Local Hero (1983)

Goeie film waarin een vertegenwoordiger van een Amerikaanse oliemaatschappij een kuststadje in Schotland moet opkopen. Een vrij simpel verhaal, maar gelukkig worden vele clichés vermeden. De film heeft een charmant karakter mede door de personages, het plezierige tempo, de mooie locatie en de sfeervolle muziek van Mark Knopfler.

Ja dus, sinds ik Local Hero anderhalf jaar geleden zag is hij steeds blijven hangen en was de drang om hem nog eens te kijken groot. Ook wel te danken aan de muziek van Mark Knopfler overigens, die ik sindsdien regelmatig gedraaid heb.

Bij herziening had ik nu ook wel het voordeel dat ik wist wat ik kon verwachten. Dat werkt bij veel films als een nadeel, maar Local Hero is een film met een heel specifieke toon, waarbij de juiste stemming vereist is. Ik bedenk me nu pas dat Wes Anderson geen gekke vergelijking is. Local Hero is iets minder gek en gestileerd, maar de onderkoelde, net-niet-dead-pan humor, sympathieke-maar-toch-niet-helemaal personages en het magische-maar-duidelijk-geen-fantasy; dat allemaal kenmerkt deze film van Forsyth en het werk van Anderson ook wel. Wat Forsyth echter misschien nog wel beter doet is een bepaald gevoel neerzetten. Het is enigszins melancholisch, maar ook weer nuchter, voor zover je die twee kan combineren.

Dit is een moeilijke film om de toon van te beschrijven, maar het is de toon die het zo bijzonder maakt. Het verhaal is zoals ik in mijn eerste recensie al schreef vrij cliché, maar het wordt op zo'n frisse manier gebracht dat het nauwelijks cliché lijkt. Het lijkt bijna de Schotse mentaliteit te zijn, zo belangrijk voor het verhaal, maar ook voor de sfeer; al is het maar omdat die Schotten bijna stoïcijns weigeren om ergens een punt van te maken, ook al zitten ze duidelijk met iets in de maag. Het Schots dorp en zijn natuur worden geromantiseerd in dit verhaal, maar de inwoners lijken zich voorgenomen te hebben zich daar niets van aan te trekken. Dat wij als kijker weten dat de Schotten meer om hun dorp geven dan ze qua acties laten merken lijkt het hele punt te zijn en er is bijna iets schattigs aan hoe de Amerikaanse hoofdpersoon stiekem valt voor deze plaats, maar niet op het idee lijkt te komen om het te redden. Dit is een film die zich tegoed doet aan de bekende Hollywoodfantasie dat een echte man van de stad tot inkeer kan komen op het platteland en in de natuur, waarop hij meteen verliefd wordt; maar de film voelt niet Hollywoodiaans aan doordat het er niet dik bovenop ligt en niemand echt naar zijn gevoelens handelt. Behalve uiteindelijk juist de grote zakenman Burt Lancaster, wiens aanwezigheid op het einde "onverwacht" iedereen een happy end geeft. Het dorp blijft bestaan. De inwoners mogen er blijven wonen, maar krijgen toch hun gewilde geld. Lancaster krijgt zijn sterren. De meid krijgt haar laboratorium. Alleen de hoofdpersoon moet weer terug naar Amerika en zijn stille teleurstelling is prachtig. Knopfler bewaard er zijn mooiste stukje muziek voor.

In het kort: dit is een dromerige, magische en sympathieke film, waarbij de regisseur en de cast ons doen wijsmaken alsof ze niet in de gaten hadden dat het iets bijzonders is. Doen alsof, want uiteraard krijg je zoiets moois niet per toeval.
Verhoging naar vier sterren. Misschien nog eens een halfje erbij, want het is lang nagenieten.

In de jaren 80 werd deze film nogal gehyped - ehh, dat woord kenden we toen nog niet. Maar evengoed, er was nogal wat te doen rond deze film. Jenny Seagrove was een nogal bekende dame vanwege allerlei televisieseries, en de soundtrack van Mark Knopfler werd ook breed uitgemeten. Vanzelf indertijd gezien, in de bios zelfs denk ik.

