Targets (1968)

Bizarre film, met een aantal schitterende scenes, maar evenveel momenten dat hij echt erg verouderd overkwam, saai was of gewoon slecht gemaakt. Om met een aantal negatieve punten te beginnen: de belichting bij die bewuste sigaret-scene is inderdaad erbarmelijk, het hele personage van Sammy totaal overbodig, en de finale in de Drive In veel te lang uitgesponnen en niet meer geloofwaardig. Bovendien vond ik het acteerwerk helemaal niet ongelooflijk goed, eerder gewoon tot matig. Maar! Daarnaast zitten er momenten in de film die een ongelooflijke indruk maken, die geweldig knap gefilmd zijn of gewoon inderdaad surreëel realistisch zijn (nou, dat is nog eens een mooie term ) Bijna de hele verhaallijn rond de jonge man bestaat uit een aaneenschakeling van memorabele momenten en knappe scenes: het rondrijden met zijn auto, de scenes met zijn ouders, de moorden thuis en hoe de camera over het tapijt glijdt, de hele setting rond de snelweg met die grote tankers en zijn eerste sniper-activiteiten (echt magnifiek gewoon hoe goed dat in beeld wordt gebracht en hoe gedurfd en koud je als kijker erbij wordt betrokken), de achtervolging en dan de finale, die zoals gezegd veel te lang duurt maar wel een schitterend einde heeft. Het had een geweldige film kunnen zijn, dat is het niet, daarvoor wegen de slechte punten te veel door, maar het is wel een knappe film, interessant en op sommige momenten indrukwekkend.

Mooie film met twee interessante verhaallijnen die steeds dichter bij elkaar komen. Het is sowieso al een ode aan films. Karloff speelt tot op zekere hoogte gewoon in een soort biopic en waarschijnlijk zit er ook heel veel van Bogdanovic in zijn rol (+ een leuke verwijzing naar Sammy Fueler). Niet altijd even flitsend, wel altijd boeiend.

De memorabele momenten zitten natuurlijk in de sniperscènes. Een aantal zeer rauwe en harde scènes. En zulke dingen gebeuren ook nog steeds. Een mafkees haalt het in zijn hoofd en doet het gewoon. Misschien is ie gefrustreerd. Maar waar dan over. Misschien is psychisch niet in orde. Maar er zijn geen aanleidingen voor. Wie het weet mag het zeggen. De scènes bij hem thuis, waar hij zijn moeder en vrouw vermoord en de scènes bij de snelweg zijn geniaal. Geen trucjes met gezwier met de camera of opzwepende muziek.

Verder is deze film verre van perfect. Maar heb niet zo'n zin om me mindere momenten voor de geest te halen. 4 kleine sterren. Op zijn minst een bijzondere film.

Je hoort er nog steeds over; mensen (vooral mannen) die doordraaien en uit het niets op alles en iedereen gaan schieten. Blijkbaar is dat van alle tijden, en was het in 1968 niet anders.

Met Targets maakte Bogdanovich een film die een einde lijkt te maken aan de oude horrorfilms en een start wil maken met nieuwere reële horror en, warempel, hij komt ermee weg. Je blijft je afvragen waar de strooptocht van Bobby Thompson (Tim O'Kelly) eindigt.

Helaas heeft deze film één (tamelijk groot) minpuntje. Karloff! Niet dat hij slecht is, in tegendeel. Maar zijn scenes halen, wat mij betreft, het tempo en de spanning behoorlijk uit de film. De enige uitzondering hierop is de climax waar beide verhalen elkaar ontmoeten.

Een goede debuutfilm, en eentje die vandaag de dag met heel veel pijn en moeite zou kunnen worden gemaakt!

3*

Redelijke film, met als absoluut hoogtepunt de snelweg scene. Ik vond die Orlok maar een vervelende kerel ; 3.0*

Het thema waarover deze film gaat, mag dan nog altijd actueel zijn, de uitwerking vind ik zeer gedateerd. Ik had bij deze film erg last van dat Hollywood-stempeltje dat erop zit. Het is allemaal wel erg veel haarlak en bruingemaakte gezichten vind ik zelf en dat stoorde me mateloos. Een vol eraf om die reden. Ik vind veel films uit dat tijdperk 1960-70 trouwens inboeten op kracht omdat ze vaak zo ontzettend gelikt zijn met veel make-up, opgezette decorstukken en standaard Amerikaanse huiskamertjes.

