Borgman (2013)

Apart!

Van Warmerdam blijft films maken die boven het normale filmlandschap uittorenen, Gelukkig maar, wat een genot om Malherbe hier weer aan het werk te zien. Wat een hoop suggesties, wat een bizarre humor en wat een onverwachte wending als Camiel aan het moorden slaat met zijn gevolg. De scene dat de buren in het meertje gedumpt worden met hun hoofd in een emmer gegoten zal nog op mijn netvliezen na blijven zinderen. 4*

Meestal sla ik Nederlandse films over en ook deze film heeft me niet van de opvatting afgebracht dat Nederland gewoon geen belangrijk filmland is en dat Nederlandse films hier vanuit patriotisme vaak hoger worden gewaardeerd dan objectief te rechtvaardigen is.

Deze film is opgezet als een spannende thriller en zou best goed hebben kunnen zijn als de uitvoering ervan niet zo slecht – de film is langzaam en er wordt slecht in geacteerd – alsmede onzinnig wegens de idiote plottwisten zou zijn, welke onzinnige plottwisten het ‘absurdisme’ zal zijn maar dat voor mij het niveau van het toch al slap verhaaltje alleen maar verder omlaag haalde en de spanning wegnam. Bovendien zit er een vast patroon in de ongeloofwaardige plottwisten waardoor de film voorspelbaar en dus nog saaier wordt. En dat het vreemde gedrag geen verklaring krijgt zal misschien als mysterieus zijn bedoeld maar maakt de film voor mij nog onbevredigender, alsof de regisseur niets – zelfs niet iets onzinnigs/absurds – heeft kunnen verzinnen.

Nee, deze film had ik niet hoeven zien.

Intrigerende film, maar ook een film waar ik toch regelmatig aan m'n hoofd aan het krabben was wat er nou aan de hand was, en vooral, waarom nou eigenlijk. Het is een donker verhaal over een indringer die zich langzaamaan een (vervelend) nouveau-riche gezin inwurmt, en als een kankergezwel uiteindelijk familie uiteen splijt met manipulatie, moord en doodslag. De aard van indringer Borgman blijft onduidelijk - dat hij zeker geen normaal persoon blijkt maar een soort van demon of iets soortgelijks licht bovennatuurlijks is wél al snel klip en klaar. Al zit hier wellicht ook weer een allegorie over suburbia of over diepliggende antipathie achter, ik weet het niet.

Ik zie dat de film al wel een aantal keren met Parasite werd vergeleken, en de overeenkomsten zijn er zeker - zelfs in specifieke aspecten zoals alleen al de look van het huis en de tuin. Al missen in Parasite natuurlijk de bovennatuurlijke aspecten. Maar hoewel de film vaak wel boeide, had ik toch ook af en toe wel mijn bedenkingen. Ja, dat Borgman op een bepaalde manier het onderbewuste en de droomwereld van mensen manipuleert is duidelijk, maar het plot bevatte wel heel veel toevalligheden en onlogische beweegredenen, en de uitleg dat Borgman het zo al dan niet telepatisch gemanipuleerd heeft vind ik wel erg makkelijk. Het deed wel een beetje af aan de film, wat mij betreft. Alsnog een interessante film en een stimulans om wat meer van Van Warmerdam te gaan kijken.

Zeer eigenaardige film deze Borgman. Een film ook waarbij ik de motieven van de protagonisten ook maar moeilijk kon vinden of verklaren. Ook waarom men net deze familie belaagt, blijft me onduidelijk omdat Camiel voorheen ook al elders had aangebeld. Het is een film waar je je hoofd over kan breken om de gebeurtenissen te plaatsen en waarbij je je vragen kan stellen bij "waarom dit niet" en "dat wel".

Bepaalde gebeurtenissen mogen dan wel als komisch bestempeld worden, rauw en hard waren ze tegelijkertijd. Effectief was het natuurlijk wel om beton te gebruiken, dit zinkt immers makkelijk ...
Borgman is een film die bijblijft in zijn setting van absurdisme en psychologische mindf*cks. Want dit laatste zorgt met de honden, dromen, wanen en manipulatie ook voor een ongewoon sfeertje.

Borgman is geen film met pasklare antwoorden of een mooi afsluitend gevoel. Het gevoel van WTF of onbehagen overheerst bij de aftiteling. En toch kon ik een monkellachje niet onderdrukken. Geknipte rol trouwens voor Jan Bijvoet die erg makkelijk een gestoord personage kan neerzetten. Zweeft toch richting de 4,0*, maar het knaagt toch nog wat. Waarschijnlijk was ook dat de opzet van de film ...

In elk opzicht briljante zwarte komedie met Jan Bijvoet als Camiel Borgman, een zonderlinge, onverzorgde man met een schimmige achtergrond die bij welgestelde families aanbelt om te vragen of hij een bad mag nemen. Hij vindt gehoor bij Marina [Hadewych Minis], wiens echtgenoot Richard [Jeroen Perceval] Borgman vlak daarvoor een pak slaag heeft gegeven. Marina laat Borgman niet alleen een bad nemen, hij mag ook stiekem overnachten in het tuinhuisje. Nachtmerries en/of waanbeelden leiden tot toenemende spanning in het gezin en Borgman lijkt daar een rol in te spelen. Borgman lijkt al snel Marina in zijn macht te hebben, maar wat wil hij bereiken. En waarom? Scenario, regie, montage en het werk van de cast is voortreffelijk in deze nimmer voorspelbare maar immer intellectueel stimulerende film vol onverwachte en onvergetelijke momenten. Isoldes [Elve Lijbaart] zoektocht in de tuin en de manier waarop Borgman en zijn handlangers zich ontdoen van hun slachtoffers - met een visuele knik naar The Night of the Hunter - zijn mijn favoriete momenten.

