Dune: Part One (2021)

Villeneuve vindt opnieuw een SF-icoon uit met een epos over imperialisme, cultuurverschillen en religieus fundamentalisme. Zoals woestijnplaneet Arrakis tot leven wordt gebracht als een dorre en troosteloze plek waar grootheden vechten om grondstoffen, terwijl de Fremen hun manier van leven proberen te behouden. De immense zandwormen als een ongrijpbaar natuurverschijnsel dat zich weinig aantrekt van politiek gewoel. 'Dune' (2021) blijft trouw aan het oorspronkelijke bronmateriaal, maar oogt esthetisch ook onmiskenbaar als een melancholische prent van de Canadese regisseur. Verrassend subtiel en psychologisch geladen voor een groot epos over een eeuwige strijd tussen goed en kwaad. Qua 'world-building' is het heerlijk hoe de buitenissige kostuums en technologische vondsten een zekere mate van realisme uitstralen. Ergens tussen archaïsch en futuristisch, maar vooral eigen op een manier dat het die verzonnen ruimtestrijd tastbaar maakt. Een klein minpunt aan 'Dune' (2021) is dat alles in de laatste akte in een sneltreinvaart toewerkt naar een ietwat onbevredigende cliffhanger. Maar hopelijk wordt die honger gestild met een weergaloos vervolgdeel.

Er werd een hoop bombarie gemaakt voor deze film maar... vermoeiende en saaie aaneenschakeling van onbenullige en nietszeggende verhaallijnen over een hoop zand dat de cosmos kan redden. Elke keer dat het wat spannend leek te worden kakte het weer in en kwamen de trage stukken opnieuw voorbij... Heb de film niet langer dan 30 minuten vol kunnen houden. De film was voor mij ondoordringbaar en erg onduidelijk. De maker Villeneuve heeft mij echter nooit geboeid, ook Blade Runner 2049 heeft mijn aandacht niet weten vast te houden. De film Arrival was daarentegen des te beter te volgen. Gemiste kans om deze film in de remake wel te laten slagen. Heb ook niet het idee dat de film het zo goed gedaan heeft in de bioscoop?

Eerlijk gezegd begrijp ik de hoge waardering totaal niet. M.n. het plot is erg zwak, een kinderlijk verhaaltje. Flauw vechten en oorlog, Een paar mensen die gewoon converseren, soldaten die 100% slaafs zijn, ouderwetse normen, zeer simplistisch, en dat in het jaar 10 duizend en nog wat.... Alleen wat monsterlijke ruimteschepen die geen zwaartekracht lijken te kennen.saharazand met zgn specie.... Weinig tot niet realistische sf-wereld. Geen aanrader

Behoorlijk saai, redelijk traag, vrij dom en heel erg bruin. (of grijs want alles moet wel serieus en somber zijn)
W
anneer je gaat nadenken tijdens de film (en daar is helaas tijd en ruimte genoeg voor, zoveel gebeurt er niet) merk je hoeveel stupide zaken de hele film bevat. Bomen die tegen dit klimaat bestand zijn, De libelle helikopters (zeker na het zien van een vliegende lamp), alles moet dicht vanwege de hitte en het zand maar we laten wel alle apparatuur buiten staan, etc. etc.

Dus het advies is: vooral niet te veel over nadenken. Dat is alleen wel weer lastig want Dune zit wel weer behoorlijk complex in elkaar (in tegenstelling tot de bordkartonnen karakters)

Alles in deze film is een cliché en heeft al eens in een andere film gezeten maar dan beter. Ik kijk dan ook niet heel erg uit naar het vervolg.

Denis Villeneuve levert met Dune: Part One een bijzonder sterke film af. Boeiend, spectaculair en fantastisch gefilmd en geregisseerd. Het is een film die zijn tijd neemt om een wereld op te bouwen, maar ondertussen geen moment verveelt. Alles klopt, van de cinematografie en montage tot de muziek en het sound design. Villeneuve heeft duidelijk veel liefde voor het bronmateriaal en weet die liefde samen met zijn crew te vertalen naar een indrukwekkende, geloofwaardige en soms ronduit angstaanjagende wereld.

Het begint al met de Mongoolse keelzang, een briljante zet die meteen een onheilspellende sfeer neerzet. Nog voordat het verhaal goed en wel op gang is gekomen, word je als kijker de film ingezogen. Het is een prachtige vondst die direct duidelijk maakt dat we hier met iets bijzonders te maken hebben.

Het boek van Frank Herbert leek eindelijk klaar voor een getrouwe verfilming. Alejandro Jodorowsky kreeg zijn ambitieuze verfilming destijds niet van de grond en hoewel David Lynchs versie inmiddels een cultstatus heeft verworven, wist die film mij nooit echt te overtuigen. Die versie is naar mijn mening onnodig complex en saai, terwijl de visuele effecten de wereld ook niet altijd recht doen. Villeneuve slaagt er daarentegen in om het verhaal toegankelijker te maken zonder de grootsheid en de eigenheid van het bronmateriaal uit het oog te verliezen.

Een van de grootste pluspunten is dat het plot nergens onnodig ingewikkeld wordt gemaakt. De politieke spelletjes en intriges worden grotendeels naar de achtergrond geschoven, zodat de focus ligt op wat voor dit verhaal daadwerkelijk van belang is. Hetzelfde geldt voor de personages. Sommige figuren uit het boek krijgen hier minder ruimte, maar dat werkt in het voordeel van de film. Thufir Hawat heeft in het boek bijvoorbeeld een grotere rol en is een geliefd personage, maar hier krijgt hij precies de ruimte die het verhaal nodig heeft. Niet meer en niet minder. De belangrijkste verhaallijnen worden snel duidelijk, waardoor je als kijker voldoende houvast hebt om de wereld en de onderlinge verhoudingen te begrijpen.

