Mamma Roma (1962)

Erg mooie film van Pasolini.

Een ontroerend sociaal drama, prachtig geschoten. En fantastisch geacteerd. Naast de toenmalige Italiaanse topactrice Anna Magnani ook weer veel amateurs. Een van Pasolini's specialiteiten is het in beeld brengen van expressie en emotie op gezichten, ook weer heel duidelijk hier. Erg mooi.

Ook fraai zijn de scenes waarbij mamma Roma weer de straat op gaat. Mooie ontroerende, grappige (bijna-) monologen en erg mooi gefilmd.

Mamma Roma is een poëtische film vol passie en emotie met een einde waar ik even stil van was en wat me lang zal bijblijven.

4.0*

Ik snapte deze film niet helemaal. Waarschijnlijk wilde Pasolini er een heleboel mee zeggen maar ik kreeg het niet mee. Magnani is weer heel goed en vermakelijk maar betoverde me niet zoals in Bellissima en de gevangenisfilm.

Uiteindelijk hadden ze de film beter 'Il figlio di Mamma Roma' kunnen noemen want de zoon was vier keer meer in beeld dan de moeder.

Ja, dat zag ik ook. Het is een krachtig symbool maar ik kan 'm niet rijmen met dit jochie, dit beeld. Wat heeft hij dan precies gemeen met Jezus?

Al dat lopen van Ettore (de zoon) door de velden had ik op gegeven moment ook wel gehad. De soundtrack vond ik ook magertjes. De muziek was nog het leukst.

Even terug naar het einde.

Zelf legde ik de link met het katholieke Italië. Ik vond de laatste scenes zelfs een mix van neo-realisme en magisch-realisme.

Ontsnappen is niet mogelijk aan je leven. Ettore zal niet ontsnappen aan zijn dood, of uit de gevangenis. Magnani weet niet te ontsnappen aan haar miserabele leven. Haar poging tot zelfmoord/-doding zet ze niet door, mede door de mensen die haar tegenhouden, maar ook haar blik over de stad Rome, met als ik het me goed herinner in het midden een grote kerk/kathedraal/(het Vaticaan?). Zelfmoord/-doding is tevens een van de doodzonden binnen de katholieke leer, met die wetenschap komt ze wellicht ook tot bezinning. Niemand kan ontsnappen aan zijn/haar leven, al helemaal niet in Rome.

Wellicht een verregaande conclusie, maar Joyce Roodnat van het NRC [die prachtige reviews schreef gepaard met de dvd-uitgaven] gaat nóg verder.

bron (met spoilers!)
Rillend van koorts ligt de zoon op een isoleerbed in de gevangenis. Zijn armen zijn wijduit vastgegespt, de camera blijft bij zijn bleke voeten en zoekt zijn verkrampte gezicht. ‘Mamma!' kermt hij, ‘mamma!', waar zijn gekruisigde houding doet verwachten: Vader, waarom hebt u mij verlaten? Maar wat heeft hij van die kant te verwachten? De hemel zit achter dikke tralies. Net als Christus werd hij verwekt door een vader die zich aan zijn moeder opdrong en na de conceptie verdween. Mamma Roma is als Maria een eenzame oermoeder en ze staat net zo machteloos. Met zicht op de koepel van de kerk tussen de grauwe flatgebouwen probeert Mamma Roma zich uit het smalle raam te gooien. Het lukt haar niet. Niemand heeft hier een kans. De Vader heeft zich in deze contreien allang uit de voeten gemaakt.

Geweldige film, wat een vrouw zeg die Magnani, die lach. . Heerlijk.

Film deed me wel wat denken aan Notte di Cabiria. Geregeld hetzelfde sfeertje door natuurlijk ook dat straatberoep en dat typische straataccent.

