Un Lac (2008)

ik kijk HEEL erg uit naar deze film! De vorige twee Grandrieux films die ik zag behoren tot mijn favorieten en deze heeft voorlopig al een eerste positieve review in de pocket:

Philippe Grandrieux premiered his third feature, "Un Lac" in the Orrizonte section, and proved yet again why he's one of the most fascinating and singular filmmakers working today. A kind of folk tale, set in the mist-shrouded forests and lakes of some northern country, it gripped from the very first frame, its painterly visuals (reminiscent of Caspar David Friedrich) so breathtakingly, jaw-droppingly beautiful - Grandrieux shot the film himself, and edited it - that it defied analysis: in the end, it simply WAS, and had to be taken strictly on its own terms. A worthy successor to his previous films, "Sombre" and "La Vie Nouvelle", it revealed him once again to be among the most sensuous of filmmakers: able to communicate the rapture of skin against skin, the chill of cold morning air, the textures of wool and wood and flesh.

Its lack of concessions to the conventions of ordinary movie making will do little to remove his status as an "experimental" filmmaker, but that's fine: let him remain on the margins, making a film every few years - in isolation, and according to his own, clearly well-developed principles - and cinema will be the richer for it.

(dit heb ik eerder ergens van het Internet geplukt en kan helaas de schrijver niet citeren)

Mmmm...een moeilijke film. In het begin - de eerste 15 minuten - had ik echt enorm veel zin om de cinemazaal te verlaten, de handheld-camera was té nerveus en het was te onduidelijk wat er allemaal gaande was. Zo'n cinematografische aanpak kan leuk zijn voor een paar shots, hooguit één scène, maar liefst niet voor een hele film. Gelukkig werd ik op een bepaald punt gedeeltelijk opgezogen door de film en wist hij me te intrigeren door zijn vaagheid (je begrijpt wat er ongeveer gaande is, maar de informatie wordt bijzonder spaarzaam meegedeeld) en de prachtige omgeving waarin het verhaal zich afspeelt (een besneeuwd bos en meer, gehuld in een dikke mist).

Un Lac is een moeilijke film - ongeveer de helft van het publiek (8 op een twintigtal mensen) verliet de zaal alvorens de film eindigde - en wist mij niet echt te overtuigen. Het is allemaal iets te vaag, soms gewoon echt dodelijk irritant gefilmd en iets te lang uitgesponnen. Tegelijkertijd creëeren dit soort zwakheden een zekere unieke sfeer, die je met wat geluk kan overtuigen om mee te gaan in de vertelling. Een dubbeltje op zijn kant dus.

3*

Vraag me niet bij welke film precies, maar ergens op het forum noemde Onderhond ‘La Vie Nouvelle’ één van de meest confronterende films ooit. Zo kwamen de films van Philippe Grandrieux op mijn verlanglijstje te staan en nu de hoogdagen voor alle Vlaamse cinefielen zijn ingetreden hoopte ik op een explosieve start van de feestelijke tiendaagse. En ja hoor, wie dacht dat de camera van de gebroeders Dardenne al behoorlijk aan het schudden was, die moet vooral ‘Un Lac’ eens proberen uit te zitten.

Toegegeven, wat Grandrieux doet met het medium film is behoorlijk straf. Slechts drie films over een periode van tien jaar lijkt een magere oogst, maar des te sterker heeft de cineast een taal ontwikkelt die hij consequent hanteert. Grandrieux vervalt nergens in voor de hand liggende cinematografie en juist dat vernieuwende, kunstzinnige aspect overlaadt de film met een geheimzinnige sfeer. De shots lijken er niet zozeer op gericht om een verhalende boodschap over te brengen, als wel om sferen te delen met het individu in de zaal.

Dat streven naar een soort transcendente communicatie met de kijker, die veel verder gaat dan alleen maar de actie, is bijzonder nobel. Alleen maakt Grandrieux het zichzelf (en ons) extra moeilijk door zijn film ook verhaaltechnisch heel gesloten te laten - in plaats van complexe beelden te doorluchten met een simpele plot. Aanvankelijk verhoogt het hermetisch karakter de onheilspellende kracht van de film (de eerste 15 minuten waren voor mij de beste ), maar na een tijdje gaat het gebrek aan verhaal gewoon op de zenuwen werken.