Goed, deze film zelf dan. Geinspireerd op de moord op Kennedy, dat was overduidelijk. Bovendien komen er ook een heleboel filmreferenties voorbij en daarom is het leuk om de film een keer gezien te hebben. Wat ook een aardig aspect van deze film was, waren de snipershots die vooral in het midden van de film erg goed benut werden.

Voor de rest werd ik er niet warm en niet koud van. Leuk onderwerp, lauwe uitwerking.

Goeie film met gestoorde all-american boy Tim O'Kelly (dit zou zo'n beetje z'n enige rol van betekenis blijven) en de oude Boris Karloff, die overduidelijk zichzelf speelt, over een zinloze moordpartij die doet denken aan the Washington Sniper van een paar jaar terug, life imitates art. De scene op de snelweg is ook m.i. het hoogtepunt, het einde met de shots met een 'dubbele' Karloff die even een Chuck Norris-achtig kunststukje opvoert was wel leuk gevonden maar viel iets te veel uit de toon.

Interessante film, die heel anders is dan ik altijd gedacht had. Ik ken ik een plaatje van de film, die me altijd deed denken dat dit een soort voorloper van “The Bourne Identity” was. Dat blijkt echter totaal niet het geval te zijn, maar dat maakt Targets er in ieder geval gelukkig niet minder om.

Er zijn hier twee grote verhaallijnen, die op het einde bij elkaar komen. Het mooie is dat beide verhaallijnen boeiend zijn, al is dat van de Sniper wel het allerbest. Daar zitten ook echt hele sterke momenten in. Vooral het moment bij de snelweg is echt fantastisch. Knap ook hoeveel Bogdanovich er weet uit te halen met het kleine budget dat hij had. Boris Karloff speelt daarnaast erg goed als zichzelf. Daarbij zijn vooral de verwijzingen naar oudere films en rollen mooi in het verhaal verweven.

Er zijn best wat kleine minpuntjes, maar ik heb me 90 minuten bijzonder goed geamuseerd en was continu boeiend. Zo zie ik ze graag.

4,0*

Redelijk gewaagde prent van Bogdanovich toentertijd. Een man die vanuit het niets een geweer pakt en besluit heel veel mensen dood te schieten. Nou ja, vanuit het niets. Daar zullen z'n hersens anders over denken. In ieder geval. Prima film, sfeervol en vanaf de snelweg shoot-out spannend. Zit overigens een hilarische scene in; dat Karloff in de spiegel kijkt en zich kapot schrikt, nadat-ie uit bed komt met die gast. De twee verhaaltjes komen goed tot elkaar en de climax is geslaagd. Makkelijke voldoende.

Op papier een lichtjes briljant idee om Karloff in zijn eigen huid te laten kruipen met een bittertje erbij. Zijn Orlok wil stoppen met acteren wegens een nieuw soort horror. Het staat ook in de krant. Weinig mis mee, maar in de film zit het het andere plotdraadje toch een beetje in de weg. Er is niet veel enger dan zomaar iemand die op een dag besluit om te gaan moorden. Zoals de ogenschijnlijk normale Bobby. De kalmte die hij aan de dag legt, de tekst op de poster, de snack en de willekeur; het maakt hem heel wat afschrikwekkender dan menig horror figuur. Levert drie huiveringwekkende segmenten op waar Karloff niet aan kan tippen. Ook als het gaat om de laatste woorden van het oude en nieuwe horror fenomeen, wint Bobby het. Orlok had gelijk.

In de jaren 60 van de vorige eeuw nam in Amerika een specifieke vorm van geweld onrustbarend toe: dat van zgn. spree killings: schutters die, zonder duidelijke aanleiding, het vuur openden op hen onbekende mensen. Zo was er de Highway 101 sluipschutter, Michael Andrew Clark, een 16-jarige tiener die op 25 april 1965 vanaf een heuveltop ten zuiden van Orcutt, Californië met een jachtgeweer schoot op passerende automobilisten op de nabijgelegen Highway 101. Dit resulteerde in drie doden en tien gewonden, voordat Clark zichzelf van het leven beroofde. Voordat hij aan zijn dodelijke schietpartij begon liet hij een briefje achter, waarin hij zwoer dat zijn ouders als gevolg van zijn daden ‘duizend doden zouden sterven in de rechtszaal’.

