Tras el Cristal (1987)

Liefhebbers van Pasolini's meesterwerk Salò o Le 120 Giornate di Sodoma raad ik deze film aan. Wel met enige kanttekeningen.

Tras el Cristal is geen gemakkelijke film. Ten eerste natuurlijk het taboe-onderwerp: kindermoord, -mishandeling, -misbruik.

Ten tweede de nogal art-houserige aanpak. Film zit vol interpretatie en 'vaagheden'.

Ten derde, nogal vervreemdend, schuwt de film juist niet cliche-horror en psychologische thriller trucjes.

Liefhebbers van bijv. giallo klassieker Suspiria zullen hun hart ophalen met het kleurgebruik in de film. De film is grauw en blauw. Maar zo nu en dan komt de kleur rood op een prachtige manier in beeld.

Ook de sfeer in de film is grauw, depressief. En het gebruik van irritante geluiden maakt de film nog beklemmender.

Geen gemakkelijke zit, ook het typen van deze bijdrage gaat gepaard met ge-ijsbeer door de kamer en gedraai op de stoel, maar ik vond het toch een 'verloren pareltje'. 4 sterren.

Verontrustend, onfris nihilistisch werkje. Technisch zit de film vrij goed in elkaar en er wordt goed geakteerd, maar het script is dodelijk saai. Hier en daar een effectieve nare scene, maar je hoeft de film niet te gaan kijken om de shockerende beelden. Het zijn meer de achterliggende gedachten en de zieke monologen die tegen de borst stuiten.

Dit was de laatste film die ik nog moest zien uit een lijst onder de noemer 'Disturbo 13: The Most Disturbing Horror Films Ever Made', die ik ooit uit een boek haalde. Een lijst uit 1992, welteverstaan. Voor de liefhebber (in willekeurige volgorde):

1) Salo, The 120 Days Of Sodom

2) Men Behind The Sun

3) I Spit On Your Grave

4) Bloodsucking Freaks

5) Last House On The Left

6) Maniac

7) Cannibal Holocaust

Henry: Portrait Of A Serial Killer

9) In A Glass Cage

10) Nekromantik

11) Ilsa, She-Wolf Of The SS

12) Combat Shock

13) Eraserhead

Oké, ik heb ze allemaal doorstaan nu. Tijd voor een lange douche om al die narigheid van me af te spoelen.

Aparte film.. Het oude huis en de details, de donkere sfeer, de muziek en de geluiden zoals van het apparaat maken het behoorlijk naargeestig; niet iets dat je voor de lol opzet. Dat past ook wel bij het thema: kindermisbruik en dat slachtoffers in dit geval zelf dader worden. Dat laatste ontvouwt zich steeds meer gedurende de film en zie je helemaal duidelijk terug in de eindscene waarin Angelo in de long ligt en het verandert in een glazen bol waarin Rena zich uitkleedt.

Het begin met de archieffoto's moest ik wel doorheen komen. Vind het nogal een goedkope manier om snel een gruwelijke en sinistere toon proberen te zetten. Later in de film is het lastig je te verplaatsen in de personages; hun karakters hebben of krijgen allemaal iets afstotelijks over zich (behalve Rena en de kinderen natuurlijk). Rare gewaarwording, weet niet zo goed wat ik ermee aan moet, het voorkwam dat ik werd meegezogen. En vreemd genoeg is Klaus niet alleen weerzinwekkend maar ook een beetje meelijwekkend.

Een paar scenes zijn trouwens aardig spannend vanwege de setting, de kleuren en score. Sowieso is het wel gedurfd om dit thema in een horror/shockverpakking te gieten.

Spaanse arthousefilm die gelijkaardige thema's aansnijdt als Who Can Kill a Child? en Salò en zich daarmee voorgoed in de annalen van de shockcinema genesteld heeft. Een verlamde ex-nazidokter, die zich tijdens de oorlog aan kleine jongetjes vergreep, wordt zoveel jaren na zijn gruwelijke daden geconfronteerd met zijn verleden. Zijn verzorger is Angelo, een jongen die op het eerste gezicht enkel geïnteresseerd is in psychologische spelletjes. Echter, gaandeweg ontwikkelt zich een machtsstrijd waarin hij die ooit dader was, nu slachtoffer wordt.

