Der Golem, Wie Er in die Welt Kam (1920)

Geslaagde, visueel aantrekkelijke stille horrorfilm met een goede verhaalopbouw en mooie sfeerschepping.

De Joodse afgesloten stad (ghetto) en de huiselijke decors zien er prachtig uit.

Goede acteerprestaties van de hele cast, met als uitschieters de grappige, tragische rol van Lothar Müthel als ridder Florian en Paul Wegener als Der Golem.

Ik zag een versie met een gepaste muzikale score van Aljoscha Zimmermann.

Volgens mij zeker even goed als tijdgenoot “Das Kabinett des Dr. Caligari”.

****/*****

Toch wel minder dan Das Kabinet des Caligari en Nosferatu. Maar opzich wel vermakelijk. Leuk verhaal. Mooie decors. Ook weer goede mimiek van de acteurs. Leuke personages en dan met name Golem zelf natuurlijk.
ER zitten ook wel een paar opvallende scenes in zoals die op de toren. Dat hij iemand van de toren gooit
De muziek was zeker een goede toevoeging.

3.5*

Ik denk dat ik nog nooit in m'n leven zo vaak naar de timer heb gekeken uit verveling. Wat een slaapverwekkend slechte film zeg! Ik hoorde deze week iemand op TV zeggen dat ongeveer 90% van de stille films verdwenen of vernietigd is en dat we dus de overige 10% moeten koesteren. Eerlijk gezegd, ik zou er geen moer om geven moest Golem deel uitmaken van die verloren 90%.

Over de film. Er zijn mij eigenlijk maar twee positieve zaken opgevallen. De degelijke fotografie (belichting en composities waren redelijk sfeerbevorderend) en de soms mooie decors (maar zeker niet altijd). Spijtig genoeg worden deze enige twee punten van aantrekkingskracht volledig overschaduwd door een waslijst aan ergernissen.

Om te beginnen het verhaal. Het kon me eigenlijk van geen kanten boeien. 'Maar dat kan je toch afleiden uit de synopsis, dus waarom kijk je zo'n film dan?' Omdat ik zoveel mogelijk horrorfilms of films die aan de wieg van het genre stonden wil zien, om zo de volledige context mee te krijgen en het genre beter te begrijpen. Daarbij komt nog dat de Golem niet meer dan een houterige randdebiel is die nergens, maar dan ook nergens, slaagt in zijn opzet: het publiek angst aanjagen. Ik kan me dan ook nauwelijks voorstellen dat zelfs in de naïeve jaren '20, waar godsdienst zo'n belangrijke rol innam, ook maar iemand het in zijn broek deed bij het aanschouwen van een brokje klei met plateauschoenen en een uitgegroeid jommekekapsel.

Het helpt natuurlijk ook niet als scènes die in 2 minuten kunnen worden geschoten, uitgesmeerd worden over 5 à 10 minuten. Al zeker niet als de muziek die onder deze scènes wordt gezet onophoudelijk doordraaft met dezelfde monotone melodietjes. Dan ben ik toch eerder een fan van eigentijdse audiotracks die aan een stille film worden toegevoegd. Een schitterend voorbeeld hiervan is Das Cabinet Dr. Caligari.

In het laatste halfuur krijgt de film plots wat meer energie en er gebeurt al eens iets spectaculairs (hoera!). Even werd ik terug wakker, maar dat was al snel gedaan toen in het slotkwartier zo'n tiental fades het langverwachte einde aankondigden ... maar nee, er kwam steeds nog een scène die de dramatiek wat meer moest aandikken. Echt ergerlijk hoor!

Mooie beelden in aparte kleurtinten, maar ik had de indruk dat de kleurfilters bedoeld waren om het nogal versleten filmmateriaal zo duidelijk mogelijk uit te laten komen.

De Golem (gespeeld door regisseur Wegener) is het mooiste van de hele film. Een heel aparte voorloper van Frankenstein.

Mary Shelley's Frankenstein is overigens gebasseerd op de Golem-legende.

Probleem is dat slechts weinige "stomme" films anno nu nog echt inleefbaar zijn en Der Golem blijft daardoor toch een beetje afstandelijk.

Zeer interessante filmmaterie. maar haalt het qua indruk niet bij die paar klassiekers uit het geluidloze tijdperk die anno nu nog steeds werken (Metropolis, Faust, Das Cabinet Des Dr. Caligari).

