Novecento (1976)

Grootse film. Erg boeiend, knap geconstrueerd verhaal. Visueel vaak onwaarschijnlijk mooi. De kleuren, het licht. Noem maar op. Geweldige muziek ook. Morricone was erg goed in vorm.

Vooral het laatste uur zat ik echt met ingehouden adem te kijken. De scene waarin Olmo afrekent met Alfredo vond ik ontzettend intens en bloedspannend. Sowieso vond ik Alfredo het boeiendste personage.

wat een onzin. deze film laat juist seks en geweld in zijn meest pure vorm zien. trouwens erg slechte voorbeelden van Poisonthewell. er was niets ziekelijks (of zelfs seksueels) aan het vergelijken van de geslachtsdelen. mooie scène waarin de jongens misschien wel voor het eerst leren dat zij verschillend zijn. Sutherland is een van de meest verdorven persoonlijkheden uit de filmwereld ooit, dus dat brengt een aantal 'zieke' momenten met zich mee.
verder vind jij het eten en bereiden van varkensvlees ziekelijk? tegenwoordig zijn de methoden van het slachten van een varken niet minder pijnlijk. en de strontscène was een komisch hoogtepunt in deze film die eigenlijk toch al bestaat uit een aaneenschakeling (en dat 5 uur lang!) van hoogtepunten. een aantal harde scènes, maar met een doel; het waren harde tijden. je had liever een film met compromissen gezien, die op de juiste momenten de camera wegdraait om een breder publiek aan te spreken? wat is er mis mee om zo nu en dan een lekkere klap in je bek te krijgen?

verder zie ik niet wat hier pretentieus aan is. de film laat een belangrijk stuk geschiedenis zien van Italie door de ogen van twee vrienden. a slice of life. nooit eerder zo mooi gezien. humor, geweld, geschiedenis, liefde, oorlog, klassenverschil en nog veel meer prachtig verweven. een van de allerbeste films ooit. een dikke 5 sterren.

ik zal mijn recensie in twee delen splitsen:

Atto 1:
de film begint al onmiddellijk met een zeer sterke beginscène. Je krijgt medelijden met die 'arme ' stakkers.
acteerprestaties zijn buitengewoon geniaal. Sterling Hayden speelt weer eens briljant zijn rol (in The killing was hij ook al super). van Burt Lancaster heb ik nog niets gezien maar hoe hij hier speelde heeft op mij een grote indruk achetergelaten
Morricone bewijst nogmaals dat hij een topcomponist is!
sommige beelden zullen mij altijd bijblijven...: de dood van Alfredo en hoedat Leo daarop reageert, de vrouwendam, het afgesneden oor...ik kan zomaar door gaan maar dan zou ik gewoon de hele film hier moeten noteren. dit alles wordt in mooie lange shots gefilmd zodat je echt de indruk krijgt dat je naar een groots meesterwerk zit te kijken.
kinderporno ?no way!! dat is de gewoonste zaak van de wereld wat die kinderen aan het doen zijn en jullie noemen dat kinderporno...

Atto 2:
qua acterwerk daalt het een beetje in het eerste gedeelte van dit stuk maar dat wordt snel weer goed gemaakt! erg goed gespeeld door Robert De Niro, Gerard Depardieu, Donald Sutherland, Laura Betti en Dominique Sanda.en wat is die vrouw toch mooi!! spijtig van de dubbing anders zou het helemal perfect geweest zijn.
de gebeurtenissen zijn hier ook wat spannender dan in de eerte Atto. en hier wordt er wat minder aan seks gedaan wat niet echt een pluspunt is maar gewoon een opluchting. camerstandpunten zijn hier ook duidelijk beter dan in het eerste deel. enig minpuntje: het einde vond ik ietswat te langdradig

doorgaans de film word je overdondert met prachtige sprookjesbeelden zoals Ada op het wit paard, de cocainescène... maar dat is er maar een uit honderden. van zo'n lange epische film verwacht je eigenlijk niets anders dan traagheid maar ik heb me werkelijk nooit verveeld.
wat ik ook super vind aan zo'n films is dat er over van alles gesproken en gezien wordt zonder veel taboo.
zo maak je realistische films !!

Grootse film, zoals iedereen ongeveer wel meldt. Het beeld van 50 jaar Italiaanse geschiedenis is interessant en bij vlagen adembenemend mooi. Toch heb ik ook wel de nodige kritiek. Zo vond ik de meeste personages te stereotiep, en eigenlijk het hele verhaal kiest teveel kant en strooit te weinig dilemma's uit, naar mijn smaak. Toppunt vond ik het Sutherland-personage, dat al vanaf het begin in- en inslecht is en continu over de top angstwekkend geacteerd. Dat had best wat subtieler gemogen.

Maar goed, ik heb ook veel genoten. Vooral tijdens het complexere eerste deel, dat wel wat weg heeft van een familiekroniek en meer scenes heeft die op zichzelf al indrukwekkend zijn. De minutieus gecomponeerde en gefotografeerde massascenes vond ik het mooist van alles. Boerenpummel noemt het hierboven al bij vlagen theatraal, daar had het inderdaad wel wat van weg, maar het beviel me uitstekend.

Een indrukwekkende film, qua lengte, qua beelden, qua verhaal. Een imposant epos met een een reikwijdte zoals weinig films tegenwoordig nog maar hebben, gedurfd, aangrijpend, groots. Maar tegelijk ongelooflijk klassiek, zonder veel plaats te laten voor nuance. De film volgt alle klassieke regels als het om cameravoering of sceneopbouw gaat, en dat heeft als gevolg dat je veel te vaak kan voorspellen wat er gaat gebeuren, alleen al door de muziek en de manier waarop iets in beeld wordt gebracht. De personages zijn boeiend, maar weinig origineel, en ik vond ze ook weinig doorleefd vertolkt: de acteerprestaties zijn niet slecht, maar toch ook niet zo overtuigend dat de stereotypische personages echt tot leven komen (met uitzondering misschien van Ada, van de grootvader, en van de twee kinderen in het begin). Niks tegen Robert De Niro, maar ik heb zijn trucjes al vaker gezien, en weinig nieuws weet hij hier niet te brengen (behalve dan als oude man, dat gedeelte was wel overtuigend). De muziek van de film is trouwens onwaarschijnlijk ergerlijk, zoals altijd bij Morricone. Hier is het nog meer zonde, want op die manier raken de Italiaanse volksliederen, die wel heel knap gebracht werden, wat op de achtergrond. De zo geroemde beelden van de film waren inderdaad knap, maar niet van die aard dat ze de film konden dragen, en bovendien al even klassiek als al de rest.

