Eyes Wide Shut (1999)

Deze Kubrick na lange tijd weer eens opgezet. Het blijft een overrompelend mooie film. Wel valt me nu op dat het bij tijden erg langdradig is, denk aan de openingsscene op het bal.

De scenes in het landhuis blijven fantastisch, zal zeker ook komen door de opzwepende audio.

Van Nicole Kidman zeker niet de beste acteerprestatie alhoewel ze er met haar brilletje fascinerend mooi uit ziet.

Verder viel het me nu op dat sommige scenes de bomen nog erg mooi in blad staan voor de periode van het jaar. Kleine schoonheidsfoutjes dus, zelfs van de meester zelf.

4☆

Te vroeg kwam? Het zijn toch acteurs, het is film, ze komen niet echt klaar, ze doen alsof. Dat is hun vak.

Kwakje? Een auteur speelt dat hij klaarkomt. Daar wordt hij voor betaald.

Nicole Kidman marathon 14#

En dan eeeeindelijk gezien! Ik wist niet zo goed wat ik kon verwachten, in ieder geval een goede film vanwege het hoge gemiddelde, maar dat viel helaas best tegen.

De film is mooi gefilmd en voelt artistiek aan. Tom Cruise en Nicole Kidman dragen de film met hun talent en charisma. En dan zijn vooral de scenes met Kidman de moeite waard, omdat er dan een diepere laag in de film komt.

De film is over het algemeen vrij traag en saai. Op één of andere manier niet saai genoeg om het af te zetten, maar er gebeurt ook verder niet veel waardoor je er ook niet echt van geniet. Een dubbel gevoel. Legendarisch of meesterlijk kan ik deze film helaas niet noemen. Er zit ook geen twist of verrassing in de film waardoor het recht toe recht aan blijft.

Met de kennis van nu zal ik het niet nog eens kijken. Een film die ik gewoon eens gezien wilde hebben. Moeilijk om te beoordelen, maar ik laat het dan ook in de middelmoot hangen.

Herzien na 9 jaar. Hij stond al een tijdje op de planning maar dit was nu net zo'n film die ik rond Kerst wilde zien en op een bepaalde manier lukte dat niet de afgelopen jaren. Inmiddels had ik ook de blu-ray aangeschaften nog belangrijker: ik had dit jaar ook Traumnovelle van Schnitzler gelezen waarop de film gebaseerd is (en vrij getrouw aan dat boek ook). Nu was het echt wel tijd. Dus de 23e ben ik er eens goed voor gaan zitten. Deze film is Kubrick's beste, warmste, boeiendste en vooral visueel mooiste film.

Wat me vooral opviel is hoezeer dat laatste uur me nu niet tegenviel. Hadden er andere keuzes gemaakt kunnen worden? Zeker. Hadden er betere keuzes gemaakt kunnen worden? Allicht. Maar werkt de huidige keuze? Dat ook absoluut. Die eerste anderhalf uur bijna volledig bij kunstlicht in de nacht is als een droom en daaruit word je ontwaakt. Het gevoel dat Cruise krijgt ervaar je als kijker ook zo. Ook vond ik dat thrillerelement veel kleiner aanwezig nu. Wat mij betreft is dat laatste uur passend en prima. En wat nog meer opviel is hoe boeiend de prent blijft ondanks dat je inmiddels richting de 2,5 uur film gaat. De pacing is perfect en er is geen moment van verveling.

Al is de anderhalf daarvoor natuurlijk het opvallendst en nog drie tanden beter. Zeldzaam mooi gefilmd met die immer gekleurde kerstverlichting en warme gele omgevingen, de muziek eronder, de zwevende camera en een nachtelijk New York dat tot leven komt. En inhoudelijk boeiend hoe Cruise in aanraking komt met allerlei vormen van seks maar dat nooit echt door lijkt te hebben. Op verstandsniveau wel, ergens diep van binnen allicht ook maar of hij zich er oprecht van bewust is van zijn gevoelens? Eindeloos boeiend om naar te kijken.

Is de film perfect? Nee. Cruise bijvoorbeeld geeft een iets te vlakke vertolking om echt te overtuigen, al voldoet hij wel op alleen al uitstraling. Maar ik geef geen cijfers maar sterren en voor een topscore is perfectie niet nodig. De film zat al dicht tegen de topscore aan maar vooral om aan te tonen dat ik deze net wat beter vind dan sommige andere prenten van Kubrick gaat hij naar 5,0*.