Later richtte de 25-jarige Charles Whitman op 1 augustus 1966 een bloedbad aan, toen hij in en vanaf het observatieplatform van de klokkentoren van de University of Texas in Austin met een arsenaal aan wapens het vuur opende op bezoekers van de campus. Whitman werd uiteindelijk door de politie gedood, maar niet voordat hij vijftien mensen doodde en eenendertig verwondde. Na het bloedbad trof de politie de moeder en echtgenote van Whitman in diens ouderlijk huis aan, door Whitman met messteken om het leven gebracht. Hoewel er signalen waren die wezen op een mogelijk labiele geestestoestand van Whitman, tastte de politie omtrent de motieven van de schutter verder in het duister.

Deze gewelddadige voorvallen vormen de basis van Targets (1968), het regiedebuut van Peter Bogdanovich, die de gebeurtenissen opvallend terughoudend presenteert, wat de film zo mogelijk nog indringender maakt. Targets werd geproduceerd door Roger Corman, de Hollywood-regisseur die bekend stond om het feit dat hij zijn producties voor een grijpstuiver realiseerde, maar desondanks kwalitatieve, aansprekende en commercieel succesvolle films wist te maken. Corman wilde Targets financieren, op voorwaarde dat Bogdanovich horror-coryfee Boris Karloff, onder contract bij Corman, in de film zou gebruiken, evenals scènes uit The Terror, een horrorfilm uit 1963 die mede door Corman werd geregisseerd.

Zo kreeg Targets een dubbele verhaallijn: één over de oudere horroracteur Byron Orlock (Karloff) die voelt dat hij het aflegt tegen de reële verschrikkingen van het Amerika in de jaren 60, en één over 'all American boy' Bobby Thompson (Tim O’Kelly) die, ondanks zijn ogenschijnlijk genoeglijke bestaan, erg duistere gedachten koestert. Wanneer Thompson besluit zijn gewelddadige fantasieën in daden om te zetten, is het een kwestie van tijd voordat hun beider paden elkaar zullen kruisen.

Helaas werd 1968, het jaar waarin Targets werd uitgebracht, opgeschrikt door de moord op senator Robert Kennedy en zwarte burgerrechtenactivist Martin Luther King. Hierdoor besloot Paramount Pictures de film, vanwege de controversiële inhoud, slechts op beperkte schaal te distribueren. Dientengevolge is Bogdanovich’ eersteling een voornamelijk bij cinefielen bekende cultklassieker geworden. Maar de geringe bekendheid van de film doet niets af aan de kwaliteit ervan.

Opvallend aan Targets is de verstikkende burgerlijkheid van de familie Thompson, zeker in het licht van de lossere omgangsvormen die de jaren 60 van de vorige eeuw kenmerkten. De vader (James Brown) is de onbetwiste pater familias, iemand die door Bobby nog steeds met ‘sir’ wordt aangesproken en waarbij de rest van de familie weinig in te brengen heeft. Het pijnlijk keurige formica interieur met ingetogen pasteltinten en het obligate familieportret weerspiegelt de traditionele, conformistische moraal die de Thompsons en een groot deel van de Amerikaanse gezinnen van die tijd er op na houden. Regisseur Bogdanovich geeft het huis van de Thompsons verder een onwerkelijk karakter middels de cartooneske kleuren van het interieur, en het ontbreken van klinken op een groot deel van de deuren. Daarnaast zijn de muren spaarzaam gedecoreerd, en de kamers van het huis erg smal om zo een claustrofobische look te creëren, bedoeld om de verwrongen perceptie van Bobby Thompson weer te geven.

Eveneens kenmerkend is de voorliefde voor vuurwapens en de jacht op groot wild van zowel vader en zoon Thompson, en de notie van mannelijkheid die hiermee verbonden is. In Amerika heeft privé-wapenbezit de vormen van een cultus aangenomen, iets dat door de wapenindustrie en de National Rifle Association (Amerika’s meest prominente belangenvereniging van wapenbezitters) fervent wordt gestimuleerd. Deze verwrongen, bijna religieuze zweem die in de VS rondom privé-wapenbezit hangt is een gegeven dat Targets hekelt. Het mogen dan de schutters zijn die mensen doden, de film laat er geen twijfel over bestaan dat een gereguleerd vuurwapenbeleid talloze tragische schietincidenten had kunnen voorkomen. Of in ieder geval veel minder tragisch had kunnen laten zijn.

