Le Mépris (1963)

weet je dat smaak ook beinvloed wordt door opleiding, vrienden , familie , kennissen????? Bijv...als je alleen lbo hebt kom je nergens met Woody Allen......of Godard. Voor sommige films is historisch besef nodig, intellectuele bagage soms...Hhhahhahahahah ik ben goed opgeleid en vind de meeste films een misser...lol. Dat is de andere kant...ja ik heb daardoor een moeilijk leven......smiley. Kijk hier af en toe met verbazing naar 4-5 sterren voor een film (van Neesom bijvoorbeeld) Maar ieder zijn smaak, ......van loodgieter tot professor...weer smiley....

Weer een gelaagde en complexe film van Godard. De film gaat over een film (de film is dus meta) over de reis van Odysseus zoals beschreven in de Odyssee. De hoofdpersonages in de film, het echtpaar Paul en Camille, blijken de hedendaagse versie van Odysseus en Penelope en worden zelf slachtoffer van een heuse Griekse tragedie door middel van een misverstand waardoor zij elkaar gaan wantrouwen (en het feit dat verschillende personages een verschillende taal spreken draagt bij aan de sfeer van (spraak)verwarring). Ze houden van elkaar maar het lot – de omstandigheden – drijft hen uit elkaar, wat zij ook nog proberen om het lot af te wenden. Eenzaam keert Paul terug van zijn Odyssee.

Qua verhaal neigt de film naar een saai romantisch drama – je zit het grootste deel naar een kibbelend stel te kijken – maar de film zit zo bomvol thema’s dat de film toch boeiend is en waarschijnlijk minimaal twee kijkbeurten nodig heeft om alles te kunnen bevatten. Een thema dat sterk naar voren komt is die van authenticiteit: kan een film op authentieke wijze een verhaal verfilmen? Wordt film of kunst gecorrumpeerd door de commercie? Is een hedendaagse versie van de Odyssee met een modern-neurotische Odysseus – zoals Paul die op metaniveau ook is – authentiek? Is de oorspronkelijke Odyssee authentiek? Is de liefde die Paul en Camille voor elkaar voelen authentiek (of doen ze alsof en zit er egoïsme achter)? Tegelijk geldt de Odyssee als het voorbeeld van Kunst, precies omdat het ‘echt’ is en Godard brengt de huwelijkscrisis van Paul en Camille ook als bijna genant realistisch in beeld. En op metaniveau is de film realistisch in bv. het feit dat de film tot stand kwam door een Amerikaanse geldschieter, die een naakte Bardot wilde, en die z’n evenbeeld heeft in de film als de Amerikaanse producent die zowel de film als de relatie tussen Paul en Camille corrumpeert (en de kijker krijgt een naakte Bardot – twee maal zelfs). En zoals we van Godard gewend zijn zitten er ook allerlei bijzondere filmkunstjes in zoals bv. het mondeling voordragen van wat normaliter de geschreven openingscredits zijn.

Al met al levert Godard met Le Mépris weer een filmisch huzarenstukje en echte Kunst.

Interessante film. Het begint al met de ongewone intro waarbij de kijker vanuit meta-positie getuige is van de filmploeg die het personage van Giorgia Moll in beeld brengt middels een tracking shot. Vervolgens wordt die meta-positie verlaten en gaat de film van start, en blijkt dat het onderwerp van de film het maken van een film is. Voor niet wakkere kijkers kan dit mogelijk een moment van verwarring opleveren.