Al stukken beter dan Paul Wegener's andere Expressionistische film Der Student von Prague alleen al omdat deze film lichttechnisch mateloos vele malen interessanter is. Der Golem, Wie Er in die Welt Kam is een geweldige film. Het oud joodse verhaal is weinig origineel en doet erg veel aan dat van Frankenstein denken maar is weldegelijk effectief. Vooral de momenten waarin het monster zijn menselijkheid toont zijn erg mooi (zoals het boodschappen doen op de markt en dat kleine meisje met de appel). Het meest enthusiast ben ik nog over de vormgeving. De decors slepen je direct een totaal andere wereld binnen en zorgen tesamen met de belichting voor een bijzonder sfeervol geheel. Één van de topfilms van het Duitse expressionisme.

Een erg mooie (stomme) film. Schitterend gestileerde decors en kostuums, ook prachtige lokaties,

echt een feest om naar te kijken. En een goede horrorsfeer, al is het niet echt eng te noemen.

In de film is aardig wat symboliek te ontdekken en tevens een portie mystiek, magie en ander getover.

Deze is het helemaal waard om vaker te bekijken.

Mijn eerste film uit het Duitse Expressionisme stelt zeker niet teleur. Der Golem zit vol met aandoenlijke karikaturale personages en schitterende decors die de film iets surrealistisch geven. Er zijn sowieso veel te weinig grote films over die vroege Joodse gemeenschappen, dus in die zin is Der Golem qua setting nog steeds een vreemde eend in de bijt. Het horror-element uit de film is helaas te gedateerd om nog indruk te kunnen maken op de moderne kijker. Daarbij helpt het ook niet dat er soms lachwekkend simplistische plotwendingen in de film zitten. De koddigheid van de film is deels zijn charme, maar uiteindelijk ook zijn zwakke punt.

Gaaf vroeg werkje uit de Duitse filmgeschiedenis is dit. Een rabbi annex wetenschapper ontwikkelt van klei een menselijke robot, die supersterk is en een Joodse getto moet beschermen tegen de toorn van de keizer. Zoals vaker bij dit soort verhalen, kan de mensheid zijn eigen creaties niet in toom houden en warempel, de golem gaat helemaal los... Naar het eind toe vond ik de film echt tof worden mede door de productie. De expressionistische decors zien er mooi uit en zelfs de Golem zag er nog best oke uit.

Ah, die Duits-expressionistische horrorfilms. Ik kan er wel altijd van genieten. Der Golem is niet zo bekend als Nosferatu of Caligari, maar wordt door liefhebbers toch vaak in dat rijtje geplaatst. Toegegeven, zo goed als die twee is hij niet, maar het scheelt niet veel.

De aantrekkingskracht is ongeveer hetzelfde: je onderdompelen in een bizar vormgegeven wereld met een donker randje en een hang naar oude folklore. De sets van de joodse getto zijn echt geweldig en enkele scènes springen eruit. Denk aan het oproepen van de demon Astaroth, maar ook de sequentie waarin de rabbijn de koning beelden van het lijden van het joodse volk laat zien. Het zijn van die scènes die bewijzen dat de Duitsers in de jaren '20 al veel meer experimenteerden met technieken dan bijna iedereen in de komende decennia en ze deden dat ook nog eens in mainstream films (de Golemfilms van Wegener waren populair). Het is een traktatie om naar te kijken. Ook wel leuk dat die scène met dat meisje direct vooruit lijkt te lopen op Frankenstein.

Ach, het verhaal is wat klungelig soms en de golem zelf richt nooit zo veel schade aan als je zou willen in een horrorfilm. Maar ach, er is genoeg te zien en te beleven en qua sfeer is Der Golem gewoon raak.
4*

Duitse-expressionistische horrorfilm. Nu had ik wel Nosferatu meerdere keren gezien en daar erg van genoten maar deze iets eerdere en minder bekende Der Golem nog niet. Vergeleken met die film was deze zeker minder! Het was leuk om weer een keer een stomme film te zien, al doe ik dat wel met mate. De vertelstijl is toch een stuk langzamer dan films van latere leeftijd. De decors waren mooi en ik vond dat de scene waarin de rabijn het verhaal van zijn volk vertelt erg vooruitstrevend gefilmd.

Knap gemaakte film over de Golem legende. Met name de Golem zelf was goed getroffen. Bijrollen ook prima, en de decors, met name het ghetto waren erg mooi. En dan die verticale shots als ze in de toren klimmen!