Pasolini wil hier duidelijk wat zeggen over de emotieloze stedenbouw en ghetto's (al was het maar door het telkens zo genadeloos te laten contrasteren naast de Romeinse ruines), maar het is wel moeilijk om sommige zaken uit het verhaal daar allemaal mee te rijmen. Er zit nogal veel in de film, maar ik weet niet precies wat allemaal. .

Op papier zeker een film voor mij.

Een best wel charismatische Anna Magnani kon echter niet voorkomen dat deze film mij helemaal koud liet. Het drama op het einde greep mij niet naar de keel. Het begon thans nog wel zo goed met de ge - improviseerde teksten die ' Mama Roma ' voor het bruidspaar zong en vice versa.

Het sfeertje van de hoeren die zich op straat uit stonden te leven vond ik in Le Notti di Cabiria veel pakkender uitgewerkt. Dit voelde aan als een veel mindere herhalingsoefening die veel te veel leunde op een te schamel uitgangspunt, namelijk: ervoor zorgen dat Ettore een goede toekomst tegemoet ging. De band tussen moeder en zoon was niet voelbaar, het verhaal draaide teveel om de zoon die omging met een hoertje tegen de zin van zijn moeder in. Mama Roma werd wat naar de achtergrond gedrongen en het verhaal draaide steeds meer om zoonlief op het juiste pad te krijgen.

Ik vond het steeds drammeriger van aard worden allemaal. Alles stond in het teken van die zoon en anders was er wel die ene pooier die het de ogenschijnlijk zo zelfverzekerde ' Mama Roma ' lastig maakte. Wat niet echt ten goede kwam aan haar personage. Ik vond haar steeds meer tot een slappeling verworden dan tot iemand waarvoor ik sympathie kon hebben.

Vreselijke film, ik voelde op geen enkel gebied wat affiniteit met wat dan ook. Een film die ik snel wens te vergeten. Al was het maar omdat dat zogenaamd aantrekkelijke hoertje haar okselharen vrolijk liet wapperen alsof het een vrijgevochten, ge - emancipeerde Turkse vrouw betrof. Mijn 1ste kennismaking met Pasolini stemt mij allerminst positief over hem tot nu toe. Kan best eens komen omdat ik het gevoel heb dat het zo `n man was die nooit eens heeft gelachen in zijn leven. Kleine 2,5*

Verhaaltechnisch maar matig en veel scenes zijn te lang gerekt maar het spel en de locatie's zijn wonderlijk. Moederliefde is in mijn ogen nog nooit zo mooi geportreteerd als door Anna Magnani in deze film.

Tot nu toe beviel Accatone van Pasolini me het beste en ook deze film bevalt me veel beter dan zijn later werk, dat ik vaak wat kitscherig vind.

Anna Magnani is nog steeds heel sensueel in deze film. Wat een actrice toch!

En inderdaad mooie lokaties! Wat zijn die ruïnes eigenlijk? Resten van een aquaduct?

Mooie film, met een geniaal eind. Mamma Roma is sterk in meerdere aspecten die allemaal net zo belangrijk zijn. De moeder-zoon relatie. Het coming of age verhaal. De zoektocht naar een beter bestaan in een van oorlog herstellend en arm land. Het stadsleven tegenover het leven op het platteland.

Veel sterke scenes. Mamma Roma die tippelent in dialoog is met verschillende mannen. De eerste ervaringen van eeen jongen met seksualiteit en de kleine steeds cimineler wordende avonturen van Ettore. De sing along op de bruiloft. Erg sterk allemaal. De zwierende camera die onze hoofdpersonages volgt alsof je erzelf bij bent, brengt het allemaal bijzonder prettig in beeld.

Het mooiste wordt bewaard voor het laatst. Het eind met de overduidelijke Christus symboliek vond ik prachtig. Zo pessimistisch eindigen films niet vaak. 4 dikke sterren. Hoe Maxcomthrilla erbij komt dat dit een film voor hem is, is mij een groot raadsel.