Maar goed, er zijn ook een hoop pluspunten aan de film: de eerste twee uur zijn heel goed (zodra de fascisten op de proppen komen verdwijnt elke nuance uit de film en wordt de gruwelijkheid haast even bespottelijk als in The Passion of the Christ), er zitten een aantal gedurfde en aangrijpende scenes in de film, en als klassiek epos is het allemaal erg geslaagd. 3.5 *

Meer dan 5 uur durende italiaanse familie-soap, het heeft me afgelopen week maar liefst 2 avonden gekost...

Een film die meer dan 5 uur toch redelijk weet blijven te boeien verdient zowieso een goede voldoende, echter vond ik het niet het verwachte epische meesterwerk a la Leonnes Once upon a time's... of Coppola's Godfather's. Daarvoor is de film mij wat te klassiek van stijl. Had het idee naar een film te zitten kijken die minstens 20 jaar ouder was dan 1976 ware het niet dat er wel een aantal behoorlijk expliciet sexuele en groffe geweldadige scenes in zitten (een merkwaarig contrast vind ik). Toch is lang niet alles even boeiend of verassend, dit komt met name omdat bijna iedere scene in de film op een zelfde manier lijkt te zijn opgebouwd; De vrienden gaan de stad in achter de vrouwen aan, een boerenfeest, een bruiloft, een geestveruimend experiment... De scenes beginnen vaak luchtig en sereen maar altijd komt weer die dramatische climax op het einde. Lekker dik aangezet door de muziek zie je het in de meeste gevallen al van mijlen ver aankomen...
Ook vond ik de film geen uitmuntende karakterstudie, daarvoor blijven de meeste personages te oppervlakkig uitgewerkt vaak tegen het stereotypisch aan.

Wel, waar moet de film het dan wel van hebben meneer Madecineman? Tja, dat ik 5 uur geboeit blijf kijken komt toch wel door het goede acteerwerk (hulde ook voor de 2 kinderen uit het eerste gedeelte van de film), de soms best mooie en authentiek ouderwets ogende plaatjes (moest vaak een beetje denken aan de schilderijen van van Gogh in zijn boerenperiode), de geschiedenis van een belangrijk tijdvak uit de 20e eeuw die mij wel weet te boeien (opkomen van het fascisme en marxisme en uiteindelijk de democratie), de twee mannen die ondanks hun verschillen toch gewoon in hun hart een stel ravottende kinderen blijven...

Toch wel mooi en uniek hoor deze 1900, alleen zal het niet zo snel in een favoriete lijstje van mij persoonlijk opduiken. 3.5*

In de hoop en overtuiging dat mosterd ná de maaltijd eveneens bijzonder pittig kan zijn, is hier dan eindelijk het tweede deel van mijn reactie op Novecento. Door stomme pech kon ik lange tijd deel 2 niet zien, maar ik heb deel 1 nog wel even gescand.
Wat de reacties betreft op het posten na 1 deel, ik ben blij dat mijn recensie zoveel stof tot discussie heeft gegeven. Zelf snap ik na deel 2 ook wel dat het heel vreemd lijkt om deze film op de helft al te gaan evalueren, maar op dat moment leek het me totaal gerechtvaardigd. Daarnaast deed ik niets anders dan wat de bioscoopgangers destijds waarschijnlijk ook deden: zij moesten de film in 2 avonden bekijken, en zullen die 24 uur daartussen ook vast niet stilzwijgend hebben doorgebracht. En nu heb ik hier alweer veel teveel woorden aan besteed,

terzake dus. Gelukkig heeft het tweede deel inderdaad waargemaakt wat ik hoopte, namelijk dat 1900 de klassiekerstatus verdient. Sterker nog, ik ben de film langzaamaan vrij geniaal gaan vinden. Dit is, meer nog dan La meglio gioventú, een epos, waarin niet eens zozeer een familie (of in dit geval 2 vrienden) centraal staat tegen de achtergrond van ontwikkelingen in de Italiaanse geschiedenis. In Novecento is het veeleer de geschiedenis zélf en de conflicten in het Italiaanse verleden die centraal staan, en die vervolgens gepersonifiëerd worden in Olmo en Alfredo. Misschien is dit trouwens, schiet me te binnen, een beetje hetzelfde concept als het vele jaren later door Bertolucci gemaakte The Dreamers, dat zich in het Parijs van 1968 afspeelt en de rellen slechts op de achtergrond lijkt weer te geven.

Novecento is eigenlijk één grote worsteling met het Italiaanse verleden, de dilemma's en de conflicten in een bijzonder roerige periode, die twee uiterste ideologieën tegenover elkaar zag. Bertolucci werkt dit fantastisch uit door elk van de personages op zijn of haar eigen manier hiermee te laten omgaan. Een ieder maakt zijn eigen keuzes, en altijd spelen weer andere belangen hierin mee. Met name Ada die ik in het eerste deel al noemde, is bijzonder intrigerend. Haar zogenaamde blindheid lijkt een soort metaforische ontkenning van de op handen zijnde conflicten te zijn, en elk van beide vrienden Olmo en Alfredo ziet ze opgeslokt worden in hun eigen ideologische groep. Niet eens bewust, het lijkt alsof Alfredo nooit voor de fascisten heeft gekozen, maar slechts in die hoek wordt gedreven, omdat hij nu eenmaal padrone is. Het is dan ook erg interessant, wat iemand hiervoor al noemde, dat blijkt dat we geen oordeel kunnen vormen over dit verleden, zonder de context te kennen. Inderdaad, als we Attila en Regina in het begin nagejaagd zien worden, dan vinden we dat verschrikkelijk en denken we: dat kunnen ze niet zo verdiend hebben...

Visueel wordt dit epos ook goed ondersteund door vele schitterende scenes. In het eerste deel zijn dat de dood van opa, de opstand van de vrouwen die op zijn Eisensteins in beeld wordt gebracht, de dansscenes met Ada en de begrafenisstoet... in deel 2 de moord op Patrizio en de schuldigverklaring van Olmo, en natuurlijk ook het publieksgerecht van Alfredo de Berlinghieri... schitterend.

Het eerste deel is wat traag, karikaturaal, maar inhoudelijk erg interessant, en in het tweede deel stuwt het verhaal voort en zat ik dan ook geboeid te kijken. Soms werden scenes wel wat snel afgekapt om weer vijftien jaar verder in de tijd te vervolgen, dat was een minpuntje zoals die zich al snel voordoet in zulke lange films. Ook de muziek vond ik ook niet al te fantastisch, veel van het verhaal wordt bijna voorspelbaar en veel personages zijn karikaturaal neergezet, iets wat ik bij het eerste deel ook al zei. Maar ik merkte dat het allemaal wat meer betekenis kreeg tijdens het tweede deel, en het geheel is grandioos. 4,5*, dik verdiend.

Groots in lengte.