Le Mépris betreft de verfilming van de existentialistische novelle Il Disprezzo en het is misschien geen verrassing dat Godard hierin zijn ei kwijt raakt, gezien dit boek handelt over de filmbusiness waarin een seksueel hongerige, machts- en geldbeluste producer het voor het zeggen heeft, en andere actoren (regisseurs, scriptschrijvers) creatief en financieel moeten zien te overleven in een niet zo vriendelijke omgeving. Jack Palance is prima als de arrogante producer Prokosch. Iedereen moet voortdurend naar zijn pijpen dansen, of dat wil hij toch, en het is ook symbolisch dat hij niet de taal van de omgeving (Frans) spreekt en voortdurend beroep doet op zijn vrouwelijke slaafje/tolk om te communiceren. Voor de andere hoofdrollen heeft de casting wat voeten in de aarde gehad maar het kon niet beter uitdraaien met Brigitte Bardot - godin van het witte doek, Fritz Lang als zichzelf - één van grondleggers van de cinema, en Michel Piccoli die hier prima zijn weg vindt. Mooi eerbetoon ook dat Godard de rol van assistent van Lang op zich neemt.

De filmproductie waaraan Fritz Lang als zichzelf werkt, betreft de Odyssee, en dat levert mooie plaatjes op aangezien men filmt in en rond Capri. Gaandeweg viel bij mij ook mijn frank wat betreft de parallel tussen de in de film geschetste situatie en de finale van de Odyssee. Daarbij kreeg ik wel het gevoel dat de symboliek en de mythe de psychologie van de personages wel héél erg aansturen, alsof men het per se wil laten kloppen. Zo was het mij een raadsel waarom B.B. haar grieven niet gewoon openlijk communiceert aan Piccoli. Er is heel de film lang een voortdurend gebrek aan communicatie tussen beiden, met enkel een sfeer van suggestie en veronderstellingen. Persoonlijk - en zonder aanmatigend te willen zijn haha - leek het mij een onvolwassen en vrij oppervlakkige relatie, die enkel nog gered zou kunnen worden via een aantal sessies relatietherapie met als onderwerp ‘leren praten’. Bij gebrek aan relatietherapie levert het echter wel een fascinerende film op.

Het einde van de film is een ruw ontwaken. Ik kreeg er het gevoel bij dat Jack Palance en B.B. gestraft werden door de ‘goden’ omdat het ‘uitgestippelde’ stramien van de Odyssee niet gevolgd werd. In de Odyssee worden de minnaars gedood en wordt de relatie tussen Penelope (parallelle personage van B.B.) en Odysseus (personage van Piccoli) hersteld. In Le Mépris maakt B.B. een andere keuze, en moet dit met de dood bekopen, is mijn interpretatie.

Ik kwam, heel plat, op de instagram feed van een vriendin, toevallig een foto tegen van de Casa Malaparte, en een verwijzing naar Le Mépris - en het bleek dat ik de film tot mijn verrassing nog niet gezien had. En ja, dat is dan toch wel een fijne avond, die leegte opvullen en me vergapen aan de magistrale beelden. Het geeft toch wel wat te denken, het contrast met het beeldvoer van dit jaar kon haast niet groter zijn - van de gemakzuchtige Netflix-producties tot en met wat tegenwoordig voor een blockbuster van een gevierde regisseur doorgaat, het kan toch niet in de schaduw staan. En als je dan meerekent hoeveel groter de mogelijkheden en budgetten tegenwoordig zijn. Eenvoudig gedeclasseerd door een film die ouder is dan ik ben - en ook ouder dan de meesten die tegenwoordig in de filmindustrie rondlopen, ongetwijfeld. De vooruitgang lijkt toch op weinig te trekken, en het intellectuele niveau al helemaal niet.

Niet dat deze film dan zo overdreven intellectueel is - met, moet ik zeggen, wel wat dankplicht aan mijn voorgangers voor de keurig gespoilerde aangevers, maar toch - het narratief ligt er behoorlijk dik op. Toch, de parallellen tussen de oude tragedie van Odysseus, de beschouwing van de filmindustrie, en de relatieproblematiek van Camille en Paul is bijzonder mooi getroffen. Een kunst die welhaast volledig vergeten lijkt te zijn: een goed verhaal uitkiezen, en dat met voldoende diepgang en thematiek om te zetten in beeld. Voor mij is dat het toch echt waar film over gaat, over móet gaan.

