Un Lac (2008)

Vraag me niet bij welke film precies, maar ergens op het forum noemde Onderhond ‘La Vie Nouvelle’ één van de meest confronterende films ooit. Zo kwamen de films van Philippe Grandrieux op mijn verlanglijstje te staan en nu de hoogdagen voor alle Vlaamse cinefielen zijn ingetreden hoopte ik op een explosieve start van de feestelijke tiendaagse. En ja hoor, wie dacht dat de camera van de gebroeders Dardenne al behoorlijk aan het schudden was, die moet vooral ‘Un Lac’ eens proberen uit te zitten.

Toegegeven, wat Grandrieux doet met het medium film is behoorlijk straf. Slechts drie films over een periode van tien jaar lijkt een magere oogst, maar des te sterker heeft de cineast een taal ontwikkelt die hij consequent hanteert. Grandrieux vervalt nergens in voor de hand liggende cinematografie en juist dat vernieuwende, kunstzinnige aspect overlaadt de film met een geheimzinnige sfeer. De shots lijken er niet zozeer op gericht om een verhalende boodschap over te brengen, als wel om sferen te delen met het individu in de zaal.

Dat streven naar een soort transcendente communicatie met de kijker, die veel verder gaat dan alleen maar de actie, is bijzonder nobel. Alleen maakt Grandrieux het zichzelf (en ons) extra moeilijk door zijn film ook verhaaltechnisch heel gesloten te laten - in plaats van complexe beelden te doorluchten met een simpele plot. Aanvankelijk verhoogt het hermetisch karakter de onheilspellende kracht van de film (de eerste 15 minuten waren voor mij de beste ), maar na een tijdje gaat het gebrek aan verhaal gewoon op de zenuwen werken.

Uiteindelijk kom je haast niets te weten over de personages, laat staan over hun drijfveren of hun twijfels. Grandrieux mag dan wel existentiële taferelen op het doek schilderen, de wrange smaak die hij nastreeft komt niet over omdat de personages slechts poppen zijn in een uit de hand gelopen intellectualistische tragedie.

Waar ‘Un Lac’ nog de potentie leek te hebben van een pure, sobere mijmering over eenzaamheid en verlangen (want dat zijn verdorie mooie thema’s), blijkt langzaam maar zeker dat de plot te simpel is en dat de personages geen diepte hebben. Des te complexer de beeldtaal, des te meer de karakters aan diggelen vallen – dat is het droevige relaas van ‘Un Lac’.

Dat Grandrieux een begaafd cineast is wil ik desalniettemin graag geloven, maar dit is gewoon dodelijk saaie cinema waarvan je aandacht volledig afdwaalt. Ware het niet dat ik achteraf de publieksprijs-formulieren moest ophalen (Friac heeft me dus in levende lijve gezien, en ik hem!?), dan had ik de zaal wellicht ook vroeger verlaten…

1,75*

Na een nachtje geslapen te hebben, hier toch maar iets over neerknallen. Lastige ervaring.

Audiovisueel erg sterk, al wel anders dan La Vie Nouvelle. Donkerder. Deed me een beetje denken aan een mix van de bosrijke omgeving uit Calvaire en de manier van vertellen uit Innocence (die Franse), Dat tweede daar kom ik later nog op terug.

Geluid wordt op bepaalde scenes extra versterkt en das erg mooi. Nuja versterkt, door het stille karakter van de film gaan alle details opvallen. Het lopen door de sneeuw, briesen van een paard, de wind door de bergen of het snurken van een persoon. 1 van de sterkste punten van de film.
Visueel soms onrustig, maar ik snap dat wel. Het geeft het geheel een zekere gejaagdheid, een claustrofobische sfeer mee, die erg goed past. ook in combinatie meet de epilepsie van Alexi Op momenten dat de camera out of focus is extra mooi, alles wat daar ligt in die schimmenwereld, je wordt net wakker en alles zie je nog niet zo helder, zoiets.

Ik zou nog terugkomen op Innocence. Die vergelijking trek ik met het verhaal, de minimale uitwerking daarvan en het gebruik van spanning. Dat is namelijk ook een film waar motieven heel vaag blijven, maar er continu een broeierige sfeer hangt.
Hier dus ook het geval, maar ik weet eigenlijk niet goed waarom. Ik zie de film als een experimenteel romantisch drama.
Er zit nogal veel verdriet, boosheid en frustratie in de film, terwijl ik eigenlijk het idee heb dat de personages helemaal niet zo ongelukkig zijn. Juist daarom verliest de film een groot gedeelte van zijn kracht voor me. Personages barsten uit in woede, beginnen spontaan te huilen, om elkaar later innig te omhelzen. Heb ik iets gemist? Emotie is mooi, maar hier lijkt het vaak uit het niets te komen.


