La Roue (1923)

Ik hoorde het eerst van deze film toen ik er enkele jaren geleden een stukje over las in het overbekende boek "1001 films". Abel Gance is vooral bekend van 'Napoleon', maar "La Roue" wordt ook vaak aangehaald als zijnde een groot meesterwerk. Een paar maanden geleden is deze film zowaar eindelijk op een mooie R1-dvd dvd uitgekomen, gerestaureerd en inclusief een informatief boekje. De versie die op de dvd staat is de meest complete versie die er vandaag beschikbaar is (270 min). Het is een prachtige film die ik iedereen met interesse in cinema en in het bijzonder de stille film kan aanraden. Hier een paar quotes om de mensen warm te maken:

'This monumental French film is one of the most extraordinary achievements in the whole history of cinema. Like Intolerance and Citizen Kane, La Roue became a source book of cinematic invention that reverberated in countless other classic films over the decades' (dvd-hoes)

'The first film that really impressed me was La Roue' (Akira Kurosawa)

'There is the cinema before and after La Roue as there is painting before and after Picasso' (Jean Cocteau)

^ik heb die dvd aangeschaft

Bij J'Accuse 'verweet' ik Gance nog een melodramatisch zwak uitgewerkte start (eerste twee uur) van de film. Met La Roue revancheert hij zich wel. En nu duurt de film ook nog eens tweemaal zo lang (ik zag de gangbare versie van 262 minuten) en heeft hij eigenlijk alleen maar een melodramatische uitgangspunt/premisse en opbouw. Gance slaagt er wonderwel in om het geheel kijkbaar te houden. Toch knap.

In vergelijking met J'Accuse is er veel verbeterd, veel meer romantiek, sfeer. Minder staccato acteerwerk. Opvallend is dat we veel personages alleen zien en er weinig interactie is. Gance haalt dat uit elkaar en laat personages met het decor of met objecten werken en dat werkt opvallend goed. Severin Mars speelt weer bepaald niet subtiel, maar met zijn ogen (onbedoeld grappig is eigenlijk dat hij het laatste deel van de film blind is - en zijn ogen niet meer kan gebruiken) schmiert hij nog de boel bij elkaar.

Ik had trouwens meer experimenten verwacht qua montage, maar dat is best sporadisch. Toch heeft Gance de goede beeldtaal en ritme te pakken, of hij nu " wild" doet of in zijn verhalend-romantische fase is. Qua romantiek vind ik dat hij meer heeft gekeken naar Russen, zoals Yevgeniy Bauer, dan naar DW Griffith, die ik aanhaalde bij J'Accuse. Al zou je veel shots van Ivy Close goed kunnen vergelijken met shots die Griffith maakte van zijn muze Lilian Gish.

Vanaf drie uur, de stukken in de bergen zijn echt best wel mooi en lijken direct zowel Buster Keaton geïnspireerd te hebben als Leni Riefenstahl, Jean Epstein als Akira Kurosawa. Toch een leuk kwartet.

Voor een film met deze speelduur moet je altijd even goed gaan zitten. Ik kijk ze graag in een stuk, al zit dat hier qua speelduur wel op het randje, want vierenhalf uur is op zich best lang. Als de film goed is hoeft dat echter geen probleem te zijn en gelukkig is dat hier het geval.

Van Gance zag ik al eens Napoléon, die zelfs een nog langere speelduur heeft, maar die ik niet zo goed vind als La Roue. Ik zat vrij snel in de film. De eerste tien minuten zijn een waar spektakelstuk met voor die tijd sensationele actie, dat uitmondt in een groot treinongeluk.

Het melodramatische verhaal kent een goede opbouw en kent een paar leuke cameratrucjes, degelijk acteerwerk. Het grootste pluspunt is echter, dat Gance het continu boeiend weet te houden en er geen vals sentiment inzit, ondanks dat de dramatiek meer dan genoeg aanwezig is.

Voor de liefhebbers van stomme films een must see en eigenlijk geldt dit wel voor iedereen die in het medium film geïnteresseerd is. Een prima film, die erg vooruitstrevend was voor zijn tijd en na ruim 90 jaar nog altijd een zeer hoge kijkwaarde heeft.

4,0*

Ben iets minder enthousiast, maar ik had ook al wat moeite met J'Accuse van Gance. Het is alweer een hele tijd terug dat ik Napoleon gezien heb maar aangezien ik die destijds met 4 sterren heb bedeeld beviel die kennelijk beter. Het verhaal van La Roue is vrij eenvoudig en rechtvaardigt de lange speelduur niet. Als ik dan lees dat de originele film 7,5 uur zou duren vraag ik me af wat Gance wel niet bedacht had om dit melodrama tot zulke epische proporties te rekken. De oerversie is overigens vorig jaar vertoond en zou nog worden uitgebracht als deze bron klopt.

Ik ben vooralsnog niet ongelukkig de "korte" versie te hebben gezien. Er zijn maar 4 a 5 acteurs die een rol van betekenis hebben, en dan moet je wel mee kunnen gaan in hun tragiek. Dat lukte me maar half, mede omdat ik niet zo kapot was van Ivy Close in de rol van Norma. Séverin-Mars doet een Woody Allentje door verliefd te worden op zijn geadopteerde dochter en ook de broer heeft sterke gevoelens, en sociale isolatie is hun enige uitweg deze schande het hoofd te bieden. Die verandering van scenery deed La Roue wel goed, want ik raakte wel een beetje uitgekeken op de setting van het huis aan het spoor, de soms spectaculaire treinbeelden ten spijt.

Deel 2 begint veelbelovend, het eerste half uur van deel 2 vond ik het beste van de film met een spannende sequentie in de bergen. Daarna volgt feitelijk een epiloog van een dik uur, waarin vader en pleegdochter weer nader tot elkaar komen. Mooie shots, zeker van de dansende kring in de bergen, maar ik hou persoonlijk toch van iets minder lyrische cinema. Van Gance's drie grote films zijn minste naar mijn mening, toch zal ik het misschien niet kunnen laten de lange versie nog eens te bekijken mocht die kans zich voordoen. Wie weet zie ik dan wel het meesterwerk zoals La Roue toch vrij algemeen wordt beschouwd.