daar onverminderd, gelijk een niet nader te noemen Amerikaanse president, onvoorwaardelijke slaafse dankbaarheid voor terug eist. Het is de harde werkelijkheid van een maatschappij waarin vriendschap niet bestaat, alles uitgebuit wordt en alles om geld en macht draait, en dat weet Corbet er zowel subtiel in te wrijven als met de moker in te meppen. Zo mogelijk nog naargeestiger al dan de voorgeschiedenis waar Toth met zijn familie voor gevlucht is, een keiharde bespiegeling op het 'Land of the Free, Home of the Brave' dat Amerika wel denkt te zijn maar alleen voor de dunne bovenlaag van de samenleving daadwerkelijk is. Een land waar zonder enige aarzeling alles bij elkaar gediscrimineerd wordt door de groep die de touwtjes in handen heeft en alles bij elkaar liegt en bedriegt om dat zo te houden. Waar geen wet bestaat maar alleen het recht van de sterkste en de rijkste, en iemand die niet bij het juiste groepje hoort er nooit bij zal horen.

One for You, One for Me tenslotte. De meest voor de hand liggende uitleg - het liedje was in de tijd dat de afsluiting van de film speelt een 'wereld'hit. Nummer 1 in Belgie. Maar het is ook ietwat van een begrip in de film- en kunstwereld - een project voor het publiek, een project voor de maker zelf, en dat kan je makkelijk vertalen naar de letterlijke inhoud van de film - de bibliotheek is voor Van Buren, het complex is voor Toth - zo blijkt. En als je het voldoende uitrekt, kan je er ook een wat cynische bespiegeling op dat soort eerbewijzen slash carriere-retrospectieven als waarmee de film eindigt in zien, langs de lijnen van de verzuchting 'ze komen allemaal een keer aan de beurt'. Ik denk persoonlijk dat de rechten goed te doen waren, en dat Corbet het een mooie manier vond om het publiek de deur uit te krijgen.

Nog even een uitsmijter naar aanleiding van de onvermijdelijke regen aan loftuitingen: dat Brody een Oscar voor zijn rol krijgt is wat mij betreft wel begrijpelijk - en ondanks dat ik nog niet alle films gezien heb, lijkt het er niet echt op dat daar een andere keuze in denkbaar was. Meer moeite heb ik met de Oscar voor original score - daar is me echt niets van opgevallen, en wellicht is dat iets positiefs, maar om dat nou ook al te gaan bekronen zegt misschien meer iets over de trieste toestand van de gemiddelde soundtrack dan over deze, ahem, 'uitzonderlijke' prestatie. En zo ongeveer net zo met de cinematografie - zoals ik in mijn betoog al ruim uitgemeten heb, ja, er zitten best wat leuke en misschien zelfs geniale beelden bij, maar minstens evenveel echt lelijke. Ik zie het er niet in, laat ik het daar maar bij houden.

Een zeer lang epos dat ik toch in de bioscoop wou zien, maar door de zeer lange duur was het even puzzelen wanneer ik die kon gaan zien. Een naoorlogs drama over een jood die vlucht naar Amerika, zoals wel meer joden gedaan hebben. Hij komt er terecht in armoede en wacht op zijn familie die nog in Europa leven. Hij moet zijn plek vinden in de VS, een hele andere wereld die gelukkig anders is dan nazi-Duitsland. Het wordt een weg waarin zowel hij als zijn omgeving balanceert tussen goed en kwaad, leven en overleven, hoop en trauma, ...

Adrien Brody wint op nieuw een Oscar als jood in WOII, dit keer wel een fictief personage. Maar het verhaal en de karakterinvulling is zo goed dat je er soms vanuit gaat dat het op een echte persoon gaat. Al is er uiteraard veel inspiratie van de harde feiten uit de jaren tijdens en vlak na de oorlog.

De film is goed gemaakt met passend acteerwerk. Een soms te lang verhaal dat gelukkig in 2 wordt gekapt om even tot adem te komen. Maar tegelijk is het een zeer logge film die met momenten meer richting Awards lijkt te kijken dan het publiek. The Brutalist is een hele goede film, maar het is de vraag hoe het de tand des tijds zal weerstaan.

Goh te Elitair geleuter.

