The Square (2017)

Doorgaans hou ik wel van wat experimentele films met een portie absurdisme, maar deze grabbelton kon ik niet waarderen. Heb ook geen idee waar het nou precies over ging. Over de uitwassen en de gekte van onze moderne tijd? Over de kleren van de keizer? Over lege dozen? En lege mensen? Het vliegt alle kanten op, en dat twee en een half uur lang.

Oké, er zitten wel hilarische scènes in, die je wel even geboeid houden. De juffrouw die na een onenightstand verhaal komt halen bij de museumdirecteur omdat hij 'in haar heeft gezeten' was wel lollig. Zo'n museumdirecteur heb ik overigens wel meegemaakt in Rotterdam, hij maakte alleen minder kabaal. De absurde reacties op een youtube video, het hoort bij de gekte van onze tijd. Maar een filmer die zo weinig structuur weet aan te brengen en letterlijk losgeslagen is vergeet zijn boodschap.

Ik begreep niet alles en ik heb niet uitgebreid nagedacht over de bedoeling van deze film, maar hij is mij bevallen. Ik moest er even in komen, maar toen had hij mij te pakken. Ik mag de humor wel, ik vond het vaak erg grappig, en ik was erg onder de indruk van het boze jongetje en de man die zich als een aap gedraagt en over grenzen heen gaat. Het acteerwerk vind ik overtuigend. Ik snap dat de meningen sterk verschillen, maar wat mij betreft is het een bijzondere, artistieke, absurdistische, fascinerende film. 4*

De film is mij tegengevallen, hoe prangend de vragen en interessant de thema's ook zijn. Het egalitaire Zweden bestaat niet meer bijvoorbeeld, wat mijns inziens daarmee ook de groeiende kloof tussen de happy few en de laat ik het zo maar noemen, onderklasse aanstipt. De haves & the have nots.

Enfin, gezien maar het heeft me vrij weinig gedaan.

De scene met de "aapmens" vond ik H I L A R I S C H !

Ik heb die scene vier maal teruggespoeld en bleef genieten.

Heerlijke postmoderne ironie hoe Ruben Östlund zelf een artistieke ideeënfilm maakte over hoe weinig verheffend de kunstwereld is. Geen toegankelijke kost, met een ingewikkelde episodische opzet en een symbolisch geladen narratief dat veel ruimte laat voor interpretatie. Voor mij schieten lezingen dan ook tekort die 'The Square' (2017) terugbrengen tot alleen dat het iets zou bekritiseren. Dat het kritiek zou zijn op bijvoorbeeld het Zweedse migratiebeleid, op onduidelijke man- en vrouwrelaties, op de hypocrisie van een linkse elite en hun politieke correctheid, of zelfs maar op de leegheid van moderne kunst. De film gaat over iets wat essentiëler is, over datgene wat misschien inherent is aan kunst en kunstbeleving: hoe ver kan en moet een artiest gaan om over de grenzen van z'n toeschouwer te gaan? En hoe verhoudt moderne kunst zich tot een gedesinteresseerd publiek dat enerzijds is afgestompt door een overdaad aan mediabeelden, maar anderzijds alles uit z'n verband trekt wat niet te maken heeft met het object of de performance?

Voor mij is de scène veelzeggend waarin curator Christian (Claes Bang) tassen vol dure designerkleding achterlaat bij een onbekende bedelaar, terwijl hij op zoek gaat naar zijn eigen dochters. Die is hij simpelweg vergeten in de gejaagdheid van het moment. De kijker ziet het vierkant uit de titel weerspiegeld in de roltrappen vol winkelende mensen - een hypermoderne shopping mall zoals tegenwoordig bestaat in elke grote stad - waar Christian af en toe vertwijfeld naar beneden staart. Zoekend naar zijn kinderen, of toch ergens een moment van contemplatie over wie hij als individu nog is tegenover de gedesinteresseerde massa om hem heen die zich murw winkelt? Een scène later heeft hij zowel zijn kinderen als zijn dure spullen terug; het vertrouwen dat hij stelde in de onfortuinlijke zwerver was gerechtvaardigd. In de allesoverheersende ideologie van het neoliberalisme heeft iedereen nut en waarde als consument, maar diep van binnen is er altijd nog een zucht om in contact te komen met die onbekende ander, om opnieuw vertrouwen te hebben in de goedheid van de medemens i.p.v. het harde cynisme wat een algemeen gedragen levenshouding lijkt.

