Zerkalo (1975)

Het kan toch de eerstbekekene zijn?

Ik moet bekennen dat ik weinig chocola van deze film kon maken. Nogmaals zien dus maar. De beelden zijn echter weer schitterend.

Natuurlijk was het niet m`n laatste Tarkovsky

Hij smaakte naar meer, inmiddels heb ik 7 Tarkovsky's gezien.

Wow, dat doe je snel. Tarkovsky is een weergaloze regisseur, maar normaal moet ik 'm altijd even laten bezinken. Het zijn geen hapklare audiovisuele brokken - zwaar op de maag, maar wel achterblijvend met een voldaan gevoel.

Ik denk in ongeveer een jaar tijd. Valt wel mee toch?

Sorry, ik interpreteerde het verkeerd. Ik dacht dat je sinds je voor het eerst bekeken Tarkovsky (17 april) meteen zes andere Tarkovsky's had bekeken (21 april) in een tijdsbestek van vier dagen.

Nope, dat trekt niemand.

5 jaar later uiteindelijk de laatste 60 minuten maar een keer erbij genomen.

Uiteindelijk vallen visueel enkele scenes op. De eerder genoemde scene met al het water en de plaaster die van het plafond valt. Maar ook op het einde enkele mooie shots, hoogtepunt zijn de wapperende gordijnen in mooi, contrastrijk zwart/wit.

Daarbuiten blijft het jammer genoeg een visuele leegte voor mij. Zowel camerawerk als compositie als kleurgebruik vind ik ondermaats, de stilering (voor zover die er nog was) doet mij compleet niks. Maakt de film visueel ook inconsistent aangezien Tarkovsky met nogal wat technieken aan de slag gaat binnen één film.

Verder doet deze film mij ook compleet niks. De basis is er makkelijk uit te halen, al kan ik de archiefbeelden nog steeds slecht plaatsen en vind ik ze daarmee ook redelijk overbodig. Het spiegel-idee komt op meerdere niveaus terug (letterlijk in beeld, vrouw/moeder, als film van Tarkovsky) maar weet mij op geen enkel moment, in geen enkele variant te boeien.

Voor sommige mensen is dit diep filosofisch, ik vind hier gewoon niks terug dat mij ook maar een klein beetje kan boeien. Afgezien van enkele mooie visuele momenten.

Voor mij blijft Zerkalo vooral audiovisuele poëzie die tig keer te klassiek is om mij verder te behagen. De gedichten, Bach, Vermeers ... ik schuifel wel het Museum van Moderne Kunsten in.

1.0*

Dank je OH, mijn interesse in deze film is gewekt.

De heer Flasheart heeft Onderhond vast in zijn updates lijst van gebruikers staan. Hij is er altijd zo snel bij om te reageren als OH iets zegt dat het verdacht begint te worden

En dat is verboden?

Verboden niet maar vaak is het gewoon ruziezoeken.

OH's stemgedrag lokt zulke reactie's wel op natuurlijk. Héél raar vind ik het niet...

Pfff wat is dat nou weer voor een onzin, iedereen mag toch zeker zijn eigen mening geven en bovendien hij onderbouwd zijn mening toch prima, ik zie het probleem niet.

Iedereen mag zijn mening geven, tuurlijk. Maar ieder ander heeft het recht om die mening te bekritiseren...

...en dus overal maar lomp over te gaan doen over elke punt die door OH gezet word hier op dit forum? Recht om te bekritiseren is er idd, maar ruziezoekerij is gewoon zwaar irritant. Soit.. back ontopic

Ik heb Zerkalo onlangs op groot scherm getoond aan enkele vrienden omdat ik dacht dat ook zij door de visuele pracht ervan overdonderd zouden zijn. Hun commentaar was echter niet mals: de opbouw van de film is zeer moeilijk te volgen, het thema is ontgoochelend triviaal, de film is langdradig en bijwijlen echt saai en de enkele mooie scènes kunnen de film niet dragen. Tot slot kreeg ik de welgemeende raad om in het vervolg zelf maar een boek over Vermeer te kopen en het in m'n eentje te doorbladeren. Zerkalo is voor de filmfan die uit is op een originele plot, actie en suspens blijkbaar moeilijk te verteren.