Frankenstein is hier wel duidelijk door geïnspireerd, maar met horror heeft het verder weinig te maken, spijtig dat de film op een aantal horrorlijsten staat waardoor mensen met verkeerde verwachtingen gaan kijken.

Ik had, vooraleer de film te bekijken, 'Der Golem' gelezen van Gustav Meyrinck (1915). Ik vroeg me af of dit Wegeners (on)rechtstreekse inspiratiebron was geweest. Na het zien van de film vermoed ik van niet. Het boek van Meyrinck lijkt immers behoorlijk complexer te zijn met een inititatieke én dieppsychologische dimensie, waarbij de Golem een spookachtige verschijning wordt die de mens in zichzelf doet afdalen. Wegeners film sluit meer rechtstreeks aan bij de laat-middeleeuwse overleveringen die in de streek rond Praag circuleerden.

Wat mij in Wegeners film vooral bijbleef, was naast het Duitse expressionisme en het bewust wankel ogende gettodecor, voornamelijk het slot. Het (in het wit geklede) niet-Joodse meisje, dat Golem iets aanbiedt (een appel?) en geen angst toont. Hierna laat Golem / Astaroth zich zonder verder verweer neutraliseren.

Het lijkt erop dat de 'redding' buiten de muren van het Jodendom te vinden is. Is het toeval dat het net een meisje is die de demon verslaat? Is dit een subtiele verwijzing naar het meer universele karakter van het christendom? Of koos Wegener voor een Freudiaanse aanpak (die in zijn regio toen behoorlijk populair was)? Hij speelde immers zelf Golem.

Wat er ook van zij: dit was zonder meer een goede expressionistische film met een extra pluim voor de decorbouwer Hans Poelzig. Mede door zijn aanpak wordt de soms apocalyptische sfeer en de doorlopende dreiging die de jood omringde, goed weergegeven.

Met het oog op wat de joden enige tijd later te beurt zou vallen, krijgt de film haast een visionair karakter.

Op Le Guess Who? gezien met live pianomuziek en wat spaarzame geluidseffecten. Bijzondere film die wat lastig te plaatsen is. Is hier bijvoorbeeld sprake van antisemitisme? Zijn de sentimentele acteursinspanningen nu typisch voor hun tijd, hoort het bij stille film, of was het ook voor hun tijd over the top? Of was het humoristisch bedoeld?

En het schoonheidsideaal is in de afgelopen 100 jaar ook wel wat veranderd.

Ik moet wel toegeven dat ik verrast was door de beeldkwaliteit. Het was een gerestaureerde versie, en het zag er prima uit. Prima scherpte, weinig verstoringen, maar wel af en toe een andere kleur rol of een splinternieuw tekstbordje.

Het mooiste vond ik de getto zelf (wat een vreemde zin]. Op en top Duits expressionisme. Je zou van sommige screenshots zo een poster kunnen maken.

Fijne old school Duits-expressionistische horror, voor zover je dit horror kunt noemen. Maar kan me best voorstellen dat dit in die tijd toch wel wat met zich meebracht. In de lijn van die andere klassiekers als Nosferatu en Caligari. Vond deze ook iets minder, maar nog steeds geslaagd met zijn fijne gereconstrueerde decors en mooie beelden. Het getto is knap, de toren evenzeer.

Het verhaal en tempo misschien wat langdradig en miste wat schwung. Naar het einde toe verbeterde dat wel. De Joodse gemeenschap wordt op de korrel genomen, maar visionair was het niet met wat later in WOII is het niet zoals ik hier al las. Pogroms en andere vervolgingen waren jammer genoeg al langer bekend.

Stuntelige eenvoud bij momenten, maar ook dat heeft zijn charme. Leuk om eens gezien te hebben.

Stond letterlijk al een jaar of 30 op mijn watchlist (maar blijkbaar nooit prioritair genoeg) en nu is het er eindelijk van gekomen.

Het blijkt geen slechte film, al duurt het toch even vooraleer het echt op gang komt. Een mooie productie met veel zorg voor decors en kostumering wat de uitstraling ten goede komt. De film wordt gerekend bij de vroege expressionisten maar dat zag ik er eigenlijk niet echt aan. Voor mij is het in die andere legendarische vroege expressionistische film Caligari qua stijl veel duidelijker.