Zo ook het square-project uit de titel (een soort connectie-platform waar bezoekers nader tot elkaar komen in een vrije, veilige ruimte) om dat verlangen naar goedheid en harmonie te stillen. Maar deze kunstinstallatie schiet hierin tekort, omdat ook dit werk uiteindelijk voortkomt uit - en belangrijker nog: gepromoot wordt dóór - de spelregels van een neoliberaal machtssysteem. 'The square' is namelijk een door en door geconstrueerd marketingproduct waar de visie of betekenis van een kunstenaar ondergeschikt is aan het verkopen van dit concept. (Ik meen zelfs dat er helemaal geen maker was en ze die erbij hebben verzonnen, maar misschien heb ik dit verkeerd!?) Waar mensen en dingen alleen hun waarde hebben op basis van economisch nut, zal ook geëngageerde, maatschappelijk betrokken kunst een product blijven van verleiding en consumenten willen behagen. Zo verliest kunst haar functie als verzetsmiddel en brengt de kunstenaar weinig wezenlijks meer teweeg bij z'n publiek.

Het enige moment waarop een kunstenaar écht doordringt tot z'n publiek is in de meesterlijke aapmensscéne, waarin een publiek in een majestueuze, opulente dinerruimte - grootsheid en grandeur uit een voorbij tijdperk - klaar zit voor hun performance art. Ze zijn net verwittigd door een dwingende intercomstem dat er iets op het publiek wordt losgelaten, maar ze moeten zo stil mogelijk zitten om het primitieve creatuur niet te schofferen. De upperclass-gasten ogen in eerste instantie duidelijk in hun nopjes met het aapmens, een gespierde en fysiek krachtige figuur, met zijn blote torso en de krukken waarmee hij zich als een vierpotige voortbeweegt. Maar de performance artist blijft als een verstokte method actor in zijn rol als aapmens zitten en gaat steeds een stap verder om zijn publiek op de proef te stellen. Een gerenommeerde kunstenaar (Dominic West) loopt boos weg. Curator Christian probeert de dreigende situatie nog te sussen, maar wordt overruled door de fysieke dominantie van het aapwezen.

En dan blijft de primitieveling staan op de tafel van een vrouw, die hij probeert te verleiden met tedere liefkozingen en dierlijk baltsgedrag. Haar ongemak en pijnlijke grimas ten spijt, maar het publiek blijft ademloos toekijken naar de ramp-in-wording. Zelfs als hij de vrouw gewelddadig aan haar haren wegsleept in een poging haar te verkrachten. Het is één iemand die de impasse breekt en zich op de woesteling werpt, waarna deze ene persoon navolging krijgt van andere mannen die hun wraakgevoelens botvieren op de kunstenaar. Waar het square-project geen sterke kunstenaarsvisie uitdraagt, is 'de aapmens in de kamer' hier een mannelijke kunstenaar die fysieke en morele grenzen over moet om nog effect te sorteren bij z'n verzadigde consumentenpubliek. In allebei de kunstuitingen is er een tragisch onvermogen om werkelijk een verzetsmiddel te zijn tegen de cultuurdominantie van het neoliberalisme. Als iedereen een consument is, is het ook in de kunst behagen of afstoten wat rest, terwijl de moderne mens nog immer op zoek blijft naar zichzelf en zijn/haar plek in een snel veranderende wereld.

Veel te lang uitgesponnen drama met heel wat kritische knipoogjes ( en vaak te rechtlijnig en gemakkelijk) naar de maatschappij op een kunstzinnige manier gebracht. Zo zou ik deze film in één zin samenvatten.