Verder een boeren/slaven kroniek die de jammere voorloper blijkt van La Meglio Giuvento. Heb de film in twee delen gezien, dat heeft hem jammer genoeg niet kunnen redden van de laagst mogelijke score.

De film belicht 5 uur lang twee kampen die even "slecht" zijn. Getuige het laatste half uur, waar de lompheid van de slaven in al zijn glorie zegenviert. Op zich is dat een redelijk leuk punt om te maken (twee vechtende kampen die leven om elkaar te bekampen) maar zoiets kan even goed in twee regels gezegd worden. En heeft waarschijnlijk meer impact dan deze hele film op mij had.

Visueel doet Bertolucci af en toe z'n best maar al bij al erg pover om 5 uur te vullen. Acteerwerk sprong er voor mij nergens uit, had Depardieu verder ook niet herkend. Enkel de dubbing stoorde wel regelmatig.

En verder is het 5 uur generatie kommer en kwel. Nieuwe generaties worden gekweekt om de downfall over te nemen wanneer de oude generaties het loodje leggen. Wie dat en veel boeren leuk vindt om te kijken zal hier best veel aan hebben.

Ik vind het een wanding. Ongelofelijk saai en langdradig, vaak lelijk en vreselijk irritante personages.

0.5*

Ik mag er vaak prat op gaan dat ik niet altijd hoef te zien hoe het met bepaalde filmpersonages in hun verdere filmleven vergaat, maar het meest ontroerende en geruststellende moment hier vond ik toch wel toen bleek, in het cafe, dat de epilepsie - patient niet het leven had gelaten.

Het 1ste half uur was het even doorkomen geblazen. Sinds Jean de Florette kan ik mensen met een bochel niet uitstaan. Laat staan, een man met een bochel die voor een komische noot moet zorgen. Argh!

De aanvankelijk lange zit, was toch een bijzonder aangename omdat Bertolucci voldoende gebeurtenissen de revue liet passeren. Niet dat ze allen geslaagd waren, maar ze waren in ieder geval behoorlijk afwisselend. Daarbij bracht Bertolucci op visueel gebied veel teweeg, een wat dromerig sfeertje in het bos, jeugdherinneringen die later terugkwamen op het scherm, bv. bij het afscheid nemen van elkaar, vlakbij en op de spoorlijn.

De jeugdperiode waarin Olmo en Alfredo elkaar leerden kennen en avonturen beleefden vond ik een van de boeiendste passages, maar ook de ongenadig harde wraakacties, de ( ongeziene ) bedreigingen van het gezag en de ondermijning ervan, door humaniteit na te streven, zoals bv. bij het menselijk schild waren boeiend. Mooiste vrouw hier was ongetwijfeld Dominique Sanda als Ada, die ook al excelleerde in Il Conformista. Vooral de weken voor de wittebroodsweken die ze elders met haar man vierde zorgden weer voor de nodige verfrissing, waarbij mooie cameraposities rondom het meertje werden ingenomen. Kortom, genoeg kruit in het vat hier in deze zeer interessante bespiegeling van de Italiaanse geschiedenis.

Il Conformista is duidelijk de betere van Bertolucci, maar toch kent ook deze film vrij indrukwekkende momenten bij tijd en wijlen. De muziek kan ik mij nu, vreemd genoeg, al niet meer dagen. 4*

Beter dan La Meglio, dat is een begin.

Maar, de film duurt dus echt wel te lang Toch wist deze me meer te boeien dan La Meglio. Dit werd dan echter weer bijna verpest door het erg lompe laatste half uur, echt saai al dat gehannes en gedans. Novecento lijkt ook nog al gefoceerd lang, want ik had toch regelmatig het idee dat er wel wat weggelaten kon worden. Verder kwam al dat bloot nog al pervers over van meneer Bertolucci.

2.5*

Een veel te lang uitgesponnen film, die ik eigenlijk niet heel bijzonder vond worden.

Wat een lange zit, een dikke vijf uur zitten. De jeugdige jaren waren het beste van de film. Helaas wordt het hierna alleen nog maar slechter en langdraderiger. Het kon me na een drie uur helemaal niet meer boeien. Toch ben ik stug door blijven gaan en waren diwe laatste 2 uur de langste uren van m'n leven, het laatste half uur is wel weer erg sterk. Bertolucci trakteert ons wel op hele mooie plaatjes. Het camerawerk is een genot om aan te zien. Acteerwerk was ik wat minder over te spreken, DeNiro doet het erg middelmatig. Ook de rest van de cast deed het niet best, al was het ook nergens echt heel slecht. De jochies waren wel goed bezig. De muziek van Morricone is trouwens weer prachtig.

Novecento is niets meer dan 5 uur mooie plaatjes laten zien en wat expliciete scènes, met een verhaal wat mij niet de gehele (en veels te lange) speelduur kan blijven boeien. Jammer ik had er zoveel van verwacht.

2*

De langste film die ik tot nu toe zag, ik heb La Meglio Gioventù nog een keer te gaan, en ik heb hem in twee delen gekeken, want anders is het zowat niet te doen.

Tja Bertolucci heeft met dit gebeuren een aardige film afgeleverd, die sterke momenten kent, maar door de lange speelduur ook wel een hoop zwakkere momenten kent. Het begin van de film is erg sterk, waarna het weer een beetje afzwakt en op een gegeven moment bij de trouwerij weer flink aansterkt. Het laatste uur van de film is dan weer wat minder. Bertolucci laat ons verder mooie plaatjes van Italië met een fraai kleurgebruik, waarin vooral het rood af en toe zeer goed naar voren komt. Het acteerwerk is redelijk, waarbij ik Depardieu wel goed vind spelen, de Niro iets minder en vooral Sutherland is erg matig. Verder zit er wel erg veel "overbodig" en niet mooi naakt in de film. Dat kwam soms erg plat over en gaf mij soms het idee dat ik naar Turks fruit of iets dergelijks zat te kijken en staat dan weer in schril contrast met de mooie beelden van deze film.

In zijn geheel is het zeker geen onaardige film, maar het komt niet in de buurt van Il Conformista en ik zal de film zeker door zijn lengte niet snel nog een keer opzetten.

3,0*

Aardige prent met mooie beelden en toch nog prima geacteerd.

1ste deel is mooie opbouw tussen 2 vrienden.

2de deel stuk heftiger en aantal scenes waren best schokkend.

Naar het einde komt ook de tweede wereld oorlog aan bod en dat was best leuk gedaan.

4 sterren

Poehee, een Italiaans epos van ruim 5 uur. Geen misselijke kost! De vergelijking met Meglio Gioventu is zo gemaakt en ik had vooraf dus ook redelijk hoge verwachtingen. Die kwamen grotendeels wel uit. Novecento is wat je van die andere epische film kan verwachten: een aantal hoofdpersonen worden gedurende de Italiaanse geschiedenis (begin 20e eeuw) gevolgd. Dit alles omlijst in een soapachtige vorm met uiteraard veel Italiaans temperament. Ik kan dat wel waarderen .