Het camerawerk is verder ook niet bepaald opvallend maar gewoon statisch te noemen. En zeggen dat Karl Freund hier cameraman van dienst was, de man die vele jaren later zou uitblinken bij de creatie van een aantal Universal classics. Ik denk dat hij op dit moment van zijn carrière zijn competenties nog wat verder moest ontwikkelen.

Paul Wegener is als regisseur vooral bekend van deze Der Golem die een wereldwijde hit was. En dit monster heeft zeker wel iets fascinerend al is hij toch niet echt afschrikwekkend. Misschien reikt zijn invloed zelfs wel tot aan James Whale’s Frankenstein (in beide films kan het monster het goed vinden met een kind in een bepaalde scene). Maar na Der Golem is Wegener toch wel snel overvleugeld door landgenoten als Lang en Murnau die m.i. véél meer talent hebben. Der Golem verbleekt helemaal naast een Nosferatu wat mij betreft. En die werd pas 2 jaar later gemaakt. Niettemin ben ik blij deze Der Golem na enkele decennia te kunnen afvinken. Der Golem mag nu rustig terug het blok klei worden dat ie oorspronkelijk was. Mijn conclusie klinkt dan misschien iets negatiever dan ik werkelijk bedoel. Het is zeker een entertainende film, en steekt zeker ook uit boven vele andere producties van die tijd. Alles in verhouding genomen.

Deze stille horrorklassieker van regisseursduo Paul Wegener en Carl Boese kent twee voorgaande delen, die helaas allebei verloren zijn gegaan. Ondanks berichtgeving dat er kopieën zijn opgedoken, lijken alle mogelijke sporen toch te wijzen in de richting van deze herbewerking afkomstig uit 1920. Wegener en Boese bouwen daarbinnen een erg charmante en creatieve wereld op, waartussen specifiek de architectuur opvalt. De makers besteden aandacht aan het uiterlijk van elke scene en benaderen dit duidelijk als een kunstvorm, wat een hoop aparte en geslaagde beelden oplevert. Het compenseert voor een aanzienlijk gedeelte het weinig innemende acteerwerk en de belachelijke opmaak van de golem. Wegener doet het als regisseur verdienstelijk, maar als acteur povertjes. Zijn uitdrukkingen komen gemaakt en onovertuigend voor de dag, maar gelukkig is er genoeg spektakel aanwezig om de kijker daarvan af te leiden. Het is je echter vergeven als je af en toe slachtoffer wordt van de onbedoelde hilariteit, gelukkig met een korte speelduur en genoeg gebeurtenissen om de potentiële verveling herhaaldelijk weg te jagen.

Der Golem, Wie Er in die Welt Kam uit 1920 behoort tot de klassieken van de Duitse expressionistische film. In vijf hoofdstukken vertelt regisseur en schrijver Paul Wegener een fantasievol en duister verhaal over de golem. De film brengt een Boheemse legende uit de 16e eeuw tot leven en voegt daar romantiek en horror aan toe. Alleen al de prachtige setting en decors maken het kijken naar de film de moeite waard.

Het acteerwerk is goed. Weliswaar domineren de overdreven expressieve gebaren en mimiek, maar er is ook terughoudendheid te zien. De golem zelf is opvallend stoïcijns aanwezig en is dreigend zonder opzichtig acteerwerk. De personages blijven oppervlakkig en hebben meer weg van karikaturen dan van echte mensen. Het is daarom dat de film nooit echt een onbehaaglijk gevoel teweeg brengt. De film is dan ook minder aangrijpend dan bijvoorbeeld Das Cabinet des Dr. Caligari (1920). Een film die me emotioneel meer deed.

De sterke punten zijn het verhaal en vooral de visuele pracht. Een verrukelijke setting met kleine straatjes en scheefstaande puien. Af en toe zweven er heel atmosferisch zelfs een paar mistflarden door het beeld. Erg mooi allemaal. Der Golem is gewoon een film om genietend naar te kijken.

Ik zou mijn schepper hebben vermoord, alleen al omdat hij me die strontlelijk kapsel gegeven had.

Een visueel verbluffend staaltje creativiteit. In 75 minuten proppen ze een berg folklore, en toch bleef ik de hele tijd geboeid. De decors zijn groots en tot in de kleinste details uitgewerkt, en de special effects zijn ronduit spookachtig. Het verhaal is uiteindelijk te simpel om echt diep binnen te komen, maar de film zal herinnerd worden om zijn sfeer en grootse visuals.

4*