La Pianiste (2001)

Bizarre, maar interessante film, met een voortreffelijke Isabelle Huppert.

Er zitten wat gaten in het script. De ontwikkeling van de personages komt nogal eens wat geforceerd over.

La Pianiste is een boekverfilming. Het boek telt zo'n 300 bladzijden. Dientengevolge is er in de film het e.e.a. geschrapt, maar ook gewijzigd. Het meest opmerkelijke vind ik dat Haneke het personage van de moeder zelf bedacht heeft. Dit heeft 'ie gedaan om het verleden van de hoofdrolspeelster te kunnen weglaten, want Haneke heeft een grondige hekel aan flashbacks (die veelvuldig in het boek voorkomen).

3,5*

De 'beuk' bleef bij deze Haneke wat langer uit, maar was misschien daarom des te harder, en maakt wat eraan voorafging des te mooier. Het contrast tussen schoonheid en lelijkheid deed me soms aan Blue Velvet denken, al behandelt La Pianiste een heel ander onderwerp. Haneke's grimmige kijk op de maatschappij resulteert eens temeer in een prachtige, maar confronterende film. 4,5*

Prachtig, zeer intens en complex psychologisch noodlotsdrama waarover je nog lang nadenkt.

Schitterende rol van Huppart.

Lastig. Enerzijds weer uitermate boeiend, intrigerend en vooral fascinerend (prachtrol van Hubert; zoveel met zo weinig...). Maar anderzijds (en dit manco merk ik bij films van Haneke wel vaker) heb ik moeite om de gedachten en de acties van Hubert te snappen en te begrijpen. Waar komt het vandaan? Wat heeft haar gemaakt wat ze nu is? Haar moeder? Gebrek aan liefde? Psychose? Vastgeroest in haar saaie bestaan? Het blijft allemaal vaag.

3*, omdat zelfs de mindere films van Haneke genoeg dingen hebben om de volle 2 uur geboeid te blijven zitten...

Is Erika gestoord en ziek? Absoluut niet, en het verbaast me dat zoveel mensen dat hier uit deze film halen. Mensen zijn nog altijd een product van hun omgeving. Erika heeft duidelijk geen prettige jeugd gehad en daarbovenop staan mensen totaal vrij in hun seksuele voorkeuren en verlangens. Volgens mij zijn er in deze categorie wel mensen erger.

Erika geeft Walter haar meest persoonlijke geheim, haar vurigste verlangen. Zoals iedereen, die zich heel erg bloot geeft en dan vervolgens hierom wordt uitgelachen, doet dit Erika heel veel pijn.

Hoe dan ook, goede film van Haneke, waar ook toch problemen had om de beweegredenen af en toe te doorgronden, maar toch een sterk verhaal, met een fantastische Huppert. 3,5*

Film die wel goed gemaakt is, maar net door de psychische problemen van de pianiste niet altijd even leuk is om te zien. Je wordt wel meegesleurd in haar wereld, maar de regisseur laat veel (soms te veel) ruimte over voor interpretatie bij de kijker. Waar ligt de oorzaak? Omdat ze bij haar moeder blijft wonen, door haar passie vanwege Schubert, haar onderdrukte seksuele interesses zodat ze onbewust de lat alsmaar hoger legde en zo al bij de eerste echte seksuele contacten tot extremen moet overgaan,... ?

Een behoorlijk sterke karakterstudie van Michael Haneke, die me qua gedachtegang regelmatig heen en weer deed slingeren. Ik moet zeggen dat hij je wel altijd aan het denken weet te zetten. Ook al vind ik het helemaal niks, zoals bij Funny Games, toch denk je er wel over na.

La Pianiste is gelukkig een stuk beter en kent vooral een opvallende hoofdrolspeelster, wiens levensstijl vrij apart is, maar daardoor wel weet te boeien. Isabelle Huppert speelt haar rol van Erika goed, en Haneke weet vooral de manier waarop he afloop goed onvoorspelbaar te houden. Ik vond het alleen jammer dat je niet veel te weten komt over de achtergrond van Erika. Dat had haar gedrag misschien iets verklaarbaarder gemaakt en haarzelf misschien nog wat sympathieker, al is het uiteindelijk best zielig als je zo bent geworden.