Het communisme en fascisme komen in die periode op en worden daardoor uitvoerig behandeld. Regisseur Bertolucci kiest duidelijk partij voor de communisten, maar het irriteerde mij niet. Ik was eerder bang dat het 5 uur lang gedubte stemmen me zou ergeren. Hoofdrolspelers zijn namelijk vreemd genoeg geen Italianen: Robert DeNiro, Gerard Depardieu en een uiterst gemene Donald Sutherland. Maar ook dat viel reuzemee. De mooie cinematografie eist gelukkig snel de aandacht op.

Het is de lange zit wat mij betreft waard geweest. Vooral het eerste deel vond ik ontzettend sterk en mooi gefilmd. Lekker veel scenes waar rustig de tijd voor van alles en nog wat genomen werd. Tijdens de tweede helft werd mijn aandacht wel wat minder, maar bleef ik wel benieuwd hoe het nou zal aflopen. De film bevat overigens wel een hoop expliciete scenes. Een poedelnaakte DeNiro én Dominique Sanda én Depardieu naast elkaar in bed kan ik nog wel trekken, maar het slachten van een varken inclusief het eruit halen van organen had van mij niet gehoeven. Ook wordt er in een paardenanus gewroet om poep op te wekken door een of andere sjappie. Vanaf dat moment wordt Novecento echter weer een stuk sterker om af te sluiten met een sterk einde.

Ik had het geluk deze film uit 1976 anno 2011 op het grote doek in Breda te mogen bewonderen. Weliswaar in twee delen, want 318 minuten is lang. Toch verveelde ik me nergens. De film is prachtig geschoten en ademt een echte sfeer uit waarin ik me bedacht: zó moet het geweest zijn. De vele symbolische scènes werken erg goed. Het acteerwerk is uitstekend. Met de nagesynchroniseerde stemmen daargelaten, wisten De Niro en Depardieu prima te overtuigen. Donald Sutherland als de sadistische Attila was fenomenaal.

De film behandelt ook de opkomst van het fascisme en dat had wat mij betreft nog iets meer uitgediept kunnen worden. Maar 318 minuten is lang zat. Prachtfilm!

Lange zit mede omdat het verhaal voortdurend maar niet op gang lijkt te komen. De beelden zijn heel fraai en de tegenstellingen tussen arm en rijk heel scherp. Maar dat alles rechtvaardigt nog geen film van deze lengte: meer dan 5 uur! Wat Dominique Sanda in deze film te zoeken had, is mij een raadsel.

Wat was ik blij toen de film gedaan was!

Niet dat het echt allemaal rampzalig was, maar goed was het zéker niet. Nochtans is het uitgangspunt van de film zeker iets dat me aanspreekt, maar om dat nu te vertellen in 5 uur vind ik toch wat overdreven. De speeltijd van de film is dus veel te lang, waardoor ik als kijker echt begon af te tellen naar het einde. Er waren zeker enkele boeiende scènes te bespeuren, maar sommige stukken waren dan echt weer verschrikkelijk. Verder kon ook het acteerwerk me niet volledig overtuigen, al vond ik wel dat de hoofdrolspelers het nog behoorlijk deden. Het waren dus vooral de nevenpersonages die (redelijk) slecht vertolkt werden, zoals bijvoorbeeld Laura Betti die de rol van Regina voor haar rekening nam om er maar eentje te noemen.

Een Italiaanse film over het boerenleven rond 1900 met de strijd tussen socialistische boeren en rijke grootgrondbezitters. Ik dacht dat enkel Vlaanderen een patent had op deze films. Met 5 uur is dit echt een veel te lange zit geworden. Bernardo Bertolucci wou ofwel bewust een groots epos maken in vergelijking met de gloriejaren in Hollywood, ofwel heeft hij veel affectie met het Italiaanse socialisme. In beide gevallen zijn deze motieven ondergeschikt aan het maken van een goeie film en had er best in geknipt mogen worden. De film kent z'n mooie momenten, maar nergens wordt het echt memorabel en echt sfeervol. En dat gedub doet er ook geen goed aan. De Niro heeft al beter gedaan, Depardieu valt best wel mee. Haal hier 3 uur film weg, zet Jan Decleir mee in één van de hoofdrollen en je hebt een Vlaamse klassieker. Anno jaren '70 natuurlijk. Terwijl andere films uit die tijd meer tijdloos zijn geworden, is deze toch sterk verouderd.

Politiek links dat als een trein over rechts heen dendert.

Episch. 5*

Volgens mij kan de Italiaanse volksaard uitstekend met twee woorden worden beschreven: tragiek en theater. Geen wonder dat de Opera, de kunstvorm bij uitstek met die twee pijlers, juist uit Italië komt. Bertolucci kon niet achterblijven en maakte zijn opera over het Italië begin vorige eeuw, maar wel op celluloid en zonder zang. En heel typisch, het verhaal begint op Verdi’s sterfdag. Maar tragiek en theater kent deze Novecento te over.

Bertolucci filmt het verhaal over de opkomst van communisme, de opkomst én ondergang van fascisme en het einde van het oude Europa. Dat doet hij middels de levens van twee vrienden, een boer en een landbezitter, die op dezelfde dag worden geboren. Elk gaat zijn eigen kant uit dit leven maar steeds komen ze elkaar weer tegen. De vraag is: wat overwint?

De periode die de film toont is bijzonder interessant, het is immers het einde van het oude Europa en de opkomst van de burger. Ook grote schrijvers als Proust, Zweig en Maraí hebben dit beschreven in hun werken. De Italiaanse titel is wat dat betreft zoveel beter dan (overigens foutieve) 1900. In Italië gebeurt dit door de twee stromen van communisten en fascisten. Bertolucci zelf is communist, dus ook een leek in de geschiedenis weet wel hoe het afloopt dan, maar ook de film zelf toont wel waar zijn sympathie ligt. We krijgen eerst de onderdrukte boerenbevolking – een vrolijk levendig zooitje- te zien en dan pas ideeën over communisme. Maar het is duidelijk, de boeren waren zielig en het communisme zou hen redden (in The Last Emperor gaat hij nog verder en zegt dat communisme ook gelukkig maakt). De fascisten in hun zielige zwarte hemdjes worden sowieso als bullebakken neergezet– je krijgt het idee dat dat soort vroeger als kind altijd als laatste werd gekozen met gym na het poten en dat later probeert recht te zetten; tegenwoordig gaan zij voor organisaties als Stap en Stivoro werken of luisteren naar de naam Tim Kuik. Maar goed, een hekel krijg je er wel aan. Wat dat betreft is de film als politiek pamflet uitstekend geslaagd.

