Casablanca (1942)

Inderdaad grappig, wist dat niet. Het kwam wel zo op mij over dat Curtiz wist waar hij mee bezig was op elk vlak. De truc is op mij goed gelukt.

De leeftijd van de film hield me lang tegen om hem te zien, ik heb er echter geen moment spijt van gehad. De oudste film die ik tot nu toe zag stamt uit 1957, 12 Angry Men. Nergens wordt het verhaal cliché of oninteressant, de acteurs acteren daarnaast zeer behoorlijk. Oprecht een tijdloze klassieker.

Prima film, maar zwaar overschat.

In alles een klassieker met de perfecte combinatie van drama, romantiek, humor, settings, acteurs en een politieke geladenheid wat de film net dat extra gevoel van urgentie meegeeft. En dat laatste proef je ook in de sfeer van de film met als hoogtepunt uiteraard het spelen van de Marseilleise. Uiteraard een belangrijk onderdeel van het plot, prachtig harmonisch verweven met het hoofdverhaal rondom Rick, Ilsa en Victor. Bogart speelt een grote baas met welhaast louter epische quotes op zijn conto. Blijft een topfilm! Bizar dat Curtiz zoveel films maakte dat dit bij wijze van spreke ook maar een tussendoortje was.

"Louie, I think this is the beginning of a beautiful friendship."

Was nu toch wel erg nieuwsgierig geworden naar deze klassieker van Michael Curtiz. De film is beter dan ik had verwacht en heeft ook echt een klassieke uitstraling.

1941, Midden in de Tweede Wereldoorlog. De verbannen Amerikaan Rick Blaine runt een bar in Casablanca. Als de Nazi comandant Strasser doet de lokale gendarme Renault alles om het hem naar de zin te houden. De bar zit vol het vluchtelingen uit Europa en de handel in illegale visums is alom aanwezig. Op een dag verschijnt de Tsjecho-Slowaakse verzetsleider Victor Laszo ten tonele, samen met Rick's oude liefde Ilsa...

Nooit geweten hoe Actueel deze film destijds was. 1942 toch echt midden in de tweede wereldoorlog, maar dan toch een dergelijke film erover maken. Dat verbaasd me, want het licht dan natuurlijk uiterst gevoelig. Vooral het vertolken van de Nazi's lijkt me erg moeilijk. Moet wel zeggen dat de Nazi's hier dan ook kartonnen stripfiguren zijn met hele flauwe Duitse accentjes (naar het schijnt gespeeld door geëmigreerde Duitse joden). Ook ergerde ik me eraan dat de Franse personages het ene moment Frans en het andere moment Engels met accent spraken, iets wat je natuurlijk kan verwachten van zo'n typische Hollywood-film. Moet wel zeggen dat ik helemaal niet wist dat veel Fransen toentertijd via Noord-Afrika de Verenigde Staten wilde bereiken, Engeland via zee is toch veel logischer? De film schijnt ook veel met censuur te maken hebben gehad, het originele script was voor Hollywood-standaarden al niet bepaald braaf maar ook vanuit de oorlog moest het een en ander aangepast worden. Zo mochten alleen Duitsers en Italianen badguys zijn, mochten er geen verwijzingen naar seks zijn en mocht er geen sprake zijn van een affaire (wat het technisch gezien eigenlijk nog steeds is).

Het acteerwerk is soms een beetje theatraal en typisch Hollywood, maar zeker niet slecht. Vooral Humphrey Bogart en Ingrid Bergman waren erg sterk (deze twee vonden de dialogen in de film trouwens volstrekt belachelijk). Herkende een deel van de cast uit The Maltese Falcon. Grappig dat de extra's vaak natuurlijker overkwamen als de bij-rol-acteurs.

De opnames waren goed, maar niet heel erg bijzonder. Al was het wel knap gedaan met dat vliegveld op de achtergrond en dergelijke. Ook is er goed rekening gehouden met de beeldverhouding. Alle actie-shots zijn stock-footage uit filmjournaals, je merkt dan vooral verschil in kwaliteit en opname-technieken. De muziek van Max Steiner was wel goed en hielp vooral de romantiek.