Ik had hier niets mee en ik keek er wel naar uit

een *0.5

Een echte mixed bag. The Brutalist heeft overduidelijk heel wat zichtbare kwaliteiten. Audiovisueel is het een monumentale verwezenlijking en een absolute topervaring in de bioscoop. Je kan toch wel zeggen dat Brady Corbet dit met relatief 'weinig' middelen indrukwekkend in beeld heeft gebracht; knap. De korrelige cinematografie, de soms bijna expressionistische shots van de torenhoge, lelijke betonnen gebouwen, de bombastisch grootse soundtrack die met momenten aanzwelt en even alles overheerst, het zwierende, zwalkende camerawerk. Er is werkelijk veel om van te genieten op dit vlak, en de film voelt in alles als een teruggreep naar de grote Amerikaanse classics uit de 20ste eeuw.

Maar precies daar knelt ook ergens het schoentje, want in elke scène voel je ook wel dat Corbet heel fel.. probéért. Sommige keuzes vallen artistiek goed te verdedigen, maar anderen lijken ook gemaakt te worden simpelweg om 'artistiek' te zijn. Er zit zeker een pretentieus, hoogdravend kantje aan The Brutalist, en dat viel bij mij niet altijd op de juiste plek. Op voorhand, puur op basis van de omschrijving, de beelden, de trailer, etc. dacht ik dat de film wat overeenkomsten zou delen met There Will Be Blood, maar laten we achteraf wel wezen dat deze film de veters van Andersons meesterwerk nog niet mag strikken. The Brutalist heeft bij lange na niet zoveel (dieps) te zeggen als eerdergenoemde film, en is thematisch en inhoudelijk een heel stuk leger. Niet dat die vergelijking hoeft gemaakt te worden natuurlijk - de films hebben nauwelijks iets met elkaar te maken - maar ook op zichzelf genomen vind ik niet dat de inhoud van The Brutalist in de verste verte een speelduur van 214 minuten rechtvaardigt. Lange films hebben hun plek, maar er moet wel een reden zijn. Hier zou ik die reden niet meteen kunnen aanduiden. Waarschijnlijk om het geheel groots en episch te laten aanvoelen. En begrijp me niet verkeerd; dat werkt deels. Maar niet volledig, en op het einde bleef ik vooral met het gevoel achter dat er films zijn met minder dan de helft van deze speelduur die veel meer bij me los weten te wekken. Langer is niet per se beter. De allerlaatste scènes en daaropvolgend het lied tijdens de aftiteling vond ik ook niet per se werken. Over een brute stijlbreuk gesproken. Dat zal ongetwijfeld de bedoeling zijn geweest, maar ik zie het niet.

Inhoudelijk deed het me dus eigenlijk vrij weinig, en dan is het een hele lange zit. De personages zijn grotendeels allemaal onsympathiek en afstandelijk, en hoewel ik weet dat dat doelbewust is, maakte dat de zit er niet makkelijker op. Brody acteert goed, maar zijn personage is echt het grootste deel van de film afschuwelijk onaangenaam. Guy Pierce had veruit de 'leukste' rol om te acteren lijkt me. Een acteur die wel wat meer goede rollen zijn kant uit mag krijgen, wat mij betreft. Ik laat het audiovisuele aspect uiteindelijk dan toch maar wat zwaarder doortellen, want het blijft wel een indrukwekkende totaalervaring voor oog en oor, maar in z'n totaliteit had ik er véél meer van verwacht, een meesterwerk misschien zelfs. Dat was helaas (voor mij) helemaal niet het geval, en de zin om dit ooit nog eens opnieuw te kijken is er op dit moment helemaal niet. 3*.

Epische film over identiteit, over het migrantenbestaan, over kunst, verslaving, over trauma's en hoe die een leven beïnvloeden, over de hypocrisie en machtswellust van de superrijken, hoe de American Dream een American Nightmare wordt- een film kortom die nogal wat thema's behandelt zonder een heel afgebakende hoofdlijn te hebben. Knap gemaakt, met name de cinematografie was indrukwekkend, en Brody zet een puike prestatie neer als de fictieve architect Laszlo Tóth. De verhaallijn van Brody stopt wel vrij abrupt na de onbedoelde overdosis van zijn vrouw, en hoewel de epiloog veel verduidelijkt, was Brody's verhaal gevoelsmatig nog niet klaar. Dat geldt ook een beetje voor de nicht, die de hele film niet sprak om opeens, na een tijdsprong, er flink op los te kwetteren. Aan de ene kant voelt het dan wat afgeraffeld, aan de andere kant is het ook wel fijn dat niet alles wordt uitgelegd en dingen soms gewoon gebeuren.

