Heart of a Dog (2015)

Documentaire van Laurie Anderson, kunstenares en de man van Lou Reed tot aan zijn dood. Het is een soort kunstwerk in de vorm van een documentaire waarbij thema's als taal, dood en liefde voorbijkomen. Het is niet echt een samenhangend verhaal, maar sommige stukjes zijn heel interessant om te zien en daarbij is de film mooi gemaakt. Ook zorgt de stem van Anderson voor een aparte sfeer. Het is niet een film voor iedereen, maar mooi om een keer gezien te hebben.

Subliem is een uitstekend woord. In tegenstelling tot Mochizuki Rokuro heeft Laurie Anderson van mijn 35 jarige leven geen enkel deel uitgemaakt: ik had tot de eerste melding van deze film nog nooit van haar gehoord, tot vorige week wist ik niet dat ze muziek gemaakt had en gisteren kwam ik er pas achter dat ze getrouwd was met Lou Reed. In die zin stapte ik behoorlijk blanco de film in, al had ik naar aanleiding van de trailer en het door Verhoeven gelinkte stukje muziek al wel een idee in welk rijtje ik Laurie Anderson wellicht zou kunnen plaatsen: Experimenteel, avant-garde. Altijd link, want dat is een stroming die ik heel, heel wisselend kan waarderen. Gelukkig kwam alles uitstekend op zijn pootjes terecht.

'Een documentaire over haar dode hond', het doet Heart of a Dog absoluut tekort. In wat we misschien nog het beste als 'audio-visueel uitgewerkte droomlogica' zouden kunnen karakteriseren, geeft Anderson ons een kijkje in haar blik op de wereld, en haar herinneringen aan haar geliefde Rat Terriër Lolabelle. Al snel blijkt dit echter meer een kapstok, want er wordt graag en veelvuldig uitgeweid naar andere zaken: dood, verzoening, liefde, rouw, acceptatie, maatschappelijke verandering, het informatietijdperk, de macht van de staat, filosofie en tal van andere zaken. Van de hak op de tak, zo werd Andersons werkwijze al eerder gekarakteriseerd. MR kon dit plaatsen in context van de filmmakers oeuvre, maar die mogelijkheid had ik niet. Het koste me dan ook even moeite om 'er in te komen'. Na een kwartier kwam het besluit om me simpelweg over te geven aan Anderson, en te zien waar het schip zou stranden. En dat bleek de juiste beslissing.

Want hoewel fragmentarisch, voelt Heart of a Dog wel degelijk als een coherent geheel. Een prachtig mozaïek waarvan de verscheidene kleuren aan weerszijden van de barsten toch goed bij elkaar blijken te passen. En wanneer je van een afstandje kijkt, zijn de patronen vaak wat duidelijker te zien. Dat afstandje gaat nu nog lastig, maar ik kan niet wachten om de film nog een keer te zien. Het is niet vaak dat ik in de bioscoop overspoeld wordt door het gevoel van 'de magie van de cinema', maar tijdens Heart of a Dog had ik dit weer eens: het gevoel naar een unieke stem te luisteren, die het medium aanwendt op een nieuwe manier. Het is niet alleen wat Anderson vertelt, de dromerig filosofische overpeinzingen en realisaties die ze met haar prettige stem via voice-over in je oor fluistert, maar ook de manier waarop dit gebeurt: de film is een lust voor het oog en oor. Anderson is wellicht schatplichtig aan reeds hierboven genoemde filmmakers als Maddin en wellicht Mekas, maar incorporeert dit op zo'n wijze in haar eigen visie, dat het nergens als jatwerk aanvoelt. Dit voelt wel degelijk als haar eigen stem.

Eerlijk is eerlijk, Heart of a Dog is geen film voor iedereen, en ik kan me zo voorstellen dat ook het moment waarop je hem kijkt nog wel eens doorslaggevend zou kunnen zijn voor je kijkervaring. Ik zat in elk geval met open mond en vochtige ogen te kijken, terwijl mijn wederhelft na wat aanvankelijk nerveus gedraai tenslotte de ogen maar had gesloten.

Voor mij het beste wat 2016 tot nog toe te bieden had.

4,5*

En ze vertelde het de dieren, dwaalde in haar zoektocht tussen bomen. Veel bomen. In zwart wit. Uiteindelijk in de sneeuw komt ze aan bij een bevroren meer. Haar stem klinkt als muziek en spreekt aldoor rechtstreeks tot het hart. Waar leven en dood elkaar ontmoeten, krijgt de liefde de mogelijkheid om afscheid te nemen. Ligt onder het ijs na 49 dagen Bardo haar antwoord: Het verre licht, niet te verwarren met 't andere dat zo dichtbij schijnt?

Een schitterend sfeerrijk contemplatief, soms zelf meditatief, beeldverhaal dat op een unieke manier een persoonlijk geschiedenis uiteenzet.

Voor zover ik weet had ik nog nooit van Laurie Anderson gehoord, dus ik ben geen fan van haar, maar ik was wel benieuwd naar deze film. Ik vind hem dromerig en mooi qua uitvoering, diepgaand en spiritueel. Je moet ervan houden. Ik vond het te zweverig en niet heel interessant. Leuke hond. Een kleine voldoende (6). 3*

Laurie Anderson is een experimentele performance artist in de trant van Wim T. Schippers. Deze onconventionele documentaire heeft veel weg van het recente werk van Terrence Malick met als grote verschil dat Andersons filosofische overdenkingen veel directer zijn en haar visuele stijl in dienst staat van dit uiterst persoonlijke visuele gedicht. Start met de beschrijving van een surrealistische droom over haar hond Lolabelle (die in beeld soms vervangen wordt door Archie of Gatto) die Laurie op een andere manier naar de wereld en naar kunst laat kijken. Ze vertelt ook over de aanleiding voor en de gevolgen van een zwemongeluk dat ze op haar twaalfde had en over de dood van een bevriende minimalistische beeldende kunstenaar. Met een speelduur van 75 minuten geeft Anderson veel stof tot nadenken zonder te verzanden in pretentie. Andersons werk is niet gemaakt om de massa te behagen, maar ze weet in ieder geval hoe ze beeldtaal kan gebruiken om haar verhaal te visualiseren en dat is sowieso bewonderenswaardig. Wie haar nog kent van de culthit ‘O Superman’ en de bijbehorende muziekvideo uit 1981 zal daar niet van opkijken.