Full Metal Jacket (1987)

Gister herzien . Niet mijn ding oorlogfilms , er zit nooit verhaal in er gebeurt toch veel..Het eerste kwartier vond ik strontvervelend met die dril kapitein. Ik heb aardig gezapt en ben gestopt, kon mij niet boeien. Ik heb zoveel Nam-films ( de enige strijd die de VS verloor) gezien dat ik het wel weet. "'Wtf are we doing here??""...Zelfs de president wist het niet.

You talk the talk. Do you walk the walk?

Na net te zijn teruggekomen uit Vietnam en daar o.a een bezoek te hebben gebracht aan het oorlogsmuseum en de Chu Chi tunnels wilde ik graag een film uit deze periode zien. Full Jacket is dan een uitstekende keuze, ook omdat ik nog steeds niet al het werk van Stanly Kubrick gezien heb.

Wat mij direct positief opvalt is de tijdloosheid van deze productie en het gebrek aan digitale effecten. Een enkele keer valt het op dat je naar een productie uit de jaren 80 zit te kijken, maar dit gaat om spaarzame momenten. Daarnaast is het acteerwerk verbluffend, en is de eerste helft in het kamp weliswaar rechttoe-rechtaan maar tegelijkertijd fascinerend, komisch en heel duister tegelijkertijd. En dan heb ik het met name over het moment voordat er over geschakeld wordt naar de oorlog in Vietnam zelf.

De scope van het perspectief wordt in de tweede helft een stuk breder getrokken en naar de daadwerkelijke oorlog zelf verplaatst. Hierdoor krijg je als het ware twee films in een omdat je te maken krijgt met een grote diversiteit. Met verbluffend camerawerk en momenten die je midden in de oorlog zelf plaatsen heb ik gefascineerd zitten kijken.

Als ik dan toch een persoonlijk nadeel benoem, vond ik het patriottistische element wel behoorlijk storend. Ik had het sterker gevonden wanneer de zich onoverwinnelijk wanende Amerikanen zich plotseling niet meer zo onverwinnelijk hadden gevoeld wanneer ze in een hinderlaag waren gelokt waar ze niet langer uit kwamen. Ook een gevecht in de Chu Chi tunnels met de nodige verassingsaanvallen vanuit de Vietcong, waarbij de Amerikanen op hun plek werden gezet had ik graag terug gezien. Ik begrijp dat de focus op de Amerikanen en hun beleving van de oorlog lag, maar dit hoeft niet te betekenen dat je ze dan geen complete veldslag had kunnen laten verliezen. Dit was in mijn ogen een betere en meer gewaagde keuze dan de Amerikanen die het tij toch weer weten te keren.

Bovenstaande maakt een potentiële 5 sterren, helaas niet langer mogelijk voor mij, maar desalniettemin is dit overduidelijk een sterk staaltje cinema die in de jaren 80 ongetwijfeld hoge ogen heeft weten te gooien, en die nu nog steeds tijdloos is.

4,0*

Een kleine 20 jaar geleden al eens gezien, en ook bij herziening blijft het een sterke prent. Nu is de oorlogsfilm niet helemaal mijn favoriete genre, maar Kubrick weet er toch zijn eigen draai aan te geven. Films over de Vietnamoorlog doen het bij mij doorgaans ook beter dan WOI en WOII.

Toch iets minder dan de beste Kubricks wat mij betreft, en het voelt wat raar aan om bij wijze van spreken naar 2 verschillende films te kijken.

3,5*

Een van de betere (anti)oorlogsfilms vanwege zijn psychologische lading. Hoewel kritiek op de Vietnamoorlog al lang en breed is uitgemeten, is het de zwartgallige humor die de boventoon voert. Je krijgt daarnaast twee films voor de prijs van één, waarbij beide delen op hun eigen manier steengoed zijn. Rubrick op zijn best.

4,5 * Me love you long time

De film gaat over de twee rekruten Pyle en Joker van de Amerikaanse mariniers die worden uitgelicht omdat zij eigenlijk niet geschikt zijn voor het werk: Pyle omdat hij dik is en Joker omdat hij intellectueel en gevoelig is (in Vietnam draagt Joker veelzeggend een speldje met het pacifisme-symbool). Het eerste deel speelt zich nog af in de VS waarin de rekruten worden getraind door een bullebak van een instructeur die op geestrijke wijze de rekruten beledigt en die met name Pyle keer op keer vernedert: terwijl de jongens worden gedrilld om ‘killers’ te worden breekt Pyle psychisch ondanks de hulp van Joker om Pyle door de training heen te loodsen. Het resultaat is dat Pyle inderdaad een ‘killer’ wordt maar niet op de wijze waarop dat is bedoeld. In het tweede deel zijn we in Vietnam dat opvallend genoeg een stuk relaxter voelt dan het intense maar ook hilarische eerste drill-deel: het is vooral de cynische macho-humor die in Vietnam wordt voortgezet (‘Hoe kun je vrouwen en kinderen doodschieten?’ ‘Heel makkelijk: die lopen minder hard dan mannen.’). De jongens weten eigenlijk niet waarvoor ze in Vietnam vechten waarmee de film de anti-Vietnam-protesten uit de jaren ‘60/’70 weerklinkt (de Vietnamezen lijken liever te willen leven dan te willen sterven voor ‘vrijheid’) en ze eigenlijk alleen maar het doel hebben om te doden als bewijs dat ze een man en een marinier zijn waarvoor ze in het eerste deel zijn gedrilld. Joker is – als intellectueel – verslaggever maar door een fout komen ze in gevaarlijk gebied waar ook Joker zijn eerste moord pleegt en dus heeft laten zien een ‘killer’ te zijn, ook al is zijn moord niet bepaald heldhaftig maar uit medelijden ingegeven.

