• 15.837 nieuwsartikelen
  • 178.513 films
  • 12.241 series
  • 34.027 seizoenen
  • 647.800 acteurs
  • 199.139 gebruikers
  • 9.379.662 stemmen
Avatar
 
banner banner

De Nieuwe Wildernis (2013)

Documentaire | 97 minuten / 150 minuten (miniserie)
3,43 495 stemmen

Genre: Documentaire

Speelduur: 97 minuten / 150 minuten (miniserie)

Oorsprong: Nederland

Geregisseerd door: Mark Verkerk en Ruben Smit

Met onder meer: Harry Piekema

IMDb beoordeling: 7,3 (1.498)

Gesproken taal: Nederlands

Releasedatum: 26 september 2013

  • On Demand:

  • Netflix Niet beschikbaar op Netflix
  • Pathé thuis Niet beschikbaar op Pathé Thuis
  • Videoland Niet beschikbaar op Videoland
  • Prime Video Niet beschikbaar op Prime Video
  • Disney+ Niet beschikbaar op Disney+
  • Google Play Niet beschikbaar op Google Play
  • meJane Niet beschikbaar op meJane

Plot De Nieuwe Wildernis

"Nature reborn 20 miles from Amsterdam"

Onder de rook van Amsterdam, in een van ‘s werelds dichtst bevolkte landen, op een stuk land dat veertig jaar geleden nog onder water stond, heeft zich een natuurgebied ontwikkeld van internationale allure. In de Oostvaardersplassen speelt zich een uniek schouwspel af: de natuur bepaalt hier het ritme. Het resultaat is een ongerept stuk wildernis in de drooggelegde Flevopolder dat model staat voor Nederlandse deltanatuur. De Nieuwe Wildernis wil de ziel van deze bloeiende, waterrijke delta blootleggen.

logo tmdbFilm still

Externe links

Volledige cast

Acteurs en actrices

Video's en trailers

Reviews & comments


avatar

Gast

  • berichten
  • stemmen

Let op: In verband met copyright is het op MovieMeter.nl niet toegestaan om de inhoud van externe websites over te nemen, ook niet met bronvermelding. Je mag natuurlijk wel een link naar een externe pagina plaatsen, samen met je eigen beschrijving of eventueel de eerste alinea van de tekst. Je krijgt deze waarschuwing omdat het er op lijkt dat je een lange tekst hebt geplakt in je bericht.

* denotes required fields.

Let op! Je gebruikersnaam is voor iedereen zichtbaar, en kun je later niet meer aanpassen.

* denotes required fields.
zoeken in:
avatar van Waku

Waku

  • 5458 berichten
  • 6492 stemmen

Prachtige beelden over een stuk ongerept Nederland.

Ondersteund door fraaie soundtrack van het Metropole Orkest.

Leuk om ee keer gezien te hebben.

3*


avatar van Waku

Waku

  • 5458 berichten
  • 6492 stemmen

hiredguns schreef:

Toevallig stuk met de Koniks paarden van gezien op tv. Allemachtig wat slecht! Beelden waren wel mooi, maar het commentaar sloeg werkelijk nergens op. Gewoon gezwets in de ruimte en 0,nada kennis van paarden

Gezwets?


avatar van mjk87

mjk87 (moderator films)

  • 14537 berichten
  • 4522 stemmen

Matig. Ik kan me ook wel behoorlijk vinden in de mening van blurp194. De docu brengt sowieso bijzonder weinig nieuws onder de zon, dus om de 'unieke' beelden hoef je het niet te zien. En nee, natuurlijk is dit geen wildernis, eerder een openluchtgevangenis waarin dieren worden vastgehouden. Dat had best wat meer belicht mogen worden. Sterker nog, juist dat natuurgebied midden in Nederland (dus met beelden van snelwegen en het geluid van overvliegende Boeings) had een veel interessantere docu kunnen zijn.

Dat maakt dus dat de docu helemaal niet interessant is om te zien en dus enkel het audiovisuele telt. En behoudens de soms irritant aanwezige muziek is daar niet heel veel over te zeggen. De beelden zijn cliché, met veel vertragingen tot op het kitscherige af. Verder lijkt inderdaad lukraak gemonteerd te worden zonder enig gevoel voor ritme of tempo of inhoud überhaupt. Zo is er een beeld van een slang na een minuut of 40, de eerste slang in de hele film, en dan begint de vertelstem van Piekema over een beest dat we niet vaak zien. De slang, dacht ik. Niet dus, het ging om een vogel. Uit de beelden daarvoor had ik toch heel wat anders verwacht. En ja, een regisseur die mij verrast kan ik goed hebben, maar dit is meer onkunde.