Uiteindelijk kom je haast niets te weten over de personages, laat staan over hun drijfveren of hun twijfels. Grandrieux mag dan wel existentiële taferelen op het doek schilderen, de wrange smaak die hij nastreeft komt niet over omdat de personages slechts poppen zijn in een uit de hand gelopen intellectualistische tragedie.

Waar ‘Un Lac’ nog de potentie leek te hebben van een pure, sobere mijmering over eenzaamheid en verlangen (want dat zijn verdorie mooie thema’s), blijkt langzaam maar zeker dat de plot te simpel is en dat de personages geen diepte hebben. Des te complexer de beeldtaal, des te meer de karakters aan diggelen vallen – dat is het droevige relaas van ‘Un Lac’.

Dat Grandrieux een begaafd cineast is wil ik desalniettemin graag geloven, maar dit is gewoon dodelijk saaie cinema waarvan je aandacht volledig afdwaalt. Ware het niet dat ik achteraf de publieksprijs-formulieren moest ophalen (Friac heeft me dus in levende lijve gezien, en ik hem!?), dan had ik de zaal wellicht ook vroeger verlaten…

1,75*

Fijne recensie, JJ_D!

Ik was de kerel met de rugzak die je vertelde dat hij zijn ticket nog wel eens later in de bus zou deponeren, weet niet of je je dat nog herinnert (je was op dat moment twee andere bezoekers het principe van de publieksprijs aan het uitleggen). Dus wie weet tot nog eens op het festival!

Op een populatie van een kleine 15 overblijvende bezoekers zou ik me dat effectief moeten herinneren, maar helaas... En ja, we komen elkaar misschien nog tegen. Laat vooral niet na van me in dat geval aan te spreken!

Op basis van een zeer betrouwbare bron uit Gent (een verklaard Grandrieux liefhebber en daarnaast één van de twee mensen op wiens mening ik vrijwel blind kan vertrouwen) kunnen de/mijn verwachtingen voor deze prent in de ijskast. Zeer tegenvallend en "eigenlijk helemaal niet zo goed". Waarvan acte.

Ik zou nooit blind op iemands anders mening afgaan maar in dit geval slaat je bron wel de spijker op de kop. Waar het nou precies over ging is me allemaal een beetje ontgaan. Vaag liefdesverhaaltje tussen broer en zus met wat rivaliteit erdoorheen. Audiovisueel is het brak, slechts een enkel sporadisch mooi shot met veel lelijkheid erdoorheen. De wiebelende camera die de plank totaal misslaat en erg veel saaiheid voor zo'n korte film.

Grandrieux kan beter, dit leek nog het meest op een dronken Sokurov.

1.5* Voor een paar mooie shots.

waar heb je em gezien?

hoe slecht de film ook gereviewed wordt, dit móet ik toch ook zelf even gezien hebben

Door de goede oude calvé pindakaas.

ik krijg opeens trek in een boterham

Komop beavis, vertel!

Grandrieux schrijft op zijn website:

The power of cinema is that it enables to us live within a world, as the dreamer lives within his dream. Thus, we walk in the image.

Na wat dagen met de film in mijn hoofd rond gelopen te hebben (en vanavond pas Grandrieux's website weer eens opgezocht te hebben) is dit ook precies het belangrijkste dat bij mij blijft hangen. De wereld die Grandrieux heeft neergezet, mistige wouden gehuld in eeuwige schemer, grijze luchten en zwarte wateren) is er één zoals uit mijn beste dromen. Zo'n wereld geheel los van iedere plek uit de realiteit met zijn eigen logica en geografie waar je soms jaren later in een andere droom plotseling weer in terecht komt en dan precies de weg nog weet alsof het een échte herinnering is (of ben ik de enige die dat heeft? maar ik dwaal af)

de film:

