BlacKkKlansman (2018)

Een Afro-Amerikaan die lid wordt van de KKK. Als je het zou verzinnen zou je het niet geloven. Undercover-agent Ron Stallworth belt in een baldadige bui het secretariaat van de KKK en wordt vrijwel meteen ingeschreven. Zijn Joodse collega Flip mag naar de eerste kennismaking met het clubje neo-fascisten. Vanaf het begin schakelt regisseur Spike Lee tussen humor en sluimerende woede. Dat is wel even wennen, maar als je zover bent zit je als kijker in een spectaculaire achtbaan. Af en toe schuurt het tegen het karikaturale aan; de domheid van sommige KKK-leden wordt wel heel makkelijk uitgevent. Wat Spike Lee knap doet is het het raciale verleden van de VS, door het tonen van fragmenten uit 'Gone with the wind' en 'Born of a nation', via de hippe jaren 70 te verbinden met het monster dat Donald Trump heeft gecreëerd. Als de KKK-leden op een gegeven moment America first scanderen ligt het er vettig dik bovenop, maar het werkt wel. Ieder kijker begrijpt wat hier aan de hand is en hoe het zover heeft kunnen komen. Daarom heb ik moeite met de laatste scene waarin echte beelden van de uit de hand gelopen demonstratie in Charlottesville word getoond. Je zou kunnen zeggen dat Spike Lee de film de realiteit in trekt, maar ik zie het als een stijlbreuk en daar ben ik niet zo kapot van. Blackkklansman wordt dan toch teveel een activistisch pamflet terwijl de film prima op zichzelf kan staan.

Aardig.

Als het niet op een waargebeurd verhaal gebaseerd was, had ik het wellicht niet geloofd. BlacKkKlansman lijkt verzonnen door sarcastische geesten, maar niets is minder waar. Spike Lee doet er eigenlijk een ganse film lang iets goed mee: het kijkt allemaal prima weg. De sérieux ligt er niet dik op. Het wordt komisch gebracht en dat is maar goed ook.

De speelduur van 2 uur en een klets vliegt zo voorbij; het seventies sfeertje, inclusief majestueuze afro's, is geweldig om te zien. Adam Driver en John David Washington zijn wel oké, al vind ik die laatste een tikje saai. Enige manco is dat Lee, maar dat had ik niet anders verwacht, na zijn film nog een statement moet maken - alsof de film dat zelf niet genoeg doet. Dat staat echt haaks op de cynische ondertoon. Ja, hij vindt Trump en bij uitbreiding politiek (exteem)rechts slecht, dat had ik wel door. Zonde dat hij zijn eigen film zo'n einde aandoet.

3

Een vrij onwaarschijnlijk verhaal dat al begint met het idee dat Ron de telefoontjes pleegt maar Phil undercover gaat, waarbij het me hogelijk verbaast dat niemand Phils mogelijke Joodsheid serieus neemt, en dan wordt het op het einde nog wat extra bizar wanneer Ron een onverwachte klus krijgt. Dat lijkt allemaal wel een schelmenroman, maar de operatie zelf is serieus genoeg, mede dankzij een benauwende vertolking van Jasper Pääkkönen als de intense Felix (30 jaar geleden was deze rol wellicht een prooi voor Michael Biehn geweest). Afwisselend hilarisch en beklemmend, en met de manier waarop Lee zijn politieke boodschap uitvent had ik persoonlijk geen moeite. Uitstekend spel van de gebroeders Stallworth, en een ontroerende (en vanwege zijn monoloog ook behoorlijk hard aankomende) cameo van de grote Harry Belafonte.

Ik kon er niet zo veel mee. Ik denk dat het grootste manco was dat de film op waarheid is gebaseerd en men te dicht bij het originele verhaal wilde blijven. Er wordt prima in geacteerd, goede soundtrack, prima gefilmd dat zat allemaal wel goed. Het grootste probleem: de film duurt echt veel te lang voor een film waarin niet veel gebeurt. Ik vond de film vaak oprecht saai worden. Veel scenes duurde te lang en - zeker in het middenstuk - valt de film te veel in herhaling. En wát er dan wel gebeurt wordt zo traag opgebouwd dat het niet spannend is. Overigens vond ik - ondanks dat het verhaal waar gebeurd is - het verhaal op punten ook nog erg ongeloofwaardig. De reden waarom Ron steeds belt en Flip (als blanke man) moet opdraven wordt niet duidelijk uitgelegd en is de basis voor een onnodig riskante en complexe operatie. Ook het stuk waarin Ron de bodyguard wordt van de grote baas is erg ongeloofwaardig. Ik heb geen onderzoek gedaan of het een wat slecht ingebrachte dramatisering is of dat het werkelijke verhaal en de beweegredenen gewoon niet goed genoeg worden uitgelegd. Wat bizar zou zijn gezien de duur van de film. Het was aardig om iets meer te weten hoe de Ku Klux Klan is georganiseerd en werkt en het is schokkend als je realiseert hoe een deel van dit gedachtengoed tot op de dag van vandaag nog steeds leeft onder sommige Amerikanen, maar een hele goede film is het niet geworden. De laatste 3 minuten van de film waren 'by far' het meest indrukwekkend. 2 sterren.

De grenzeloze domheid van de racistische mens. Met 'BlacKkKlansman' (2018) is regisseur Spike Lee terug in vorm met een ouderwetse polemiek. Vederlicht en toch loodzwaar, dus de perfecte samensmelting van essayistische overpeinzingen met de pure lol van genrecinema. Ron Stallworth (John David Washington) straalt de stoerheid uit van Blaxploitationhelden, terwijl hij KKK-leden tegenover zich heeft die excelleren in banaliteit en kwaadaardig simplisme. De parallellen met de actualiteit worden nijpender als de gefictionaliseerde werkelijkheid overloopt in recente documentairebeelden. De racistische octopus in de haarvaten van de Amerikaanse geschiedenis oogt groter en sterker dan ooit. Toch lijkt Lee met een ironische knipoog duidelijk te maken dat het nog steeds kan lukken om MAGA op de knieën te krijgen. Het wordt tijd om slimmer, slinkser én trotser te zijn dan demagogische zelfhaat.