La Bête Humaine (1938)

Sterke en passievolle film van Renoir naar het werk van Zola.

Naast de goede acts en de keurige opbouw, valt vooral de interesse op die van de cineast uitgaat naar de spoorwegen. Het is de tijd van de stoomtractie en de film staat bol van uitstekende, sfeervolle beelden van locomotieven met hun zwartgeblakerde machinisten, stations, spoorcomplexen, depots en uitslaapplaatsen. Zelden op dat vlak zo iets expressief in een film gezien.

Ook aandacht voor de muziek (Het chanson "Le petit Coeur de Ninon" is passend ingelast en leeft nog in Frankrijk voort.) en het volkse leven.

Een wat meer duistere film dan Renoir gewoon is. De geboren humanist besluit ineens een film te maken over een man die potentieel zomaar mensen kan vermoorden en levert ermee een soort blauwdruk af voor film noir.

Het was even inkomen moet ik zeggen. De openingsscène op de trein is bijzonder fraai, maar al vrij snel daarna wordt Lantiers geestelijke probleem getoond in een bijzonder knullige scène. Hij ziet een mooi meisje dat hij kennelijk van vroeger kent. Hij verleid haar enkele secondes op een nogal achterloze manier. Vervolgens probeert hij haar vanuit het niets te vermoorden. Dan komt hij even plotseling weer tot rust en legt aan haar zijn probleem uit. Haar reactie? Dezelfde als iedere vrouw in een film van voor de jaren '60: laten we trouwen. Dat moeten vreemde tijden zijn geweest voor vrouwen, of in ieder geval voor vrouwen in fictie. Hoe dan ook, de scène is erg geforceerd en vanuit een psychologisch standpunt wellicht gedateerd.

Gelukkig herpakt de film zich uiteindelijk zodra het wat meer duidelijk wordt waar het verhaal heen wil. Renoir is toch wel een vreemde regisseur voor dit materiaal zo blijkt. Hij staat graag stil bij scènes waarin machinisten gezamenlijk pauze hebben en wat keuvelen, maar dingen als moord en suspense behandelt hij wat achteloos, behalve gelukkig de cruciale sterfscène van Simon aan het einde. De kracht komt hier vooral uit de effectieve straatsfeer die Renoir weet te creëren, de verrassend sensuele scènes (de aantrekkingskracht van Simone Simon vat ik hier beter dan in Cat People) en de goede karakteruitwerking. Het fatalisme weet uiteindelijk toch wel te overtuigen en het geheel is licht ontroerend en spannend. Het is dan ook gewoon wat jammer dat het verloop onvermijdelijk wat steunt op die vreemde moordimpulsen van Lantier, die gewoon meer als een plotelement aanvoelde, dan als een natuurlijke geestesstoornis.

Overigens wordt de show hier inderdaad gestolen door een regenpijp. Die Renoir toch.
3,5*

Dat Fransen het niet zo nemen met trouw zijn, wordt in La bete humaine mooi uit de doeken gedaan. Jean Renoir laat Jean Gabin en Simone Simon (echt een popje trouwens!) opdraven in dit tragische drama met een vleugje film-noir en een scheutje Hitchcock. En ohja, de film wordt alsmaar verdrietiger. Zo heel geniaal vind ik Renoirs films nooit, maar dit is toch heel alleraardigst.

La Bête Humaine is gebaseerd op een novelle van Emile Zola, schrijver uit de naturalistische stroming, die expliciet aandacht krijgt bij aanvang van de film met de projectie van een citaat uit het geschreven werk (dat in de loop van de film nog eens uitgesproken wordt door Jean Gabin) naast zijn portret. In Frankrijk eert men duidelijk zijn culturele helden.