De film is aldus een anti-oorlogsfilm doordat het zich niet richt op heldenmoed of de strijd om het hogere goed maar oorlog reduceert tot een cynische slachtpartij en moord de status van primitief initiatieritueel geeft. Maar het geeft ook een verklaring. Enerzijds geeft Joker die door – naast z’n pacifismebutton –‘born to kill’ op z’n helm te hebben staan en in dat verband naar Jung verwijst: de oorlog haalt onze ‘schaduw’ als kwaadaardige kant van onszelf naar voren die we onder normale omstandigheden onderdrukken. Anderzijds heeft die donkere kant van onszelf een uitgesproken macho-vorm die tot uitdrukking komt in het kunnen plegen van een moord als inwijding tot de cirkel van mannelijkheid maar ook in het seksueel gebruik van vrouwen (het enige aspect van het soldatenleven naast het werk dat de film toont is prostitueebezoek) en die reeds in de vorm van typische mannenhumor met onder meer seksueel geladen beledigingen (waar de film vol mee zit) naar de oppervlakte komt. Dat maakt de film niet alleen intens (en als je een man bent: hilarisch grappig) maar ook diepzinnig.

Het begin tot aan het midden is het sterkste gedeelte, vind het 2e gedeelte toch iets minder. Blijft wel een aparte film maarja wat verwacht je van Kubrick. Adam Baldwin in misschien wel 1 van zn betere rollen. Gaat toch iets omlaag in beoordeling. Vind het een goede film, maar geen meesterwerk. Komt ook omdat de film in 2 delen is gesplitst wat het voor mij een beetje verpest en omdat ik het einde ook niet echt bevredigend vond. Ik had toch gehoopt op een wat duisterder einde.

Getrainde moordmachines zingen een Disneyliedje.

Hoeveel duisterder wil je het hebben?

Die getrainde moordmachines lopen op het eind anders aardig te klungelen met z'n allen . Van mij had het allemaal nog wel een tandje dramatischer gekund op het eind (en ook wat "meer tegenstand" dan een enkeling). En dat Mickey Mouse liedje, tja... Om hem met een andere enigzins vergelijkbare oorlogsfilm te vergelijken waarvan ik dus wel vind dat het een meesterwerk is is Apocalypse Now, al vond ik dat einde ook maar vreemd en apart toen ik het voor het eerst zag. Echter heeft het me de 2e keer wel gepakt, en dat heb ik bij deze dus niet. Lol zie nu pas tijdens het typen dat dat jouw nummer 1 is

Ja, op Apocalypse Now staat geen maar. Maar bij FMJ vind ik na een aantal kijkbeurten het stuk in Vietnam beter. Het geeft een soort van totaal overzicht van de oorlog. En daarmee plaatst het de opleiding in een ander perspectief. Het zijn nog steeds jongetjes die Mickey Mouse liedjes zingen, maar ondertussen msken ze het lsnd, de mensen en xichzelf kapot. Met Paths of Glory en Dr. Strangelove heeft Kubrick drie keer onze oorlogszucht gefileerd.

Beschouwde dit altijd als een van Kubrick's mindere films, en hoewel hij nog steeds niet tot zijn 5 beste films behoort is FMJ toch wel een klassieker geworden. Natuurlijk is dat vooral te danken aan het geweldige eerste deel met Private Pyle en Gunnery Sergeant Hartman, toch vond ik het tweede deel nu beter dan in mijn herinnering. Modine is een atypische protagonist maar levert een prima acteerprestatie, en zeker de laatste scène met de sniper was intens. Alleen Baldwin leek een beetje in de verkeerde film te zitten met zijn overdreven stoere Rambo-gedoe. Maar goed, zulke gasten zaten er waarschijnlijk ook tussen.

Misschien moet ik die andere door mij minder gewaardeerde Kubrick-klassieker (Barry Lyndon) nu ook maar snel kijken.