Ik had bij Accatone destijds al de positieve geluiden over Mamma Roma gelezen, maar het heeft toch nog wel enige tijd geduurd, voordat ik ook deze Pasolini zag. Gisteravond was het zover en gelukkig werd aan de verwachtingen voldaan, want Mamma Roma is heel goed.

In het begin dacht ik nog even, dat dit ook enigszins een komedie zou zijn, maar dat gevoel verdween al snel en naarmate het verhaal vordert wordt de toon steeds treurig, ook omdat je weet dat het onvermijdelijke slechte einde nadert. Het acteerwerk van Anna Magnani is van grote klasse. Ik vond hier ook wel wat weg hebben van Monica Vitti, ook al zo fijne Italiaanse actrice met een klasse uitstraling. De minimalistische zwart-wit cinematografie is mooi en past prima bij de sfeer.

Ik merk dat ik Pasolini steeds meer ga waarderen. De films uit het begin van zijn carrière bevallen me overigens wel het best, maar het is een fijne regisseur, die een aantal bijzondere films heeft gemaakt, waartoe Mamma Roma zich ook mag rekenen.

4,0*

Pasolini en de prostituee

Pier Paolo Pasolini, het was toch een figuur eigenlijk. Voordat ik aan deze Mamma Roma begon had ik de documentaire van Abel Ferrara gezien en wat ik daar zag was een regisseur die ik toch moeilijk kon rijmen met Accattone, zijn speelfilmdebuut over de levensloop van een pooier. Mamma Roma wordt vaak in één adem genoemd met Accattone, al wordt de laatste vaak als de mindere van de twee gezien, en ik was wel benieuwd wat dit ging geven.

En Mamma Roma is inderdaad de betere van de twee, overduidelijk zelfs. Tijdens de première in de Quattro Fontane Cinema op 22 september 1962 werd de regisseur aangevallen door fascisten (dat klopt al wat meer met het beeld dat ik heb gekregen door Ferrara) als protest tegen de film. Ik vraag me af waarom, want Mamma Roma is gewoon een knappe film over een moeder die alles voor haar zoon overheeft. Officieus vormt dit een tweeluik met Accattone met als grote verschil dat Mamma Roma een interessantere verhaallijn heeft. Deed me zelfs wat denken aan Visconti's Bellissima, al zal de aanwezigheid van Anna Magnani hier ook wel de nodige invloed op hebben gehad. Soit, in de eerste plaats is Mamma Roma een film over moederliefde en waar je al snel de sentimentele toer zou kunnen opgaan doet Pasolini dat gelukkig niet. Het gaat van kwaad naar erger met Ettore en het resulteert in één van de mooiste eindes die ik tot nu toe heb gezien. Ettore die als Christus wordt vastgebonden en dan al lijdend onder een hoge koorts ten onder gaat.. Erg sterk.

Waar ik Pasolini met Accattone wat afkraakte dat je wel zag dat het een debuut was, is daar een jaar later erg weinig meer van te merken. Er zijn verscheidene scènes die er met kop en schouder bovenuit steken, maar de twee scènes waarin er gefilmd wordt met een achteruit rijdende dolly dat wordt gevolgd door Mamma Roma die een babbeltje slaat met een aantal vrienden uit het nachleven zijn erg mooi. Magnani op dreef, zoveel is duidelijk. Net zoals in Accatone is de filmtitel de naam van het hoofdpersonage en Magnani kan dat met gemak dragen. Aangenaam verrast ook door Ettore Garofolo die haar zoon speelt. De moeder-zoon relatie spat van het scherm, maar Garafolo weet ook op zichzelf overeind te blijven. Er is ook nog een kleine bijrol weggelegd voor Franco Citti die zijn kunstje van het jaar ervoor nog eens eventjes mag overdoen.