En dan is er dus nog Harry Piekema, als net genoemd. Als supermarktmanager is hij perfect gecast en dat doet hij echt goed, maar zo een docu inspreken is toch wat anders. Natuurlijk kan je niet altijd Attenborough verwachten, maar iemand die een beetje geloofwaardig een tekst voorleest is al heel wat. Piekema lijkt de tekst voor het eerst te zien en leest dat dan monotoon voor waarin hij soms nog verkeerd inzet ook (en er zelf achterkomt dat de zin al is afgelopen als hij net begonnen is of dat de tekst een heel andere kant uitgaat). Natuurlijk ligt dat ook deels aan de tekst die nogal kinderlijk is en veel lelijk gebruik van de Nederlandse taal bevat. Zowel in klank als in zijn quasi-populaire toon. Wie heeft dat in hemelsnaam geschreven denk je dan? Als je dan toch zoiets substantieels erin knikkert, laat iemand als Grunberg dan je teksten schrijven. Desnoods Leon de Winter, maar geen goedbedoelende hobbyist.

En ja, af en toe wordt fijn gespeeld met natuurgeluiden en er zitten redelijk vaak best mooie plaatjes in, niet eens zozeer door de natuur zelf die een bepaalde schoonheid heeft, maar ook gewoon zo gemaakt door de mensen: goed gekadreerd, mooi spel met licht en kleur en beeld. Maar dan bekruipt mij het gevoel dat ze beter een fotocollage in een museum hadden kunnen hangen, had ik er ook nog eens in eigen tempo langs kunnen lopen. 1,5*

*edit: Dorrestijn is dus de tekstschrijver. Nou, dan had hij zijn dag niet blijkbaar (buiten dat ik het een irritante man vind, dus wellicht mijn smaak niet).


avatar van janpacino64

janpacino64

  • 116 berichten
  • 1669 stemmen

Prachtig!Prachtig!


avatar van gabsor

gabsor

  • 35 berichten
  • 0 stemmen

Prachtige docu.


avatar van tommykonijn

tommykonijn

  • 5140 berichten
  • 2357 stemmen

Toch wel een docu die mijn interesse had. Ik ben (klein) liefhebber van de Planet Earth films, en bovendien leek het me een leuk gegeven om langs deze weg een beter beeld te krijgen van de Nederlandse natuur.

Die vergelijking met de BBC die op de achterkant van de hoes staat vond ik misplaatst. De film levert een aantal zeer mooie plaatjes op, maar voor een meting met de BBC films moeten we nog een hoop leren. Die mooie plaatjes zijn eigenlijk direct het voornaamste pluspunt wat ik kan noemen. Best wel ongelofelijk dat dit gewoon in Nederland is opgenomen. De kleine 'verhaaltjes' zijn vrijwel allemaal interessant. Ganzen, zwanen, vossen, herten, paarden en ijsvogels: de kijk in het leven van deze beesten is erg leuk. Vooral het zwarte veulen houdt de aandacht stevig vast. De makers slagen erin een realistische weergave te tonen van de keiharde omstandigheden waarin deze dieren moeten overleven. Daarnaast ook mooi dat er gebruik is gemaakt van de verschillende seizoen en zowel dag als nachtbeelden. Wat meer nachtbeelden hadden wat mij betreft trouwens best gemogen.

Voornaamste punt van kritiek is de voice-over. Harry Piekema is prima geschikt voor een AH reclame, maar hier vond ik hem toch niet op zijn plaats. Hij vertelt zijn tekst vrij eentonig, maar misschien is de tekst zelf nog wel het ergste. Ik stond er nogal van te kijken hoe subjectief die was. Ik kreeg meerdere malen het idee dat men antropomorfisme toepaste. Daarnaast mocht het soms ook iets, bij gebrek aan beter woord, 'netter'. De term 'stront' vind ik nou niet bepaald geschikt voor een film die zich tamelijk serieus neemt.