Gezien de stemmen en de "waar ging het over / wat is de plot toch simpel" opmerkingen hier boven, kan er wel wat tegen geluid gehoord worden. Na de vorige twee films van Grandrieux kan ik zeggen dat ik een groot bewonderaar van zijn werk ben. Deze twee films kende al een gemengde receptie en distributie, maar bij Un Lac is het blijkbaar helemaal onmogelijk gebleken om de film te verkopen (eeuwig jammer dat ik hem niet eerst in de bios heb kunnen zien, maar hoop zeker dat het filmmuseum hem ooit nog een kans gaat geven...). Misschien komt het omdat er minder sensatie rond de film hangt. Sombre was een duister sprookje en in La Vie Nouvelle belandde we min of meer in de hel en was de bodem van de duisternis dus wel gehaald, de woede was er uit. Waar heen dan te gaan? Naar de rustige wateren (met diepe gronden) van een meertje dus. In een geisoleerd droomlandschap dat mij ook sprookjesachtig aan doet (en erg Russisch door de acteurs en de mistige stijl die aan Sokurov en Dikaya Okhota Korolya Stakha (1979) doet denken; het huisje aan het meer zou zo aan Baba Yaga kunnen behoren, alleen de kippenpoten ontbreken) vind Grandrieux nieuwe emoties om te verkennen, maar ook nieuwe vormen om mee te experimenteren. Aan de ene kant herhaald hij veel beelden uit La Vie Nouvelle (zelfs Natalie Rehorova lijkt heel erg op een jongere Anna Mouglalis) en speelt hij nog steeds met het filmen in zo min mogelijk licht, maar met alle mist en sneeuw en grijze luchten doet hij het omgekeerde nu ook met wit en backlighting.

Dit blijft toch de belangrijkste essentie van zijn werk. Ik zag van de week ook the Man with the Movie Camera en dat is experimentele film die door de edditing een muzikale composite wordt, deze film is experimenteel en beland door de cameravoering in een vorm die zeer nauw met schilderkunst (en fotografie dan dus ook) verwant is. Francis Bacon, Egon Schiele, Caspar David Friedrich, zelfs Klimt schoten door mijn hoofd (niet geheel toevallig ook mijn favoriete schilders!) en zoals altijd bij Grandrieux zit er een beeld in dat 100% een ode moet zijn aan de schreeuw van Munch; alleen dit keer zonder letterlijke schreeuw. Het was stil. Was het wel écht een schreeuw? of werd er op een kinderlijke/onschuldige manier naar sneeuwvlokjes gehapt? Hoewel de film nog steeds erg duister is, en wanhopige gevoelens als angst en eenzaamheid een grote rol spelen, had ik het gevoel dat Grandrieux in de karakters en de emoties die zij vertegenwoordigen net als met de 'witte beelden' ook een lichtere kant op zocht. Er wordt zelfs in één scene gelukzalig geglimlacht! en ook dieren komen er dit keer een stuk beter vanaf.

Het verhaal werkt dus als een droom en verwacht daarom geen realiteit of logica of veel verhaal, maar door de loop van de film heen leer je de karakters wel degelijk kennen en begrijp je hun gevoelens, die ik erg invoelbaar vond. De slotscene is hartverscheurend mooi.

Enige kritiek die ik wel kan beamen is de cameravoering Grandrieux filmt altijd onrustig en vaak ook out of focus, dus dat is het probleem niet, maar er lijkt soms (vaak) nog een extra trilling over het beeld te hangen. Zo eentje waarbij je gaat denken dat het een transfer fout is (wat nog zo zou kunnen zijn ook... ware het niet dat de kritiek hierboven kwam van iemand die de film op een festival zag...). De extra onrust kon ik ook niet helemaal rijmen met het lyrische karakter van de film, maar uiteindelijk was het dus niet iets dat me uit de film deed geraken, dat mag na deze review wel duidelijk zijn!

Interessante review. Weet niet of het me direct warm doet lopen voor de film (ben nog steeds huiverig voor het 'starende gezichten'-effect), maar ik voel me nu wel verplicht om hier binnenkort maar eens een recensie te plaatsen.

En ik ben dol op Russische sprookjes (en dus ook op Baba Yaga), dus die referentie doet me in ieder geval wel opspringen!

Grandrieux had duidelijk meer een droom dan een sprookje voor ogen, dus verwacht niet te veel van dat element, maar het kwam wel zo op me over.