Hoewel ik Casablanca zeker geen slechte film vind moet ik wel zeggen dat erg overgewaardeerd is. Met name in Amerika, maar ook in Nederland, zijn er veel mensen die zwart-wit Hollywoodfilms als meesterwerken blijven beschouwen. Smaken verschillen, maar ik denk dat die waardering vooral met nostalgie te maken heeft. Voor de grap kregen veel filmmakers in 1980 een origineel script van Casablanca onder een andere titel opgestuurd. Een paar oudere herkende het maar de meeste niet en die vonden het script niet goed genoeg om te verfilmen. De kritiek was vooral dat er teveel saaie dialogen in zaten. Dat bevestigd mijn punt toch wel, hoewel ik zelf de dialogen helemaal niet saai vind.

Nee, ik vond het heel interessant om een film te zien die in de Tweede Wereldoorlog is gemaakt (en zich er ook nog in afspeelt) en de film heeft een aantal memorabele momenten. Vooral die allerlaatste scène (die overigens nogal random is eigenlijk) kwam me heel bekend voor... Casablanca is een van de betere Hollywood-producties van de jaren '40 en ondanks dat de film zich bijna alleen maar op één plek afspeelt en er veel gepraat wordt vond ik het een onderhoudende film, die blijft boeien.

Ilsa: “Kiss me. Kiss me as if it were the last time.”

Rick: “And remember, this gun is pointed right at your heart.”

Captain Renault: “That is my *least* vulnerable spot.”

Wat voor film is Casablanca? Zelfs na meer dan 70 jaar is moeilijk om de vraag wat voor film Casablanca is te beantwoorden. Men zou toch denken dat na een dergelijke lange periode deze vraag allang beantwoord zou zijn maar het zou bezijden de waarheid zijn om dat met een positief antwoord te bevestigen. Is Casablanca een romantische film waarin een gecompliceerde driehoekshouding een rol speelt; is het een oorlogsdrama; is het een komedie gezien al die humoristische oneliners, of is het niets anders dan een propagandafilm waarin de Duitsers en Italianen op de hak worden genomen? Alleen al uit de opsomming van deze verschillende categorieën blijkt hoe moeilijk Casablanca in een categorie te vangen is. Hoe is het gekomen dat Casablanca een film werd die niet alleen moeilijk te categoriseren is, maar tevens een klassieker werd die zelfs na al die decennia nog steeds veel mensen weet te bekoren en hoog in de spreekwoordelijke top-tien lijstjes staat.

Casablanca werd geboren uit een script van Murray Burnett en Joan Alison met de titel “Everybody Comes to Rick’s”. Nadat Warner Brothers het script van hen had overgekocht werd besloten om de titel ervan te veranderen in het kortere klinkende Casablanca omdat eerder Algiers van de concurrent United Artists uit 1938 en geregisseerd door John Cromwell met Hedy Lamarr en Charles Boyer in de hoofdrollen een succes was geworden.

De humor en het magistrale einde van Casablanca kunnen op het conto van Julius en Philip Epstein worden geschreven. Het is hun bijdrage die ertoe geleid heeft dat de film zoveel onvergetelijke dialogen en onliners heeft en die ervoor zorgt dat de film geen minuut verveeld. Niettemin is de humor van de Epsteins niet voldoende om de film alleen te dragen en als Howard Koch zijn bijdrage niet had geleverd dan had Casablanca nooit die status van klassieker gekregen die het nu heeft.

Het tweede element waar de film een beetje op steunt is dat van de propaganda. Regelmatig wordt verwezen naar het buitenlandse beleid van de VS van vóór Pearl Harbor en regelmatig worden de Duitsers, de Italianen en het Vichy regime op de hak genomen. Dit element is dan ook het meest tijdgebonden en gelukkig leunt de film hier niet al te zwaar op.

Warner Brothers, dat wil zeggen Hall B. Wallis, was van mening dat er ook een romantisch element in de film moest worden verwoven. Howard Koch, de derde scriptschrijver, is hier meer dan in geslaagd. De relatie en verhouding tussen de verbitterde Rick Blaine en Ilsa Lund geeft deze film die extra lading die na al die decennia mensen nog steeds blijft bekoren. Het loopt niet alleen als een rode draad door het verhaal maar zorgt er tevens voor dat vooral Ilsa en Rick tot het beroemde einde op het vliegveld toe een bepaalde onzekerheid blijven uitstralen waardoor er een extra element van onzekerheid en spanning wordt gecreëerd. Deze onzekerheid vindt haar wortels niet alleen in het knappe spel van zowel Ingrid Bergman als Humphrey Bogart maar ook doordat het script nog niet af was, aangezien de Epsteins halverwege de productie werden weggeroepen om te helpen bij Frank Capra’s Why We Fight en pas later zouden terugkeren zodat Ingrid Bergman echt niet wist voor wie ze uiteindelijk zou kiezen.