Zoals de volgende scène in de film aantoont: tijdens een onschuldig partijtje schieten op blikjes met windbuksen richt Bobby Thompson zijn wapen op zijn nietsvermoedende vader terwijl zijn vinger aan de trekker draalt, alsof hij fantaseert over het idee om op mensen te schieten. Al snel zal Thompson jr. het niet meer bij fantaseren laten – na op een morgen zijn echtgenote, moeder en een boodschappenjongen te hebben gedood neemt hij, in het bezit van een afgeladen plunjezak vol met wapens en munitie, op verschillende plekken in de stad mensen onder vuur, vaak met dodelijke afloop.

De laatste plek waar de jonge schutter toeslaat is een drive-in bioscoop, waar Byron Orlock de vertoning van zijn meest recente film opluistert met een persoonlijk optreden. Camerawerk (László Kovács) en montage maken van deze climax een memorabele nagelbijter, die overeenkomsten vertoont met het meesterlijke Peeping Tom (1960) in de zin dat beide films zinspelen op het invasieve, gewelddadige karakter van film. Michael Powell’s film toont een moordenaar (Karlheinz Böhm) die de doodsstrijd van zijn slachtoffers filmt en middels een op zijn camera gemonteerde spiegel tevens getuige laat zijn van hun eigen sterven.

In Targets schuilt de dood in de film zelf: verscholen achter het filmdoek richt Bobby Thompson zijn wapens op de aanwezigen, die hun aangenaam avondje griezelen ineens veranderd zien in een dodelijk kat-en-muis spel waarbij zij als schietschijf dienen voor een labiele sluipschutter. De zgn. fourth wall, de denkbeeldige wand waarachter het filmpubliek zich bevindt en die de filmische illusie in stand houdt, blijkt niet alleen plotseling te zijn opgeheven, het is juist deze plek van waaruit de dodelijke dreiging komt.

Doordrongen van de ernst van de situatie, gaat Byron Orlock de confrontatie aan met de schutter (en en passant met zijn eigen angsten). Hierdoor is de verbouwereerde Bobby zo ontdaan dat hij het vuur opent op zowel de naderende Orlock als op het filmdoek waarop Orlock eveneens te zien is. Hiermee wordt onderstreept dat voor de labiele, emotioneel onvolwassen jongeman realiteit en fictie beiden even reëel zijn, een dissociatie die hem in staat stelt zonder duidelijke aanleiding en zonder wroeging mensen te doden. Na zijn arrestatie merkt hij zelfgenoegzaam op: ‘I hardly ever missed, did I?’ Achter het onschuldige gezicht van dit grote kind, zo realiseren het publiek en Orlock zich, gaat een waar monster schuil. Maar monsters zijn van alle tijden, evenals het kwaad dat zij aanrichten. Slechts hun uiterlijk verandert. Een feit dat Targets ons op even indringende als meesterlijke wijze toont.

Peter Bogdanovich kon me enorm bekoren met The Last Picture show en Paper Moon ging ook vlot binnen, maar dit is een beet je een wisselvallige film geworden.

Ondanks de korte speelduur van de film duurt het toch vrij lang voordat het echt interessant wordt rond de sniper. De verhaallijn rond de oude filmster Byron Orlok is maar erg matig en ook erg voorspelbaar waar het uiteindelijk allemaal naartoe gaat. Dat hij alsnog zou toezeggen om zijn opwachting te maken in de drive-in cinema en daar de confrontatie wacht met de schutter zie je van mijlenver aankomen.

De verhaallijn rond de schutter is nochtans wel de moeite om te zien. Het is op een erg kille manier dat we zijn acties te zien krijgen en wat de motivatie of aanleiding is geweest om aan het moorden te slaan, is niet gekend. Het zorgt voor een nog killer en gruwelijker effect van de daden van de schutter. Het neerschieten van zijn vrouw en moeder kan haast niet killer in beeld gebracht worden.

De scène op de snelweg waar hij verschillende auto’s onder vuur neemt, is ontzettend knap in beeld gebracht. De finale scène in de drive-in begint ook nog sterk, maar wordt wat te lang uitgesponnen en eindigt met een erg ongeloofwaardig einde waar Orlok met zijn oude knoken eventjes de schutter overmeestert.

Vreemde film eigenlijk met heel wat pluspunten, maar ook stevige minpunten. Normaal zou ik er maar net een 2.5* voor geven, maar bepaalde scènes zijn wel memorabel genoeg om er nog een 3* aan te geven.

3*