Acteerwerk is degelijk, maar het verhaal wist mij niet te boeien. Sommige scènes zijn zeker opvallend, maar goed is ook iets anders. Zo is de aapmens scène wel goed gepresenteerd en ook duidelijk qua boodschap, maar de andere scènes zijn vaak saai of te rechtlijnig uitgewerkt. Het eerste kritische punt lijkt duidelijk door de vele langdradige dialogen en het tweede kritiekpunt is de simplistische gedachte van uitvoeren om de maatschappij toch maar aan de kaak te stellen. Ik denk vooral aan de scènes met dat irritant jongetje die het gevolg zijn van bevooroordeling door brieven posten in een flat om de dief uit te lokken. Ook de scène rond die seksaffaire leek zo uit te draaien, al had de hoofdrolspeler wel een gevat antwoord op het einde.

Neen, deze kunstzinnige productie wist mij niet te raken. 4/10

Sterke film, aan de lange kant maar continu boeiend. De zwaar ironische plot neemt soms wellicht iets teveel hooi op de vork, maar de personages zijn interessant en er zijn veel memorabele scenes, soms licht surrealistisch, dan weer behoorlijk shockerend. De film is daarnaast vaak erg grappig. Regisseur Ruben Östlund brengt alles op stijlvolle wijze in beeld en weet de precaire balans van het materiaal kunstig te behouden.

Het onvermogen van de moderne mens om zich te verhouden tot de primaire emoties die hem ooit eigen waren, maar dan anders. Ofzoiets.

Eigenlijk een hele grappige film die de pretentieuze museum- en kunstwereld een beetje op de hak neemt. Een mix van tragi-komisch en surrealistisch. En eigenlijk gebeurt er ruim 2 uur lang van alles.

De omschrijving bij deze film is trouwens wat summier. We volgen eigenlijk de belevenissen en gebeurtenissen van de museumdirecteur.

Er zitten een aantal erg grappige scènes in waar ik toch wel erg om moest grinniken.

Ik moet toch gauw weer eens een museumbezoek inplannen en genieten van hoopjes puin.

Gefascineerd naar deze film gekeken: niet omdat hij zo goed is, zo'n overtuigende satire, maar vanwege de nonsens. Er is dus geen reet aan, maar daarvoor moet men hem wel gezien hebben.

Wij hebben een passie voor Scandinavië en horen dat er moeiteloos wordt geschakeld tussen Zweeds en Deens. Het is duidelijk dat het kunstwereldje op de hak wordt genomen, hoopjes zand als geweldige kunstuiting in een museum, maar het hangt als los zand verder aan elkaar. Wonderlijke kijkervaring.

Als student zag ik ooit in een vrij tussenuur in het Stedelijk een werk aan de wand van iemand die zijn ontbijttafel na afloop aan de muur had gehangen, ook zoiets.

Hilarisch? Eerder macaber.

Sluit elkaar niet uit. Ik vond het allebei.

waar heb ik naar zitten kijken??
de pretentieuze kunstwereld die een spiegel wordt voorgehouden?
wat deed die aap in het appartement van de vrouw?

Meesterlijk voor iedereen die van goede films houdt. Fantastisch in 1 woord.

2 keer kijken kan geen kwaad.

Vrij bijzondere film over de kunstwereld met de nodige onderliggende boodschappen en filosofie.

Ik moet zeggen dat heerlijk de draak gestoken wordt met de zin en onzin van kunst, en wat en wanneer iets kunst is. Vind het persoonlijk wel zo'n bult larie, over bulten gesproken, ik lachte me iedere keer dood bij die expositie met die hopen zand. Heerlijk dat terugkerende shot van zo'n duffe bewaker die daar wat op een stoel zit te suffen, die mensen die snel om de hoek kijken en denken 'oké dan' en weer weg zijn, en dat iedere keer weer. Meest grappige nog wel, die schoonmaker op de poetsmachine dat je geneigd bent te zeggen; veeg die troep ook even mee joh. En warempel...
Dan die twee mediayuppen die maar praten en praten en iedereen opgewonden en blij, en ik maar denken waar gaat dit over? Iedereen maar knikken doen of ze het snappen, niet durven vragen wat nu precies de inhoud is, bang om dom over te komen.
En dan die Giles de la Tourette meneer die zo kostelijke een interview verpest, andermaal dat gepraat over gebakken lucht en hij zegt wat we allemaal denken, uiteraard niet 'laat je tieten zien' maar eerder in de trant van 'onzin en kloten'. Opvallend de man die voor hem opkomt, en daar kom ik zo op terug...