Casablanca wordt wel de perfecte film uit het studiosysteem van Hollywood genoemd. Men moet niet vergeten dat Hollywood circa 50 films per jaar produceerde en Casablanca werd gewoon volgens een vast procedé als de zoveelste film geproduceerd, en scheen in niets af te wijken van de andere films uit die periode. Niemand verwachtte dan ook dat deze film de status van een klassieker zou krijgen.

De Hongarije afkomstige Michael Curtiz was een regisseur die zijn hoogtepunt in de jaren veertig beleefde en die gedurende zijn carrière meer dan 150 films produceerde. Hij wordt beschreven als een technisch competente regisseur die uitstekend gedijde in het studiosysteem van die jaren en bij zijn beste films ook het beste uit zijn acteurs wist te halen.

Geen recensie zou natuurlijk compleet zijn zonder het vermelden van Humprey Bogart. Waar The Maltese Falcon een ster van hem maakte en zijn eerste grote doorbraak was, plaatste Casablanca hem in het pantheon van de supersterren en onvergetelijke klassieke acteurs. Het is moeilijk iemand anders als Rick Blaine voor te stellen. Humprey Bogart is Rick Blaine. Het valt te betwijfelen of George Raft, die de rol als eerst kreeg aangeboden maar hem weigerde (zoals hij dat ook bij de rol van Sam Spade voor The Maltese Falcon had gedaan) zou kunnen dragen zoals Bogart dat deed. De verbitterde en cynische tough-guy is een rol die Bogart op het lijf is geschreven.

Tevens is het ook moeilijk een andere actrice in de rol van Ilsa Lund voor te stellen. Bergman zet Ilsa Lund neer als iemand die kwetsbaar en soms onzeker is, vooral na de confrontatie met een verbitterde Rick Blaine. Ingrid Bergman heeft volgens haar dochter Pia Lindström nooit kunnen begrijpen waarom veel mensen dit haar beste film vonden.

Bogart en Bergman stelen de show in Casablanca, maar de onvergetelijke bijrollen mogen zeker niet vergeten worden: Claude Rains als de onverstoorbare Captain Louis Renault, bij wie het gewoonweg onmogelijk is om hem niet te mogen, Peter Lorre als de slijmerige Ugarte en Sydney Greenstreet als de sluwe Signor Ferrari. Met beide laatste acteurs had Bogart al samengewerkt in The Maltese Falcon.

Ook de rollen van Paul Henreid als de ietwat stijve Victor Lazslo en Conrad Veidt als de sinistere Major Strasser. Vooral de conversaties tussen Rick en Renault zijn een plezier voor het oor.

Daarbij moet vermeld worden dat de set van Casablanca een mysterieuze en een exotische wereld creëren. Vooral de scene’s in Rick’s Café zijn een must en plezier voor het oog.

Heeft deze film dan geen zwakke punten?

Sommige vinden flashback-scene overbodig en anderen vinden het acteerwerk van sommige bijrollen minder, met name Paul Henreid krijgt soms wel eens kritiek, of men concentreert zich op technische zaken, zoals het zoeklicht dat op de grond schijnt en niet naar de hemel waarbij de criticasters vergeten dat dat juist meer sfeer en mysterie toevoegt.

Al de bovengenoemde elementen maken Casablanca een onvergetelijke filmervaring die met gemak de tands des tijd heeft doorstaan en alleen al daarom is deze film een aanrader, niet alleen voor de fans van Humprey Bogart of Ingrid Bergman, maar ook voor iedereen die gewoon wil genieten van een sfeervolle film uit 1942.

Wat voelde deze klassieker gewoontjes aan zeg. Traag, een oninteressant verhaal, weinig spanning, humor niet herkend. Goede dialogen en acteerprestatie is het enige wat nog overeind blijft. Een aardige tegenvaller.