De hele sfeer is geweldig en de opbouw is prima. [spoiler[Zo zien we ook twee mensen achtervolgd worden en je denkt: die zijn zielig. Dan begint eigenlijk pas de film en aan het eind met nogmaals deze scène en de vraag is aan de kijker of zijn gedachten daarover anders zijn. Ook het gebruik van seizoenen is mooi. Sowieso volgt het de periode van de boeren die begint in de zomer waar alles nog pais en vree is en eindigt in de lente van het communisme (symbolisch - Aronofsky deed iets soortgelijks in zijn Requiem) maar ook het kleurgebruik werkt zo mee aan de algehele teneur van de film. Schitterend gedaan!

Dat neemt niet weg dat de film op best wat punten nog tekort schiet. Hoewel de opbouw mooie lang duurt, gaat de film daarna bijzonder snel. De vriendschap tussen DeNiro en Depardieu wordt nauwelijks uitgewerkt (wel bij de kindacteurs) en ook de omslag van Depardieu gaat soms te snel. Daarnaast had de opkomst van het fascisme wat duidelijker gemogen. Communisten waren altijd met meer, maar hoe kan het dan dat dat kleine groepje zwarthemden ineens zoveel macht heeft? Dan heb je 317 minuten ter beschikking en nog toon je te weinig als filmmaker.

Audiovisueel is de film dan weer een plaatje. De muziek van Morricone is passend en melodramatisch, zonder pompeus te worden zoals zo vaak. In plaats daarvan geeft het de juiste sfeer en toon aan de beelden. Beelden, die soms werkelijk schitterend staan. Mooi camerawerk, prachtige stills, schitterende overgangen, fijn kleurgebruik dat de seizoenen uitstekend toont maar ook het rode van het communisme sterk naar voren haalt, en ook een heerlijk beeld van het boerenleven geeft.

Het acteerwerk is dan weer lastiger te beoordelen. Dat ligt deels aan de dub – een keuze van de makers, weliswaar uit commercieel oogpunt waarschijnlijk, maar een keuze- die én slecht wordt geacteerd én soms totaal niet bij de beelden lijkt te passen, en deels aan de acteurs. DeNiro doet veel met zijn mimiek en gezicht en verraadt een eenzaamheid en melancholiek die je zelden ziet, en samen met dat lachje is dit echt een prachtpersonage. Depardieu (grappig dat juist hij communist is in de film) is dan weer veel minder met alleen een vriendelijke lach en vooral de sympathie van zijn personage. Maar echte uitdieping krijgen we niet van hem. Verder zijn de overige acteurs wisselend, met Sutherland die teveel overacteert (maar dit past ergens wel) en Sanda als echt dieptepunt, al is het dan wel weer een mooie vrouw.

Al met al is de film echt niet perfect met best een aantal kritiekpunten. Maar ook heb ik 317 minuten vrijwel aaneengesloten geboeid zitten kijken zonder een moment van verveling. Wellicht zegt dat genoeg. 4,5*.

Als er een film episch genoemd mag worden is het wel Novecento- zowel qua thema als speelduur.

Hoewel visueel zeer mooi, vond ik de minpunten toch te talrijk om van een meesterwerk te speken. Het begint al met de acteurs: om voor de hoofdrollen niet-Italianen te kiezen is op zn minst merkwaardig, al vond ik met name Burt Lancaster sterk. Maar die gedubte stemmen maken het toch minder realistisch.

De scenes met de autorijdende, rokende en drinkende (kortom artistieke) Ada behoorden tot de minsten van de film, met name door haar aanstellerigheid, moet artisticiteit hand in hand gaan met een onuitstaanbaar karakter of zo?

DeNiro was degelijk, maar de veelgeprezen Sutherland was me te eenzijdig- iemand die iedereen haat, een smerige fascist tot in zn tenen- zulke figuren zullen misschien best bestaan hebben maar het had wel iets subtieler gemogen, ik bedoel: fascist, pedofiel, dierenmishandelaar, kindermoordenaar en verkrachter- en dan ook nog kalend. Het ontbrak er nog maar aan dat hij niet vals grinnikte na elke misdaad. Nee dan de onverschrokken Derpardieu, de volksheld die ieders sympathie heeft. Dit soort super-eenvoudige karakterschetsen verwacht ik niet in een serieus bedoeld tijdsbeeld.

Verder vliegt de film op het einde een beetje uit de bocht- Bertolucci leek maar geen afscheid te willen nemen van zijn boeren, en liet ze tot vervelens toe zingen lachen en met vlaggen zwaaien. Ook zij waren meer een symbool voor het eenvoudige boerenleven dan mensen van vlees en bloed, ze spraken maar met één stem, en vormden zo een gelijksoortige massa- wellicht een gevolg van de communistische sympathieen van de regisseur. En dan dat stoeien als oude mannetjes op het laatst?

Nee, niet de prachtfilm waar ik op had gehoopt- een degelijk maar ietwat oppervlakkig epos.

Wat Bertolucci bezield heeft bij het draaien van het laatste uur van Novecento weet ik niet, maar het moet tot het slechtste behoren wat hij gemaakt heeft. Geschreeuw, gedans, gejoel, gesjouw met vlaggen en gesmijt met poep. De personages praten niet maar declameren. Het is allemaal theatraal en onecht.

Maar eigenlijk ben ik tijdens de speelduur nergens echt onder de indruk geweest van deze film. Voor een speelduur van vijf uur brengt het veel te weinig. Vooral in de personages, die erg zwart-wit zijn. Ook Alfredo is niet werkelijk complex: hij heeft gewoon een zwak karakter, wil de kool en de geit sparen omdat hij te laf is en te veel bezig met z'n eigen pleziertjes om echte keuzes te maken. Dit type hebben we al vaker gezien. Verder ben ik niet vies van een portie socialisme op z'n tijd, maar je kan ook overdrijven.

Het acteren is matig, de nasynchronisatie (ik weet eigenlijk niet of dit de juiste term is in dit geval) rampzalig. Het muzikale thema van Morricone is wel aardig maar het geluid klinkt verder erg blikkerig. Wat overblijft is de fraaie cinematografie met vooral een mooi kleurpalet dat erg vergelijkbaar is met La Luna. Voor Bertolucci's begrippen is de cameravoering echter niet eens zo opvallend. Behalve dit en een paar losse scenes, met name het slot van deel I, vind ik Novecento nauwelijks de moeite waard. Gelukkig zouden de beste films van deze Italiaanse grootmeester hierna nog komen.

La merde d'Italia

In twee etappes het 5 uur durende epos van Bernardo Bertolucci gekeken. Wat bedoeld was als een opera over Italië is in mijn ogen echter eerder een film over het communisme. Een ideologie die in mijn ogen nauwelijks beter is dan het fascisme, wat een stuk interessanter gebracht wordt in de film, alleen helaas veel minder uitgebreid.