Van Warmerdam is nu officieel heilig verklaard. Alles klopt in deze film. Er was de aanwezigheid van Lynchiaanse invloeden met het duister en het donkere geluidslandschap naast de jazz met de frasering van Thelonious Monk waarnaar geluisterd wordt zonder van iedere aanslag het waarom te willen weten. Lets call this ...art.

5 sterren

Nestbevuiler...

De Jim Jarmusch van de Lage Landen komt aanrukken met een vreemde mengelmoes van thriller, zwarte komedie, absurdisme, relatiedrama en horror. Of het allemaal ergens op slaat is nog maar de vraag, maar in elk geval vond ik na afloop dat de cirkel wel rond was.

Borgman moet je toch als een surreëel wezen zien, een demon , die volgens een modus operandi gezinnen helemaal kapotmaakt. Die twee kompanen van Borgman hebben ook duidelijk de macht om zich in honden te transformeren . Thematisch leent Borgman wat uit het horrorgenre : daar is het ook altijd zo dat demonen binnen moeten uitgenodigd worden om kwaad te kunnen aanrichten. Heel belangrijk is de manier waarop de sexy Deense nanny betoverd wordt en helemaal in hun macht komt. Het begin van de film is ijzersterk en neemt je onmiddellijk binnen in een bedreigende sombere sfeer ... Toch wordt de film minder interessant wanneer de noodlottige situaties in het gezin zich stilaan voor onze ogen voltrekken, en ik vond dat er gevoelsmatig wat ontbrak om dit echt een erg goede film te vinden. Het is hoe dan ook een film die de aandacht weet te trekken en aansluit bij de recentere nieuwe golf van horrorfilmmakerij (Peele, Eggers,..) waarbij meer ingespeeld wordt op de situatie dan op de effecten.

Vreemde film welke op de een of andere manier spannend is. Maar het einde (en dus ook een plot) snap ik niets van...

2 punten voor de spanning tijdens de hele film. Einde had echt wel wat anders/meer van kunnen worden gemaakt.

Ha, wat een uniek surrealistisch werk van Van Warmerdam. Een originele regisseur waar we trots op mogen zijn. Los van de inhoud zijn de cinematografie, humor en sfeer al zeer de moeite waard. Het verhaal zelf is erg voor interpretatie vatbaar en dat kan leuk en interessant zijn - al is het maar voor de discussies op een forum als deze. Hoewel de film het uiteraard niet van de logica moet hebben, vond ik dat de regisseur - zelfs binnen zijn eigen geschapen wereld - toch een aantal vreemde keuzes maakt. En in het laatste half uur verwatert de focus een beetje.

Je zou wat vergelijkingen kunnen maken met Lynch of zelfs de Body Snatchers, maar die doen toch wat af aan de oorspronkelijkheid. De link tussen Borgman en Parasite is wél erg opvallend.

Leuk.

De laatste keer dat ik iets van Van Warmerdam zag is ondertussen een aantal jaar terug. Het is een geprezen regisseur, maar veel van zijn films zijn niettemin langs me heen gegaan. Een goed excuus om een film als Borgman dan maar even mee te pakken. Het viel achteraf zeker niet tegen, Nederland mag zich gelukkig kronen met zo'n titel aan haar zijde.

Met het raadselachtige verhaal heb ik geen probleem. Het heeft wel even geduurd voordat ik doorhad dat Bijvoet de gave had om dromen te manipuleren. Dan wordt de verwijzing naar de Bakhtak opeens heel duidelijk. Overigens doet Bijvoet het echt geweldig en de bijrol van Ditlevsen vond ik ook heel aardig. Daarnaast gaf Van Warmerdam zichzelf een bijrol en doet het prima, maar veel heeft hij niet te doen. Logisch, hij heeft tegelijkertijd namelijk een film te regisseren.

De overige leden acteren ver beneden alle peil. Ik heb nog geen enkele goede rol gezien van Minis, maar bij Borgman slaan alle stoppen compleet door en dat moet niet als compliment worden opgevat. Ook Perceval was niet best en Dewispelaere valt vooral door de mand als het op Engelstalige dialogen aankomt. Het lokken van Ditlevsen in de tuinhut had echt geschrapt moeten worden. Weinig Nederlandse gesprekken voelen naturel aan, maar dat moet je binnen onze cinema helaas maar even voor lief nemen.

Visueel zitten er een aantal opvallende shots tussen, al is Borgman nergens echt meesterlijk te noemen. Wel erg intrigerend. Een interessant, soms absurd narratief dat constant blijft boeien. De mysterieuze en onvoorspelbare toon maakt van Borgman altijd een speciale zit. Eentje die zichzelf niet meteen in de kaart laat kijken, en Van Warmerdam mag deze film wellicht als zijn magnum opus kronen. Misschien durft hij ooit nog eens een avontuur naar het buitenland aan, de kwaliteiten heeft hij er in ieder geval wel voor.

Ik vond Borgman ten alle tijden interessant om te volgen. Soms traag, maar altijd boeiend. Een film die me in bepaalde opzichten doet denken aan het werk van Quentin Dupieux en dat mag dan wel gezien worden als compliment. Een erg plezierige ontdekking tussen alle Hollandse meuk, ik vraag me af wat me zo lang heeft gekost om de film dan eindelijk te zien.

Ziek verhaal, voor zover je überhaupt van een verhaal kunt spreken.