The square waar draait de The Square nu verder om behalve het in de zeik zetten van de kunstwereld? Dat is wat mij betreft simpelere dan het lijkt. Namelijk dat we het 'vierkant' moeten bedenken waar alles mogelijk is, slechts goede dingen gebeuren en vooral geborgenheid en vertrouwen heerst. Het lijkt met de creatie van het vierkant ook de enige plek waar dit mogelijk is. Want in het dagelijks leven bedreigt, gebruikt, negeert en vlucht men slechts in eigen wereld. Zo is bijvoorbeeld de aapmens scene geen 'kunst' maar eerder een psychologische studie die zelfbehoud en op zich zelf gericht gedrag erg goed naar voren brengt. Iets wat we in het dagelijks leven ook veel zien. Hoe vaak wordt iemand die slachtoffer wordt van geweld, pesten of intimidatie genegeerd? We zijn dan de basisschool ontgroeit maar 'bully's' zijn er nog steeds. Begrijpelijk het ontbreken van ingrijpen in sommige gevallen, maar het is tevens iets wat mis is in de samenleving. Pas wanneer de aap te ver gaat wordt ingegrepen, iets wat veel eerder gedaan had kunnen worden toen hij op al op het randje geraakte. In plaats van dat één persoon zich iedere keer liet intimideren hadden simpelweg veel meer mensen, zo nu iedereen, op kunnen staan om de aap naar buiten te drijven. Ik denk dat er dan wellicht naar voren gekomen was dat er geprobeerd werd hoever hij kon gaan voor er een individu of een groepsproces ingrijpt. Bijzonder dat er dan ook meteen weer doorgeslagen moet worden want er werd geroepen sla hem in elkaar. Maar ja iedereen is toch stiekem bang voor zijn eigen hachje...
Niet te vergeten dat we zelf de ontaarde samenleving met ons apathische en empathieloze gedrag in de hand werken en wanneer er iets gebeurt durven we niet in te grijpen. Kijk naar het gedrag van de directeur die ook maar van alles doet dat vooral op zichzelf gericht is...wat in de kubus heerst zou juist in de wereld moeten heersen en niet andersom. Als laatste niet te vergeten de armoedzaaiers en zwervers die genegeerd worden maar zo'n filmpje gaat dan te ver, net zo goed dat de armoedzaaiers andermaal genegeerd worden als er wel tonnen geld naar die kunstonzin kan...

The Square is in die zin wel een behoorlijke dikke aanklacht tegen decadentie, misstanden in de samenleving, vervreemding van normen en waarden en dat we er allemaal ongemerkt in mee gaan. Een film die in zekere zin wellicht psychologenvoer is, toch kan het mij ondanks de boodschap, of wat ik er uithaal, en de humor niet de hele film boeien. Aardige een keer gezien te hebben, maar daar is de kous dan ook snel mee af.

Redelijk geslaagde parodie op de linkse elite binnen de kunstwereld, met de gorillascene als aangenaam hoogtepunt.

De humor en sketchmatigheid doen denken aan het werk van Roy Andersson. Inhoudelijk iets teveel een pamflet inderdaad.

Wat het omstanderseffect betreft: hier wordt wel erg gemakkelijk vergeten dat de aapscene een aangekondigde performance-act was. Daarnaast wordt er op het moment dat het echt moet ingegrepen (met daarvoor al een halfslachtige poging van Christian).

Overigens blijkt het omstanderseffect in werkelijkheid heel vaak andersom te werken dan altijd wordt aangenomen: bij levensbedreigende situaties, als mensen met elkaar kunnen communiceren en er geen acteurs zijn gepositioneerd, leidt een groter aantal aanwezigen tot méér hulp. Zie hier.

