Die Nibelungen: Siegfried (1924)

Magistrale verfilming van de Nibelungen sage "Siegfried". Ik vond hem beter als Fritz Lang's "Metropolis". De zeer Wagneriaans klinkende score van Gottfried Huppertz paste uitstekend bij dit monumentale werk vol mytische motieven. Dit is echt zo'n film waarbij woorden overbodig zijn; de beelden zeggen meer dan genoeg. Expressionisme ten top. Indrukwekkende decors en prachtige scènes, zoals de scène waarin Siegfried de draak bestreed. Ook de scènes in het bos en de laatste scène waarin Kriemhild wraak zwoor voor de dood van Siegfried vond ik bijzonder mooi.

Fritz Lang is voor mij zonder meer de beste Duitse filmregisseur van de jaren twintig, beter dan Murnau, wiens film "Faust", ook een verfilming van een Duitse sage, ik toch aanzienlijk minder indrukwekkend vond, ondanks de betere special effects.

5,0*

Sterk fantasy-epos van Fritz Lang, die in het eerste uur en een kwartier zelfs geniaal genoemd kan worden. Metropolis is de bekendere film, maar tijdens de eerste helft van Siegfried had ik het gevoel naar een betere film te zitten kijken. Niet alleen hebben de meeste effecten de tand des tijds opvallend goed doorstaan, de sets zijn ook nog eens heel gedetailleerd en de make-up is zijn tijd ook ver vooruit. Dat Lang ook nog eens een oog heeft voor mooie belichting en kadrering is misschien zelfs nooit beter te zien geweest dan hier. Vooral het eerste deel in het bos met de draak en met de dwergen is enorm sfeervol. De draak is ook bijzonder. Natuurlijk is het duidelijk een pop, maar er is toch van alles in het werk gezet om hem zo levendig mogelijk te maken. Loopt goed vooruit op King Kong 9 jaar later. Dat een film als deze zo relatief snel na The Birth of a Nation kwam duidt toch wel aan hoe snel de ontwikkeling van film snel ging in die tijd.

Niet alles is echter even briljant helaas. De fantasy en het avontuur nemen een stapje terug in de tweede helft, wanneer men plotseling het idee krijgt om een echt verhaal te vertellen. Er ontstaat een soort van machtstrijd vol verraad en intriges. Helaas leent de stomme film zich een stuk minder goed voor zaken als dit. Hier zijn dialogen nodig en het ontbreken daarvan wordt voelbaar. Niet dat het allemaal niet te volgen is, integendeel want het wordt simpel gehouden. Het probleem is dat je toch vooral naar veel reactieshots zit te kijken en tegenover het tempo van de eerste helft valt dat wat tegen. Die tussentitels krijgen nooit de kracht die dialoog zou hebben en diepgang ontbreekt om deze helft even boeiend te houden dan de eerste. Al zijn er nog steeds momenten die het aanzien waard zijn, zoals Siegfrieds dood en het optreden van Hanna Ralph als Brunhild.

Ik ben zeer benieuwd hoe het vervolg gaat uitpakken. De titel Kriemhilds Rache geeft aan dat Kriemhild de hoofdrol gaat krijgen. Kriemhild is eigenlijk het minst boeiende karakter uit deel 1 dus hopelijk pakt dat goed uit.

4* voor deze. Verdient toch wel meer status, zelfs al is het net geen meesterwerk. Blijft overigens ook opvallend goed overeind naast recentere fantasy-epossen als The Lord of the Rings.

Een mooi Fantasy verhaal, dat op een boeiende wijze naar het witte doek wordt gebracht. Ik ben bij dit soort stomme films met een behoorlijke speelduur, vooraf altijd wat huiverig. Maar die vrees blijkt hier totaal ongegrond te zijn. Fritz Lang weet wel hoe hij een verhaal boeiend moet krijgen en is één van de weinige regisseurs, die zowel tijdens als na het stomme film tijdperk erg goede films wist af te leveren.

Vooral de prachtige beelden van Siegfried springen meteen in het oog. De film mag dan misschien bijna 90 jaar oud zijn, maar kent buitengewoon goede effecten. De aankleding is mooi en uiterst verzorgd en het verhaal is behoorlijk boeiend. Ook het acteerwerk is prima. In Stomme films is het vaak erg overdreven en expressionistisch, wat goed te begrijpen is, maar het moet niet te worden. Hier gebeurt dat niet en worden de uitdrukkingen op de juiste manier getoond. Ook zijn de shots behoorlijk lang en zijn er relatief gezien maar weinig tekstvlakken tussendoor. Iets wat ik persoonlijk altijd wel prettig vind.