Haneke doet me hierbij soms op twee gedachten hinken. Het heeft aan de ene kant iets afstotend, maar aan de andere kant is het soms ook best wel fascinerend om te zien. Soms oogt het niet helemaal natuurlijk, maar over het algemeen gezien grotendeels wel. De mokerslag bleef uiteindelijk uit bij mij, maar al met al is het wel een bovengemiddeld goede film.

3,5*

Hmm, die Haneke maakt meestal erg verontrustende films. Ik ben niet zijn grootste fan en na afloop van La pianiste wist ik nou ook niet zo goed wat ik er van moet vinden. Is het indrukwekkend? Jawel natuurlijk, vooral het verknipte karakter van Isabelle Hupert laat je niet onberoerd. Wat een dingen haalt zij uit! Maar zoals vaker met Haneke, het wordt allemaal zo kil op het scherm gekwakt. De redenen van Huperts bizarre gedrag worden ook nooit helder, al kun je met wat giswerk wel wat bedenken. Echt meeleven zit er echter niet in.

Herziening. Blijft toch weer even indringend en fascinerend als de eerste keer. Wat me dit keer extra opviel is dat de personages een beetje uitvergroot zijn neergezet om te passen in Hanneke's gecreëerde wereld zonder dat het afdoet aan de algehele geloofwaardigheid.

Hmmm.... Had toch wel een betere film van Haneke verwacht. Qua geweld en sadisme kun je het bijna naast Funny Games plaatsen. Inhoudelijk ontbreekt er iets, wat zit achter de twee personages? Hun gedragingen zijn behoorlijk irrationeel en spreken zich tegen. Ik ga verder als spoiler: Eerst wordt de pianiste als een dominante figuur getoond die uit lust handelt (en richting de studente uit jaloezie). Maar wat blijkt... ze wil juist gedomineerd worden. Dat vind ik lastig te rijmen. Vervolgens blijkt hij een gewelddadige figuur te zijn die in plaats van afstand te nemen flink tekeer gaat, zo ver dat het met seks ook niets meer te maken heeft. En het einde, waar slaat dat op? Een mindere Haneke. 2*

Dit leek een erg boeiende film te gaan worden. Een portret van een zeer interessante kille vrouw, die geen emoties lijkt te kennen maar in haar eigen tijd vreemde dingen doet om zich te kunnen uiten.

Dat iemand gestoord is is allemaal prima, graag zelfs, maar persoonlijk hou ik dan toch van wat meer achtergrond waarom iemand zo is (geworden). Boeiende materie vind ik het zeker, maar deze film is voor mij iets teveel een aaneenschakeling van bizarre gedragingen, zowel van Erica als van Walter. Het jammere is namelijk dat ik ronduit een hekel aan haar kreeg, terwijl dat volgens mij, als je haar hele geschiedenis zou kennen, absoluut niet terecht zou zijn. Als we er even vanuit gaan dat Erica een slachtoffer is van iets (of dat nu misbruik, mishandeling, onderdrukking, of wat dan ook is), vind ik het nogal 'oneerlijk' (ook voor slachtoffers die zich wellicht herkennen in haar beschadigde natuur) dat we alleen haar gemankeerde gedrag zien, en nooit echt hoe dit te verklaren is. De band met haar moeder en de zijdelingse opmerkingen over haar vader zijn natuurlijk hints, maar niet voldoende wat mij betreft. Doet een beetje afbreuk aan het onderwerp, en aan de betekenis die het zou kunnen hebben.

Ik heb me er, ondanks de schokkende scenes, toch best mee verveeld. Iets te 'abstract' uitgewerkt naar mijn smaak. Vraag me af of het boek meer vragen beantwoordt.

2,5*

Simpel gezegd een film over een vrouw die geluk in de liefde zoekt maar daarin faalt omdat ze duidelijk issues heeft (ze woont nog bij haar tirannieke moeder en zit met emotionele problemen en seksuele frustraties, uitend in hardvochtigheid en SM-perversies) en geen connectie met de ander kan maken. De film geeft een interessant contrast tussen fantasie en werkelijkheid (zoals bij het mislukken van de SM-experimenten) en tussen het hoge ideaal van de romantische muziek van Schubert en het ‘banale’ van de liefde in het echte leven.