Na een hele lange tijd weer eens opnieuw gekeken en wat me vooral opviel was dat Nicole Kidman in die tijd er op z'n best uitzag. Wat een ontzettend mooi lichaam had ze toen, en ook nog een heel mooi gezicht erbij. Een bloedmooie vrouw. Ik was wel vergeten hoe de film nou precies afliep want het kan goed dik 20 jaar geleden zijn dat ik 'Eyes Wide Shut' voor het laatst gezien had. Ik dacht dat ik het een betere film vond, wat ik me er nog van kon herinneren, want ik vind het einde best wel zwak. Het midden gedeelte vind ik het beste van de film. Ik vind het nog steeds wel een mooie film maar wel minder dan dat ik in gedachte had.

In elk geval een aparte film. Ik hoop voor de deelnemers in het slot dat de kachel aanstond.

Deze meesterlijke film vanavond op het grote doek, in Rotterdam, en daar zijn we uiteraard bij.

Gaaf hoor, is dit vanwege een nieuwe 4K master of gewoon een presentatie voor de liefhebbers?

Mijn broer is een paar jaar geleden naar 2001: A Space Odyssey met zijn vrouw geweest, maar dat was vanwege die nieuwe 4K restauratie (een van de beste 4K films naar mijn mening, man wat ziet die film eruit zeg!).

Eyes Wide Shut mag ook wel eens een nieuwe 4K krijgen.

Inderdaad gewoon een screening voor de liefhebbers.

Deze nog eens gezien en blijft zalige film, met top cast en schoon vrouwvolk

Het is ondertussen al 10 jaar geleden dat ik Eyes Wide Shut voor het eerst heb gezien en sindsdien heb ik deze film nooit teruggezien. Eigenlijk wel een schande, omdat ik meteen enorm onder de indruk was van dit laatste meesterwerk van Kubrick en meteen 4.5* gaf (alleen maar omdat ik doorgaans niet meteen vanaf de 1e kijkbeurt 5* geef). In de loop der jaren groeide wel het besef dat deze film 5* verdiende en ook een plaatsje in mijn top 10. Een herziening zou moeten uitwijzen op welke plaats ik hem zou zetten en gisterenavond heb ik eindelijk de daad bij het woord gevoegd en me opnieuw laten onderdompelen in dit prachtige meesterwerk van Kubrick.

Maar wat maakt van Eyes Wide Shut nu precies zo'n meesterwerk? In de eerste plaats ken ik geen andere film waar de sfeer zo intens is van het begin tot het einde. Nu ja, mijn favoriete film Mulholland Dr. is ook zo eentje die een bom aan sfeer bevat, maar daar zijn nog andere elementen die de film geniaal maken. Als ik mij enkel zou baseren op de sfeer die de film uitstraalt, zou ik Eyes Wide Shut op 1 zetten.

Er zijn wel een aantal elementen die bijdragen in de hele sfeerzetting. Ik heb het zelf niet getimed, maar ik vermoed dat ongeveer 90 procent (of misschien wel meer) van de film zich afspeelt tijdens de nacht of in donkere, afgesloten ruimtes (enkel de ochtend na het feest in het landhuis wanneer Bill op zoek gaat naar antwoorden, speelt zich af tijdens de dag). Het is eigenlijk heel erg simpel, maar enorm doeltreffend om extra sfeer, mystiek en spanning te creëren. Dat de film zich afspeelt tijdens de kerstperiode was al vanaf de eerste minuten duidelijk en het geeft de film nog een extra tikkeltje sfeer, want overal komen we de warme kerstkleuren tegen en overal staat er wel links of rechts een kerstboom in de hoek.

Kubrick is ook een meester in het gebruik van muziek in zijn films en dat laat hij hier opnieuw zien. Baby Did a Bad Bad Thing van Chris Isaak mag misschien wel het bekendste werk zijn uit deze film, maar het is zeker niet de belangrijkste muziek om de film kracht bij te zetten. Het begint al meteen erg mooi met de wals van Dmitri Shostakovich wanneer Alice en Bill zich aan het klaarmaken zijn voor een Kerstfeest, maar ook later komt deze muziek nog even terug. Naarmate de film vordert en de sfeer donkerder wordt, komt Kubrick ook met de gepaste, onheilspellende muziek aandraven. De pianomuziek van György Ligeti is wat mij betreft één van de best gekozen filmmuziek. De manier waarop deze angstaanjagende muzieknoten de spanning in de hoogte doet schieten, is wat mij betreft nog niet vaak beter uitgevoerd. Vooral het moment wanneer Bill ondervraagd wordt, is ongeëvenaard.