Over Pearce ben ik iets minder enthousiast, hij acteert hier een beetje als Brad Pitt. Zijn personage, die de voor Amerikanen illustere naam Van Buren draagt, is een zelfvoldane figuur, racistisch zoals zoveel van zijn tijdgenoten, die literatuur verzamelt zonder zich erin te verdiepen, die zijn conversaties met Tóth koestert, maar pas nadat hij kennis neemt van diens reputatie, terwijl andersom Toth hem duldt als gesprekspartner, want tsja, je gaat je mecenas niet voor het hoofd stoten. Ook wel een tragisch figuur, een closet-homoseksueel waarschijnlijk, al was de verkrachting vooral bedoeld als machtsvertoon. Dat hij op het eind verdween zonder dat duidelijk werd wat er was gebeurd vond ik op het moment lichtelijk vreemd, ik verwachtte net als waarschijnlijk veel mensen dat hij ergens zou hangen in de kapel, beschenen door het kruis van licht- maar het past inderdaad beter bij de film dat het onopgelost blijft.

Prachtige film over een Joodse architect die na de oorlog aan komt in de Verenigde Staten. Vooral een mooi verhaal dat zowel in alle rust als meeslepend verteld wordt. De lengte is dan ook gerechtvaardigd en geen probleem. De film ziet er mooi uit en vormt een mooi tijdsbeeld. Uitstekend acteerwerk van de gehele cast waarbij Guy Pearce er wat mij betreft positief uit springt.

The Brutalist van regisseur en coauteur Brady Corbet is een monumentaal werk. Zowel stilistisch als thematisch herinnert de film aan epische producties van het tijdperk New Hollywood uit de jaren 60 en 70. Gedurende een indrukwekkende speelduur van drie uur en dertig minuten schetst Corbet het naoorlogse leven van de fictieve architect en immigrant László Tóth. Het verhaal van László Tóth is meer dan alleen het verhaal van een singuliere naoorlogse immigrant. Het verhaal staat ook model voor de hoop, ambities en teleurstellingen van al die Europese immigranten die kort na de oorlog naar Amerika vertrokken. Na de tweede wereldoorlog werd de Amerikaanse droom opnieuw geboren en hartstochtelijker dan ooit gedroomd.

Een ambitieuze film. Even ambitieus als het Doylestown-project dat Tóth in de film in opdracht van de industriële grootheid Harrison Van Buren moet verwezenlijken. Een gigantisch project dat bovenop een heuvel moet verrijzen en in de stijl van het Brutalisme moet worden gebouwd. Het wordt het grootste project uit zijn carrière. Een project dat ingrijpende sporen nalaat op hem en zijn gezin. Terwijl het gebouw voor Van Buren een prestigeobject is, wordt het gebouw door Tóth gezien als een persoonlijk monument dat is geïnspireerd door persoonlijke negatieve ervaringen die voor de kijker bijna tot het einde verborgen blijven.

Voor de kijker begint het verhaal van Tóth bij zijn aankomst op The Isle of Liberty. We zien een man die geëmotioneerd en vol hoop het nieuwe land binnentreedt. Ondanks al zijn aanvankelijke hoop wordt (met name door het fantastische acteerwerk van Adrien Brody die een ingetogen en zwaarmoedig personage neerzet) het voor de kijker al snel aannemelijk dat het László Tóth waarschijnlijk niet zal lukken de lasten en het leed uit het recente oorlogsverleden van zich af te schudden. En om die gedachte nog eens te beklemtonen wordt het verhaal sober gehouden. Er wordt weinig verduidelijkt. Er zijn weinig zijsprongen. Een sober kleurenpalet. Amper levenslustige scènes. In de uitstraling en het gedrag van het personage László Tóth zit dermate veel melancholie en wanhoop verborgen dat je als kijker ook niet gelooft in voorspoed en geluk.

Naast de prominente hoofdrol van Brody gaat de meeste aandacht uit naar Felicity Jones als zijn vrouw en naar Guy Pearce als miljardair Van Buren. Hoewel Jones pas in de tweede helft van de film acte de présence geeft, maakt zij indruk en is de spil in een aantal geweldige scènes. Datzelfde kan van Pearce worden gezegd, die met zijn rol een stempel op de film drukt. Het acteerwerk is niet het enige dat uitstekend is. De kijker komt met The Brutalist auditief en visueel absoluut aan zijn trekken. Een passend indringende score en sfeervol camerawerk voegen echt iets toe aan de beleving.

Met The Brutalist maakt Brady Corbet een indrukwekkend periodestuk. Aan de hand van de grillige levensloop van de fictieve protagonist László Tóth verkrijgt de kijker een levendige inkijk in het reële naoorlogse Amerika en de reële Amerikaanse droom. The Brutalist is een interessante en bovenal zeer goede film. Genoten.

