The Artist (2011)

Vermeend eerbetoon aan de zwijgendefilm is helaas vooral schatplichtig aan middelmatige werkjes uit die periode. Regisseur Hazanavicius is zo druk in de weer met allerlei filmhistorische verwijzingen dat dat ten koste gaat van een goed verhaal. Dujardin doet in zijn rol als filmster George Valentin een goede imitatie van Douglas Fairbanks in een rol die in ieder geval ook parallellen vertoont met de carrières van John Barrymore en John Gilbert. Wanneer hij de ambitieuze, onervaren Peppy Miller [Bérénice Bejo] ontmoet, besluit hij haar een klein rolletje te geven in wat zijn laatste grote succes blijkt te zijn. Geluid doet namelijk zijn intrede en zijn producer Al Zimmer [John Goodman] wil nu ook geluidsfilms maken. Valentin weigert, produceert zijn volgende (zwijgende) film zelf en raakt direct aan lager wal. Peppy is dankzij Valentin een megaster geworden en wil graag iets terugdoen voor haar mentor, maar de verbitterde Valentin sluit zich steeds meer af voor de buitenwereld. Uiteindelijk leunt hij alleen nog op zijn trouwe chauffeur [James Cromwell] en zijn hondje (en regelmatige co-ster) Uggie.

People are tired of old actors mugging at the camera to be understood, verzucht Peppy tijdens een gesprek met de pers. Hoe ironisch dat Dujardin en Bejo zelf regelmatig schuldig zijn aan bekkentrekkerij, al heeft dat ook te maken met de wisselvallige acteursregie. John Goodman voelt zich veel beter thuis in het zwijgende medium en ook James Cromwell geeft een superieure vertolking. Uggie steelt de show, vooral in de scène waarin Valentin de beweging van zijn hond imiteert. Hoewel ze zich vooral lijkt te baseren op een jonge Joan Crawford, is Bejo veel te vulgair om te overtuigen als een filmster in het begin van de jaren '30. Onverzorgde belichting toont bovendien de oneffenheden in de gezichten van beide sterren, iets wat een beetje cameraman in de betreffende periode nooit zou toestaan.

Zelfs de Oscarwinnende score van Ludovic Bource is matig: de muziek is vlak en past vaak niet bij de scène, onder anderen wanneer George en Peppy een Weense wals dansen en de score vrolijk doorgaat in 4/4! Het creatieve failliet van de componist is hoorbaar wanneer hij Bernard Herrmann's score voor Vertigo simpelweg kopieert. Een volstrekt misplaatste en, eerlijk gezegd, smakeloze in-joke. Hazanavicius maakt wel op effectieve en originele wijze van geluid, al doet hij daar uiteindelijk weinig mee, en de kostuums en make-up zijn uitstekend. Voor liefhebbers van Hollywoodmusicals is de slotscène echter een teleurstelling.

Wel leuk.

Briljante cinema vond ik The Artist nergens, maar dat zijn dan ook vooral verwachtingen die de winnaar van een Oscar schept. Als ik alleen naar het overzicht kijk van de 84ste Oscaruitreiking is het best logisch dat een film als The Artist wint. Ik heb niet alle tegenstanders gezien, maar deze film zou me persoonlijk dan ook wel opvallen.

Allereerst geweldig geacteerd door Dujardin. Bijzonder hoe het regelmatig oprecht leek alsof ik naar een poppetje uit de jaren '20-30 keek. Erg leuk gedaan en daar kan in The Artist geen enkel personage tegenop. Niettemin vond ik Bejo best sympathiek en Cromwell doet het ook absoluut niet verkeerd, maar halen geen moment het charme aan van Dujardin. Echt verbazingwekkend om zijn acteerprestatie te zien.

Visueel is het allemaal opgepoetst. Eigenlijk iets te schoon voor een film die zo'n oud stuk moet nabootsen, maar aan de andere kant houdt dat de boel kijkbaar. De eerste helft is verder meer dan vermakelijk. Pas in de tweede helft begon ik het gebrek aan creativiteit te merken. Het personage van Dujardin wordt wat vermoeiender en de onverklaarbare steun van Bejo over een periode van bijna 5 jaar is nogal kort door de bocht geschreven. Op deze manier vraagt een romantiekfilm teveel van je verstand.

Wat rest zijn een aantal schattige scenes, maar te weinig momenten die me als kijker echt hebben geraakt. De film deed me ergens denken aan Ed Wood. Ook zo'n resultaat die een oude film stilistisch probeert na te bootsen. Dan raakt een film me als Ed Wood een aanzienlijk stuk meer en vond ik The Artist vooral een hele simpele film die met name opvalt door Dujardin en de stijloefeningen. Jammer vind ik vooral dat een film die dan zo bijzonder wordt opgezet me eigenlijk nauwelijks gaat bijblijven, vandaar geen hoger cijfer dan een 3,0*.

Winnaar van vele Oscars om nog maar te zwijgen van alle nominaties waar de film op kon rekenen, dus dit was geen lastige keuze om mee te nemen bij de kringloop en te proberen. En hoewel het me verraste dat dit een geheel stomme film bleek te zijn, viel dit wonderwel in het potje.

Want dat de film geheel stom is was toch wel even een verrassing en drong ook niet helemaal door want men toont immers de film van Valentin, dat de montage tussendoor met de echte Valentin stil is zal bedoeld zijn om die sfeer en dat gevoel nog even vast te houden. Maar nee, de stemmen blijven uit en de muziek gaat door, iets dat mij verder totaal niet stoort maar het geheel een eigen identiteit geeft, een feature als het ware. Wat volgt is de ontmoeting tussen Valentin en Peppy waar meteen een bepaalde chemie is maar beide ook vrij snel daarna hun eigen weg gaan, de ene namelijk in een neerwaartse spiraal, de andere als een rijzende ster. En met Chaplin '92 nog in gedachten heeft The Artist ontegenzeggelijk veel raakvlakken en kenmerken.

Want ook daar is er tegenstand rond het voortschrijdend van technologie en ontwikkeling, want waar Chaplin tegenstander was is Valentin dat ook met een passende nachtmerrie tot gevolg. Daarnaast is er het harde realiteit van het leven in Hollywood waar geluk, roem en succes binnen korte tijd tot immense hoogte kan stijgen maar waar een reputatie binnen dezelfde periode aanzienlijk kan afbrokkelen. De open wereld vol glamour en grandeur blijkt toch opeens gesloten, cynisch en koud, en dat ervaart Valentin, een perfecte mix tussen Errol Flynn en Clark Gable net zo waar Peppy, de fraaie Berenice Bejo, juist de omgekeerde weg bewandeld.

Dit allen is in een meer dan perfect en stijlvol jasje gegoten waar de oude stijl meer dan overtuigende wordt gebracht en gehandhaafd met bijvoorbeeld de aftiteling aan het begin van de film, de cast meer dan prima werk levert, en sfeer en charme key is in deze film. Eindconclusie is dan ook dat dit een prachtige eigenzinnige film betreft die mijn inziens niet voor niets zo in de prijzen is gevallen.

Aparte, en geslaagde film. Verhaal mooi verteld zonder spraak.