De basis van het verhaal, Casablanca of een vergelijkbare stad als 'tussenstation' in de oorlog had en heeft veel potentie. Ik pleit nooit voor remakes, maar hier mag wel wat mee gedaan worden vind ik.

Ik pleitte nog steeds niet voor een remake, alleen om iets nieuws te doen met het basis concept.

In de jaren vijftig en tachtig zijn er pogingen geweest om het concept van Casablanca te moderniseren. Geen was succesvol.

Titels?

Casablanca (1983) - TV-serie met David soul, werd al na één seizoen geannuleerd.

Casablanca (1955) - Een poging om 'Casablanca' te vernieuwen in de jaren vijftig met in dit geval de Koude Oorlog als achtergrond. Men had zelfs dezelfde set als Casablanca (1942) en opende zelfs met dezelfde shot als de film uit 1942. Ook deze serie werd al na een seizoen geannuleerd.

Die in 1955 was natuurlijk gedoemd te mislukken, slechts ruim 10 jaar na Casablanca zelf.

Die in 1983 is een prequel.

Bovendien zijn beide pogingen series, waardoor je dit al helemaal geen fatsoenlijke moderniserings pogingen kunt noemen.

Heb je dan liever deze dingen?

De tijdsafstand tussen het origineel en een nieuwe versie of remake zegt niets over het succes (of gebrek daaraan) van een nieuwere versie. een korte tijdsafstands tussen het origineel en een 'remake' is geen garantie voor mislukken of falen. Kijk bijvoorbeeld maar naar The Maltese Falcon uit 1941, de tweede remake van de Pre-code versie uit 1931. De versie met Humphrey Bogart is veel succesvoller (en superieur in mijn opinie) dan de versie uit 1931.

Wat betreft de versie uit 1983, als ik het goed herinner begon het verhaal voor de gebeurtenissen in Casablanca (1942) maar zou verder gaan. Dit is door het annuleren niet meer van de grond gekomen.

Haha, geen één klinkt echt succesvol als ik dat artikel zo lees. Zoals ik al aangaf hoef van mij ook alleen iets met het basisconcept te gebeuren, denk dan aan een andere stad als belangrijke pion in een bepaalde oorlog, met de stad/zijn inwoners als sleutel tot het verhaal ipv de oorlog zelf. Meer niet hoor.

Wataru, misschien niet in algemene zin. Bij Casablanca denk ik daar anders over aangezien ik persoonlijk doel op het hedendaagse film maken met de nieuwste technologieën. Aangezien ik de originele film matig vind zal ik een versie in bijvoorbeeld 1955 geen kans geven.

Dat is een goede lijst. Die film van Woody Allen was ik eerlijk gezegd helemaal vergeten.

Teejey, ik raad je aan om Casablanca (1942) over enige tijd weer een tweede kans te geven. Sommige films hebben gewoon een paar kijkbeurten nodig voordat je ze gaat waarderen. Bovendien zijn hedendaagse films met de nieuwste technologieën niet beter (of slechter) dan hun voorgangers van decennia her.

Teejey Ik raad je aan om bij je standpunt te blijven. Dat willen ze nu eenmaal hier dat je dit soort oude films goed vind.

Sommige oude films vind ik ook erg goed, deze vind ik dat gewoon niet. daarmee wil ik direct zeggen, Wataru, dat ik Casablanca denk ik nooit meer een nieuwe kans zal geven. Het lijkt me geen film die dat nodig heeft.

Wat was de reden om deze te gaan kijken?

Ik zou inderdaad gewoon met de volgende oude film verder gaan. Er zijn er nog genoeg.

Dick2008, er waren redenen genoeg eigenlijk. Enorm hoge ratings en status als eerst natuurlijk, maar het plot (en zelfs de poster) spraken me ook aan. Helaas pakte het ditmaal verkeerd uit.

Ik ben een dergelijk standpunt niet toegedaan en ik zal dus nooit iemand dwingen een bepaalde film goed of slecht te vinden, en ik heb het totdusver nog niet hoeven meemaken dat iemand zijn of haar film aan mij probeert op te dringen, maar toegegeven ik zit nog niet zo lang op dit forum als u Dick2008, dus misschien hebt u die ervaring in het verleden hier wel opgedaan.