In twee avonden bekeken net nadat ik The Pianist had gezien. In dat kader misschien een mooi vervolg ook al is the Pianist een pareltje en the Brutalist een degelijke film met goede en mindere momenten. Het verhaal is fictief de gebeurtenissen herkenbaar. Jammer vind ik dat Adrien niet echt een fijn personage heeft. En dat ging bijna een keer verkeerd met dodelijke afloop. Dit gebeurde gelukkig niet zodat hij voor mij het voordeel van de twijfel krijgt. Goede rol trouwens van Felicity Jones. Muziek vond ik ook wel prettig al vond ik La Bionda op het eind wel vreemd. Zo ook what's happens with Mr. Van Buren jammer dat ze dat verder niet uitwerkte. Zodoende vond ik het einde ook wat minder. Blijft over een degelijke film met ups and downs.

Het beeld is bewust met kleine spetters te zien. Geen fan van maar echt storend was het niet.

Film 3,5
Beeld 4,5
Geluid 4,5

Donderdagavond één van de aangevinkte topfilms aan de beurt. Want ja, de Oscars en cast wekken dan toch wel een behoorlijk verwachtingspatroon waar ik niet zo van de Oscarbait gedachte ben en de film daarom best wel een eerlijke kans wil geven. En het moet gezegd dat The Brutalist bijzonder en apart is, maar ook zeer zeker zijn mankementen heeft.

Apart en ronduit kunstzinnig is dan ook de opening met welhaast hallucinante scènes die eerder aansturen op een beleving dan een verhaal. Bijzonder is de muziek, fraai het cinematografische deel met framing en dergelijke, buiten dat ademt het geheel een bepaalde treurigheid en naargeestigheid in al zijn grijsheid en sluimerend trauma onder de oppervlakte. Er is sprake van een soort van warrigheid, is dit stress? Is dit trauma? Het is in ieder geval een vlucht ver van Duitsland, ver van wat er allemaal gebeurt is, in dit geval naar Amerika, zonder überhaupt maar te weten of vrouw en andere familie de Holocaust hebben overleefd. Over andere tijden gesproken...

Interessant? Ja. Heel erg goed? Mwoah, slecht is het niet. Maar vervolgens draait The Brutalist toch uit op een vrij stroeve, lange en zware exercitie waar overigens prima geacteerd wordt door Brody, Pearce en Jones. Toch gebeurd er qua verhaal niet heel veel behalve semi intellectueel gedoe van omstanders richting Toth om hem dan vervolgens weer te kleineren en duidelijk te maken dat hij belangrijk gemaakt is door hun, maar net zo gemakkelijk weer in de vergetelheid verdwijnt. Het toppunt is dan vervolgens de beschuldig een klaploper te zijn en dat de Joden de Holocaust opzichzelf afgeroepen hebben. De meningen dat dit een aanklacht is tegen de 'big bad US of A', hoe men met immigranten omgaat, deel ik dan vervolgens niet. Joden waren overal en ook voor de oorlog al, lees het verhaal van de SS St. Louis, persona non grata. En worden immigranten niet overal zo behandeld? Was Amerika de jaren voor de oorlog niet in een enorme crisis beland met veel werkeloosheid? Dus een dergelijke reactie is dan best wel verklaarbaar en komt in andere landen net zo goed voor. Nog meer monden om te voeden en concurentie op de arbeidsmarkt. Buiten dat is het gedrag van Van Buren van een geheel andere orde en is dit in mijn ogen vooral het typerende gedrag van een egocentrische, narcistische miljonair.

Waar The Brutalist uiteindelijk over gaat is niet zo heel lastig te duiden met Toth die een fictief personage betreft geënt op de ervaringen van architecten Marcel Breuer en Erno Goldfinger en hun strijd voor erkenning in het na-oorlogs Amerika. Kernpunten zijn ambitie, trauma en vernieuwing in de architectuur wat uitmond in strakke grote monsters van beton wat dan weer slaat op de titel The Brutalist. Maar uiteraard gaat dit samen met misbruik en ontzettend veel twijfel en verwerking van trauma. Dan lees ik nog afwijkende meningen zoals dat Toth zelf de antagonist is met een constante sluimering van drank en heroïne verslaving met homofiele neigingen waar Van Buren onterecht wordt afgeschilderd als de bad guy. Hmmmm, tja...

Either way is de film te lang en te ondoorgrondelijk en zelfs een erg harde noot om te kraken. Goed geacteerd wordt er wel en is de soundtrack fantastisch maar bij 3,5 uut is toch veel te lang voor het getoonde. Het cijfer is dan ook één van twijfel waar ik het liefst iets van een 3.2 of 3.3 zou geven. Want een 3.5 verdient het zeker niet.