Dus vandaar dat ik dacht: ohja, laat ik die weer eens kijken. En dat viel me toch best tegen.

Want, wat ik er in zie is een tamelijk slordig en liefdeloos gemaakte B-film, haast een televisiefilm. Bevolkt door bordkartonnen karakters. Met een dun, nauwelijks uitgewerkt verhaaltje, met een flauw contrastje tussen de natuurliefhebbende groenzoeters en de pikzwarte Texaanse olieboeren. Onvoldoende, en onbevredigend. Net als de beelden van het dorpje - idyllisch misschien, maar met een lelijk grauw licht dat me vooral doet denken aan televisiebeeld uit de tijd dat je dat nog via een sprietantenne in huis kreeg. Jammerlijk. En, dat zal ook heel persoonlijk zijn, Mark Knopfler hangt me al sinds de tweede plaat van Dire Straits de keel uit, en het local hero plingetje verveelt me echt heel erg snel.

Dus, terug in de bak deze film. Of misschien ook maar in de kliko. De eerste tien, twintig jaar hoef ik 'm zeker niet te zien.

Aan de ene kant oogt dit als een standaard film, met een niet zo bijzonder verhaal, dat inhoudelijk best voorspelbaar is. Dat klinkt allemaal erg saai en niet origineel, maar wanneer je Local Hero gaat kijken, kom je erachter dat juist de uitwerking zorgt voor een aangename kijkervaring.

Het is vooral het sfeertje, in combinatie met de licht komische ondertoon, die het aangenaam maakt. De personages zijn leuk en hebben ook een bepaalde charme over zich heen hangen, wat zowel geldt voor de Schotten alsmede de Amerikanen.

Tenslotte is er nog de aangename soundtrack, waarmee Mark Knopfler op de juiste manier aansluit bij de toon van dit verhaal. Ik ben er niet door weggeblazen, maar denk wel dat Local Hero een groeiertje kan zijn, die bij een volgende kijkbeurt het waarschijnlijk nog beter zal doen.

3,5*

De muziek van Mark Knopfler is wereldberoemd. Dus had ik ook wel enige verwachtingen van deze film. Een film over een Amerikaan die naar Schotland afreist om een baai in een fantastisch natuurgebied te kopen van de lokale bevolking en die te gebruiken om er een raffinaderij te bouwen. Vanaf de eerste scene is wel duidelijk hoe de film uiteindelijk zal gaan aflopen, maar de regisseur heeft kennelijk de lange en vooral saaie omweg gekozen om naar dat einde toe te werken. Bovendien kreeg ik ook nog eens de indruk dat er iets van humor om te lachen in de film verwerkt zat. Maar waar?

In 1983 hoorde je op de radio vaak het instrumentale nummer Going Home (Theme of the Local Hero) van Mark Knopfler, de zanger/gitarist van Dire Straits. Ik was indertijd erg gecharmeerd van de saxofoonsolo in het nummer, en heb het daarom zelfs op single gekocht. Zoiets zou ik tegenwoordig niet zo snel meer doen, maar ondertussen was ik wel erg benieuwd geworden naar die film met zo'n toffe soundtrack. Een paar jaar geleden zag ik de film liggen in de uitverkoopbak, en besloot hem voor een paar euro aan te schaffen. Afgelopen weekend was het dan eindelijk tijd om de film eens te bekijken.

De film gaat over ene MacIntyre, een vertegenwoordiger van een grote oliemaatschappij. Hij krijgt de opdracht om een dorpje in Schotland volledig op te kopen, omdat de oliemaatschappij op die plaats een raffinaderij wil bouwen. Gaandeweg raakt hij echter gehecht aan de dorpelingen, en begint twijfels te krijgen over zijn opdracht.