Ik denk dat ik er in totaal een half uur van genoten heb. De rest van de tijd was het tamelijk triest gesteld met dit entertainment. Dit is het soort films die bij niet werken. Absurdisme is prima, maar dan graag vol kolder. In The Square worden natuurlijk diverse boodschappen gepresenteerd, maar het wordt allemaal zo saai verpakt dat ik er snel genoeg van kreeg. Gelukkig waren er een paar memorabele scenes waar ik om kon lachen, maar over het geheel genomen was dit gewoon erg mager.

Enkele fantastische scènes en geweldige muziek maar over t totaal toch net niet. Het einde is ook niet bevredigend.

Form over function. Het begin duurde lang… en net toen ik zo'n beetje mijn geduld begon gte verleizen werd het grappig, spannend en bebeurde er scenariogewijs ook echt iets. Toen dat kleine jochie in de Seven-eleven stond werd het zelfs grappig… Ook de scène met Anne (in haar bed) had iets heerlijks ambigu's.
Maar i.p.v. het scenario strak te houden ging er meer en meer aandacht naar de mooie plaatjes en strakke composities en dan werd het ronduit saai. Waar ik definitief afhaakte was het moment waar het jonge, brutale jongentje (of zo) letterlijk uit de film verdween… was hij gewond? Of erger? Of wat eigenlijk? En waarom deed er niemand open? Of hoort dat bij de 'boodschap'? … Of kon deze film geen scène vol c-h-a-o-s verdragen? Ach… ondertussen viel ook mijn frank… ooh, dat is die gast van 'Turist'. Een film die ook bepaalde kwaliteiten had, maar ook grote gebreken (voor mij dan) en als geheel niet kon overtuigen.
Tegenvaller.

The Square is een vrij fragmentarische film met thema's als kunst, media en naastenliefde centraal. De grote lijnen doen best nadenken. Wat is kunst? Hoe ver kan je gaan met vrije meningsuiting? Wat versta je onder naastenliefde? Dingen die aanzetten tot nadenken, maar niet uitgewerkt zijn (en niet moet). De aankleding er van en de verhalen in de zijlijn zijn best wel interessant. De ene keer al wat beter dan de andere. Maar meestal valt het snel dood. Het levert een mozaïek op met een rode draad die nogal kabbelt. Alsof de filmmaker enkele mooie fragmenten in gedachte had, maar niet echt wist hoe ze aan elkaar te plakken en bovendien hier en daar vult met iets minder boeiende scènes. Maar de humor is sterk en het ziet er goed uit. Een goeie film dus, al merk je dat er meer potentie in zat.

Als kijker wordt je voortdurend ontwricht en uit balans gehaald. Dat is de bedoeling van kunst, en lijkt mij ook de bedoeling van de makers. Ongemakkelijke scene’s volop en voldoende zwarte humor. De elitaire kunstwereld en zijn sponsoren, maar ook het publiek, wordt een spiegel voorgehouden. De scène met het door een schoonmaker beschadigde kunstwerk (een grote ruimte met pyramidevormige stapels materie) vond ik erg grappig. De banketscene is wat mij betreft nu al klassiek.

Dit was toch gewoon een komedie? De film is inderdaad heel maatschappij kritisch, maar inderdaad niet echt scherp. Juist daardoor vond ik de film niet drammerig of erin doorslaan. Het blijft van luchtig en licht absurdistisch dat het wel werkt. Het is een komische uitvergroting van de moeite die het schijnbaar kost om je medemens te helpen. De vorm waarin dat duidelijk gemaakt wordt is het museum met zijn abstracte kunst en dat vond ik heel goed werken. Veel sterke scenes waarvan de bekende omstanders scene er ook een is. Die vond ik lang goed werken tot vlak van het einde van die scene. Ik geloof niet dat niemand iets doet (en dan pas massaal wel als een iemand haar helpt). Met name dat laatste voelde bedacht aan.
De zakkenrolscene, de briefjes in het flatgebouw, het Turkse jongetje, de social media yuppen, bijna alle scenes met Elisabeth Moss (de condoomscene!) zijn ook erg goed. Als geheel is het misschien iets te nadrukkelijk bedacht of zo… maar ik vond het als komedie geslaagd.