Het eerste deel van Novecento begint als mooi portret van het arbeidersleven op het Italiaanse platteland. Prachtige beelden van de idyllische omgeving en traditionele muziek. Het werd echter een beetje vermoeiend toen de film heel lang door bleef gaan over de omstandigheden van de arbeiders en de onredelijkheid van de landheer, het leek wel een communistische propagandafilm.

Ook de vriendschapsband tussen Olmo en Alfredo (wat volgens de plotomschrijving de hoofdzaak is) was helemaal niet boeiend gebracht. De stappen in de tijd zijn daar veel te groot voor en de twee maken meer ruzie dan dat ze goed met elkaar opschieten. In het tweede deel zijn het haast aartsvijanden. In Once Upon a Time in America was de chemie tussen De Niro en Woods (en hun jongere versies) vele male beter. Bovendien focuste de film zich teveel op rare seksuele taferelen en werd het uiteindelijk meer een soort soap. Verschillende personages waren behoorlijk irritant, zoals de hysterische Ada of dat jongetje met z'n geweer.

Wat ook niet hielp is dat de film volledig Italiaans is gesproken terwijl alle sleutelfiguren geen Italiaanse acteurs zijn en dus nagesynchroniseerd. Met name Gérard Depardieu, Donald Sutherland en Burt Lancaster vond ik sterk acteren, ook al kon ik hun echte stemmen niet horen. De Niro vond ik hier maar weinig indruk maken en de Italiaan die hem gedubd had was nog minder indrukwekkend. Later vond De Niro ook dat hij miscast was in deze film. De Engelse versie was echter geen optie omdat daar dan weer alle andere acteurs waardeloos waren gedubd door Engelstalige acteurs. Uiteindelijk denk ik dat Sutherland nog wel het indrukwekkendst was. Wat een geweldige kop had die vent hier, het sadisme straalt ervan af. Dat vond hij zelf ook want hij was erg geschokt toen hij zichzelf in de film terugzag.

In het tweede deel gaan de morbide seksualiteit en dierenmishandeling vrolijk door. Lange tijd worden communisten die met poep gooien in beeld gebracht. Wat Sutherland ook betaald kreeg, het is niet genoeg geweest. Acteren werd door de figuranten al weinig gedaan, maar in het laatste uur van de film zijn alle acteurs (op De Niro na) vervallen tot schreeuwen, theatrale gebaren, zingen en politieke leuzen scanderen.

Visueel is er niet veel mis met Novecento. Mooi geschoten, prachtige locaties en sterke beeldende middelen waarmee het verhaal wordt verteld. Zo is iedere tijdperiode een nieuw seizoen, de jeugd zomer, fascistische machtsovername winter, communistische revolutie lente... De muziek van Ennio Morricone is zeker niet zijn beste werk, maar vond ik uiteindelijk ook prachtig.

De potentie tot een episch historisch drama is er, maar Bertolucci weet het alsnog klaar te spelen er een teleurstelling van te maken. De hoge plaats in de top 250 is misschien te wijten aan stemmen van socialisten. Overigens betwijfel ik of Bertolucci zelf wel zoveel met het communisme/socialisme op heeft. In de film zijn genoeg aanwijzingen te vinden dat het een falende ideologie is, een boer die de kip van een vrouw steelt omdat 'er geen bezit meer is', boerinnen die er maar op los fantaseren en het hypocriete "Alfredo mag dan niets gedaan hebben, hij is een landheer en alle landheren zijn vijanden van de mensheid". Deze jaloerse boeren begrijpen niet dat om lakens te krijgen er iemand moet zijn die de lakens uitdeelt. Nu goed, zo heel erg anti-socialistisch ben ik nou ook weer niet, maar naar 5 uur socialistische leuzen wilde ik toch even een tegengeluid horen...

Niet alleen door de lange speelduur en de leuzen is de film een zware pil, maar de dierenmishandeling (waaronder een akelig fascistisch ritueel met een kat) en zelfs pedofilie (wat een terugkerend thema van de film is) zijn nog veel erger.

Hele tijd terug deze film binnengehaald, echter vanwege de behoorlijk lange speelduur jaren links laten liggen, tot het er op een zekere zaterdagavond (het was al laat) opeens van kwam om dit hooggeprezen epos eens te aanschouwen. Dat gebeurde dan ook in één zit; helaas was dit niet vanwege mijn enthousiasme, meer omdat ik gedurende de film steeds nog wat hoop koesterde dat het nog wel beter zou worden (waarom toch altijd die verwachting hebben wanneer bepaald soort films zo hoog in de lijsten staan hè?). Aan het acteerwerk ligt het niet bepaald (wel de psychotische vriendin van Alfredo...), m.n. natuurlijk dat van Sutherland is indrukwekkend -- meer en meer walging steeg in mij op -- eveneens van die vreselijke partner, hetgeen absoluut representatief moet zijn voor de jarenlange (lokale) onderdrukking door Partij-prominenten, afschuwelijk.
Het werd me wel te donker/grauw/zwaar bij bepaalde momenten. Wat me denk ik het meest stoort is de vreselijke nasynchronisatie (heb de Engelse versie gezien, maar dit schijnt bij elke versie zo te zijn (?)); ondanks de grote namen aan hoofdrolspelers, de muziek van Morricone, alles dat aan bod komt in de verhaallijn -- het 'pakte' me paradoxaal genoeg gewoon niet als film, en tijdens het laatste gedeelte van de film wist ook ik echt niet meer waar ik naar keek. Zoals een andere user hierboven ook al aanhaalt voelt het inderdaad in veel gevallen theatraal en onecht aan. Jammer, want dit had toch veel meer potentieel.