Regisseur Agustí Villaronga schuwt hierbij geen expliciete beelden, beelden die tevens gehuld zijn in donkere blauwtinten en het geheel ontzettend beklemmend maken. Dat effect wordt versterkt door de uitgemeten composities, de vele close-ups en de soundtrack die bijna uitsluitend uit duistere drones bestaat.

Op het moment waarop je je afvraagt wat nu juist de motieven zijn van Angelo, krijgt de film een wending van formaat. Hierdoor wordt het hele verhaal in een boeiend perspectief gezet, waarbij de menselijke psyche tot op het bot ontleed wordt. Het laatste shot, louter een symbolisch addendum, versterkt die insteek en maakt deze film tot een stomp in je maag waarbij het gelijkaardige Apt Pupil wel een kinderfilm lijkt.

Een verhaal dat een betere - of in ieder geval, meer indrukwekkende uitwerking had verdiend. De duistere sfeer is uitstekend, de film kent haar griezelige scénes (zoals de sterke openingsscéne), maar helaas kent de film ook haar saaie momenten.

Het verhaal zelf is niet zo bijzonder, nogal cliché, maar een prent als deze Tras el Cristal moet het mijns inziens vooral van de indruk hebben die de film achter laat; een aantal scénes zijn sterk (de moord op de moeder), de sfeer is naargeestig (die pompgeluiden van dat apparaat), maar het eindresultaat te weinig bevredigend, helaas.

De eindscéne is oké; Rena neemt de boel over en het begint allemaal opnieuw. Jammer dat het hiervoor wat saai was, waardoor het minder indruk maakte. Toch een aardige film.

Halcyon noemt al Apt Pupil. Een film die me thematisch sterk fascineert maar waaraan nog wat scherpe randjes ontbreken. Dit heeft een verwant thema, maar de scherpe randen zijn hier intact.

Ergens tussen horror (inclusief typische horrorstijlmiddelen), zwaar psychologisch drama en een symbolische vertelling in. Met tamelijk uitbundige stijlmiddelen worden nogal heftige thema's aangesneden. Kindermisbruik en -moord, maar heftiger misschien nog wel ook de aantrekkelijkheid van het kwaad, van het niet meer hebben van een geweten omdat je eigen lust de overhand krijgt. Vanwege de kinderen in de film en dat thema heeft deze film een plek gekregen op shock-lijstjes. En vanweg het pessimistische einde waarin er geen bevrijdng is maar wordt gesuggereerd dat kwaad ander kwaad zaait en er een oneindige cyclus van is.

Fascinerend, erg bijzonder en tamelijk gruwelijk.

4.0*

Tergend langzame, voorspelbare en bijzonder saaie film, zelfs met zo'n onderwerp. Frappant dat dit menig shock-lijstje haalt. Kon enkel de score op momenten best behappen en een enkel leuk shot.

1,5*

Behoorlijk zieke film waarmee deze goede regisseur debuteerde. Filmisch is het erg sterk, maar het lugubere en sadistische verhaal is wel erg weerzinwekkend. Het is niet een film die je even opzet, nietsvermoedend begon ik eraan maar na een half uurtje afgehaakt omdat ik hier geen zin in had. Inmiddels wel afgekeken. Tegenover dat verhaal staat dus wel de zeer geslaagde wijze waarop de regisseur een buitengewoon naar en letterlijk en figuurlijk verstikkende sfeer neerzet. Dit is een echte horror die niets bovennatuurlijks nodig heeft om angst aan te jagen. Met het meest duistere kant van de mens weet het de kijker van binnen te roeren en met een naar gevoel achter te laten.