RAARRRRR
De film is heerlijk absurd. Östlund is zelf ook niet wars is van kunstgrepen: het valt meteen op dat men bijna theatraal in één richting loopt in de scene met de schreeuwende vrouw. Toch meent hij de bla bla in de kunstwereld op absurde wijze te persifleren. Hij hanteert wat meer absurditeiten om zijn punt te maken. Wat te denken van Michiel de Romeijn die in het publiek bleek te zitten tijdens de opening van de nieuwe tentoonstelling: RAAAAARRRRR. De scenes die mister blonde noemt zijn ook hilarisch.

Raadselachtig
Daarbij zijn de scenes ook gewoon raadselachtig waardoor het wat mij betreft voor een goede thrill zorgde! De rollen worden uitstekend vervuld, met een heerlijke irritante rol voor mevrouw Moss aan wie ik goede herinneringen heb na het zien van de -eveneens vrij absurde- film The One I Love (2014). Tot slot een thema dat vraagt om een vrije interpretatie: de aap, dan wel aap 1 (de echte) en aap 2 (de mens). Ik doe een paar suggesties. Aap 1 is simpelweg bedoeld als bizarre hallucinatie van Christian. Als teken dat hij gaat doordraaien. Aap 2 is bedoeld om de keurige mens en de kijker te choqueren: een kunstvorm waarbij men verder gaat dan alleen choqueren, waarbij het gevaarlijk wordt. Vul gerust aan... Oja en de laatste (mens-)aap (die in het begin al te zien was) deed me denken aan het slot en het begin van de nieuwe show van Theo Maassen: Situatie Gewijzigd! Herkenbaar?

Ik kan me redelijk bij Ildib voegen, dat was precies hoe ik voelde toen de credits rolden. Die scène met het condoom vond ik wel erg leuk gedaan, overigens. Moss was weer erg goed. Claes Bang ben ik erg benieuwd naar hoe die Dracula gaat doen.

Hij heeft zijn naam alvast mee

Razendknappe parodie op de (kunst)wereld. Claes Bang is geknipt voor deze rol als museum manager en ook Elizabeth Moss speelt weer fantastisch. Dit is nou echt zo'n film die geen antwoorden geeft, maar vragen oproept en de kijker aan het denken zet. In die zin is The Square een kunstwerk op zich.

Na the Tourist heeft Ruben Ostlund weer een spraakmakende film gemaakt, zij het op een heel andere manier. Ben erg benieuwd wat we nog van deze regisseur kunnen verwachten.

Ben totaal blind deze film ingegaan en is me enorm goed bevallen.

Heerlijke film met surrealistische scénes en sterke hoofdrol van Bang.

Ik ehhhhhh ...... snap t niet man.

Net deze film gezien en mijn mindset gaat ver, maar deze film? Watdefak man

Baal gewoon dat ik 2,5 uur van mn leven heb verspild.

Achterliggende gedachte is dus ‘vertrouwen of niet vertrouwen’ in alles wat voorbij kwam?

Enige wat me aansprak was het acteerwerk Wat goed was v iedereen en de realistische manier waarop t is gefilmd.

Apenmens scene , rrrRRRRRRAAAARRRRrrrr

(Die gast deed t wel goed overigens)

En dat jongetje is verhuisd op t laatst? Of ligt er nog een achterliggende gedachte achter? In de zin van overleden door de val vd trap en hulp roepen, ouders vervolgens verhuisd v verdriet ? Of zat dat help roepen in zn hoofd?

Verder weet ik niet waar ik naar heb zitte kijken ?

The Square is ronduit een fantastische film en Paul Verhaeghe heeft er zojuist een boekje over geschreven:

De alledaagse waanzin van de normalisatie.

Kort samengevat (sorry voor dit pleonasme, maar ik weet niet beter): De mens is geen betere aap, en de aap doet het als mens ook heus niet onaardig.

Dat dit ook n boodschap vd film is daar kan ik me wel in vinden.