Dancer in the Dark (2000)

Ik lig aan diggels. Wat een krachtige film. Mijn tweede Lars Von Trier na Melancholia en wàt een bizarre, bijzonder film levert hij hier weer af.

Ik haat Björk als zangeres btw, en daar brengt dit arthouse musicaldrama (als ik er een label voor zou moeten verzinnen) geen verandering in. Ik stond sceptisch tegenover haar Gouden Palm voor beste actrice, maar mijn hemel, wat een performance. IJzersterk, had van mij nog wel een Oscar bij gemogen.

Het verhaal is ondergeschikt bij Dancer in the Dark , en lijkt meer een kapstok te zijn voor Von Trier om de emoties die hij over wil brengen met bepaalde scenes aan op te hangen (no pun intended). Het camerawerk oogt wat rommelig en zeer handheld met wat fletsere kleuren maar in de muziek scènes is er meer kleur.

Het is vooral de tweede, meer dramatische helft van de film die Dancer in the Dark zo memorabel maakt en me compleet wist te breken. Björk gaf na de film aan nooit meer te willen acteren, zo zwaar was het voor haar geweest, en ze heeft hierna ook weinig acteerwerk meer gedaan. Jammer, want zoveel als ik haar niet uit kan staan als zangeres, zoveel was ik onder de indruk van haar acteerwerk.

Mijn eerste musical (op Annie na dan, vooruit) en nota bene van Lars von Trier.
Moest heel lang wennen aan vanalles in deze film. Wat is precies de setting? (von Trier linkt alles aan Scandinavië in mijn hoofd, merkte ik) Wat doet Björk? (Ze is voornamelijk actrice hier! Geen zangeres!) en Wat doen die blije musical-nummers er tussen? (Dit werkte goed!)

Maar na een uur had ik de draad dan toch goed opgepikt. Björk werkt goed als actrice, de setting (met vlagen van de koude oorlog) is verder niets bijzonders, maar die repetitieve melodieën gecombineerd met Björk's stem deden wel iets met me. Het kleurencontrast tussen de dagdroom-scènes en de bittere werkelijkheid werkte ook goed. Voeg daar nog een 'gedachte' van de film bij en je hebt al met al toch een dikke voldoende.

Die gedachte kan op verschillende manieren geïnterpreteerd worden. Ik moest enerzijds denken aan een gedachte die een beroemde gevangene ooit heeft uitgesproken, namelijk 'dat hij nog wel gevangen kan zijn, maar dat hij in zijn hoofd wel altijd vrij is geweest'. Voor een blinde-in-wording geldt dit natuurlijk ook. Anderzijds kunnen we ook zeggen dat het einde van de film het einde niet is en dat Björk en haar verhaal door blijft gaan, zodra wij hier voor kiezen. Zo leeft Selma voort.
Gemakkelijk 3,5*, wellicht hoger bij herziening.

Dancer in the dark is wat mij betreft door de structuur en tegenstrijdigheden een one-of-a-kind film. Creatief, gevoelig en intelligent zijn wel de woorden om de film in een notendop te beschrijven. Het moet maar in je opkomen of je moet het bedenken om een film te maken over een ontzettend goedgelovig vrouwtje dat in een neerwaartse spiraal van ellende en tegenspoed terechtkomt afgewisseld door musicalnummers waardoor alles extra wrang of ironisch aanvoelt.

Ook al vindt je de film helemaal niks dan moet je toch wel een bepaalde waardering hebben voor het combineren van groteske tragiek en de typische musicalmuziek. Het duurt wel even voordat de film opgang komt maar als je er eenmaal inzit en ik weet niet precies waarom en het is redelijk te voorspellen wat er gaat gebeuren heeft al deze misère iets ontzettend prachtigs.

Het is dicht op de huid gefilmd en het einde is behoorlijk intense. De laatste twee nummers is horror van de bovenste plank en vooral het aftellen door de gevangenisbewaarder voelt ontzettend surrealistisch en ijzingwekkend aan. Het aftellen doet von Trier ook in Europa in het begin wat ik ontzettend tof vind. Een film die heel technisch en geconstrueerd inspeelt op je gevoel.