Mijn persoonlijke mening over de film is genuanceerder. Het is waar dat de opbouw van het verhaal lastig te volgen is indien men niet op voorhand kennis heeft van de drie verweven verhaallijnen (zeker omdat 2 acteurs verschillende personages voor hun rekening nemen), dat het thema van Zerkalo in vergelijking met Tarkovski's andere films nogal banaal is (vooral Offret, Stalker en Solaris blinken hierin wel echt uit), en dat de film zeer traag overkomt indien de kijker niet bereid is zich aan het opgelegde tempo te onderwerpen. Toch is dit maar de helft van de waarheid. Mijns inziens is het net een intellectueel genoegen dat men pas op het eind van de film de puzzelstukken retrospectief kan samenleggen en inziet dat Tarkovski niet chronologisch maar associatief tewerk is gegaan. Hoe Zerkalo is opgebouwd wordt trouwens in detail beschreven op http://www.imdb.com/title/tt0072443/synopsis.

Bovendien kan het thema (nog het best verwoord op http://www.imdb.com/title/tt0072443/usercomments?filter=prolific) in vergelijking met de doorsneefilm die uit Hollywood komt aangewaaid nog best door de beugel. De psychologische diepgang ervan wordt gemakkelijkheidshalve snel over het hoofd gezien. De film is ten slotte ook allerminst saai indien men wel bereid is zich aan Tarkovski's tijdsconcept aan te passen - het idee van 'verzegelde tijd' dat hij vanaf Stalker zou toepassen is in Zerkalo al in de kiem aanwezig. Het belangrijkste punt is denk ik echter dat de vier- à vijftal fabuleuze visuele scènes die Zerkalo rijk is wel degelijk in staat zijn om de film op een hoger plan te trekken. Deze scènes - meticuleus, doordacht en indringend in beeld gebracht - zijn van het mooiste dat ik ooit cinematografisch heb mogen aanschouwen. Ze staan nog meer op m'n netvlies gebrand dan beelden uit andere visueel originele en zeer sterke films als Paris, Texas (intense kleurenpracht) en Persona (magistrale schaduw-effecten). De scènes in kwestie (waarvan sommige nota bene teruggaan op de Hollandse meesters als Bruegel de Oudere en Vermeer) blijven op het netvlies gebrand. Er is mijns inziens geen enkele reden om aan te nemen dat een film slechts briljant kan zijn indien het verhaal de toeschouwer in de ban kan houden. Een film kan ook geniaal zijn wanneer de beelden erin slagen de toeschouwer - verbijsterd over zoveel pracht - aan zijn stoel te kluisteren en nog voor dagen aan één stuk in z'n hoofd rond te spoken. Op dat vlak lijkt Zerkalo mij zeer moeilijk evenaarbaar of zelfs onevenaarbaar.

Ik zou Zerkalo ook nooit aan vrienden of collega's laten zien of uitlenen. Dat geld ook voor stalker, koyaanisqatsi of eraserhead. Ze snappen het toch niet, en het heeft geen zin om het uit te leggen. Je kunt een blinde nu eenmaal niet duidelijk maken wat kleuren zijn.

Ik ben toch best wat gewend, waaronder diverse Tarkovskys, maar hier begreep ik niet al teveel van.

Veel te fragmentarisch en er wordt werkelijk van alles bijgehaald. Er is nauwelijks een onderwerp te bedenken wat er niet in verweven kan zijn.

Qua filmtaal voor mij veel te vergezocht metaforisch, maar ik ben dan ook geen poëziepersoon.

Op maandag 24 november en op maandag 1 december wordt de Zerkalo vertoond in het Chassé Theater te Breda. Op maandag 24 november wordt eveneens een lezing gegeven over de film.

Hoge verwachtingen had ik toen ik met deze Tarkovsky begon! Wat ik echter vooraf niet wist, was dat dit zijn ontoegangelijkste film was en dat is het gewoonweg ook. "Zoek niet naar een verhaal, maar laat je overdonderen door al die beeldpracht!" zal een gemiddelde liefhebber van dit soort films tegen je kunnen zeggen. Dat zal best, maar zo werkt dat niet helemaal bij mij. Desondanks toch 3,5 sterren.