Een vreselijk lange en vervelende zit. Wel in twee delen gekeken. Meer dan vijf uur lang, maar op nagenoeg geen enkel vlak de moeite waard. Het plot stelt teleur. Bij een dergelijke speelduur verwacht je een goed uitgewerkt verhaal. Het betreft echter een relatief simpele uitwerking van een periode uit de Italiaanse geschiedenis, waarin het communisme/socialisme verheerlijkt wordt en het fascisme wordt neergezet als het ultieme kwaad. Alles nogal oppervlakkig, want echt diep wordt niet ingegaan op de opkomst van het fascisme. Er is verder ook nauwelijks sprake van enige karakterontwikkeling bij de diverse personages. Dan het acteerwerk, dat is over de hele linie ronduit teleurstellend. Van een cast met onder meer DeNiro, Depardieu en Sutherland mag je wel wat verwachten. De Niro en Depardieu zetten geen al te memorabele rollen neer. Sutherland trekt bij werkelijk iedere scène een dusdanig bezeten gezicht dat het al snel niet meer serieus te nemen valt. Enkele bijrollen worden al helemaal niet al te best vertolkt. Bij dit alles komt dan nog de slechte nasynchronisatie. De film bevat veel overbodige scènes, die soms ook moeilijk te plaatsen vallen of kennelijk enkel bedoeld zijn om te choqueren. Enkele voorbeelden: een vrouw doet om onverklaarbare redenen alsof zij blind is, een kat wordt met een riem opgeknoopt en gedood, er vindt een trio plaats tussen de twee hoofdrolspelers en een vrouw die een epileptische aanval krijgt, er wordt rond de anus van een paard gewreven om verse stront te krijgen om in iemands gezicht te smeren. In visueel opzicht degelijk, maar ook niet echt bijzonder. Wel enkele mooie shots van Italiaanse landschappen. Daar heeft Bertolucci dan ook ruim vijf uur de tijd voor. De soundtrack van Morricone was relatief onopvallend. Met de nodige moeite heb ik de film uitgezeten. Niet iets dat ik ooit nog eens zal herbekijken.

Novecento heb ik lang voor me uitgeschoven door zijn lange speelduur - ik zag overigens de lange versie van ruim 5 uur. Jammer eigenlijk, want dit epos is toch wel de moeite. Het vertelt het verhaal van twee boezemvrienden die uit verschillende milieus opgroeien. De één is een landbouwerszoon (Dépardieu), de ander is de zoon van de grootgrondbezitter (De Niro). Het eerste gedeelte spitst zich toe op hun onbezonnen en vooral onbezorgde jeugd. Hun afkomst speelt hen nauwelijks parten. We genieten vervolgens van de ontwikkeling van de personages en de mooie idyllische beelden van de uitgestrekte wijngaarden en graanvelden.

Het plot komt pas echt op gang wanneer beiden volwassen zijn. Hun verantwoordelijkheden zijn groter en de opkomst van het fascisme doet hun relatie geen goed. Hoewel Alfredo een afkeer heeft van het fascisme wordt hij toch nauwer betrokken met de ideologie dan hij wil. Het is ook het plotverloop waarbij het personage van Donald Sutherland tot volle ontbolstering komt. Hij heet zijn naam Atilla niet gestolen en waant zich op opportunistische en psychopathische wijze een weg naar aanzien.

Bertolucci slaagt erin de maatschappelijke tendensen van die tijd mooi weer te geven. Het harde boerenleven en de eeuwige strijd met de natuur en de hebzucht van de grondeigenaars komt sterk tot uiting. Daarnaast zijn jaloezie en vriendschap deugden die als een rode draad doorheen de film lopen. Mooi!

Bertolucci raffelt het een beetje af.

Het tegenovergestelde natuurlijk. Een gigantisch epos die een inkijk biedt van Italië tussen 1900-1945. De film volgt twee opgroeiende vrienden vanaf kinderleeftijd in een verdeeld wordend Italië.

Bertolucci neemt de tijd en eigenlijk kabbelt het de hele tijd rustig voort. Bijzondere taferelen passeren de revue. Mooi is hoe de karakters van de hoofdpersonen steeds herkenbaar zijn. De Niro en Depardieu leven zich uit in hun rol. Soms deed het me een beetje aan een film van Pier Pasolini denken. De film eindigd mooi.

De wereldwijde recessie in de jaren '70 werd ook gevoeld binnen de Italiaanse filmindustrie, waardoor regisseur Bernardo Bertolucci zich genoodzaakt voelde om gebruik te maken van een deels Internationale cast. Dit verklaart ook meteen het gebruik en nasynchroniseren van de Engelstalige acteurs, hoe ongelooflijk amateuristisch dit er ook uit mag zien. Novecento is een 5-uur durend epos over de Italiaanse filmgeschiedenis, maar na ongeveer twee van de vijf uur bleek het een absolute kwelling te zijn. Vier jaar voor deze film regisseerde Bertolucci Last Tango in Paris, waarin Marlon Brando in een uiterst bizarre scene een stuk boter in de reet stopt van Maria Schneider. Wie dat bijzonder onsmakelijk vond, kan zich er beter aan doen om Novecento gewoon volledig te mijden.

Ik vond het echt bizar om te zien hoeveel smerigheden, in mijn ogen volkomen onnodig, werden getoond. Het anaal vingeren van een paard voor extra poep, twee 10-jarige jongens die zich vol in de camera gaan aftrekken (je zal dit maar als volwassen man filmen), een uitgesponnen prostitutiescene (die buiten een zeer expliciete handjob echt amper wat toevoegt) en een compleet arsenaal aan vreemd expliciete seks- en moordscenes. Seks is ook meteen het enige wat de film te bieden heeft op het vlak van romantiek. Niet dat een film over oorlogsgeschiedenis overigens volledig moet worden ontdaan van geweldsuitspattingen, maar de bijna obsessief-agressieve manier waarop ze in dit epos worden getoond is simpelweg storend. Dat neemt niet weg dat de eerste 90 minuten fris aanvoelen en Donald Sutherland een geweldig personage neerzet. Aangezien de film in mijn ogen aardig absurd is hoort zo'n compleet overdreven figuur er nou eenmaal een beetje bij. Overigens handig om te vermelden dat ik helemaal niet vies ben van expliciete beelden in films, maar er zijn nou eenmaal (fatsoens)verschillen.

Het verhaal is gedetailleerd en knap. Het gebruik van langzaam gefilmde landschappen is daarnaast een uitstekende impressie om de Italiaanse sfeer tot je te nemen. Er zitten genoeg momenten in Novecento die ik filmisch als indrukwekkend acht, maar ook een hoop momenten die ik filmisch als kut acht. Echt niets kon me voorbereiden op het clowneske laatste uur waarin Bertolucci alle verbeelding tart en meer een soort politieke aanklacht levert in plaats van dat hij nog een film regisseert. Ik ben sterk tegen de fascistische denkwijze, maar de aanpak van Bertolucci is nu niet bepaald subtiel en zorgt voor enige verbazing vanwege het gebrek aan nuance. Goed, dat kan in ieder geval nog worden afgedaan als "toen".

Ik kan me aan genoeg mooie dingen met betrekking tot Novecento vergrijpen, maar dit uiterst ongemakkelijke epos laat vooral een erg smerige nasmaak achter. Jammer ook dat ik niets kon aanvangen met de twee broers toen ze eenmaal volwassen werden. De kindertijd vond ik in dat opzicht een stuk sympathieker en vlotter gebracht. Ik vond alles zo ongeloofwaardig, theatraal en nodeloos onsmakelijk aangepakt dat ik het als geschiedenisindruk weiger om maar een moment serieus te nemen. Een grote teleurstelling, want het Italiaanse epos La Meglio Gioventù behoort ondertussen tot mijn favorieten.