Breaking the Waves vond ik echt helemaal niks. Het heeft dus even geduurd voor ik von Trier weer eens een kans gaf. Ik had weinig behoefte weer met een 1.5* of iets vergelijkbaars te zitten omdat de man gewoon niet mijn regisseur is. Maargoed, dit bericht bewijst dat ik van gedachten ben veranderd. En daar ben ik meer dan content mee

Ik denk niet dat ik een 'musical' ken die zo ironisch is, en op zo'n manier genre-conventies door de droogmolen haalt. Constant speelden er twee volledig tegengestelde gedachten in m'n hoofd. 'Wat een fantastische muziek, wat een fabelachtig sound design' ging de competitie aan met 'Von Trier maakt dat happy feeling dat musicals zo eigen is met de grond gelijk, en doet dat uiterst efficiënt'. En onderwijl leidt een excellerende Björk je met haar haast unheimliche zangstem en haar uitstekende, zeer geloofwaardige acteerwerk naar een uiterst tragische, brok-in-de-keel-slotscène.

Ik had voorheen echt niets met de muziek van Björk. Toen ik aan deze film begon, wist ik niet dat zij de hoofdrol speelde, en ik moet zeggen dat mijn visie toch aanzienlijk gewijzigd is. Wat een film niet al kan doen. Morse, Deneuve, Stormare; ze zijn er allemaal wel, maar vervagen telkens volledig als Björk in beeld komt, ergens een hand op een stalen plaat hoort tikken en vlucht naar een utopische droomwereld, waar alleen ritme nog bestaat. Alleen de angstvallig sterke zangstem van Peter Stormare leidde af, maar dat was uiteindelijk ook gewoon Thom Yorke

Ergens baal ik wel dat deze von Trier visueel zo matig is. Het beeld is overwegend onscherp en de settings ogen grauw en somber. Het zal te maken hebben met het beperkte budget (?), maar het fantastische sound design had een gelijkwaardige cinematogafie verdiend.

Een unieke, hartverscheurende film.

They say it's the last song. They don't know us, you see. It's only the last song if we let it be.

Een stoot in de maag. Soms vraag ik mij af of Lars von Trier vroeger heel vaak is gepest op het schoolplein, en dat hij daardoor zo'n zwart beeld van de mens heeft ontwikkeld. Dancer in the Dark is zeker geen perfecte film en voelt soms bijzonder manipulatief, maar Von Trier heeft wel weer een film gemaakt die je bijblijft. Dat komt ook door het geweldige acteerwerk van Björk en de acteurs in de bijrollen, waardoor het soms vergezochte verhaal zeer persoonlijk en menselijk aanvoelt. Het einde is gruwelijk, en ik weet niet of ik Von Trier moet haten of aanbidden. Waarschijnlijk beide. De ijzersterke muziek maakt het wel wat makkelijker om te verteren.

Traditioneel is een musical meestal een komedie met een liefdesverhaaltje en een happy end. Hier wordt daar zwaar van afgeweken met een zwartgallige tragedie. Het is een botsing tussen stijlen: de oude musicals waaraan jeugdherinneringen vastkleven en de moderne artistieke opvattingen die zowel Lars von Trier als Björk ontwikkeld heeft. De liedjes zijn geen spontane uitbarstingen van vrolijkheid, maar momenten waarop het verhaal stilligt om de bijhorende emoties te verklanken. In zo'n fantasiescène kan zelfs een dode tijdelijk weer levend worden. De muziek onstaat uit de geluiden in Selma's omgeving: repetitieve metaalklanken in de fabriek, de 107 voetstappen...

Björk hebben ze opzettelijk lelijk gemaakt om een arme Tsjechische migrante te spelen. Qua accent gaat haar dat goed af. Het is spijtig dat ze dit slechts één keer gedaan heeft. Haar Selma leeft in een escapistische droomwereld, gebaseerd op de musicals die ze als kind gezien heeft: "In a musical nothing dreadful ever happens." Oldřich Nový was echt een Tsjechische ster, hier geloofwaardig gespeeld door de Amerikaan Joel Grey. Catherine Deneuve speelt degene die haar steunt, maar ook met haar in de clinch gaat. De acteurs hebben veel bewegingsvrijheid. Binnen worden ze gevolgd door een handcamera; buiten staan veel vaste camera's op hen gericht.