Uiteindelijk is het ook deels persoonsgebonden of je dit een goede film vindt. Als de natuur je helemaal niet boeit kun je De Nieuwe Wildernis uiteraard op voorhand afstrepen. Persoonlijk vind ik het wel interessant om zulke beelden te zien. Wel vind ik het altijd een beetje lastig om dit te beoordelen. Na camerawerk, montage en voice-over houdt het vrij snel op. Je vindt het leuk om naar te kijken, of niet. Ik heb me gedurende het speelduur niet verveeld en vind het dan ook een mooie weergave die we hier te zien krijgen. Niet van bijzonder hoge of uitzonderlijke klasse, zoals sommige critici zeggen, maar wel gewoon erg aangenaam.

3,5*


avatar van Dirtdiver

Dirtdiver

  • 163 berichten
  • 1194 stemmen

Prachtig en in een flits voorbij. Fijne soundtrack daarnaast welke past bij de beelden.


avatar van david bohm

david bohm

  • 3075 berichten
  • 3442 stemmen

Tegenvaller, op het saaie af. En door mijn avatar kunt u zien dat ik heus een dierenliefhebber ben.

De saaiheid wordt versterkt door de stem, de keuze voor de heer Piekema die zelfs in de AH reclames zijn beste tijd heeft gehad, is een slechte. Monotoon is nog een eufemisme voor de manier waarop de man de tekst brengt. Slaapverwekkend is het.

Ook de inhoud van de teksten kan mijn goedkeuring niet wegdragen, de ganzen onmisbaar noemen voor het landschap tja. Net alsof die koeien en paarden geen gras vreten.

Enfin.De media aandacht blijkt weer eens volledig doorgeslagen te zijn geweest.

Matig.


avatar van Donkerwoud

Donkerwoud

  • 8672 berichten
  • 3945 stemmen

De chauvinist in mij kon heerlijk wegdromen bij de illusie dat ook Nederland uitgestrekte en ongerepte stukken natuur heeft. Met dromerige beelden en een ijzersterke soundtrack wordt een schitterend gevoel van de vrije natuur opgewekt. Af en toe wordt de illusie van wildernis bruut doorbroken als er elektriciteitspalen of windmolens aan de horizon verschijnen. In dat opzicht zou het misschien een inhoudelijk sterkere documentaire hebben opgeleverd als het over het samenspel tussen mens en natuur was gegaan. Hoewel deze constructie ook weer de fantasie prikkelt omdat het zo ingaat op een natuur waar de mens geen onderdeel meer van lijkt.

Ik lees hier veel kritiek op de voice-over van Harry Piekema. Hij heeft misschien niet de autoriteit en het fijne klankgeluid van een David Attenborough, maar hij heeft een prettige speelsheid in zijn stem waarmee hij de emotie van het moment goed kan overbrengen. Helemaal magistraal is de soundtrack die, zoals je tegenwoordig van het genre mag verwachten, een extra kleur geeft aan de gebeurtenissen.

Zie wel in waarom iemand hier in de bioscoopzaal enorm van kan genieten. Daar zit hem misschien ook mijn voornaamste kritiek: de televisieversie is teveel van het goede. Hoeveel baltsende en parende beesten wil een gezond mens eigenlijk zien? Daarbij zijn onze Nederlandse dieren ook niet dermate spannend dat je er geen genoeg van kunt krijgen. Een natuurdocumentaire gaat in de regel over exotische dieren die je normaal niet te zien krijgt, maar hier komt de nadruk veel te liggen op vogels, insecten en vissen die je in het plaatselijke stadspark ook kunt zien. Waarschijnlijk heeft de bioscoopversie meer van de fantastische dramatische hoogtepunten en minder van die overbodige opvulling.



avatar van The Oceanic Six

The Oceanic Six

  • 60517 berichten
  • 4107 stemmen

Tsja, als je topseries als Planet Earth en Life van de BBC gewend bent, dan voelt De Nieuwe Wildernis wel erg karig en simpel aan. Geen schande, aangezien we hier niet het budget van de BBC hebben, maar je merkt het wel erg in kwaliteit. Waar je bij de BBC producties een hoop schitterende close-ups, slowmotions en fraaie overzichtbeelden krijgt, daar moet je het bij DNW met af en toe een ingezoomde camera doen. De beelden waren niet erg indrukwekkend of haarscherp. Ik waardeer de poging, maar dit is gewoon een film zoals er honderden natuurfilms zijn gemaakt de afgelopen decennia, terwijl de BBC echt grensverleggend was met hun producties de afgelopen jaren.

