Juste la Fin du Monde (2016)

Een andere Dolan dan die we gewend zijn, maar nog steeds zeer goed en ik bewonder de - ja wat is het eigenlijk - frivoliteit waarmee hij verschillende stijlen, onderwerpen, invalshoeken uitprobeert. Dit is niet de Xavier Dolan van Mommy of Laurence Anyways, waar hij een eigen verhaal over alledaagse en toch bijzondere mensen op het doek brengt met een speelsheid die aan Godard doet denken. Juste la fin du monde is eerder een vrij gesloten, intens familiedrama, gebaseerd op een toneelstuk, en duidelijk nieuw terrein voor deze talentvolle auteur die als ik de aftiteling moet geloven zelf de Engelse ondertiteling heeft verzorgd.

Herkenbare elementen zijn er natuurlijk wel uit zijn eerdere werk. Het meest karakteristieke lijkt me nog de personages die bijvoorbeeld ontdaan zijn van enige aanduiding wat seksuele voorkeur of zelfs geslacht betreft Zie ook die flashbacks naar een seksscene waarin aan de partner van Louis niet te zie is of het een man of vrouw is. Duidelijk een dingetje voor Dolan, intrigerend op zijn minst, maar - terzijde - je kunt je ook afvragen of hij door die onduidelijkheid te scheppen niet juist de aandacht erop vestigt.

En er is natuurlijk de psychologische diepgang van de karakters, die ik vaak onderschat vind worden in reviews van Dolans films. Ook in deze film, die als gezegd een geheel andere invalshoek heeft, drijft sterk op sterk expressieve versus zeer introverte karakters en de botsing die daaruit voortvloeit. Veel achtergrondinformatie blijft in het vage hangen, maar de knallende ruzies of juist pijnlijk lastige gesprekken (Louis en Catherine) zijn fijnzinnige exploraties van de psychologie van getormenteerde en diverse karakters, en weten de kijker knap mee te slepen in de suggestie van moeizame levens. En dit stuk leent zich hier uitstekend voor.

Nieuw is dan toch het intense en geslotene (bij gebrek aan een beter woord) verhaal waar theater nooit ver weg is. Dolan gaat die confrontatie echter niet uit de weg, maar probeert er een filmische draai aan te geven door enerzijds de close-up op te zoeken, en anderzijds juist veel out-of-focus te filmen - een gimmick die soms wel, maar soms ook gewoon niet werkt. Ook de muziekkeuze - 'traditioneel' erg modern en verrassend bij Dolan - vond ik niet erg goed uitpakken. Maar vooral qua script vliegt hij enigszins uit de bocht als na een tijdlang het redelijk consistente ritme wordt opengebroken door scenes die duidelijk later in de tijd of op andere locaties plaatsvinden. Mij kwam dit wat vreemd over. Denk dat ik het dus met de conclusie van de eerder gequote review wel eens kan zijn dat hij beter zijn eigen films schrijft.

Trouwens, ook voor het eerst bij Dolan: grote namen op het doek. Cotillard speelt de pannen van het dak, Seydoux neem ik door deze rol serieuzer, en zelfs Cassel is goed, waar ik hem eigenlijk veel te markant vind voor zulke rollen.

Al met al een interessant experiment weer van Dolan. Resumerend is het erg goed, anders, dat wel, en nog steeds niet helemaal volwassen al is het moeilijk de vinger te leggen op de precieze oorzaak daarvan. Maar ik ben groot fan van zijn verfrissende filmerij. Vendome, een Brusselse bioscoop, bracht enkele weken geleden een retrospectief aan Xavier Dolan. 27 jaar oud. Retrospectief. Ik herhaal, 27 jaar.

Wat een plezier gaan we hier nog van beleven.

...quelque part, il y a quelque temps...

De enorme afstand tussen mensen, gefilmd van zo dichtbij mogelijk. ‘Juste la fin du monde’ toont het tragische onvermogen van mensen om elkaar echt te begrijpen, zelfs al gaat het om broers en zussen en moeders. De onmetelijke kloof tussen elk individu laat Dolan zien in een stroom van close-ups. Dit is theater op het witte doek, jazeker: het hele scenario bestaat uit psychologie – gesprekken, blikken, herinneringen – kortom er is bijna geen handeling in het heden, geen actie, dus geen filmisch kader. Dolan kan echter ook cinema maken zonder het grote pluspunt dat cinema voor heeft op toneel: het panorama van het echte leven. Dat laat hij volledig achterwege, om integendeel in te zoomen op de ziel van zijn personages. Niet de ballast van de decors van hun bestaan, maar hun zijn (en de ongrijpbaarheid daarvan): dat is wat de toeschouwer te zien krijgt.

Indrukwekkend. En toch ben ik ingedommeld. Dat zegt vermoedelijk meer over mijn slaapkwaliteit dan over de film – ook ik ben tenslotte maar een mens, zoals er in ‘Juste la fin du monde’ ook alleen maar mensen rondlopen. Zijn zij, zoals de plotbeschrijving leest, een exempel van “een bijzonder onvermogen om te luisteren of lief te hebben”? Ja? Hum. Misschien moeten we deze film in een ander licht zien, namelijk het licht van een liefde waar geen taal voor bestaat, het licht van een warmte die botst op een muur van woorden die geen uitdrukking kunnen geven aan die liefde? Is het einde van de film grimmig, of gaat er ook een zekere warmte van uit, een hoop, een inzicht in de diepte van familiebanden? Ik vraag, u antwoordt, alstublieft.

3,25* - en note to self: binnenkort meer Dolan op het programma, meneer!