Enorm zware film. Zerkalo is mijn eerste kennismaking met Tarkovsky en misschien is het niet de beste film van de man om mee te beginnen, maar niet iedereen heeft natuurlijk altijd de keuze. Ik ben er in ieder geval volledig uitgerust op zaterdagmiddag voor gaan zitten omdat ik er al rekening mee had gehouden dat de film erg abstract zou zijn. Nou dat klopt ook wel kan ik achteraf concluderen. De film is qua cinematografie erg mooi te noemen. De scènes als het jongetje in het water zwemt en de bak met water zijn mooi gefilmd. Het verhaal van deze film is in mijn ogen echter het grote minpunt van de film. Het is te onsamenhangend en een echt verhaal is er eigenlijk nauwelijks in te ontdekken, behalve dat het natuurlijk herinneringen zijn. Hierdoor weet de film mij niet echt te pakken en is meeleven met de acteurs er niet tot nauwelijks bij.
Ondanks dit gegeven spoken sommige beelden na twee dagen toch nog wel in mijn hoofd rond en heeft de film op de een of andere manier toch een goede indruk achter gelaten. Ik ben na deze film toch wel benieuwd naar andere films van deze regisseur. In de hoop dat de volgende dan iets lichter te verteren zullen zijn ga ik binnenkort zeker mijn tweede Tarkovsky aanschouwen.

3,0*

Vanmiddag gezien, ik heb me er na 20 min bij neer gelegd dat ik geen zak van het verhaal ging snappen, op de beschrijving hierboven na. Ik kon de film totaal niet doorgronden.

Toch bleef ik kijken, en toen ik niet meer nadacht over het verhaal werd de film eigenlijk alleen maar mooier. Wat een scenes. Alles klopt.

Voor nu 3.5* maar ik heb sterk de neiging om hem morgen weer te kijken!

Vandaag voor een derde keer gezien, voor de eerste keer in de bioscoop. Ik had het anders gehoopt, maar nog steeds gemengde gevoelens bij Zerkalo voor mij.

Zoals al tig maal opgemerkt hier zijn de beelden vaak overweldigend, ontegenzeggelijk behorend tot het beste dat ik ooit zag. Na de eerste scenes had ik deze keer ook echt het idee in de film te zitten, in tegenstelling tot in mijn vorige kijkbeurten. Jammer genoeg zakt de film halfweg een beetje in en verslapte de aandacht om pas weer op het einde weder te keren. Dit ligt waarschijnlijk aan het feit dat ik een film niet enkel kan waarderen om esthetische pracht, ik denk dat ik structuur nodig heb om iets ten volle te kunnen waarderen en daar ontbreekt het nogal aan in Zerkalo. Een aantal scenes kon ik gewoon niet in de film plaatsen, met als hoogtepunt (of eigenlijk dieptepunt) de scene met de Spanjaarden.

Ik kom uiteindelijk toch niet verder dan een dikke 3,5*

Kan me voorstellen dat men hier weinig van begrijpt. Na het eerste kwartier moest ik hem ook even op pauze zetten om het één en ander erover te lezen.

Als je eenmaal wat meer weet is de film eigenlijk helemaal niet zo moeilijk te volgen en zit het vrij logisch in elkaar. Het bericht van Gimli f en een aantal stukken op IMDB kunnen erg behulpzaam zijn. Ik zou het in ieder geval aanraden om wat dingen te lezen voor aan Zerkalo te beginnen.

De rest van de film heb ik in ieder geval met volle teugen genoten. Wat een beeldenpracht, ik heb nu al zin in herziening.

Allicht een goede tip. Lijn en vastigheid zoeken in Zerkalo is vergeefs; na een half uurtje ondertitels lezen bij gedichten en ze ondertussen proberen te matchen met het getoonde beeld heb ik het ook maar opgegeven. Frustrerend, dat wel.

Als film verder werkelijk een p-l-a-a-t-j-e, weinig films kunnen het zeggen zeker een handvol adembenemende scenes in zich te hebben (de waaiende doeken, het natte haar, vogel door de ruit, de vertragingen bij de drukkerij) maar tot een connectie wist het, in tegenstelling tot Stalker, in mijn hoofd niet te komen.