Het begin van de film is al geniaal, met de gesproken credits en de film in de film. Een gimmick misschien, maar wel een erg knap uitgevoerde, en beter dan elke variant die ik tot dusver tegengekomen ben - al komt Star Wars misschien in de buurt, langs een heel andere weg. Het geeft ook meteen een signaal - de cinematografie wordt hier serieus genomen.

En dat komt dan ook uit ook. Het ene magistrale shot na het andere, de ene slimme truc na de andere. Piccoli die halverwege het opendoen van de deur toch door het ontbrekende raam stapt, dat soort dingen - erg knap. Wellicht het mooiste daarbij wel de scenes in en rond de Casa Malaparte, treffend aan het eind als het verhaal naar de onvermijdelijke apotheose. Niet precies de mnesterophonie van Homerus, maar voor dit verhaal, deze klassieke tragedie een wellicht meer passend einde.

Dan de cast - en vooral natuurlijk Bardot, hier zo ongeveer op de top van haar carriere. Geheel in pas met de normen van die tijd in de eerste paar minuten al moedernaakt vol in beeld, en dat gebeurt later nog wel een keer of wat - je 'ziet dan wel niets', toch is het beeld er vol van. Kom daar nog eens om - de nogal hypocriete preutsheid van tegenwoordig voelt toch wel wat bekrompen aan, als je deze film even naast een van nu legt. Maar als je aan de andere kant ziet hoe er met de vrouw omgegaan wordt - en niet alleen wat ik volgens de normen van nu toch gauw een aanranding zou noemen, als Paul eventjes terloops Francesca aan het betasten is. Nogal objectiverend, op z'n minst.

Bardot speelt haar rol welhaast perfect - van de perfect kloppende mimiek, oogopslag, houding, tot de 'gewone' onderdelen van haar rol. Knap werk, en wellicht dat ze wat weinig lof voor haar werk als actrice gekregen heeft over het geheel van haar carriere. Neem even het contrast met haar tegenspeler Piccoli, die dan wel een langere carriere heeft gehad, maar ook een waslijst aan awards. En dat komt er hier maar mondjesmaat uit ook nog, want Piccoli en Palance hebben hier eigenlijk relatief maar weinig te doen - en, daarbij, Palance zet zijn cliche-type dan perfect en met gemak neer, maar Piccoli valt me eigenlijk niet erg mee. Niet in vergelijking met de sterke rollen die hij later zou gaan spelen. Toch, slecht is het nergens, en wellicht meer in functie van zijn karakter dan iets waar hijzelf invloed op had.

De locaties, natuurlijk. De vervallen boel in Cinecittà, en het geniaal mooie huis. Alleen dat al maakt het een genot om naar de film te kijken, nodigt het uit naar een nieuw ontdekken van de moderne Italiaanse architectuur. Haast jammer dat het gerestaureerd is, de vervallen staat waarin het in de film verkeert voegt nog eens een heleboel toe aan de kracht van de beelden.

Eigenlijk maar een ding wat me wat irriteerde - de erg opdringerig aanwezige en overdreven theatraal dramatische muziek. Even een tijdje laten liggen, en over een paar maanden kijken hoe dat dan valt. Dan komt ook de definitieve score - want die kan zomaar eens zo hoog uitvallen dat ik die niet zomaar zonder wat afstand durf uit te spreken. Want, dat is me nu al wel duidelijk, Godard heeft hier een meesterwerk geleverd.

Ik begin meer te genieten van de Nouvelle Vague met regisseurs die duidelijk hun stempel drukken op hun film en er de nodige gelaagdheid in brengen. Le Mépris is verfilmd naar een boek, maar toch maakt Godard er zijn ding mee. Zijn kleurgebruik, de dialogen, de personages maar ook de link naar zijn eigen realiteit. Met de aanwezigheid van Fritz Lang en het feit dat een Amerikaanse producer een film wil maken met het personage van Brigitte Bardot. In het echt kreeg de film vooral geld met de voorwaarde dat Brigitte Bardot mee speelde.