Waar Sombre duidelijk een sprookje was dat zich afspeelde in de echte wereld, voelde dit voor mij aan als een echt verhaal dat zich in een wereld afspeelde die ik mij altijd verbeeld bij de sprookjes van Grimm

qua starende gezichten... het is natuurlijk het 180 graden tegenovergestelde van Hollywood cinema, maar ik vond de film nergens traag en elke scene en elk gezicht had zijn eigen onderhuidse spanning. Het is meer het experimentele camerawerk dat mensen irritant kunnen vinden bij Grandrieux

Hier zat voor mij precies de pijn bij het bekijken van de film. Ik werd aanvankelijk meegezogen in een wat hierboven hermetische film genoemd wordt, om gaandeweg de film uit te komen bij een uiterst eenvoudig verhaaltje. Het is dan niet de vorm die de inhoud verrijkt, maar net de inhoud die vorm steeds meer uitholt. Een best wel frustrerende ervaring, waarvan ik hoop dat die aan het moment lag.

Ik verbaas me trouwens verder ook wel over de heel negatieve recensie voorzover die het over de vorm an Sich hebben, van mensen die de twee vorige films van Grandrieux wel waardeerden. Erg veel moois gezien en je associaties met schilders herken ik. Alleen Klimt, kun je daar wat over zeggen?

ik denk dan vooral aan dit type werk van hem

http://files.myopera.com/picasson/albums/730201/Klimt%20-%20Beech%20Wood%20I.jpg

Ik weet ook niet waarom dat bij me naar boven kwam en noem hem ook als laatste, maar op een of andere manier past hij toch in dit rijtje

Toch weer een kwestie van te veel waarde hechten aan de plot. Ik ben nooit zo bezig met het verhaal van een film; de beste filmmakers naar mijn mening gebruiken dit slechts als een kapstok (als ik een verhaal wil dan lees ik liever een boek). Het gaat natuurlijk om de beelden en die karakters die daarin en daardoor tot leven komen.

Na nog weer een nachtje verder na gedacht te hebben over het juiste antwoord op de kritieken van vaag / te simpel verhaal, kom ik toch weer uit bij sprookjes. De relaties van de karakters in de film (de broer en zus die samen een soort van gezinnetje vormen met de zorg voor hun jongere broertje; en de ouders op de achtergrond) deden me ook wel aan "hans en grietje" denken. Sprookjes worden vaak ook gezien als simpele verhaaltjes, leuk voor kinderen. Maar waren dit niet juist ook hele sterke moralistische parabels? De eerste soort horror verhalen ook, die mensen de kans gaven om duisterdere gevoelens als angst, woede en verdriet met elkaar te delen? Grandrieux maakt gewoon moderne sprookjes, in film formaat

en een schilderij wordt toch ook niet bekritiseerd op het ontbreken van een plot?

Nou, daar valt nog over te discussieren Vele klassieke schilderijen zijn juist heel erg plotgericht (vaak met meerder voorstellingen op één doek, die wel degelijk een verhaal vertellen (Christus' lijdensweg/kruisafname, hele Oud Testamentische boeken in één doek, etc.). Dan kan je dus wel degelijk van een plot spreken, volgens mij (zo worden schilderijen in ieder geval wel vaak geanalyseerd). Maar goed, misschien ben ik aan het mierenneuken..

Misschien wel als het een lelijk schilderij is.

Mijn probleem zat hem net in de nadrukkelijke aanwezigheid van het plot. Ik beschrijf ook alleen hoe ik de film ervaren heb en sluit niet uit dat mijn "mind-set" niet de juiste was en ik hoop dat bij herziening blijkt dat dat het geval was.

Bij Sombre was voor mij het plot onbelangrijk en zat voor mij de essentie van de film in het feit dat hij me meenam in een bijzondere bewustzijnstoestand. Hier vertrek je vanuit iets bijzonders (hermetische vorm) dat nieuwsgierig maakt, maar wordt vervolgens ontnuchterd doordat Grandrieux steeds nieuwe plotelementen toegevoegd op een manier die er net voor zorgt dat de kapstok steeds meer zichtbaar wordt. Ik klaag niet over de eenvoud van het plot an Sich, maar net deze werking. Met het eerder gemaakte voorbehoud: niet ik ben teveel gericht op het plot, maar de film.

Zelf moest ik tijdens de film aan poëzie denken waar vaak vertrokken wordt vanuit simpele beelden (een reiger in het riet). Hier voelt het resultaat als een aankomst: goh, uiteindelijk zit er gewoon een reiger in het riet. Beetje gevaarlijk om het zo uit te leggen, ik hoop dat je toch begrijpt wat ik bedoel.