Zo is het een beetje lastig om deze film te beoordelen. Audiovisueel prachtig. Veel sfeer en opgebouwde/ingehouden spanning, maar waarom en waar het heen gaat is me niet altijd duidelijk. Enkel het laatste half uur bood me veel houvast in dat opzicht..
Mooi experiment en het ligt vast aan het feit dat ik bepaalde emoties niet kan plaatsen, dat ik deze film niet op waarde kan schatten. Zal het nog wel eens proberen, maar het is niet een film die je zomaar even opzet!

Sterk.

Dit weekend maar weer eens wat tijd uitgetrokken voor een Grandrieux. Niet dat z'n films zelf zo lang duren, het effect dat ze hebben blijft best wel een tijdje naslepen.

Visueel sterk, prachtig aangevuld door een ijzeren soundtrack. De film teert echt op deze elementen op een duistere sfeer neer te zetten. Een verhaaltje is echt verwaarloosbaar, de kleine tragedie die zich afspeelt in de bergen is dan ook meer een kapstok.

Film kan ik het best samenvatten als een mix van Herz aus Glas (setting) en Begotten (visuals), maar het blijft vooral een uniek project eigen aan Grandrieux. Wie niet buiten de narratieve cinema komt moet hier vooral niet aan beginnen, de rest is het aangeraden de sprong een keer te wagen, al is een positieve uitkomst verre van verzekerd.

4.0* en een uitgebreide review

Un Lac.

Vroeger dacht ik altijd dat sfeervol een populair eufemisme was voor 'saai'. Ik was hier zo van overtuigt dat ik geen kaarsen maar TL lampen had, geen wierrook opzette, maar gewoon mijn behoefte in de woonkamer deed. Meest overgewaardeerde woord in filmland.

Echter nu, 3 dagen later*, denk ik daar heel anders over. Phillipe Grandrieux is een meester in het creeren van naargeestige sfeercinema, dit doet hij door middel van een donkere desolate setting met sterk sounddesign en een schokkende camera.

Un Lac is geen Sombre of La Vie Nouvelle, Un Lac is een typische, want dat de man een eigen stijl heeft kan men gerust stellen, Grandrieux. Een stijl die je in 1 oog opslag herkent, toch, ondanks de wat stugge titel is het een geweldig naargeestig sfeerspektakel geworden die precies past binnen de ouvre van Grandrieux, maar op zichzelf zo'n frisse uitwerking kent, dat het als losse film ook staat als een huis.

Nu zijn er een aantal dingen waar je rekening mee zou moeten houden voor het bekijken van deze film: Het plotje is wat wazig, de karakters hebben geen lange langnek nek, verder vrij weinig dialoog, al vond ik het zelf vrij veel.

Lang maakt kort, Un Lac is wederom een audiovisueelsfeer kunstwerk van Phillipje Grandrieux.

* Natuurlijk gaat het niet echt om 3 dagen, muggenzifter.

Na een bewust gesaboteerde debuutfilm (het 90% onderbelichte Sombre) en een bijna meesterwerk: La Vie Nouvelle was het nu tijd voor de defenitieve derde film van regisseur Grandrieux, maar ongelofelijk wat een tegenvaller...

Thema: indringer in idylle tussen twee mensen is al heel veel gebruikt.

Zwijgzame personages wiens emoties worden getoond in veeltal close-ups, maar meeleven is er niet bij, daarvoor is het allemaal te afstandelijk.

Ongeveer 10 minuten aan schitterende beelden kan de zaak dan ook niet meer redden.

Erg bijzondere prent weer van Philippe Grandrieux, toch wel 1 van de meest unieke filmkunstenaars die ik ken. De sfeer is opnieuw naargeestig en beklemmend, de ongrijpbare fotografie ronduit prachtig. De donkere silhouetten en de mistige, besneeuwde landschappen rond het meer... Grandrieux brengt het allemaal schitterend in beeld en Un Lac is net als Sombre en La Vie Nouvelle weer een heel fysieke film geworden. Zijn derde worp levert wat mij betreft dus zeker een speciale en intrigerende kijkervaring op.