Nederland heeft ook qua natuurschoon een stuk minder te bieden. Hier zijn geen bergen, ravijnen, gigantische open vlaktes of enorme watervallen. En qua dieren is het ook een stuk minder exotisch. Kijken naar paarden, eenden en vossen is toch wat minder interessant, voor mij dan. Dat was in het begin wel leuk, maar na een half uur was het wel saai geworden en was ik toch een beetje aan het kijken hoelang alles nog zou duren.

Daarbij hebben we ook nog eens de pech dat we naar de saaie en monotone stem van Harry ''Albert Heijn'' Piekema moeten luisteren. Prima AH acteur, maar als voice-over was het niet best. Je hebt gewoon constant het idee dat hij het allemaal van een blaadje aan het oplezen is. Dan mis ik toch al snel een inspirerende, vlotte stem van een David Attenborough. Sowieso vind ik Nederlandse stemmen niet al te lekker klinken, maar bij een natuurfilm valt het me nog meer op. Daarbij vond ik het ook veelal matige teksten met weinig echt interessante informatie.

Ik wil ook weer niet te zuur eindigen. Het is op zich een prima initiatief om de mensen al het moois uit de Nederlandse natuur te tonen. Dat het niet kan tippen aan een BBC productie is geen schande, maar het moet wel worden benoemd. Toch heb ik nog genoeg moois gezien om er geen al te laag cijfer aan te verbinden.

2*


avatar van notsub

notsub

  • 1485 berichten
  • 1470 stemmen

De film brengt precies wat je ervan verwacht: mooie plaatjes en veel dieren in het wild. Het niveau van de Earth series wordt niet gehaald. Daarvoor is alleen al het commentaar echt ondermaats. De beelden zijn prachtig, soms krijg ik wel de indruk dat men teveel wil laten zien, wat ten koste gaat van wat diepgang. Toch blijft het heerlijk te ervaren dat er zo een stuk gewoon dichtbij huis te beleven is.


avatar van Driello

Driello

  • 1379 berichten
  • 0 stemmen

Saaie, soms amateuristisch aandoende natuurfilm met een regelmatig storende soundtrack.

Dat het aanbod van fauna in Nederland wat minder spectaculair is dan in bijvoorbeeld de tropen vind ik geen excuus voor een dergelijk saaie film. Er is, afgezien van wellicht een of twee leuke shots, geen enkele gebeurtenis die me iets deed, die inpact maakte of zelfs boeide.

Ik kon ook de voice-over niet erg boeiend vinden. Naast de veervelend-monotome stem was ook de tekst niet erg enerverend.

Ik vraag me dan ook af wat de titel nou precies betekent.

saai! is het allemaal. Maar dat is natuurlijk niet verbazingwekkend als de hoofdmoot van de film een groep paarden is die in de Oostvaardersplassen niet eens een natuurlijke vijand hebben te duchten.


avatar van Koen87

Koen87

  • 437 berichten
  • 1244 stemmen

Prima docu, maar ook niet meer dan dat. Het is dat de setting een ongerept stukje is in Nederland anders zou dit niet te onderscheiden zijn met een willekeurige andere docu.


avatar van gauke

gauke

  • 9852 berichten
  • 13069 stemmen

Wanneer ik met trein langs de Oostvaardersplassen rijd dan zorg ik altijd dat ik aan de goede kant zit, zodat ik naar buiten kan kijken. Niet geweten natuurlijk dat zich er zoveel afspeelt. De natuur is niet mooier dan ze is en het leven is er veelzijdig. De regisseurs maakten een ambitieuze natuurfilm met fenomenale, oer-Hollandse beelden op mooie klanken van het Concertgebouworkest. Leuk is dat er door de voice-over een soort verhaal ontstaan is, jammer daarentegen dat niet ieder seizoen even veel aandacht krijgt. Gelukkig maar dat dit natuurgebied niet toegankelijk is voor het publiek.


avatar van Left4Dead

Left4Dead

  • 3240 berichten
  • 3691 stemmen

gauke schreef

Gelukkig maar dat dit natuurgebied niet toegankelijk is voor het publiek.

