Er is iets fundamenteels mis in 'The Brutalist': 'Het betonrot van de Amerikaanse Droom'

Het kost flink wat volharding om uit de as van de grootste tragedie van de 20ste eeuw te herrijzen. Het thuis dat je kende bestaat niet meer, dus lonkt het land dat in staat moet zijn om al je wensen te vervullen. Je weet wel, die felbegeerde Amerikaanse Droom. Maar voor wie is die eigenlijk weggelegd? The Brutalist behandelt de vraag, die ieder zelf moet beantwoorden.

Zoals zo velen met hem heeft de Hongaarse architect László Tóth (Adrien Brody) alles verloren in de Holocaust. De enige hoop die hem rest is een reis naar de Verenigde Staten die hem herenigt met zijn neef Attila (Alessandro Nivola), die zich al ver voor de oorlog in Philadelphia vestigde. Die heeft goed nieuws voor zijn pas aangekomen familielid; zijn vrouw Eszsébet (Felicity Jones) en nichtje Szófia (Raffey Cassidy) hebben de oorlog overleefd.

Lees ook: Wereldberoemde mysteryklassieker met Tom Hanks zaterdagavond (8 februari) te zien op televisie

Een hereniging laat echter op zich wachten. Intussen gaat László werken in de meubelzaak van Attila, onder andere door zelf huisraad te ontwerpen. Zijn moderne designs zetten geen zoden aan de dijk, maar dan dient de kans zich aan om een gemeenschapscentrum te mogen bouwen voor de rijke zakenman Harrison Van Buren (Guy Pearce). Dit krankzinnige project is het keerpunt dat de Hongaarse bouwkunstenaar nodig had.

Betonrot

Het hoofdpersoon en de Amerikaanse Droom lijken van hetzelfde laken een pak. Ze zijn door en door verrot en kwijnen voor je ogen weg. Krijgt László een tweede kans, wordt hij wederom als tweederangs burger gezien, zo niet lager. De poster, met het Vrijheidsbeeld op haar kop, geeft daar al wat van weg. Zelfs wanneer kansen zijn deel lijken en zijn kennis en vakmanschap ogenschijnlijk worden geprezen, wordt hem alsnog ruw zijn plaats gewezen.

Die rake klappen voel je gigantisch door het indrukwekkende spel van heel de cast. De ambitie van het bouwwerk toont een schril contrast met de verhoudingen tussen de personages, die ijzersterk door heel de getalenteerde cast wordt neergezet. The Brutalist toont dat iedereen onderaan de ladder moet beginnen, maar dat voor velen alle sporten vanaf de vierde onherroepelijk zijn weggezaagd.

Oog van de toeschouwer

Een gebouw kent hoofdzakelijk de functie waarvoor het ontworpen is. Maar zo'n constructie heeft vele kanten vanwaar het bekeken kan worden. Dat is voor een film niet anders. The Brutalist heeft, net als een architectonisch hoogstandje, meerdere mogelijke doeleinden. Je kunt worden vermaakt, er lering uit trekken, de tijd doden, een gesprek op gang brengen, etc. Dus wat erin te zien valt, is voor iedereen weer anders.

Dat klinkt als een goedkope manier om weg te komen met een verklaring zonder daadwerkelijk iets uit te willen leggen, maar de hoofdmoot zal voor elke kijker verschillen. In dat opzicht is Brady Corbets derde productie als regisseur wel te vergelijken met andere recente titels als Mr. K en Megalopolis. De filmmakers van laatstgenoemde twee wilden allebei enorm veel zeggen, maar of hun boodschap – en welke! – eruit springt, is aan jou. Artistieke vrijheid en het gebrek eraan komen langs, de corruptie door macht, immigratie, de diepgewortelde positie van religie in Amerika lopen qua thematiek voorop. Maar toch is The Brutalist zo talentvol ontworpen dat geen van deze vraagstukken ondergesneeuwd raakt.

The Brutalist

Met een speelduur van 200 minuten – en een ingebouwde pauze van een kwartier – is de film een behoorlijke zit. Wegens de vele zaken die erin worden aangekaart, is het geen gek idee om meerdere kijkbeurten te wagen. Wees niet verrast wanneer de eerste keer flink wat tijd van je vergt om tot een oordeel te komen. De speelduur en de inhoud zijn gewoon behoorlijk wat om op je in te laten werken. Gun The Brutalist daarvoor alle gelegenheid.

Vrolijk word je er niet van, maar dit verhaal heeft wel ontzettend sterke fundamenten, die niet zo snel om zullen vallen. Dat is mede aan de hoofdrolspelers te danken, waarvan zowel Brody als Pearce en Jones ons inziens terecht zijn genomineerd voor een Academy Award. Corbet en de zijnen geven je geen hapklare brokken, maar wel een stuk cinema om ontzettend veel ontzag voor te hebben. We beoordelen dit ambitieuze bouwproject met een 4,0/5, maar dat cijfer kan nog stijgen.

Meegemaakt tijdens een extra vroege persvoorstelling in Slieker Film te Leeuwarden. The Brutalist draait nu in een filmtheater bij jou in de buurt. Bekijk de trailer hieronder.