Laten we dan maar meteen met de deur in huis vallen en naar de scène gaan waar het allemaal om te doen is. Of toch nog eventjes niet, want de hele opbouw naar de scène op het landhuis is ook om van te smullen. Na de onthulling van Alice dat zij fantasieën heeft gehad over een marineofficier, komt de focus te liggen op de odyssee van Bill en krijgt de film dat donkere, mysterieuze sfeer over zich heen. Het bezoek bij de dochter van een overleden patiënt, de visite bij de prostituee, de nachtclubscène waarin Nick alles uit de doeken doet over het feest en de ongemakkelijke situatie bij de kostuumwinkel,... het zijn stuk voor stuk sterke scènes die een perfecte opbouw zijn naar het mysterieuze feest.

En de befaamde landhuisscène moet toch wel één van mijn favoriete scènes aller tijden zijn. Vanaf het moment dat Bill het landhuis betreedt en de eerste gemaskerde man in beeld komt die Bill naar binnen gidst, bekroop er mij een beangstigend gevoel dat ik nog maar zelden in films heb ervaren. Natuurlijk is het effect bij een herziening helemaal anders dan bij een eerste kijkbeurt, maar het blijft gewoonweg geniaal wat we in deze scène te zien krijgen. De maskers, het decor, de pianomuziek, de rituelen die voorgaan op de orgie, het vrouwelijk schoon, de ontmaskering van Bill... het zorgt toch allemaal voor een unieke beleving.

Maar gelukkig zakt de film nadien niet in elkaar. Integendeel, Kubrick weet de spanning vast te houden tot het einde. Wanneer Bill op zoek gaat naar antwoorden op wat er vorige nacht heeft plaatsgevonden, blijft het voortdurend achterom kijken, want Bill heeft zich niet bepaald populair gemaakt in de hogere kringen. Vooral wanneer hij 's nacht achtervolgd wordt, kruipt er weer een erg onheilspellend gevoel in de film waar ook weer het erg effectieve pianodeuntje zijn werk doet.

Bij mijn eerste kijkbeurt had ik meteen ergens het gevoel dat Ziegler ook de 'red cloak' op het feest was. Ik ben niet meteen iemand die op zoek gaat naar bepaalde theorieën of symboliek in films, maar het kleurgebruik in de landhuisscène en bij Ziegler thuis is erg interessant. Kubrick lijkt ons wel duidelijk te willen maken dat Ziegler de 'red cloak' is, maar absoluut zeker zijn we daar niet van. Net zo min we zeker zijn of Nick wel veilig is thuisgekomen en het hoertje gestorven is aan een overdosis en niet vermoord is door het genootschap.

Valt er dan nog iets te zeggen over het acteerwerk? Jazeker, Tom Cruise en Nicole Kidman zetten hun rol hier perfect neer. Tom Cruise is natuurlijk een erg aantrekkelijke man en in die zin is het vrouwelijke aandacht dat hij krijgt geloofwaardig. Maar het is niet alleen met zijn uitstraling waarmee hij scoort, want hij acteert op een erg hoog niveau. In welke situatie hij zich ook bevindt, hij komt iedere keer erg geloofwaardig over. De nieuwsgierigheid waarmee hij naar het verhaal van Nick luistert, de spanning dat van zijn gezicht af te lezen valt bij zijn ontmaskering, de zenuwachtigheid die hem meester maakt 'the day after',... hij levert hier wat mij betreft zijn beste acteerwerk af. Nicole Kidman verdwijnt na een tijdje wel wat meer naar de achtergrond, maar in het begin maakt zij ook een behoorlijk sterke indruk. Ze ziet er ook erg goed uit en in de dansscène met de Hongaar weet ze dat perfect uit te spelen. Sommigen zullen zeggen dat ze aan overacting doet wanneer ze aan Bill toegeeft fantasieën te hebben gehad over een marineofficier, maar voor mij was dit gewoon perfect geacteerd en geloofwaardig voor de toestand waarin ze verkeerde.

De tekst is een pak langer geworden dan ik in gedachten had, maar er valt dan ook bijzonder veel te vertellen over deze Eyes Wide Shut. De verhoging naar 5* is voor mij klaar en duidelijk en ik plaats hem ook meteen op de 2e plaats in mij top 10 ten koste van een andere Kubrick, The Shining die uit de top 10 verdwijnt. Blijft me ook nog steeds verbazen dat deze niet in de top 250 is terechtgekomen, maar ach.