Das niet helemaal waar, er zijn stukken waar je kunt genieten van de OVP. Ik kan het je aanraden!


avatar van gauke

gauke

  • 9852 berichten
  • 13069 stemmen

Left4Dead schreef:

gauke schreef

(quote)

Das niet helemaal waar, er zijn stukken waar je kunt genieten van de OVP. Ik kan het je aanraden!

Je hebt gelijk. Ik bedoelde de stukken waar gefilmd is.

Lijkt me inderdaad bijzonder om er een keer (beperkt) rond te kijken. Bedankt!


avatar van Leo1954

Leo1954

  • 2073 berichten
  • 2565 stemmen

Prachtig gefilmde documentaire. Zorgvuldig, fraai en niet in drie weken. Niet zoetig en de beesten worden geheel aan zich zelf overgelaten, iets wat me niet makkelijk lijkt als je de dieren zolang volgt. De winter was eens ouderwets winters. Je moet wel weten dat het een klein gebied is, dat wordt niet echt duidelijk. En dat is mijn grootste punt van kritiek, paarden die zogenaamd verder trekken, maar waarheen? Op twee schaatsers na geen teken van menselijk leven, het zou m.i. eerlijker en indrukwekkender zijn geweest iets van de kleine schaal te laten zien. Er moeten vast hoogspanningsmasten te zien zijn, maar dat wordt zorgvuldig gemeden. Niet goed voor een documentaire. Het feit dat ik het persoonlijk wel snel gezien heb met al die vogeltjes en alles wat bloeit en groeit doet verder niets af aan de kwaliteit. Want die straalt er wel vanaf en ik begrijp het succes ook wel.


avatar van Spetie

Spetie

  • 38871 berichten
  • 8168 stemmen

Laat ik maar met het grootste minpunt beginnen. Dat is de voice-over van Harry Piekema. Het is erg monotoon en hij legt maar weinig gevoel in zijn vertelling. Verder is er een niet al te grote afwisseling in dieren. Ik was even benieuwd hoe het verder zou gaan, toen ereen slang in beeld kwam, maar daar werd helaas niets mee gedaan.

Verder is het best een mooie documentaire. Het is weer iets anders om dieren te zien die je niet in Afrika ziet en dat het zich allemaal in eigen land afspeelt, geeft het toch net dat beetje extra. De cyclus van de seizoenen, waarbij diverse dieren gevolgd worden is ook best leuk. Ik was eigenlijk nog best verrast hoe zwaar de beesten het hier soms ook nog hebben om te overleven. De fout die deparende karpers maken, is hard en uiterst dodelijk. Hetzelfde geldt voor de strenge winter die volgt. Stiekem moest ik toch even denken aan deze winter, waarbij de huidige dieren het ongetwijfeld een stukje gemakkelijker hebben om deze te overleven.

Al met al best leuk om te zien, maar niet direct beter dan de docu’s op de BBC of National Geografic. Dat zich dit allemaal in Nederland afspeelt maakt ook duidelijk nog een stukje boeiender.

3,0*


avatar van frolunda

frolunda

  • 1115 berichten
  • 4602 stemmen

Prachtige beelden,mooie documentaire,al is alle ophef er omheen wat overdreven.Het commentaar vond ik overigens maar zo-zo,iets te veel popie jopie teksten.


avatar van Boneka

Boneka

  • 2726 berichten
  • 1398 stemmen

Er is al veel over gezegd en geschreven. Zo kwam er na deze film ook nog een kritisch stuk over De Wildernix. Teveel paarden dieren op een relatief klein stukje natuur in Nederland. Veel meer slachtoffers dan in beeld wordt gebracht. Kan allemaal wel wezen, maar dan kijkt natuurlijk niemand meer naar zo'n film. En geen een film is 100%. Voor Nederlandse maatstaven vind ik dit een goed stukje werk. Veel mooie close-up beelden. Mooie overgangen en versnelde beelden. Dood en leven is prima in beeld gebracht. Beelden zijn schitterend in beeld gebracht zowel op dvd al blu ray. Ook met het geluid is niets mis mee. De muziek wist mij ook te raken. Al met al een zeer degelijk stuk Nederlands werk.