Het was niet Godards favoriete film, denkelijk door de voorwaarden die hem werden opgelegd bij het maken ervan. Maar dat wil niet zeggen dat hij er geen 'Godard-film' van gemaakt heeft. Creatief (denk aan het voorlezen van de cast & crew of de tolk die voor de vertalingen tussen Engels, Frans en Duits zorgt). Mooie film!

Best oké.

Stukken beter dan À Bout de Souffle, dat mijn eerste kennismaking met Jean-Luc Godard was. Le Mépris is vooral filmisch veel beter. Het studentikoze is eraf, de film oogt veel volwassener - maar nog wel altijd met een leuke vondst hier en daar.

De leukste van die vondsten zijn eigenlijk direct de eerste 10 minuten - met de credits die voorgelezen worden. Geweldig gevonden, en past ook in het verhaal, dat voor een stukje gaat over het maken van een film. Nadien volgt dan nog zo'n geweldige, kleurrijke scène met de ravissante Brigitte Bardot in dat bed. Het zijn simpele dingetjes, maar ik raakte er alleszins direct door in de film gezogen.

Na die scènes is het beste er wel af. De film kan dat niet meer overtreffen, al is het audiovisueel wel de ganse speelduur lang écht de moeite. Hele mooie soundtrack en visueel uitermate sfeervol geschoten. Godard maakt daarbij ook handig gebruik van de setting.

Maar waar de film mij een beetje verliest, is dat het onderweg een praatbarak wordt. Die lange scènes zijn niet eens slecht gemaakt - Bardot en Michel Piccoli staan goed te acteren -, maar ze zijn gewoon niet interessant. Uiteindelijk is het maar relationeel gewauwel, of nog erger: vergezocht relationeel gewauwel.

Niettemin nodigt Le Mépris uit om het oeuvre van Godard verder te verkennen. Ik ben benieuwd of er nog rek (in de goede richting) inzit. Het potentieel is er alleszins.

3

Wat een eigenaardige film van aanpak. Steeds wel interessant zo'n film over een film. Maar wie hier het meest in het oog springt is toch wel de oogverblindende Brigitte Bardot. Prachtige scènes met haar in bed, stilistisch en stijlvol. Vanuit het tijdsperspectief van toen in maximale naaktheid te bewonderen. Verder een film die er vooral technisch bovenuit springt. Prima camerawerk en cinematografie. Interessante dialogen ook tussen de twee hoofdprotagonisten als ruziënd koppel. Maar om het als geheel gezien me te fascineren, dat nu ook weer niet.

De achterliggende clue en inhoud heb ik wat gemist. Daarvoor zou ik de film nogmaals moeten zien. De parallellen met het Odyssee verhaal zeiden me iets te weinig. Later misschien nog eens een poging wagen.

De film van Godard zorgt zestig jaar later nog steeds voor opwinding. Een heerlijk gevoel.

Nadat FIN op het doek was verschenen en de zaallichten aangingen, verzuchtten de twee vrouwen achter mij - we waren de enige bezoekers: "Dit is toch niet te begrijpen als je niet weet wat De Odyssee is?" Na wat uitleg vroeg ik hoe ze in deze film verzeild waren geraakt. "Birgit Bardot."

Klassieke Oudheid versus BB, ziehier de film in een notendop.

Regisseur Fritz Lang verfilmt De Odyssee als Artfilm, Amerikaanse producent huurt Paul in om het scenario te herschrijven tot een Hollywoodfilm, waarna de relatie van Paul met Camille op instorten staat. Prachtig tragisch gegeven dat erom vraagt een parallel te trekken tussen Paul en en Camille aan de ene kant, en Odysseus, wiens relatie op springen staat, omdat hij vermoedt dat zijn vrouw Penelope hem in zijn tienjarige afwezigheid ontrouw is geweest, aan de andere kant.

Neem Fritz Lang als Fritz Lang als regisseur in de film - hij stond aan de wieg van de Europese Artfilm en vluchtte in de jaren dertig naar Amerika - en de tegenstelling tussen de Amerikaanse Hollywoodfilm en de Europese Artfilm krijg je er gratis bij.