Jammer genoeg bleef het vooral bij een fascinerende zit, veeleer dan dat Un Lac me ook echt wist te raken of te hypnotiseren. Iets waar Sombre, visueel nochtans de minst verfijnde Grandrieux, net wel heel erg in slaagde. Un Lac lijkt me dan weer de meest bevreemdende van z'n films te zijn. Die blikken bij die personages!

Fascinerend dus en cinematografisch grote klasse, maar daar blijft het bij na een eerste kijkbeurt. Wel zin gekregen om La Vie Nouvelle te herbekijken. Die staat momenteel op 3*, maar is in m'n herinnering beter dan deze, waarvoor ik nu nochtans een halfje meer veil heb.

De derde film die ik van Gandrieux gezien heb en tevens ook de minste. De film wist mij niet te raken en ook op visueel vlak vond ik het ook niet echt bijzonder, met uitzondering van de beelden van het meer en de bossen. Die waren zeer mooi. De poster is ook prachtig trouwens.

2,0*

Jammer.

Geen hele slechte film, maar toch best een tegenvaller vergeleken bij het geweldige La Vie Nouvelle. Wat de film vooral mist, is goeie muzikale begeleiding. Kan me misschien nog 1 of 2 momentjes herinneren waarin soundtrack voorkomt, en toen werd alles meteen al wat sfeervoller. Voor de rest wordt er weinig mee gedaan helaas.

Visueel is het nog wel best aardig, al komt het ook op dat gebied nog niet in de buurt van La Vie Nouvelle. De natuurshots van de bossen en meren waren mooi, maar de verduisterde indoor scenes vond ik dan weer wat minder. Verhaal stelt verder natuurlijk weinig voor, wat geen minpunt hoeft te zijn, maar doordat de sfeer me vaak niet echt pakte liet de film op dat front ook een nogal matige indruk achter.

Enkele aardige momenten, maar over het algemeen best teleurstellend. Is Sombre erg vergelijkbaar met deze? Want die sla ik anders maar over. 2,0*.

Sensatie.

Het is een beproefd procedé om in de kunst het drama van het menselijk bestaan vorm te geven als essentieel gewelddadig. Voor zover die projectie in voldoende mate verwijst naar die onderliggende, algemeen menselijke conditie, en niet blijft hangen in de sensatie op zichzelf, lijkt me dat een legitiem procedé. Een film kan ogenschijnlijk – ik noem maar wat – de handel en wandel van een seriemoordenaar tot onderwerp hebben, maar in wezen een verbeelding zijn van een algemeen, conflictueus en tragisch menselijk verlangen.

Wat dat betreft ben ook ik – als kennelijk rustig en vredelievend persoon (omstandigheden werken mee, ik weet het) – als filmkijker niet vies van een stevig potje gewelddadige seks en/of bloederige moord & doodslag.

Maar het kan ook anders.

In Un Lac verbeeldt Grandrieux het in zekere zin ‘eeuwige’ drama van het naar binnen gerichte bastion van de familie in een onherbergzame wereld versus de – even noodzakelijke – openbreking daarvan. Die tegenstelling is naar haar wezen een crisis, en de dramatische vormgeving van die crisis als een conflict uitmondend in een orgie van geweld is haast voor de hand liggend.

Grandrieux doet dat niet. Zelfs de dreiging van geweld is hier niet of nauwelijks aanwezig; het ‘conflict’ blijft innerlijk, maar de emotionele processen die de familie (geconcentreerd natuurlijk op Alexei, maar niet alleen hij) ondergaat met de alles veranderende komst van de buitenstaander, vinden hun expressie in uiterst fysieke en zinnelijke beelden en handelingen van de personages, omgeven door een, inderdaad als een soort levende schilderijen in beeld gebrachte, overweldigende natuur.

Deze film ademt, letterlijk en figuurlijk; en je voelt de intensiteit, het instinctieve en het primitieve (niet in de zin van ‘onbeschaafd’, maar in de zin van ‘essentieel’) van de emotionaliteit die hier verbeeld wordt.

‘Niemand kan de wind tegenhouden’, zegt Alexei, als een soort gebed voor de maaltijd.

Misschien is hoe men reageert op die waarheid, een keuze tussen doorlopend verzet tegen, of uiteindelijke aanvaarding van, de natuurlijke loop der dingen.

Werkelijk, ook Un Lac is, op zijn eigen wijze, een zeer ‘sensationele’ film.