Lilja 4-ever (2002)

De boodschap van deze film is duidelijk, maar tegelijkertijd weinig nieuws onder de zon. Het helpt niet echt dat Lilja vanaf het eerste moment wordt neergezet als een weinig sympathiek personage. Tegelijkertijd wordt haar lot wel zwaar aangezet met muziek van Rammstein en louter grauwe en troosteloze beelden. De vleugeltjes van haar overleden vriend tegen het einde van de film waren ook weinig subtiel. Op visueel gebied valt er weinig te genieten, het ziet er allemaal nogal goedkoop uit. Het raakt of overtuigt mij helaas totaal niet.

Rauw.

Lilja 4-Ever was ook een titel die ik uit de top 250 ooit eens heb opgemaakt, en door de status die de film heeft gekregen was ik er ook zeker nieuwsgierig naar. De uiteindelijke ervaring is me ook niet bepaald tegengevallen. Geweldig vond ik het niet, maar dit is wel een film die uiteindelijk op een behoorlijke manier z'n draai vind.

Om te beginnen is de stijl van de film opvallend. Moodysson kiest voor een erg realistische stijl waardoor alle viezigheid en modderige achtergrond op je neus wordt gedrukt. Je moet er van houden en/of aan wennen. Mooi is het namelijk niet en audiovisueel heeft de film dan ook weinig te bieden. Het is hier het verhaal en de bijbehorende boodschap die het hem doen.

Het acteerwerk van de jonge Akinshina is sterk te noemen. Als kind doet ze het eigenlijk perfect. Ze weet perfect de rebelse als de onschuldige uitstraling te bewaren. Bijrollen zoals die van Bogucharsky horen er ook goed bij, en zo is dit een film voor volwassenen waarbij de kinderen de acterende prestaties de baas zijn, en dat is maar goed ook, want dat eigenlijk ook moest wel.

De film kent wat onhandige regiemomentjes, de opening met brute Rammsteinmuziek bijvoorbeeld is niet snel iets dat ik zelf had gedaan om de toon te zetten. Verder ziet de film er best aardig uit. Erg strak is het niet, en misschien voor een lange tijd niet al te heftig, maar eenmaal de bal gaat rollen komt de film ook binnen en dan begint het zijn status ook echt waar te maken.

Sterke, rauwe film die het vooral moet hebben van zijn vuile en depressieve uitstraling. Op audiovisueel vlak weinig boeiend, verder een goede film waarvan ik best begrijp dat het zijn hoge status heeft verkregen. Misschien niet zo'n onmogelijk heftige film, maar wel eentje die niettemin binnenkomt bij de kijker en een belangrijke boodschap draagt. Goed.

Het is vrijdagavond, en dat betekent dus de top250. En vanavond viel daarbij de keuze op Lilya 4 Ever die op YouTube uitstekend te volgen is met Engelse subs. En dus net als gisteren met 4 maanden 3 weken en 2 dagen alweer droeve taferelen uit het Oostblok, en poeh hé, deze film is me niet in de koude kleren gaan zitten en inmiddels een uur later heb ik nog steeds een brok in de keel.

Toch doet de opening met Rammstein, oeh...wat lekker, anders denken en loop ik wel warm voor deze film waar snel wordt doorgeschakeld naar een eerdere fase met het opzienbarende gegeven dat een moeder zonder enige scrupules haar dochter in de steek laat om zelf beter oorden op te zoeken. Hoe slecht moet het dan zijn? Hoe slecht heb je het dan? Of is de gemiddelde Rus gewetenloos? Het geeft in ieder geval wel weer een extra dimensie aan de discussie asielzoekers en asielbeleid, want kunnen wij ons voorstellen hoe slecht een mens het moet hebben om zijn eigen kind in de steek te laten? Daarnaast is het toch ook effe een stukje reflectie over ons zelfbeklag.

Duidelijk is dat Lilya aan haar lot overgelaten wordt, geen cent te makken heeft en in een onvermijdelijke vicieuze cirkel geraakt die even afschuwelijk als voorspelbaar is. Want criminaliteit en prostitutie zijn een voorspelbare volgende stap, en dat Andrei een loverboy is met zijn gladde maniertjes druipt er praktisch vanaf. Het maakt het beeld van the fight to survive er niet minder op waar Lilya voor veel lastige keuzes en ellende staat, maar op het moment supreme niet veel anders is dan haar moeder en Volodya ook dingen belooft waar niets van terecht gaat komen. En dit alles in een grauw, naargeestig en troosteloos gegoten geheel waar Lilya weinig bespaard blijft.