Op MovieMeter staat de film te boek als een komedie, maar ik heb er niks grappigs aan kunnen ontdekken. Ik vind het zelfs een vrij matige film met een vaag verhaal, en de soundtrack viel me ook erg tegen. Veel gitaargepiel op het bekende thema, maar een saxofoonsolo is in de film nergens te bekennen. Pas op de aftiteling gaat de saxofoon enigszins los. Een redelijke tegenvaller dus, hoewel het best aardig was om Burt Lancaster te zien in een van zijn laatste filmrollen. 2,5*

De tegenstelling tussen het Amerikaanse winstbejag en de Schotse traditionele cultuur dreigt op een botsing uit te draaien, tenzij toenadering mogelijk blijkt. In Texas is MacIntyre een yuppie met een Porsche, maar in Schotland krijgt hij een band met de natuur en de plaatselijke bevolking. De kuststreek is adembenemend, al wordt ze soms bedoezeld door oefenende bommenwerpers. De mensen leven er alsof de tijd stil is blijven staan, spreken met dat rollende accent en spelen volksmuziek op een ceilidh of buurtfeestje.

Felix Happer (Burt Lancaster) heeft het oliebedrijf geërfd, maar is ironisch genoeg meer geïnteresseerd in astronomie dan in zakendoen. Tijdens de bestuursvergadering knapt hij een uiltje, en hij herkent z'n eigen werknemers niet. De strandkluizenaar Ben Knox zou, gezien z'n familienaam, een ver familielid kunnen zijn van de oprichter van het Texaanse miljoenenbedrijf. De twee Schotse vrouwen hebben een toepasselijke naam: de duikster Marina (zee) en de echtgenote Stella (ster).

Het conflict tussen economie en ecologie is een ernstig thema, maar er zijn ook puur komische elementen. Happer heeft een scheldtherapeut, wellicht bedoeld om als miljonair geen opgeklopt zelfbeeld te krijgen. Urquhart verandert van kleding omdat hij tegelijk kelner en boekhouder is. Mac en Watt eten hun eigen konijn op: casserole de lapin.

Het dorpje en de kerk bevinden zich in de Schotse Hooglanden in het noordwesten; het strand en de rode telefooncel in het noordoostelijke Pennan. Mark Knopfler speelt zenuwachtige gitaartrekjes bij de jachtige scènes in Texas; in Schotland schakelt hij over op een meditatieve stijl. Het leidt tot een sfeervol resultaat met bezinning, humor en schone landschappen.

Tenslotte vrijdag nog even een Quality film collection kringloopfonds in de vorm van deze Local Hero die toch wel op de nodigen prijzen kon rekenen en een interessante acteur heeft in de vorm van Burt Lancaster. Maar dat deze voorwaarden niet garant staan voor een voldoende bleek wel weer.

Het verhaal is simpel rond een Schots dorp die van de kaart moet verdwijnen ten faveure van een raffinaderij, en de werknemer gestuurd om dingen realiseren loopt toch tegen heel wat bijzondere taferelen en karakters aan. Pluspunten zijn sowieso de aimabele karakters in de vorm van Mac en Oldsen, de knappe oceanografe Marina, de prachtige Schotse omgeving en natuur, heeft de film een fraaie soundtrack van de hand van Mark Knopfler en zit er in het geheel een prima boodschap die in de jaren '80 al actueel was en dat nog steeds is rondom industrie, geld en kapitalisme en de verdeeldheid die dit mee kan brengen.

En toch wil het niet met deze Local Hero waar ik ondanks de genre aanduiding komedie werkelijk geen enkele keer om heb kunnen lachen. Het is hooguit raar en bevreemdend, hoe bijvoorbeeld chef Happer ligt te slapen bij de vergadering maar ook hoe de astrologie kennelijk een belangrijkere reden lijkt om Mac opdracht te geven regelmatig contact te zoeken met het hoofdkantoor. Buiten dat is het saai, gebeurt er geen sodemieter als je het mij vraagt en heb ik er heel kort gezegd helemaal niets mee. En dat terwijl de film toch behoorlijke cijfers scoort. Afijn, duidelijk niet mijn kop koffie en snel op naar de volgende.