2,5*.

Kom op; dit is en blijft voor mij de mooiste film van Tarkovsky; de andere films zijn ook erg goed mar kunnen het voor mij niet evenaren met dit prachtige meesterwerkje. Deze film verdient sowieso 4 sterren (althans dat is mijn mening). De connectie hoeft daarnaast toch niet gecreeerd te worden door een uitleg; het is meer een belevenis.

Nu ik wat meer Bergman films gezien heb begin ik me te realiseren hoe belangrijk deze Zweedse filmer voor Tarkovksy is geweest. Die invloed is heel duidelijk voor Tarkovksky's laatste film Offret.

Hun beider kernthema's lijken dan ook om communicatie of beter non-communicatie te gaan. Zerkalo belichaamt dit thema in optima forma: er valt veel of niks te zeggen over deze film. De allereerste scéne in Zerkalo is wat dat betreft zeer typerend. Maar dat deze film is ontstaan in een maatschappij waar vrije communicatie (zeker ook over spirituele zaken) onmogelijk was is veelzeggend.

Maar ook poëzie/mystiek: de bijna onuitspreekbare grens tussen het zegbare en het onzegbare. Ik kwam tijdens het lezen van Johan Huizinga's internationale klassieker Herfsttij der Middeleeuwen uit 1919 een passage tegen die me direct deed denken aan Bergman en Tarkovsky en met name Zerkalo:

"Er was geen grote waarheid die de middeleeuwse geest stelliger wist, dan het woord (van Paulus) aan de Corinthen:

'Want wij zien nu door een spiegel in een duistere rede, maar

alsdan zullen wij zien aangezicht tot aangezicht'.

Zij hebben nooit vergeten, dat elk ding absurd zou zijn, als zijn betekenis uitgeput was in zijn onmiddellijke functie en verschijningsvormen, dat alle dingen met een heel stuk reiken in de wereld aan de andere kant.

Dat weten is ook ons als ongeformuleerd gevoel nog op ieder ogenblik gemeenzaam, wanneer het geluid van de regen op de bladeren of het schijnsel van de lamp over de tafel even doordringt tot een dieper perceptie dan die van de praktische denk- en handelingszin. Het kan zich voordoen als ziekleijke oppressie (druk, benauwenis), zodat de dingen zwanger schijnen van een dreigende

persoonlijke bedoeling of van een raadsel, dat men kennen moet en niet kennen kan.

Het kan ook, en zal vaker, ons vullen met rustige en sterkende verzekerdheid, dat ook ons eigen leven deel heeft aan de geheime zin der wereld. En hoe meer gevoel zich verdicht tot de huivering voor het Ene, waarvan alle dingen uitstromen, hoe lichter het van de zekerheid van enkele klare ogenblikken zal overgaan tot een blijvend aanwezig levensgevoel, of zelfs een geformuleerde overtuiging".

{uit het hoofdstuk: Het symbolisme uitgebloeid, pag: 211, 25e druk, uitg: Contact)

Ongelofelijk zware kost en overduidelijk de allermoeilijkste film van Tarkovsky. Na ongeveer 45 minuten verzwakte mijn aandacht en bij dit soort films is het dan vreselijk moeilijk om weer in dat momentum te komen omdat er geen enkele verhaallijn is die je daar weer in kan trekken.

Desondanks waren er veel prachtige beelden te zien en ben ik blij dat ik de zware zit heb uitgekeken. Ook opvallend dat Stalker bijna een uur langer is en toch veel makkelijker en leuker is om te kijken. Het toont maar weer eens aan dat ook films van anderhalf uur ontzettend lang kunnen duren.

Toch wel de moeilijkste Tarkovsky tot nu toe.

Niet bepaald gemakkelijk te volgen, maar dat geldt maar zelden in het oevre van de man, maar deze ging dan nog net iets te ver door bij vlagen. Verder visueel maar weer eens briljant, met een aantal geweldige scenes (bijv. het brandende huis met de vallende druppels op de voorgrond, het vallende plafond enz).

Niet bepaald mijn favoriete Tarkovsky, maar dat zegt meer over de rest, was toch alweer de 5e dit.

3.5*