Een jaar geleden zag ik een Argentijnse film die ik ook erg naar vond en erg veel raakvlakken met deze heeft, maar Tras el Cristal (letterlijk vertaald: achter het glas) gaat toch wel wat stappen verder. Die andere film is El Niño de Barro - The Mudboy (2007), een verfilming van een waargebeurd verhaal over een kinderseriemoordenaar die in 1912 in Buenos Aires actief was. Beide films kunnen wel als psychologische horror omschreven worden, maar Tras el Cristal heeft een sadistisch element die bij The Mudboy veel minder aanwezig is.

Toch een kleine 3* vanwege de sterke filmische aspecten, maar beslist geen fijne film om even voor je plezier te bekijken.

Uitspraken als; je moet voor het bekijken van de film een sterke maag hebben, of dat de film overeenkomsten vertoont met Pasolini’s Salò, vallen achteraf gezien wel mee. De eerste uitspraak heeft voornamelijk betrekking op de de huiveringwekkende eerste minuten, de tweede uitspraak zie ik zelf niet echt. Toch is de psychologische drama/horrorfilm bekijken geen makkelijke opgave, minder vanwege de verontrustende inhoud maar meer om het uitermate complexe verhaal.

Op het visuele vlak valt het op dat over de hele film,een diepe blauw-grijze zweem hangt, een belichtingskwestie die kilheid, zo niet afstandelijkheid suggereert. Een nadeel ondervond ik in het acteerwerk en Spaanstalige dialogen. Het kwam mij wat vreemd over. Het verhaal is erg symbolische, iets met de nawerking van eerdere gebeurtenissen; individueel voor Klaus en Angelo en misschien in nationale zin voor Spanje (Franco-tijdperk) De donkere kant van de mens vertoont, door de ogen van een onschuldig kind. Enfin, het zag er allemaal erg mooi uit maar die symboliek is mij net iets te zware kost.

Eindelijk gezien. Toch een film die je op veel ''disturbing movies'' lijstjes tegenkomt en na het zien is het niet lastig te bedenken waarom. Ondanks dat de film helemaal niet zo expliciet is komen sommige scenes wel hard aan. Dat kan je dan best een verdienste noemen.

Verder een best aparte combinatie van psychologisch drama, wat conventionelere thriller/horror elementen en wat vagere, arty invloeden. Maar het werkt wel. Begin is een beetje langdradig, maar eens de film een beetje op stoom komt wordt het geleidelijk steeds intrigerender, culminerend in een indrukwekkende climax/reveal. Vond Angelo's neerwaartse spiraal ook best overtuigend neergezet, iets wat de heftigere scenes ook zeker ten goede komt.

De geluidsband is sterk (die constante pomp geluiden) en de onderkoelde visuele stijl passend, maar wat mij betreft had de focus daar nog wel wat sterker op mogen liggen. Soms was de film me net iets te ''vertellerig'' en dialogue heavy.

Ik twijfel nog steeds tussen 3,5* en 4*, maar het voor nu nog even op 3,5*. Een sluipmoordenaar van een film die zijn status wat mij betreft eer aan doet.

Kunstzinnig en tot op zekere hoogte erg verontrustend, maar regisseur Agustí Villaronga slaagt er niet in om het psychologische aspect naar behoren uit te werken. Je kan natuurlijk een hoop overlaten aan de interpretatie van de kijker, maar ik vond de ontwikkeling van David Sust simpelweg ongeloofwaardig. Villaronga lijkt ook vooral te willen scoren met choquerende beelden, een iets te makkelijke uitweg om een impact van dit kaliber te maken. Niettemin pakt de verhouding tussen de twee hoofdpersonages best interessant uit omdat de film niet bang is de grenzen op te zoeken, ondanks het middelmatige acteerwerk. De meeste punten worden verkregen met het concept, het jammerlijke is dat het gevoel van machteloosheid of begrip nergens wordt overgebracht. Het onvoorspelbare verloop is verder een dikke plus en Villaronga komt qua originaliteit een heel eind, maar uiteindelijk vond ik het diepere laagje te onafgemaakt om te overtuigen.