Ondanks de tragiek blijven de personages vriendelijk tegen elkaar, zelfs wanneer Selma ontslagen of bestolen wordt. Vlak na haar executie is er een dramatische stilte, wat beter werkt dan pathetische muziek. Er schemert hoop door in het "voorlaatste lied" en in de slotmuziek, waarin de koperblazers van het begin terugkeren. Ze leeft voort in gedachten en in haar zoontje, voor wie ze zich opgeofferd heeft. Als toeschouwer kun je een vorm van misselijkheid ervaren vóór de executie, gevolgd door loutering erna. Het is niet iets waar je als amusement naar kijkt, maar wel een hoogtepunt voor Lars von Trier en mijn favoriete musical van de laatste halve eeuw.

Lars von Trier deed andermaal van zich spreken met voor mij één van zijn sterkste films “Dancer in the dark”. Ondanks het feit dat de spanningen tussen Björk en von Trier tijdens de opnames hoog opliepen, valt er op beiden niets aan te merken betreffende de kwaliteit en professionaliteit die zij geleverd hebben voor deze film.

Dancer in the dark doet me een beetje denken aan Dogville – Breaking the waves zag ik nog niet en volgt later deze week. Hier en ook daar is het hoofdpersonage een ontwapende onbaatzuchtige vrouw die op zich goedheid en vriendschap uitstraalt. Die goedheid dito naïviteit wordt echter misbruikt. Von Trier schrikt er dan niet voor terug om deze boemerang keihard in je gezicht te gooien alsof hij een bikkelhard standpunt wenst duidelijk te maken. Voor velen shockerend, voor anderen een prima staaltje cinematografie dat jezelf of de maatschappij in vraag stelt.

Björk doet het geweldig als de ‘simpele’ Selma. Ze acteert zo puur en geloofwaardig. Ze werd destijds dan ook terecht (meermaals) bekroond. Fijn ook om de sterke prestaties van Hollywoodacteurs als David Morse en Peter Stormare te mogen zien. Net als Catherine Deneuve presteren ze op een hoog niveau. Het komt de kwaliteit van de film alleen maar ten goede.

Von Trier vertelt zijn verhaal aan de hand van een musical. Een bijzondere keuze in die zin dat een musical meestal blijheid en vreugde uitstraalt, iets wat de climax van de film op zijn kop zet. De muziek is een ontsnappingsroute voor Selma in haar troosteloos niet te benijden leven. De scène aan de spoorweg met Stormare vond ik trouwens de mooiste uitvoering. Het brengt een soort ontroering en positieve hoop met zich mee. Het einde van de film blijft door mijn hoofd spoken en is schokkend. Niet zozeer de actie zelf, maar des te meer het resultaat en hetgeen hij ermee bedoelt. De uitkomst is wreed, maar de processen die eraan vooraf gaan minstens evenzeer. Altruïsme lijkt de toon te zetten, maar uiteindelijk – net als in Dogville – is het ieder voor zich uit zelfbehoud en –bescherming.

Om nu hieruit te besluiten dat von Trier er een satanisch genoegen in schept om een tragisch personage zoveel onrecht aan te doen, lijkt me te veel eer voor von Trier. Het lijkt erop dat een prent van von Trier een self fulfilling profecy is. Von Trier staat nu eenmaal gelijk aan schokkerende geweldsporno, niet? Als we maar kunnen bashen … Ik las zelfs dat de moordscène op Bill ook onnodig gruwelijk was. Qué? Voor mij is het net die uitgebarste opgekropte emotie van Selma die het voor mij zo sterk maakte. Zelden een happy end dus bij von Trier, maar vaak inderdaad een groot contrast tussen einde en de idee die de kijker denkt te ervaren gedurende de film. Net de (uitstekend naar voor gebrachte) relatie tussen moeder en zoon maakt de film zo sterk. Het einde is inderdaad een mokerslag, maar net daarom is hij zo intens. De muziek is hierbij een sterk katalyserende factor. Mooi en dik verdiende 4,5*!