Het sterke van de film is vooral het realisme waarmee de zwakheden en onzekerheden van de mens en het gekluns dat het leven is worden uitgebeeld (dat zo opvallend contrasteert met de geïdealiseerde Hollywoodfilms), het zwakke dat de film net iets te lang duurt en een zwakke spanningsboog heeft.

Masochisme tussen twee hoofdrolspelers, ik word er maar zelden heel warm van. Heel gek is dat in het geval van La Pianiste ook niet; veel klinischer en koeler ga je het niet krijgen, maar juist psychologisch is één en ander sterk uitgewerkt. In de montage, de close-ups van Hupperts gezicht, het beschouwende perspectief van de camera. Huppert schittert in een rol die veel van haar gevraagd moet hebben, al lijkt deze Franse krachtvrouw de seksueel getormenteerde personages gewoonweg ook op te zoeken. Magimel vond ik (zeker als ijshockeyspeler, was dat nodig?) minder op z'n plaats. Een gebrek aan overtuiging en chemie in de scènes met Huppert breekt de film wat op. Het einde is dan weer van een zeldzame klasse.

Een aparte, intrigerende film. Het liet mij achter met vraagtekens en ik vind het open eind abrupt, maar het past wel bij de mysterieuze, spannende en duistere sfeer. Goed acteerwerk en erg interessante personages. Ik houd hiervan. 4*

Aparte en hele goede dramafilm. Erika woont op 40-jarige leeftijd nog bij haar tiranieke moeder. Een ongezonde moeder-dochterrelatie, waarbij moeder dominant is. Erika legt haar gevoel in muziek, maar toont emoties niet in haar persoonlijk leven. Wel is ze op zoek en dit uit zich in perverse seksuele gedragingen en automutilatie. Walter is onder de indruk van haar pianospel en wordt haar leerling. Zij doet hem een voorstel waar hij niets van wil weten. Uiteindelijk drijft ze hem tot wanhoop waarbij Walter zijn zelfbeheersing verliest. Ik denk dat daarbij haar fantasie en de werkelijkheid niet helemaal overeenstemden. Tevens denk ik dat Walter dit deed omdat hij zo getergd was. Het einde is open en je moet gissen naar hoe het afgelopen is.......

Blurp doet een avondje pianofilms.

En ja, deze lag al een hele tijd op de plank - want Huppert, en indertijd op een of andere manier nooit gezien. Dat voelt dan toch als een verplichting.

En jawel, dat bleek uit te komen. Nou heb ik van mezelf altijd het gevoel dat ik best ruimdenkend ben over hoe dingen anders kunnen dan gewoon - zo gewoon voel ik mezelf eigenlijk ook al niet, tenslotte. En films over andere en vreemdere soorten liefde en relatie worden ook zeker gewaardeerd. Maar bij dit ietwat arty-farty gedoe van Hanecke beroept me vooral toch de vraag of zijn doel toch niet vooral is om te shockeren, meer dan om een verhaal te vertellen, een film te maken. En tsja, dat waardeer ik nou een keer niet zo. Knap en met veel zelfopoffering geacteerd door Huppert - maar dat is ook wel een beetje een rode draad in haar wat opmerkelijke carriere misschien, en daarmee wil ik er niet aan afdoen, maar meer het bijzondere in een kader plaatsen (ahem, dat klinkt eigenlijk als afdoen, maar toch).

Het grootste probleem wellicht in de hele maffe vertelling is dat het karakter van Huppert nergens erg geloofwaardig overkomt. Een over the top autoritaire pianolerares die een ander kantje als submissive heeft, zeker. Maar krassen, dat past dan weer niet zo, voor mijn gevoel. Maar misschien dat ik dat mis heb. En de wat onderbelichte bijrol van Magimel dan - wat doet hij met zo'n moeilijk mens, als de ijsdanseresjes hem om de oren vliegen. Daar zou ik waarschijnlijk wel wat op kunnen zeggen, maar de film doet dat dus niet.

Hoe dan ook, ik ben niet zo heel erg onder de indruk eigenlijk. Shockeren als manier om in de publiciteit te komen, om een hoge score te halen. Kennelijk lukt dat. Maar niet bij mij.