Dat betekent overigens niet dat Villeneuve haast heeft. Integendeel, de film neemt uitgebreid de tijd om de wereld te introduceren en de verschillende elementen ervan uit te leggen. Dat werkt uitstekend. De wereld van Dune is complex en fascinerend genoeg om je voortdurend nieuwsgierig te maken naar wat er nog gaat komen. Je wilt meer weten over de personages, de verschillende machtsverhoudingen en de planeet Arrakis zelf. Ondanks de lange speelduur blijft de film daardoor boeien. Gelukkig is er ook niet gekozen voor een voice-over van prinses Irulan. Aangezien zij in dit deel geen echte functie heeft, zou dat weinig toevoegen en mogelijk alleen maar voor verwarring zorgen.

Ook de montage verdient veel lof. Er is duidelijk kritisch gekeken naar welke scènes daadwerkelijk nodig zijn om het verhaal te vertellen. Daardoor voelt vrijwel niets overbodig aan en blijft het geheel strak en doelgericht. De strijd tussen de Harkonnens en de Atreides wordt bovendien overtuigend in beeld gebracht. Hoewel je niet de volledige voorgeschiedenis en alle politieke achtergronden voorgeschoteld krijgt, begrijp je voldoende van de situatie om de gebeurtenissen geloofwaardig te vinden. Villeneuve vertrouwt erop dat de beelden en de gebeurtenissen voor zichzelf kunnen spreken, zonder alles tot in detail uit te leggen.

Ook het acteerwerk verdient ook dezelfde lof. Timothée Chalamet is wat mij betreft de perfecte keuze voor de rol van Paul Atreides. Je voelt echt dat hij je meeneemt in deze wereld. Op Arrakis is alles nieuw voor Paul en als kijker ontdek je die wereld grotendeels samen met hem. Hij wil leren, probeert de gebruiken en zijn omgeving steeds beter te begrijpen en groeit langzaam in zijn nieuwe situatie. Chalamet weet die ontwikkeling overtuigend neer te zetten en vormt daarmee een uitstekend uitgangspunt om als kijker deze reis mee te maken.

Josh Brolin heeft als Gurney Halleck relatief weinig schermtijd, maar weet in die korte momenten wel indruk te maken. Hij brengt de vaderlijke en beschermende kant van zijn personage overtuigend over, zonder dat daar veel woorden voor nodig zijn. Rebecca Ferguson is eveneens sterk als Lady Jessica. Ze weet de verschillende kanten van haar personage goed te combineren en geeft haar een overtuigende aanwezigheid.

Eigenlijk is de casting over de hele linie uitstekend. Iedereen lijkt precies op zijn plek te zitten en de liefde voor het bronmateriaal komt ook bij de acteurs overtuigend over. Dat draagt bij aan het gevoel dat deze wereld niet alleen prachtig is vormgegeven, maar ook echt tot leven komt.

En dan is er het audiovisuele aspect, waarin de film echt uitblinkt. Het sound design is fenomenaal, vooral tijdens de actie scènes. De combinatie van het geluid, de indrukwekkende schaal waarop alles is gefilmd en de uitstekende effecten zorgt ervoor dat deze momenten werkelijk episch aanvoelen. Maar ook tijdens de rustigere scènes valt er van alles te horen. Het geluid van de wind, voetstappen, schurende kleding en zand draagt allemaal bij aan de sfeer. Het is een schoolvoorbeeld van hoe belangrijk geluid kan zijn voor de beleving van een film. Niet alleen wat je ziet, maar ook wat je hoort, bepaalt hoe je deze wereld ervaart.

De muziek van Hans Zimmer vormt daarop een perfecte aanvulling. Hij heeft een prachtige, eigenzinnige score gecomponeerd die naadloos aansluit bij de vreemde, onheilspellende en soms overweldigende wereld van Dune. De muziek probeert niet simpelweg emoties voor te schrijven, maar versterkt het gevoel dat je je in een wereld bevindt die totaal anders is dan de onze. Samen met het sound design geeft de score de film een enorme eigen identiteit.

Ook visueel valt er bijzonder veel te genieten. De effecten zijn van een hoog niveau en de cinematografie is werkelijk prachtig. Villeneuve en zijn crew hebben een wereld gecreëerd die tegelijkertijd groots, indrukwekkend en geloofwaardig aanvoelt. De belichting, de composities en de manier waarop de enorme ruimtes in beeld worden gebracht, dragen allemaal bij aan dat gevoel. Alles is zorgvuldig vormgegeven, zonder dat het alleen maar om mooie plaatjes draait.

Dat is misschien wel de grootste kracht van de film: alles werkt samen en versterkt elkaar. De regie, montage, cinematografie, muziek, het sound design en de effecten staan niet los van elkaar, maar vormen één samenhangend geheel. Villeneuve houdt de touwtjes stevig in handen en weet een film van epische schaal te maken zonder de aandacht voor detail te verliezen.

Die combinatie van schaal en precisie deed me denken aan het werk van David Lean. Net als bij Lean voel je dat er een enorme wereld achter de beelden schuilgaat en dat iedere scène onderdeel is van iets veel groters. Ik durf Dune: Part One dan ook de Lawrence of Arabia van Denis Villeneuve te noemen. Een indrukwekkend epos dat laat zien hoe meeslepend en overweldigend cinema kan zijn wanneer alle onderdelen perfect op elkaar aansluiten.