En eigenlijk zetten bepaalde ontwikkelingen in de slotfase ook wel weer aan tot denken. Want onlangs kwam er nog een slachtoffer van trafficking voorbij in Pusher3 waar Milo gelukkig daadkrachtig optreedt. Toch zal de gemiddelde gedachten iets in de trant zijn van daar heb je weer zo'n dom wicht die er is ingetuind. Interessant is dan ook in dit geval om de oorsprong van de ellende te zien met een milieu van armoe, ellende en achterstand met vervolgens en niet te breken hoop uit die ellende te geraken met de wens naar betere oorden te vertrekken om helaas in een nog veel slechtere situatie te belanden. Want van de regen in de drup is een vrolijke term voor het lot dat Lilya treft. Zouden mannen die van zo'n dienst gebruiken maken zichzelf in de spiegel aan kunnen kijken?

Lilya 4 ever hakt er in wat dat betreft bij mij met een treffend einde en dat deze droevige en aangrijpende film ronduit afschuwelijk te noemen is en ik me afvraag of ik dit ooit weer wil kijken. Dat deze film een top250 notering heeft staat buiten kijf hoewel het niet in mijn persoonlijke top10 zal komen. Desondanks, godnondeju...wat een film!

Degelijk.

Maar iets té veel, naar mijn goesting. Té veel drama, beginnend met een behoorlijk slecht geacteerde scène waarin moederlief haar dochter achter laat en weg is. De manier waarop de moeder stuntelig de auto in vlucht, had zo uit een sketch uit In de Gloria kunnen komen.

Nadien neemt de film toch ietwat de tijd om zich "te zetten". De mistroostige Oostblokomgeving doet het grootste deel van het werk. We zien kapot geschoten en versleten appartementen waar achter elke gevel een hoop ellende schuilt. Of zo lijkt het toch.

Lilja en haar aandoenlijke kompaan Volodya vormen evenwel een charmante tandem, al lijken ze beiden voor het ongeluk geboren. De opeenvolging van traumatiserende gebeurtenissen ligt te hoog, waardoor de punch ontbreekt.

Ook eenmaal aangekomen in Zweden voor de laatste akte, ontbreekt het bij mij aan een emotionele punch. Lilja ontbeert weerbaarheid - niet verwonderlijk, maar ze verzet zich niet ondanks dat ze met goede hoop in Zweden landt. Zo wringt het hier en daar toch een beetje. De finale met Volodya die als engel probeert Lilja nieuwe moed in te praten is anderzijds wel mooi. Dat de film het leven van een Litouws meisje als leidraad gebruikt heeft, is schrijnend.

3

Lilja 4-ever is niet meteen de ideale film om op een zondagnamiddag samen met de familie eventjes op te zetten. Het moet zowat de zwaarste en meest deprimerende film zijn die ik al gezien heb. Het is niet gewoon goedkoop scoren met de miserie van Lilja en Volodja dat Moodysson doet. De karakters van Lilja en Volodja worden erg sterk uitgediept, waardoor ik enorm met hun meeleefde.

Tot tweemaal toe wordt Lilja's hoop op een betere toekomst de neus ingeboord. De eerste keer door haar moeder die naar Amerika vertrekt en haar achterlaat en een tweede keer door haar loverboy Andrei die haar een job belooft in Zweden. Er zitten gelukkig nog een aantal luchtige stukjes in, vooral de momentjes tussen Lilja en Volodja zorgden toch voor een zekere glimlach op mijn gezicht. Oksana Akinshina en Artyom Bogucharsky zetten beide erg sterke acteerprestaties neer.

De scène op de brug is misschien wel één van de sterkste scènes die ik al gezien heb. De geweldige muziek van Rammstein in combinatie met de vreselijke toestand waarin Lilja zich bevindt, zorgde voor koude rillingen op mijn vel.

4*

Film die ik een 20-tal jaar geleden al eens zag en toen indruk maakte. Verder wist ik er niet zo veel meer van.

Nu herbekeken en Lilya 4-ever maakt nog steeds indruk. Wel is het een érg zware dobber. Geen film die je voor je plezier opzet. Ik zag de afgelopen tijd vooral donkere films met veel ellende, en dit kwam er als overtreffende trap bovenop. Het wordt stilaan tijd voor weer eens een lichtere prent.

Wel is het genieten van de acteerprestatie van het hoofdpersonage, dat aan haar lot wordt overgelaten in barre Sovjet-omstandigheden. Moodysson kiepert een hoop ellende over haar heen, maar actrice Oksana Akinshina draag haar personage met gratie en veel gevoeligheid. Een topprestatie van Akinshina die blijkbaar nog érg jong was toen deze film werd gedraaid. Ook de jongen die Volodja speelt, de enige die echt om Lilya geeft, speelt met veel naturel.

De Sovjet-decors worden knap in beeld gebracht en de soundtrack past hier wel. Ondanks dat het een bikkelharde film is, brengt Moodysson zijn verhaal op geloofwaardige manier.

4* maar nu mag er wel weer wat tijd over gaan voor ik hem opnieuw op zet.