The Great Rock 'n' Roll Swindle (1980)

Op mijn 15e - intussen ook alweer 35 jaar geleden - kocht ik de cd met de soundtrack van deze film. Ik was geïnteresseerd in punk maar vond dit toen een rare plaat met een allegaartje aan nummers tot zelfs klassiek georkestreerde stuff (Who Killed Bambi?). Nu ik eindelijk de film gezien heb en erover gelezen heb, begint het wat meer te dagen waarover het gaat. Als soundtrack is het een allegaartje maar daarom past het ook uitstekend bij de film die eveneens een (bewust conceptueel) allegaartje is. Het is sowieso een tijdcapsule die je met de ogen van toen moet bekijken en dan ook rekening houden dat het een zelfbewuste mockumentary van Sex Pistols manager Malcolm McLaren is. Wat is waar en wat is niet waar? Het is in elk geval waar dat John Lydon niets met de film te maken wou hebben en voordien reeds uit de Pistols was gestapt. Dat is natuurlijk een probleem als je een film wil maken rond een band waarvan de zanger uitgestapt is. Als workaround werkte McLaren met verschillende zangers: bassist Sid Vicious, gitarist Steve Jones en drummer Paul Cook als de resterende leden van de Pistols plus nog enkele gastzangers waaronder niemand minder dan de beruchte crimineel Ronnie Biggs en McLaren zelf. John Lydon zelf is echter ook nog aanwezig omdat McLaren een repetitie tape van de Pistols uit het verleden - met Lydon - een upgrade gaf om alsnog te gebruiken voor diverse stukjes muziek in de film. Ook qua muziek gaat het alle kanten uit. Naast punkrock horen we orkestrale muziek, een musette versie van Anarchy In The UK, disco versies van The Pistols en cabaret achtige zaken. De soundtrack is nadien in verschillende versies uitgebracht, waaronder een dubbel LP. Op mijn cd ontbreken onder meer de discostukken.

De verhaallijn is een niemendalletje. Het gaat over de manager - Malcolm McLaren - die uit de doeken doet hoe je een band opricht en er geld mee opschept - en de wereld een neus zet. Steve Jones komt ook regelmatig in beeld als de film noir detective die Malcolm McLaren achtervolgt om de waarheid over de band te achterhalen. Het is ook een beetje een meta gebeuren. Op een bepaald ogenblik zit Steve in de cinema naar zichzelf als detective te kijken.

Het werkt toch vooral als een tijdsdocument dat weergeeft waar het bij punk om draait: shock value. We zien Sid rondlopen met een hakenkruis op zijn shirt, de Pistols vormen een team met notoire crimineel Biggs in Brazilië, geweld loert om de hoek (om het dan niet te hebben over de gewelddadige finale waarin Sid tekeer gaat). Het nihilisme spat van het scherm, maar evenzeer het opportunisme om er een flinke stuiver aan te verdienen.

Goed om deze gezien te hebben uiteindelijk. Grappig detail: voor het eerst merk ik dat op de hoes van de soundtrack een dwerg te zien is. Dat was me nooit eerder opgevallen, maar ik kan er nu niet meer naast kijken omdat deze dwerg heel wat schermtijd krijgt in de film.

De muzikale hoogtepunten van de film zijn wat mij betreft dan toch de bijdragen van Sid Vicious. Hij was berucht omwille van zijn attitude en gebrek aan echt musicianship op de basgitaar. Maar als zanger van Something Else, C’mon Everybody en zijn onsterfelijke versie van My Way doet hij het heel goed. Dus als performer had hij wel degelijk talent.

In mijn beleving blijft het een chaotische soundtrack en ik weet nu dat er ook een chaotische film achter schuilt.