Weinig op aan te merken eigenlijk. Jammer genoeg wederom niet zo'n goede transfer, maar wel in betere staat dan Accattone. Mamma Roma is zo'n film die blijft boeien en die ongetwijfeld een indruk zal achterlaten. Sowieso één van mijn favoriete rollen van Magnani en ik denk dat dit wel eens één van de hoogst genoteerde Pasolini films kan worden. Ben benieuwd of hij me nog meer gaat kunnen verrassen.

4*

De films van Pasolini, althans degenen die ik tot nu toe heb gezien, zijn vervuld van symboliek- iets wat in Mamma Roma ook wel zit maar toch een pak minder dan in zijn latere werk. Dat bevalt wel, die meer down-to-earth stijl, en levert een mooie geschoten film op over een prostituée op leeftijd die haar zoon een betere toekomst wil geven. Magnini is erg aanwezig met haar aanstekelijke bulderende lach, maar wel erg goed. De scenes dat ze tippelt zijn met name bijzonder, haar verhaal doend tegen willekeurige bekenden die een eindje met haar meelopen en geamuseerd luisteren. Haar recalcitrante zoon wordt ook goed gespeeld door Garofolo (die wel wat heeft van Pasolini zelf, in ieder geval ook een aparte kop). De setting van Rome speelt ook een grote rol, maar Rome wordt in deze film niet getoond als de prachtige stad met haar talloze monumenten, je ziet vooral de monotone buitenwijken, waar hijskranen bouwen aan eenvormige flats.

Uiteindelijk loopt het -uiteraard- tragisch af, als hij voor een relatief klein vergrijp wordt opgepakt en vastgebonden aan een bed komt te overlijden. Zjn moeder had hem nota bene naar de betere buurt gehaald omdat daar respectabele mensen zouden wonen, maar het waren juist zijn "nette vrienden" die hem op het verkeerde pad deden doen belanden.

In de spetterende openingsscene, steekt Mamma Roma - vertolkt door een onnavolgbare Anna Magnani - niet alleen de draak met haar vroeger werkmilieu, maar neemt er ook, met de beste voornemens, afscheid van.

Helaas, zal haar afkomst en verleden, voor haar en haar zoon een belemmering blijven en zal het besef dat haar zoon al die jaren opgroeide, maar geen opvoeding kreeg de pijn nog verhogen.

Typisch sociaal, neo-realistische cinema uit die tijd.

Witzwarte beelden, droefgeestige klassieke muziek die het drama van het kansarm zijn perfect onderlijnen.

Weinig ervaring met Pasolini en alhoewel ik dit nu bepaald geen meesterwerk vind, is het een klasrijke film die een eeuwig probleem aansnijdt, het op een intelligente manier aan de man brengt, o.m. aan de hand van fluks camerawerk, mooie beeldcomposities en vaak scherpe dialogen.

Het mag echter niet ontkend dat het acteren van Anna Magnani toch een behoorlijk aandeel heeft in de beoordeling van deze film.

Mooie klassieke Italiaanse film over een prostitué die uit het dal van de armoede wil kruipen en het beste wil voor haar zoon. Om dat te bereiken wil ze verhuizen en heeft ze een andere baan. Haar liefde en bezorgdheid voor de toekomst van haar zoon Ettore is groot. Maar als zo vaak kan je je verleden niet zomaar uitwissen en is het moeilijk je kansarme milieu te ontvluchten.

Fijne intrigerende aanpak van het personage van Magnini. De vaak guitige en goedlachse Mamma Roma is een opmerkelijke persoonlijkheid. Aparte maar ook geslaagde aanpak hoe ze al wandelend geportretteerd wordt met haar klanten.

Ettore speelt ook een knappe rol. Deed het prima als ietwat impulsieve beïnvloedbare zoon. Tragisch einde ook van de film en ironisch gezien een uitkomst die zijn moeder trachtte te vermijden door een kansarme buurt om te ruilen voor een kansrijke wijk. Niets was echter minder waar ... Ook de zwart-wit beelden vond ik geslaagd, maar vind dat meestal wel zo.