Eind jaren 70, begin jaren 80: als het Leidse Kijkhuis de beide delen van deze film op één avond vertoonde (met twee of drie plaspauzes tussendoor) begon de voorstelling om 19:00, maar om 18:30 stonden al de eerste bezoekers voor de deur. Grappig hoe deze film indertijd werd beschouwd als zo ongeveer het beste dat er in de Europese cinema te vinden was, terwijl er anno 2024 op MovieMeter (in ieder geval op de meest recente pagina's) heel veel kritiek te vinden is, op de communistische propaganda, de eenvoudige karakterschetsen, het overdreven spel van Donald Sutherland, de hoeveelheid seks, de dierenmishandeling, de langdradigheid – en tegelijkertijd staat de film ook in de MovieMeter-top-250. (O ja, en de nasynchronisatie natuurlijk – wie zich daar aan stoort kan het werk van Fellini maar beter links laten liggen.) Ook voor mij heeft de film wel iets van z'n glans verloren, vooral vanwege de vele scènes die het verhaal niet vooruit helpen, maar tegelijkertijd heb ik hem na al die jaren toch weer vijf uur lang geboeid zitten kijken, en de durf waarmee Bertolucci dit enorme epos heeft opgezet verdient mijn onverdeelde bewondering. Dat laatste is natuurlijk niet genoeg om hier een per definitie al geslaagde film van te maken, maar ook daarzonder blijft dit een indrukwekkend canvas, ook al is het dan moeilijk na te voelen als inwoner van een land waar nooit zo'n sterke communistische beweging is geweest. En ik kan begrijpen hoe je Donald Sutherland enigszins overdreven vindt spelen, maar voor mij past hij toch mooi in een klassiek rijtje filmschurken waartoe ook Henry Fonda in Once upon a time in the West en Laurence Olivier in Marathon man behoren.

Gisteravond aan deze Novecento en daarmee weer aan een Top250er, en hoewel ik wist dat het een lange film betrof had ik toch niet helemaal rekening gehouden met 5 uren, maar goed, draaien en kijken. En hoewel de kwaliteit duidelijk te zien is was dit toch vooral niet aan mij besteed.

Duidelijk is toch zeker de aanpak rond een film, die al behoorlijk op leeftijd is, groots aanvoelt met een behoorlijke cast, meester der filmmuziek Morricone opgetrommeld is en de film een behoorlijk beeld toont qua verschillen in de samenleving en politieke onrust gedurende het begin van de

1900 eeuw en de tientallen jaren daarna. En zo trapt Novecento in die zin af met een beeld betreffende grote onrust, rekeningen die vereffend worden in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog. Daarna komen we vrij snel in rustiger vaarwater met de geboorte van de beide ventjes en een gevoel qua acteren en drama dat regelmatig naar toneelstuk achtig neigt. En niet alleen toont de film daarna vele kenmerken van een groots epos qua opzet maar is het ook vergelijkbaar met het bekendere werkt zoals de Godfather, wellicht niet qua inhoud maar wel qua uitgebreidheid.

En zonder dat het echte Italiaans is krijgen we toch die drukte mee, dat gevoel voor drama en overdrijving, desondanks straalt het eraf dat het met veel zorg gemaakt is en neemt een hele fase Italiaanse geschiedenis onder de loep waar vele onderwerpen en tegenstelling voorbij komen. De strijd tussen arm en rijk door de jaren heen en in veel facetten, de industriële revolutie, het communisme versus fascisme, de Eerste en Tweede Wereldoorlog, en vooral altijd de strijd, het verschil en verwijt tussen de klassen. En dat is nogal wat met het harde leven van een boer, het politiek milieu met opstanden en oproer en het karakter Atilla met zijn fascistische aanpak waar hij wraak neemt op verschillenden maar dit niet zonder latere vergelding gaat, en wat een rol van Donald Sutherland ookal is 'oddball' nooit ver weg zoals de scène waar hij de tractor presenteert. Desondanks wat een kop en mimiek en wellicht de ster van de film.

Veel positieve punten wat dat betreft, en voor wie er van houdt zal Novecento een zaligheid zijn, voor mij gelden andere dingen. De kwaliteit zie ik absoluut maar er verder echt iets mee hebben doe ik niet een moment. Dan is er een kritiekpunt zoals dat de film toch niet meer dan een familiedrama behelst, een iets groter issue is de enorme speelduur van bijna 5 uren waar ik toch veel uitgerekte scenes kritisch bekijk en het nut er zelden echt van in zie. Andermaal zal een ander daar wellicht anders over denken. Het noopt mij te benadrukken dat Novecento verre van slecht is, maar er iets mee hebben is een andern verhaal. Afijn, wat mij betreft een voldoende voor de moeite maar niet meer dan dat.

Dit vijf uur lange drama is een groots opgezette familiekroniek en tegelijk een historisch epos waarin bijna een halve eeuw Italiaanse geschiedenis verwerkt zit, van 1901 tot 1945. Novecento betekent “de jaren negentienhonderd” of de twintigste eeuw, maar de titel verwijst ook naar het landgoed van negenhonderd hectare.

Dat landgoed zorgt voor het centrale conflict. Alfredo en Olmo zijn jeugdvrienden, maar reeds bij hun geboorte staat hun lot ten dele vast. Alfredo is de wettige kleinzoon en opvolger van de padrone, de grootgrondbezitter. Olmo is een bastaard. Z’n biologische vader zou Alfredo Sr. kunnen zijn, maar dat wordt nooit onthuld. In navolging van z’n grootvader wordt Olmo communist. Alfredo Jr. wil geen ideologie kiezen, maar vertegenwoordigt de bezittende klasse.

Er zijn heel wat interessante nevenpersonages. Attila wordt een rabiate fascist en pederast. Alida Valli speelt een wanhopige weduwe. Er zitten ranzige en grappige scènes in, maar de hoofdtoon is dramatisch met sociale en politieke thema’s. Een minpunt is dat Robert De Niro en Burt Lancaster gedubd worden door een Italiaanse stem, maar dat doet weinig af van de grootsheid.

Visueel is het indrukwekkend. In het begin is Volpedo’s schilderij Il Quarto Stato (“De Vierde Macht”) te zien, waarop arbeiders in opstand komen. Er zijn straffe tracking shots en massascènes. Het landschap van Emilia-Romagna wordt getoond tijdens verschillende seizoenen, wat samengaat met zonnige jeugdherinneringen of de kilte van het totalitaire regime. Ook kleuren hebben een symbolische betekenis: de zwarthemden van de fascisten tegenover de rode vlaggen van de communisten, en het maagdelijke wit van de schimmel en de sneeuw. Het is een lange zit, maar dan heb je ook wat gezien.