Helemaal geen kritiek dan? Gezien mijn punten zeer zeker ook wel. De commentator vind ik een verkeerde keuze. Zijn stem vind ik vreselijk in deze natuurfilm en dat is jammer want hierdoor wordt een stuk verpest. Ook de manier van vertellen vind ik vreselijk. "Er is iets aan de hand". Er is storm op til tja... Ook valt zijn stem in de muziek soms weg. Gelukkig hebben we ondertiteling. Ook de overgangen hadden soms wat beter in beeld gebracht kunnen worden. Van lente naar winter.

Maar de film is zeker een kijkbeurt waard!


avatar van Decec

Decec

  • 6746 berichten
  • 8589 stemmen

Een mooie documentaire...

Prima verhaal...

Heel mooi landschap....

Mooi paarden...

Super mooi HD kwaliteit breedbeeld...

Perfect achtergrond geluid

(Dolby Digital)...


avatar van playah26

playah26

  • 190 berichten
  • 782 stemmen

Prachtige documentaire, laat zien dat ook nederland schitterende natuurgebieden heeft. planet earth in t klein maar zeker niet veel minder.

Toppertje


avatar van LOTR-lover

LOTR-lover

  • 937 berichten
  • 908 stemmen

Mooie beelden in de stijl van de BBC documentaires. Echter zie je daar ook gelijk het verschil, want De Nieuwe Wildernis haalt het qua kwaliteit niet bij de BBC variant. Het Nederlandse landschap heeft niet bijster veel te bieden en op een gegeven moment heb je je fair share van wilde paarden, vossen, vissen en vogels wel gehad. Tevens zijn de beelden allemaal wat onsamenhangend soms. Maar de poging is bewonderswaardig en wel absoluut het kijken waard.


avatar van Kampoeman

Kampoeman

  • 29 berichten
  • 38 stemmen

Verbazingwekkend hoe prachtig de Nederlandse natuur kan zijn. Zeker de moeite waard om te kijken.


avatar van black swallow

black swallow

  • 182 berichten
  • 602 stemmen

Schitterend!


avatar van richardd.

richardd.

  • 78 berichten
  • 654 stemmen

Wel leuke documentaire maar jammer dat het enkel om één natuurgebied ging (of waren het 2?).

Sowieso jammer dat ze de waddeneilanden er niet bij hebben betrokken, mag toch niet

ontbreken als je het hebt over Nederlandse natuur.


avatar van LuukRamaker

LuukRamaker

  • 2020 berichten
  • 925 stemmen

Sterke natuurdocumentaire van Nederlandse bodem. Het ene diersoort sprak me wat meer aan dan het andere, maar in zijn geheel gaf De Nieuwe Wildernis toch een erg mooi kijkje in een bijzonder stukje Nederlandse natuur. Ik blijf het vooral altijd erg verwonderlijk vinden hoe ze de prachtige natuurbeelden weten te schieten. De toelichtingen bij de interessante belevenissen van de verschillende dieren waren daarbij erg helder en hadden vaak hun meerwaarde. Erg mooi was ook het contrast tussen het soms vrij rooskleurig ogende familieleven van sommige dieren aan de ene kant en de harde wetten van de natuur aan de andere. De manier waarop het dierenrijk zich gedurende een jaar bezighoudt, kwam in elk geval erg mooi naar voren, waarmee deze documentaire een heel aardig beeld geeft van het leven op de Oostvaardersplassen.


avatar van 606

606

  • 23879 berichten
  • 12278 stemmen

Opgenomen toen het in 2012 zo'n strenge winter was zeker ? want dat kan je daar goed zien. Erg mooie geschoten en prachtige beelden van de schitterende natuur.


avatar van crimedevil

crimedevil

  • 68 berichten
  • 471 stemmen

richardd. schreef:

Wel leuke documentaire maar jammer dat het enkel om één natuurgebied ging (of waren het 2?).

Sowieso jammer dat ze de waddeneilanden er niet bij hebben betrokken, mag toch niet

ontbreken als je het hebt over Nederlandse natuur.

De Film

Na het grote succes van de natuurfilm De Nieuwe Wildernis werken de makers van de film op dit moment aan het tweede deel van de trilogie: HOLLAND – Natuur in de Delta. Deze film gaat in september 2015 in première. Het derde en afsluitende deel van de triologie is: Waddenland – Living on the Edge en zal eind 2017 uitkomen bij de start van Leeuwarden culturele hoofdstad Europa (Lwd2018).