Uit het leven gegrepen lijkt me een goede kwalificatie voor deze film: de film heeft een neorealistische stijl en inhoud – de meeste personages zijn niet eens professionele acteurs – en gaat over een tippelaarster die probeert uit de prostitutie te stappen en een respectabel leven voor haarzelf en haar puberzoon te realiseren. Dat lukt echter niet: haar pooier komt haar achterna en haar zoon, die is opgegroeid zonder ouders en geen scholing heeft gehad, wordt een dief en wordt verliefd op de slet van de buurt zodat ook hij niet uit het leven aan de onderkant van de samenleving kan ontsnappen. De film toont zo de vicieuze cirkel van de criminaliteit c.q. van de erfelijkheid van ellende want de moeder kan haar zoon niet redden, hoe hard ze het ook probeert. Beiden vervallen tot de hel c.q. de waanzin. Tegelijk legt de film ook wel enige verantwoordelijkheid bij moeder en zoon: ze maken beiden de fout niet onderaan te willen beginnen maar meteen geld te willen verdienen hetgeen de film als christelijke moraal uitspreekt. Al met al doet de film weinig fout en is er genoeg dramatische inhoud maar evengoed pakte het me niet echt.

En op klassiekerzondag verder met mijn Italiaanse stapel waar gelukkig het einde van in zicht komt want de Italiaanse cinema is toch niet helemaal mijn ding, en dat bevestigde deze Mamma Roma maar weer.

Interessant zoals altijd het tijdsbeeld van kansen en armoede, fraai zoals altijd de mooie maar oh zo sombere zwart wit stijl, Magnani is net als in Nella città l'inferno van de partij en sowieso mag de soundtrack er zijn. Het verhaal is zo simpel als het maar kan, een dame van de straat die het roer omgooit omwille van haar jongen en zijn kansen. Simpel maar interessant rond moeke die natuurlijk 'streetwise' is, haar portie ellende en slechte keuzes al heeft meegemaakt en zoals het de gemiddelde ouder betaamt het kind daar voor wil behoeden in de vorm van foute vriendjes en verkeerde relaties. Daarnaast valt de spreekwoordelijke vlucht voor het oudste beroep ter wereld nog niet mee en draagt de naam van een reputatie kennelijk snel.

Maar in het geval van deze film, die nog niet eens zo lang duurt, heb ik in de openingsfase al bijna buikpijn waar men vrij lang bij een trouwerij vertoeft en Mamma Roma haar aanwezigheid en geschreeuw een behoorlijke irritatie is. Tja, dat zal bij het karakter horen, een dame met een scherpe tong en voor de duivel niet bang en qua manieren aan de platte kant. Goed geacteerd? Vast, een irritatie? Zeker! En dat is iets dat mij de hele film parten blijft spelen, een bepaalde mate van volume, aanwezigheid en Italiaanse hysterie. Mag ik dat laatste zeggen? Vast niet, maar ik doe het wel, en daarom ligt de Italiaanse cinema mij waarschijnlijk niet waar ik in het verleden ook heel erg veel moeite had met die woordenstroom van Benigni in La Vita e Bella.

Het idee verder gaat ongetwijfeld om de weinige kansen die een mens krijgt in die tijd, dat een reputatie je altijd achtervolgt, dat het bloed kruipt waar het niet gaan kan en je niet een ander zijn leven kunt invullen en beslissen met jouw ervaring. Een mens, zoonlief, moet zelf meemaken, referentiekaders opbouwen en wellicht de verkeerde keuzes maken. Het is de pech van het leven die sommigen treffen om het zomaar te zeggen. Maar zoals reeds gezegd, ik kan er in dit geval weinig mee, vond de film langdradig en vervelend, zelf ondanks de maar anderhalf uur om nog maar te zwijgen van verschillende scenes die erg lang duurden en voor mijn gevoel weinig toevoegden. Afijn, snel op naar de volgende film.