Teejey, geen probleem mijn beste, sommige films bevallen wel en andere zullen dat niet doen hoe vaak je ze ook kijkt.

Wataru, gelukkig maar. Ik moet je ook al teleurstellen betreft jouw nummer 1. Ook gister voor het eerst gezien en lichtelijk tegengevallen.

Geen probleem Teejey, smaken verschillen gelukkig nu eenmaal. En ik denk dat we op dit forum veel van elkaars filmsmaak kunnen leren.

Hoge gemiddelde vind ik over het algemeen funest. Hierdoor krijgen slechts een aantal oude films bovengemiddelde aandacht.

Verder niet veel anders dan met nieuwe films. Wat is goed? Wat is slecht? Ik zou wel mijn eigen genre voorkeur volgen. Niet alle oude films zijn traag. Maar als je drama-films uitkiest, zul je snel met traagheid te maken krijgen dat is met hedendaagse dramafilms niet anders. Helaas staan er wel erg veel dramafilms in die toplijst.

Maar ik zeg al, gewoon doorgaan. Want helaas knappen sommige mensen af op oude films omdat ze denken dat die allemaal traag en saai zijn en in zwart wit en ga maar door, maar dat is dus niet zo.

Dick2008, ik kan me voor een deel wel vinden in wat je zegt, maar een hoog gemiddelde bij bepaalde films hoeft natuurlijk niet af te leiden van andere oude films. Daar kunnen andere oorzaken aan ten grondslag liggen, zoals onbekendheid bijvoorbeeld.

Je stelt de vraag "Wat is goed? Wat is slecht?" dat zijn vragen die voor alle films gelden natuurlijk, en waarop geen eenduidig antwoord mogelijk is, en die elke kijker/MM-user op zijn of haar eigen manier moet beantwoorden.

Ik ben het met je eens dat het jammer is dat sommige mensen afknappen op oude films omdat ze denken dat zwart/wit-films saai en traag zouden zijn. Dit vooroordeel blijft mij nog steeds verbazen.

Wat betreft traagheid vallen oude films onder dezelfde wetmatigheden als nieuwe films. We herinneren ons de klassiekers (zoals Casablanca) uit die periode, maar er zijn in de jaren veertig en vijftig veel films geproduceerd die slecht of middelmatig waren. In mijn recentie spreek ik over het studiosysteem waaronder 50 films per jaar werden geproduceerd en natuurlijk hebben maar heel weinig daarvan de status klassieker gekregen en zijn de meeste, al dan niet terecht, in de vergetelheid geraakt. De door mij aangehaalde Michael Curtiz produceerde iets van 150 films tijdens zijn carrière maar de meeste ervan behoren tot de middelmaat.

Er zijn natuurlijk wel klassiekers maar het merendeel van die oude films zijn geen klassiekers. Onder aan de site staan kleinere lijstjes. Kijk je liever naar bijvoorbeeld komedies kan je beter komische oude films van vroeger kijken. Zal je zien dat het kijken naar oude films best heel leuk kan zijn. En kleurenfilms zijn er ook heel veel. Er zijn wel (jonge) users en die zijn op eigen onderzoek uitgegaan, maar erg weinig.

(Ik heb die jaren '40-films, met wat uitzonderingen ook nooit zo geweldig gevonden).

Ik wou even zeggen dat naar mijn mening traag niet saai hoeft te zijn, integendeel het kan ook veel suspense creëren.

Ja, maar de film is wel traag. De vele dialogen maken het saai. Volgens mij weten de meeste mensen alleen maar het laatste gedeelte van deze klassieker te herinneren.

Hij staat veel te hoog genoteerd en 1935 is ook niet heel erg veel stemmen. Een remake zou ik niet verkeerd vinden, maar zitten mensen daar nu nog op te wachten. Commercieel lijkt het me geen succes te gaan worden, dan zou het een tv-filmversie moeten worden.

Ik vind dat de dialogen het juist een levendige (en humoristische) film maken.

Ik ben het wel met je eens dat veel waarschijnlijk alleen het einde van deze film weten te herinneren, maar dat einde is natuurlijk niet voor niets de annalen van de filmgeschiedenis ingegaan. Net als de 'Battle of the Anthems' overigens.

Ik ben verbaasd dat er maar 1935 hebben gestemd. Gezien de bekendheid van de film had ik een hoger aantal verwacht.