Deze viel mij tegen. Ik kwam er niet echt in. De handcamera geeft het iets realistischers, maar niet iets interessanters. Ik vond het een beetje saai en ik voelde 'm niet helemaal. Björk vind ik matig als actrice. Ik vind haar een leuk en creatief persoon, maar haar muziek is over het algemeen niet helemaal mijn ding, al voelde het voor mij niet misplaatst in deze film. Het geheel kwam experimenteel op mij over, wat ik niet negatief vind, maar ik miste wat overtuigingskracht. Een 6. 3*

Van musicals Ben ik absoluut geen fan en ik was onbekend met Bjork. Toch heeft deze dramafilm, over de oplopende problemen van een Tjechische immigrant in Amerika, indruk gemaakt.

Het eerste stuk vond ik saai, mede door de visuele kwaliteit en amateuristisch ogende camerawerk. Gaandeweg wende ik hier echter aan en gaf dit juist een realistisch gevoel (je komt dichterbij). Tegelijkertijd begon het verhaal boeiend te worden. De musicalliedjes tussendoor zorgen voor een unieke ervaring, waarbij het realisme en surrealisme elkaar afwisselen. Dit interpreteer ik als de paradox tussen werkelijkheid en haar gewenste situatie. De musicals zijn haar manier om met de gebeurtenissen om te gaan.

Al met al vond ik dancer in the dark een zeer goede film met een sterk verhaal, realistisch acteerwerk, mooie muziek en een fantastische, zeer geslaagde en bijzondere stijl die de film een extra dimensie geven.

Erg goede film waarin je met het handcamera-gebruik duidelijk de sporen van DOGMA-95 ziet; waar von Trier overigens verder vanaf is gestapt in deze film.

Björk zelf acteerde fenomenaal, op voorhand had ik niet veel met de muziek maar deze film heeft mijn visie hierop wel veranderd.

Enige minpunt van de film is David Morse, vond hem niet goed acteren waardoor bepaalde keuzes van zijn personage op mij niet goed/logisch overkwamen. Wat mij betreft ook een acteur die maar 1 gezichtsuitdrukking kent.

Dit was toch wel een film waar ik niet echt wat mee kan .
de irritatie begon voor mij al met die rare harde maar ook amateuristische cuts in de scenes in het begin .
De overgangen zijn gewoon raar abrupt en vervelend .
de personages willen aanvangkelijk ook niet echt lekker gaan , ik had er weing feeling mee en toen eenmaal de eerste zang droom gedeelte begon dacht ik echt : huh wat is dit nu weer .
Er volgden er natuurlijk nog meer en ik vond het maar raar bizar .
De serieuze scenes waren ook wel erg dramatisch maar toen eenmaal de Moordscene aan de beurt was ontspoorde de film voor mij volledig wat betreft geloofwaardigeheid .

Alweer twintig jaar oud, en al bijna even lang op mijn watchlist. Waarom het er niet eerder van kwam ligt waarschijnlijk aan Björk, die ik in het begin van haar carriere als zangeres van de Sugarcubes nog best leuk vond (Deus!) maar wiens muziek daarna maar weinig warme gevoelens bij me opriep, met It's oh so quiet als dieptepunt. Een liedje dat ik trouwens met deze film associeerde maar er -gelukkig- niet in voorkomt.

Zoals wel vaker blijkt de vrees onterecht. Björk blijkt namelijk een prima actrice te zijn, al is het een beetje een vreemde keus haar als Tsjechoslowaakse vluchteling te portretteren. Ze is geloofwaardig, innemend zelfs in de best lastige hoofdrol en dat mag gezien haar gebrek aan acteerervaring toch wel een puike prestatie genoemd worden. Verrassende maar geslaagde bijrollen van Deneuve en Stormare terwijl in kleinere rollen ook nog Stellan Skarsgard , Jean-Marc Barr en Paprika Steen opduiken. De liedjes, niet bepaald meezingers, waren net als de choreografiën leuk gedaan, het deed me erg denken aan The Singing Detective (1986). Dat moet, naast de klassieke musicals, haast wel een inspiratiebron zijn geweest voor von Trier.