5*

Na twee jaar heb ik de film herzien. Het verhaal is zoals meestal bij Kubrick simpel: een man ontdekt dat zijn echtgenote (en daarmee vrouwen in het algemeen) ook seksuele fantasieën heeft die verder gaan dan de burgerlijke monogamie van het huwelijk welk ‘vreemdgaan’ hem jaloers en open naar eigen seksuele escapades maakt waarna hij in zijn zoektocht een geheime seksclub ontdekt die niet pluis voelt. Ofschoon het verhaal zich niet meer afspeelt tijdens Mardi Gras in Wenen begin 20ste eeuw maar tijdens Kerstmis in New York einde 20ste eeuw lijkt het verhaal van de film niet wezenlijk af te wijken van dat van Schnitzlers Traumnovelle (1926) waarop de fim is gebaseerd (hetgeen wellicht laat zien dat er qua seks niet veel verandert door alle tijden heen). Waar in de film Alice slechts een droom heeft die lijkt op wat Bill in de besloten club waar hij uit is gegooid heeft gezien, zou Schnitzlers novelle meer ambigu zijn en suggereren dat die besloten orgie Alice’s droom is die daarom eigenlijk voor hem geheim moet blijven. Maar de crux van het verhaal is dat het verschil er eigenlijk niet toe doet: we hebben allemaal seksuele verlangens die verder gaan dan de burgerlijke maatschappij toestaat om welke reden ze onderdrukt worden naar het onderbewuste (en dan tevoorschijn komen als dromen) of in het geheim uitgeleefd worden in besloten clubs. En beide geven jaloezie bij de partner – een seksuele fantasie evengoed als een prostituee bezoeken – maar zouden de relatie niet moeten beëindigen: we moeten accepteren dat onze seksuele verlangens zich niet laten inperken door moraal of beschaving.

In dat verband legt de novelle meer nadruk op de maskers die de deelnemers van de orgie dragen: het masker is wat we voor de buitenwereld dragen om onze ware identiteit met onze amorele seksuele verlangens te verbergen. Daarentegen voegt Kubrick de persoon van Ziegler toe aan het verhaal die de (Jungiaanse) ‘schaduw’ van Bill vormt zoals bijna alle films van Kubrick het thema van de schaduw bevatten: Ziegler is de amorele versie van de burgerlijke Bill die z’n verlangens niet onderdrukt zoals Bill maar ze gewetenloos uitleeft. En met de dubbelrol is er ook weer de ‘onbetrouwbare verteller’: we komen er niet achter of de prostituee die sterft aan een overdosis in werkelijkheid is vermoord. Al met al is het een typische film van Kubrick die gefascineerd was door de schaduwkant van de mens, ditmaal die van het onderbewuste dat vol met geheime seksuele verlangens zit.

Krijgt in november een 4k release via criterion collection....

Attention Required! | Cloudflare - criterion.com

Niet alles wat Kubrick aanraakt verandert in goud. Los van de fraaie shots en occulte rituelen vond ik het vooral een saaie zit. Prima verder als het vrouwelijke hoofdpersonage bloedirritant is, maar ze werd echt bijzonder slecht gespeeld door Nicole Kidman. Het helpt allemaal niet om mijn ogen wijd open te houden.

2,5 * Fraai maar saai

Tja.

Ik kijk 10 x liever naar een lekker wijf dan naar een knappe vrouw.

Lekkere wijven zijn spannend, knappe vrouwen zijn saai.

En de worsteling waar Tom mee rondloopt in de film, ik kan hem niet invoelen.

Geniet gewoon ongebreideld van je seksuele gevoelens. Niks mis mee.

Ik vind dat Kubrick lelijke films maakt waarbij ik als kijker niks voel.

Behalve irritatie over zijn hang naar kunstzinnigheid.

Tja, dit is dan ook geen gewone rukfilm, maar een intellectuele exercitie in het domein van de menselijke psyche ergens in het conflictgebied tussen libido en ego.

Hoe kan er conflict ontstaan tussen libido en ego? Het lijkt me meer dat het gaat om het conflict tussen libido en religie of geilheid en fatsoen. Misschien dat de film daarom niet aanslaat bij mij. Ik ben noch religieus noch fatsoenlijk. Dus ik kan me de worsteling niet voorstellen.