In de tweede helft zakt het niveau een klein beetje in, maar het laatste kwartier is wel weer erg sterk en doet wel verlangen naar het vervolg. Met het verhaal van Siegfried was ik wel bekend. Met het verhaal van Kriemhilds Rache ben ik totaal onbekend, dus stiekem best benieuwd wat nog gaat komen. Die Nibelungen: Siegfried is in ieder geval een aanrader in het fantasy-genre, daar doet de oudheid niets aan af.

4,0*

Knappe film weer van Lang, relatief onbekend maar behorend tot zijn beste werk (wat ik er tot nu toe van heb gezien). Ik vond de film over de hele linie sterk, sommige hoofdstukken waren wel wat minder, als ik in de voorbeschouwende tussentitels lees over hoe ze bij het kasteel komen en gaan trouwen dan moet ik een geeuw onderdrukken, maar dat was maar een paar keer het geval. Het was vooral entertaining.

Wat me wel licht stoorde was het gotische lettertype...nou is mijn Duits al niet geweldig, het eerst transformeren naar een herkenbaar alfabet en het dan nog vertalen, en dat in de paar seconden dat de tekst in beeld verschijnt was mij te veel gevraagd. Daarvoor hebben we de pauzeknop.

Benieuwd naar het vervolg, de Siegfriedsaga kende ik in grote lijnen wel, maar dat zijn vrouw wraak gaat nemen (en daar kennelijk een avondvullend programma voor nodig heeft), dat wist ik niet.

Zeer indrukwekkend. Uiteraard moet het dramatische acteren voor lief worden genomen, maar net als bij Langs eerdere Dr Mabuse der Spieler valt dat eigenlijk reuze mee in vergelijking met andere stomme films. De film duurt lang, maar vanwege de fantastische sets, de uitbundige kostuums en de enorme massascènes en omdat er ook een hoop gebeurt heb ik me nergens verveeld, en na afloop liep ik nog lang met mijn hoofd in de middeleeuwse Germaanse wolken. We zien diverse acteurs die ook al in Mabuse opdoken, en van hen beviel mij het beste Hans Adalbert Schlettow, die een afschrikwekkende Hagen neerzet.
        Minpuntjes? Sommige FX zien er ook na 96 jaar nog uitstekend uit, zoals de verstening van de dwergen onder de schaal met de schat en Siegfrieds onzichtbare hulp wanneer Gunther de wedkamp met Brünhilde aangaat, maar zelfs met al mijn begrip voor de beperkte technische mogelijkheden van 1924 vind ik de draak er echt beroerd uitzien en bewegen (en dan te bedenken dat hij er in een eerdere incarnatie nóg slechter uitzag: volgens Lang kroop hij daarin rond "als een afgetakelde oude man"). En ik moest in het begin echt moeite doen om bij dat achterwaarts geföhnde haar van Siegfried niet steeds aan het Nefertiti-kapsel met die witte bliksemschichten van Elsa Lanchester in The bride of Frankenstein te denken.
        Overigens, alweer enige tijd geleden (3-10-2013) schreef Mochizuki Rokuro : "ik krijg de indruk dat Lang meer Wagner volgt dan de oorspronkelijke manuscripten." Vooraf heb ik het Nibelungenlied in de Engelse vertaling van A.T. Hatto gelezen, en na het zien van Siegfried kan ik zeggen dat de film het gedicht vrij nauwkeurig volgt. Er zijn een paar kleine afwijkingen: in het gedicht vertelt Hagen bij het zien van Siegfried aan zijn koning Gunther over Siegfrieds mythe (zijn verwerving van de schat en de onzichtbaarheids-mantel, zijn gevecht met de draak en zijn [helaas nèt niet volledige] onkwetsbaarheid na het baden in het drakenbloed), terwijl dat in de film niet naverteld wordt maar expliciet getoond alvorens Siegfried aan het Boergondische hof verschijnt. Bovendien verdwijnt Brünhilde na de dood van Siegfried praktisch uit het gedicht, terwijl we in de film zien hoe ze bij Siegfrieds doodsbaar zelfmoord heeft gepleegd. Met Wagners Ring ben ik totaal onbekend, maar de verhaallijn daarvan volgt schijnbaar vooral de Scandinavische helden-epossen zoals de Völsunga-saga, de Edda en de Thidreksaga.
        Gezien via de (zoals altijd) superbe DVD-transfer van Eureka's Masters of Cinema, inclusief een geweldige geluidsband met de opnieuw opgenomen originele muziekscore van Gottfried Huppertz (vooral een verademing ten opzichte van de geluidsband met alleen maar een kale piano of een ouderwets zeurend orgeltje die je vaak bij Hollywood-silents krijgt) en een aardige documentaire over het filmen en later restaureren van Die Nibelungen. Helaas geen audiocommentaar van bijvoorbeeld David Kalat (die wel uitstekende audiocommentaren bij andere releases van zwijgende films van Lang en Murnau verzorgde).