Er waren wel een paar momenten waarvan ik dacht: hmmm nou, dat had beter gekund. Zo vond ik de scène waarin Selma Bill doodt nogal slordig en matig geregisseerd. Het had daardoor niet de impact die de scène had moeten hebben, en als Selma, volledig out of character, meerdere keren een of andere ijzeren lade op Bill's hoofd doet neerkomen had dat bijna iets komisch in zijn overkill. Ook het ruzietje tussen Deneuve en Selma over het geld vond ik niet helemaal geloofwaardig, al snapte ik de bedoeling wel- het contrast tussen Selma's engelachtge onschuld en haar wrede lot moest natuurlijk zo groot mogelijk worden.

Maar daar staan tegenover genoeg mooie scenes en een bloedstollende eindscene als Selma a capella het één na laatste nummer zingt, dat het laatste nummer blijkt te zijn.

Een film die ik toch al regelmatig tegen gekomen was bij de kringloop maar altijd had laten liggen. Want Van Trier is een naam die interesse wekt maar ook even zo vaak net niet aankomt met zijn aparte films. Een boodschap en idee zit er uiteraard altijd wel achter, maar raken doen de films me zelden. Toch deze Dancer in the dark maar eens geprobeerd vanwege het hoge stemgemiddelde.

En ach...ondanks dat ik de weg even kwijt ben of Selma nu al in Amerika is of niet, heeft de film toch best een prima begin met de hardwerkende en liefdevolle Selma die iedereen een warm hart toe draagt en in principe in bepaalde zaken te goed is in en zichzelf niets gunt. Hoe tragisch goedheid tegen je kan werken is toch wel een dingetje dat onder de oppervlakte leeft. Dan is er de opgewektheid van Selma...of is het schaamte dingen te moeten accepteren en vooral ook schaamte voor haar fysieke handicap? Het is in die zin best wel dubbel gelaagd met de eng ogende Jeff die een goedzak blijkt te zijn, en de degelijke Morse die zoals vaker niet te vertrouwen is. Het blijkt bij tijd en wijlen een erg emotionele toestand vooral richting het einde uiteraard.

Waar anderen klagen over het typerende 'handheld' camerawerk van Van Trier en betitelen als het vakkundig smoren van warmte en flair, vind ik het juist wel passen en een meerwaarde. Het is een vorm van realisme wat mij betreft, het maakt tastbaar en creëert intimiteit alsof je er bij bent, alsof het echt is. Dan is er uiteraard de prima cast ook al is het even wennen aan Björk die het prima doet, toch verwacht ik ieder moment dat ze met begint met 'It's Oh So Quiet'. Tot daar prima en best te doen, helaas zijn het uiteindelijk de musical Intermezzo's waar ik helemaal op af haak ook al is de eerste nog wel aardig in de fabriek. En zoals altijd verbaas ik me weer over het feit dat men dan toch weer volk cast die helemaal niet geschikt zijn om elegant te bewegen, te dansen of zelfs maar te zingen zoals in de dit geval Morse en Stormare.

Heel langzaam zakt Dancer in the dark dan ook voor mij in elkaar net als mijn gevoel en interesse voor de film. Even leeft het op met de rechtzaak en de uiteindelijke executie waar toch wel een zekere emotionele prikkel van uitgaat, toch is voor mij dan wel duidelijk dat deze Van Trier ook weer niet in het juiste potje valt. Apart, kunstzinnig, psychologisch dubbelgelaagd, Dancer in the dark heeft veel en is veel maar mijn ding is het niet. Maar dan toch twijfel, vooral door de slagzin 'you don't need eyes to see'...heb ik dan toch wat gemist...?

Een mooi film met een glansrol van Bjork. Een vrouw met principes die in aanraking komt met het gebrekkige justitiële systeem in de VS. Minpuntje vond ik de musical-achtig liedjes die hadden achterwege mogen blijven.

Nee, dit werd hem niet voor mij. Ik ken de stijl van Von Trier wel en de regels van Dogme 95 en deze film is daar echt wel een exponent van maar die handgehouden camera vloekte voor mij enorm met de inhoud. Ik vond het drama ook onnodig zwaar gemaakt en eigenlijk raakte me het totaal niet. De film duurde vooral ellenlang dus. Verder kon ik weinig met de musicalgedeeltes. Het eerste uur werkt de film nog redelijk als sfeerportret en dan is Björk ook wel oké maar het tweede uur vond ik simpelweg om bovengenoemde redenen niets aan. 1,5*.