Wie van pianomuziek, Bach en Schubert houdt, zit hier wel op zijn plaats. De film La pianiste van Haneke is doordrongen van klassieke muziek en kent fijne intermezzo's. Omgekeerd evenredig aan deze hemelse noten staat het personage Erika Kohut, professor en pianolerares. Een vrouw waarvan ik maar geen hoogte kreeg, maar vooral waarvoor ik nauwelijks sympathie kon voor opbrengen. Erg kil en afstandelijk, meedogenloos en weinig empathisch. Ze bespeelt mensen en laat niet na zich te laten gelden. Ook haar relatie met haar moeder is er eentje met tegenstrijdige, maar vooral hoog emotionele, emoties.

Achter de starre façade van deze harde tante gaat evenwel een zekere onzekerheid uit. Ze doet aan zelfmutulatie en houdt er bepaalde seksuele fantasieën op na. Het klopt wel wat ik hierboven ook al las. Ik ben ondanks het prima acteren van Huppert niet geheel mee in de geloofwaardigheid van het personage. Maar er waren wel meerdere personages die mijn wenkbrauwen deden fronsen. Neem nu die moeder van het meisje Anna Schober dat gepusht wordt om een pianovirtuose te worden, maar emotioneel weinig aanmoedigen of schouderklopjes krijgt.

Het einde was inderdaad erg open en zag ik ook niet aankomen. Alsof zelfzekere buitenkant het openbaar voor het eerst volledig moest afleggen van haar getergde binnenkant. Een Haneke is als ik naar mijn stemmen zie vaak een hit or miss, deze bevindt zich ergens in het midden denk ik.

Nog eentje die al langer op de kijklijst staat dan ik een account heb op MovieMeter. Haneke kan ik over het algemeen waarderen, al heeft hij ook enkele zesjes gescoord. Maar vooral 3,5*, 4* en voor Amour zelfs 4,5*. La Pianiste is mijn tiende film van deze bijzondere filmmaker die afgelopen maart 83 is geworden. Ik was na mijn bewondering voor Amour wat huiverig voor het wat lauwer ontvangen Happy End (2017), en ik schrik er zowat van dat die film alweer bijna 8 jaar oud is. Maar zoals het er nu uitziet zou het zomaar kunnen dat die titel de laatste film laatste film van Haneke zal blijken. Maar je weet nooit.

Haneke won met La Pianiste in Cannes de Grand Prix, en hoofdrolspelers Huppert en Magimel mochten beiden de prijs voor beste acteur in ontvangst nemen. Ik had beter moeten weten bij deze filmmaker, maar ik dacht dat La Pianiste een simpeler film was over een verboden relatie tussen docent en student. Dat Huppert’s rol als Erika zo complex was, had ik niet vermoed. Mijn verrassing was dan ook groot toen ze in een groezelig sekshol porno ging kijken op zo’n plek waar je muntjes in een automaat gooit en dan een scène kan kiezen (je moest wat als muziekdocent voor Pornhub een ding werd), terwijl ze gulzig snuift aan een volgespoten tissue die ze wellustig uit het prullenbakje graait. Iew! Later bespiedt ze een stel in een auto dat vol passie van bil gaat, en nog voordat je je af hebt kunnen vragen wat ze gaat doen, gaat Huppert door de knieën om leunend tegen de auto te hurkplassen, terwijl de tranen over haar wangen lopen. Owkee...? En vlot daarna is ze weer de strenge muziekdocent waarvan je je amper voor kunt stellen dat er seksueel verlangen inzit. Fascinerend. Beware the quiet ones, for they are the most perverted... Uiteraard maken dit soort uitspattingen nog geen psychologisch gelaagd karakter, maar daar zorgt Haneke met de dialogen wel voor.

La Pianiste is absoluut niet voor iedereen, zoals de meeste van Michael Haneke’s films. Maar ik vond het een bijzonder sterk geacteerde psychologische studie van een regisseur die precies weet wat hij doet. Of je dat ook kunt waarderen zal van de kijker afhangen. Ik zat redelijk aan het scherm gekluisterd. Dat ik klassieke muziek wel kan waarderen scheelde wellicht ook.

4,2*