Overigens vind ik het plot-verwijt (in het algemeen) ook wat flauw en gaat het vergelijk met literatuur niet op: ook daar wordt het literaire gehalte van een werk voor het grootste gedeelte bepaald door de vorm. Plot is uiteindelijk ook een deel van de vorm, namelijk in de manier waarop de fabel gestalte krijgt. Hoe meer plot en fabel van elkaar afwijken, des te sterker wordt die vormgeving voelbaar.

ik begrijp je nu beter inderdaad

valide punten

voor mij was het gevoel dus gelukkig anders; ben erg graag thuis in Grandrieux's wereld.

vind het wel grappig te bedenken dat er maar weinig mensen zullen zijn die in hun kritiek op de film zouden beweren dat de film teveel met de plot bezig is maar begrijp dus nu wel helemaal hoe je dat bedoeld en waarom je de film daarom minder scoort

ik begrijp niet helemaal of je mij hierin flauw vindt of anderen die de film puur op het plot afrekenen (te vaag, te simpel, te duidelijk aanwezig of wat dan ook). Wellicht heb je in het eerste geval wel gelijk, maar ik kom heel vaak het tweede tegen en vind dat persoonlijk altijd zo onbegrijpelijk, omdat film in de eerste plaats toch zijn 'verhaal' met beelden verteld (een goede film tenminste, niet zoals Bresson dat zou zeggen, de registratie van een toneelstuk), vandaar dat ik dan standaard zeg dat mensen die een goed verhaal willen beter een boek kunnen lezen

Het was niet gericht op jouw, die suggestie hoopte ik te vermijden met "in het algemeen", maar wel op een te makkelijk het plot aan de kant schuiven.

misschien heb je gelijk, maar om dan toch met persoonlijke noot te reageren, plot laat mij in het algemeen vaak wel behoorlijk koud. Ik kan een film met een slecht plot heel goed vinden en omgekeerd. Het is wat mij betreft echt een kapstok of een vector waarlangs de gebeurtenissen kunnen verlopen. soms kan het zichtbaar zijn van (een gebroken) kapstok een hele mooie functie hebben en dan werkt de film en soms zit je puur naar een kapstok te kijken zonder dat het écht ergens over gaat, zoals recent bij Inception. Maar ik realiseer me (nu beter) dat dit wel kort door de bocht is en misschien ook een persoonlijke voorkeur.

hee, iemand heeft mijn "plot omschrijving" bij de film aangepast

hoe ironisch! nu heeft de film helemaal geen verassingen meer voor mensen die zich om de plot bekommeren

Ik wil hier geen gelijk claimen, zoals gezegd, ik meld slechts hoe ik de film ervoer.

De verhouding vorm/inhoud is eigenlijk heel complex. Ik voel zelf veel voor Wagners visie m.b.t zijn muziekdrama: inhoud (hij spreekt van "drama") is het resultaat van de synthese van vorm en inhoud ("het verhaal"). Dat impliceert dat beide relevant zijn, maar ook dat de kern van het kunstwerk niet in beide afzonderlijk te vinden is.

Een plot an Sich is uiteraard geen meesterwerk, anders zou je het bij een uitgever moeten indienen Je kunt het ook heel pragmatisch zien. Als jij schrijft:

zou ik beweren dat het plot *dus* niet slecht is. (want het vervult zijn rol binnen het kunstwerk). Maar goed, ook hier kun je weer veel op afdingen.

Ik wil trouwens niet bij "Un lac" een stellige positie innemen. Ik ga hem ongetwijfeld herzien, want de fascinatie voor zijn manier van filmen is er zeker.