Van Emile Zola heb ik ooit de novelle Therese Raquin gelezen, eveneens een verhaal over moord en overspel, en ik kan me dan ook iets voorstellen van de sfeer die hangt in Zola’s werk. Fatalisme is daarbij voor mij het kernwoord. De personages hebben elk hun eigen persooniljke geschiedenis, ontmoeten mekaar, en gaan hun onontkoombare noodlot tegemoet, als uitkomst van een haast wiskundig samenspel van psychologische en sociale factoren.

Zo ook in La Bête Humaine. Jean Gabin is geweldig enigmatisch als machinist van zijn locomotief Lison. Ergens heb ik gelezen dat zijn locomotief ook een personage in het verhaal vormt, en dat begrijp ik, maar ik zie er ook nog iets anders in wat misschien nog niet naar voor kwam in het geschreven werk. In de film wordt in de start en de finale lange tijd ingezoomd op het traject over de sporen met een subjectief shot, wat voor mij het fatale - niet te vermijden pad - aanwijst dat de ‘bestuurders’ volgen. Ontsnappen is helaas niet mogelijk.

Naast Jean Gabin schitteren Simone Simon en Fernand Ledoux in de hoofdrollen. Alleraardigst dat Simone Simon in haar eerste scène een poes in de armen houdt, een onvoorziene verwijzing naar haar rol enkele jaren later in de Val Lewton/Jacques Tourneur klassieker Cat People. Fatalisme weet je wel

Ook mooi dat Jean Renoir zichzelf vereeuwigd heeft in de film als Cabuche, een klein rolletje maar niet onbelangrijk.

Het werk van regisseur Jean Renoir en cameraman Curt Courant (hij werkte ook al samen met Fritz Lang en Alfred Hitchcock) is top. Prima tempo, prachtige clairobscur belichting, mooie shots.

De originele muziekscore van Joseph Kosma is bijwijlen bombastisch maar past voor mij perfect bij wat gaande is op het scherm.

La Bête Humaine is een exponent van het zogeheten poëtisch realisme - een louter Franse stroming - die op zijn beurt één van de invloeden van de film noir zou worden. En dat is zeker ook duidelijk in de esthetiek en thema’s van deze film. Nacht, regen, een fatale vrouw, diverse shots met spiegels, achtervolging door het eigen verleden; het komt hier allemaal aan bod.

Het predicaat klassieker is hier terecht op zijn plaats.

Bijzonder mooi gefilmd door Renoir en z'n cameraman. Het verhaal is ook zeker onderhoudend maar echt sprankelen doet de film voor mij niet. Vooral in het tweede gedeelte ontbreekt wat spanning.

Matige film waarin een machinist zich inlaat met een getrouwde vrouw van een collega. De film begint zeker wel goed, al is het alleen maar vanwege de vele locomotieven die langskomen en het werken op de trein. Echter wisten de personages en het verhaal me nauwelijks te boeien en wordt er onnodig veel bij gehaald.

Klassieker op Netflix!

Het beroemdere La règle du jeu vind ik slaapverwekkend, maar deze titel van een jaar eerder is behoorlijk goed. La bête humaine is een veelzijdige film. Er is de stilistische kant: het (fraai) neutrale zwart-wit en de gevarieerde kaders, met vooral een paar erg mooie opnames van en vanaf de trein. De beeldkwaliteit is sowieso zeer goed. Een ander opvallend aspect is de score en soundtrack, beide sterk toegepast. De orkestmuziek is verre van gezapig, komt soms ineens dreigend op en blijft op andere momenten helemaal afwezig. Verder toont Renoir zich hier een goede verteller. Het eerste halfuur blijft het onduidelijk welke kant de film op wil, maar intrigeert het verhaal wel. Ook nadien laat La bête humaine zich niet zo makkelijk in een hoek plaatsen. Proto-noir is inderdaad een toepasselijke term. Qua acteerwerk zag ik er weinig bijzonders in, maar over de gehele linie is dit een film die nog steeds modern aanvoelt. Een buitenkansje dus om mee te pakken.