Un Lac's intieme, fragiele wereld bestaat uit schaduwbeelden die elkaar vooral non-verbaal aftasten. De kijker is slechts een geest in dit schimmenspel en tracht door stille observatie iets van de ziel van deze wezens te vangen. En dit aftasten - van zowel de protagonisten als de toeschouwer - blijkt een zeer broze bezigheid. Want wanneer de aandacht bij de kijker even verslapt raakt hij de onderlinge spanning tussen de spelers kwijt. Wanneer Grandrieux zijn intenties - het tonen van de frêle lijn tussen orde en chaos - wat te hard door duwt is de magische sfeer plotsklaps weg. Met zulk zacht materiaal moet voorzichtig om worden gesprongen. Want ondanks de dreigende luchten, de besneeuwde dennen en het gitzwarte meer is dit ook een liefdevolle en tedere film. Een fysieke aanraking kan leiden tot een catharsis (het broederlijk kappen van een boom), maar ook tot een ontgoocheling (de moment waarop Alexi inziet dat hij zijn zus zal verliezen). Een té fysieke aanraking kan bij de kijker leiden tot het springen van de bubbel (de seksuele handeling, in mindere maten Aleki's aandoening). Niet het plot als geheel blijkt hierin te expliciet, maar slechts aantal handelingen binnen dit plot. Wanneer Grandrieux zijn balans vind is Un Lac een bijna tastbare sensatie, die zich overigens opvallend veel op het auditieve lijkt te concentreren (krakende bomen, snuivende paarden, hijgende mensen).

Na een nachtje geslapen te hebben, hier toch maar iets over neerknallen. Lastige ervaring.

Audiovisueel erg sterk, al wel anders dan La Vie Nouvelle. Donkerder. Deed me een beetje denken aan een mix van de bosrijke omgeving uit Calvaire en de manier van vertellen uit Innocence (die Franse), Dat tweede daar kom ik later nog op terug.

Geluid wordt op bepaalde scenes extra versterkt en das erg mooi. Nuja versterkt, door het stille karakter van de film gaan alle details opvallen. Het lopen door de sneeuw, briesen van een paard, de wind door de bergen of het snurken van een persoon. 1 van de sterkste punten van de film.
Visueel soms onrustig, maar ik snap dat wel. Het geeft het geheel een zekere gejaagdheid, een claustrofobische sfeer mee, die erg goed past. ook in combinatie meet de epilepsie van Alexi Op momenten dat de camera out of focus is extra mooi, alles wat daar ligt in die schimmenwereld, je wordt net wakker en alles zie je nog niet zo helder, zoiets.

Ik zou nog terugkomen op Innocence. Die vergelijking trek ik met het verhaal, de minimale uitwerking daarvan en het gebruik van spanning. Dat is namelijk ook een film waar motieven heel vaag blijven, maar er continu een broeierige sfeer hangt.
Hier dus ook het geval, maar ik weet eigenlijk niet goed waarom. Ik zie de film als een experimenteel romantisch drama.
Er zit nogal veel verdriet, boosheid en frustratie in de film, terwijl ik eigenlijk het idee heb dat de personages helemaal niet zo ongelukkig zijn. Juist daarom verliest de film een groot gedeelte van zijn kracht voor me. Personages barsten uit in woede, beginnen spontaan te huilen, om elkaar later innig te omhelzen. Heb ik iets gemist? Emotie is mooi, maar hier lijkt het vaak uit het niets te komen.


Zo is het een beetje lastig om deze film te beoordelen. Audiovisueel prachtig. Veel sfeer en opgebouwde/ingehouden spanning, maar waarom en waar het heen gaat is me niet altijd duidelijk. Enkel het laatste half uur bood me veel houvast in dat opzicht..
Mooi experiment en het ligt vast aan het feit dat ik bepaalde emoties niet kan plaatsen, dat ik deze film niet op waarde kan schatten. Zal het nog wel eens proberen, maar het is niet een film die je zomaar even opzet!

Sterk.

Dit weekend maar weer eens wat tijd uitgetrokken voor een Grandrieux. Niet dat z'n films zelf zo lang duren, het effect dat ze hebben blijft best wel een tijdje naslepen.

Visueel sterk, prachtig aangevuld door een ijzeren soundtrack. De film teert echt op deze elementen op een duistere sfeer neer te zetten. Een verhaaltje is echt verwaarloosbaar, de kleine tragedie die zich afspeelt in de bergen is dan ook meer een kapstok.

Film kan ik het best samenvatten als een mix van Herz aus Glas (setting) en Begotten (visuals), maar het blijft vooral een uniek project eigen aan Grandrieux. Wie niet buiten de narratieve cinema komt moet hier vooral niet aan beginnen, de rest is het aangeraden de sprong een keer te wagen, al is een positieve uitkomst verre van verzekerd.

4.0* en een uitgebreide review