PS: Marion Cotillard ontnam me de adem. Haar gestotter en gestamel, haar niet-taligheid lijkt me de sleutel tot de film. Zij is een menselijke warmtebron zonder woorden, een schijnbaar zwak figuur die een enorme sterkte verraadt - toch?

Als ik de berichten mag geloven – tja, je hebt nu eenmaal veel nepnieuws – werd deze film van het wonderkind Xavier Dolan door de critici genadeloos neergesabeld. Waarom is mij een raadsel, want Dolan leverde met deze op een toneelstuk gebaseerde film toch weer prima vakwerk af. De acteurs wisten de bekvechtende familieleden op een formidabele manier neer te zetten. Veel geschreeuw en niet luisteren. Tsjonge, tsjonge ik moest af en toe aan mijn eigen familie denken. Ik heb mij in ieder geval kostelijk geamuseerd met deze film - de tijd vloog voorbij - die ook verder een uitstekend einde had. Louis kwam niet zo maar even op bezoek. Hij had iets zeer belangrijks mede te delen, maar deed het achteraf maar niet. Waarom hij dat niet deed werd niet uitgelegd. maar als je de film goed gevolgd hebt moet dat toch voor iedereen heel duidelijk zijn. Oh ja, bij de nimmer aflatende stroom van gebekvecht van die disfunctionerende familieleden waren de flashback sequenties zeer welkom. Kon je tenminste even op adem komen.

4.5*

Ik vond hem wederom bijzonder sterk. Het wordt soms net iets te ding aangezet, maar de onderhuidse spanningen en de acteerprestaties, i.c.m. prachtig camerawerk en muziek maakt het weer een erg beklijvende film van Dolan. Top 3 2016 werk.

Laat ik dan maar de party pooper zijn hier. Al ben ik wel wat genuanceerder dan de vijandige Cannes-reacties. Ik vind dit Dolans minste (en ik ben een grote fan). En het gaat mis op vooral een belangrijk punt: de casting ofwel het acteren. De voor Dolan ongewone sterrencast geeft voor mij niet voldoende relief aan de personages. En dat is nou net in zijn films en ook in deze erg belangrijk. Dolans personages zijn vaak veel gelaagder dan wat er uitgesproken wordt en dat komt door de combinatie van beeld, geluid en acteren en hier gaat dat, eigenlijk bij de hele cast, mis.

Stillistisch is het weer anders (erg veel close-ups en zorgvuldige belichting vallen ditmaal op) maar van herkenbare signatuur en vaak enorm genieten, maar het gaat voor mij voor het eerst niet echt voorbij de stijl en heb constant het gevoel dat er zoveel meer in zat.

Nu ja, ik vond het een intense maar ook wel wat geforceerde film. Dolan gaat een beetje op de Bergman toer. Veel close-ups, veel dramatische dialoog, beperkte setting. Op twee momenten werkt dit geweldig: de beide keren van interactie tussen Ulliel en Cotillard. Vooral de eerste dialoog van de twee maakt Juste la fin du monde al min of meer de moeite waard. Qua duiding ben je lange tijd geneigd om te denken dat de waarheid in het midden ligt. Maar uiteindelijk kan ik de film alleen maar coherent krijgen als Antoine de veroorzaker is van alle problemen. Het wordt dan een soort Kain en Abel vertelling, waarbij de oudere broer jaloers is op de jongere en hem het licht in de ogen niet gunt.

Ik ben trouwens wel erg benieuwd naar de mening van Mochizuki Rokuro. Met eerst verkondigen dat Dolan in de top-10 van Sight & Sound hoort en dan 1* uitdelen zonder commentaar kom je natuurlijk niet weg, dat begrijp je.

Uitermate irritante film over een disfunctioneel gezin, waarvan de leden niet op een normale manier met elkaar kunnen communiceren. Zal best heel kunstzinnig zijn, maar aangezien ik doorgaans voor mijn genoegen naar films kijk, zit ik —in weerwil van de sterrenbezetting— niet bepaald te wachten op dit soort overdreven hysterisch gedoe met veelal dialogen, die kant noch wal raken.

Ik vermoed dat het tussen regisseur Dolan en mij nooit wat wordt. Daar valt best mee te leven.

Goeie film over een man die na jarenlange afwezigheid terugkeert naar zijn familie. Duidelijk gebaseerd op een toneelstuk met redelijk lange scenes. De beladen dynamiek tussen de onderlinge personages wordt goed neergezet en dit levert in combinatie met een sterke cast een aantal goeie scenes op. Minpuntje is wel dat een aantal vragen onbeantwoord blijven (zoals de reden van zijn vertrek destijds).

Een verfilmd theaterstuk dat wel in de smaak zal vallen bij toneelliefhebbers. Dit is geen grootse film, maar wel de moeite dankzij de acteurs. Opvallend dat tijdens deze opnames Léa Seydoux ook aan het filmen was bij de Bond-film Spectre. Een hele andere rol. Dolan maakt hier een mooie film, maar het is ook weer niet een film waarmee hij z'n naam maakt.

De film draait rond een jonge man die naar z'n familie keert na vele jaren om te zeggen dat hij zal overlijden. Niet wetend hoe hij dat moet vertellen, zeker tegen de familie waar hij toch wat van vervreemd is, ook al kent hij hen zeer goed. Het vervolg is een film met een groep mensen die dicht op elkaar zitten, elkaar zo goed kennen, zoveel lijken te zeggen en ze elkaar toch niet lijken te horen of te begrijpen. De camera toont hen van dicht bij, de gesprekken lijken wel persoonlijke dialogen. En toch praten ze hoofdzakelijk naast elkaar. Elk van hen heeft issues, niet alleen Louis die naar z'n familie terug keert, maar ook de anderen. Hoe moeilijk het is om die dingen te verwoorden, zelfs tegen mensen die jij zo lang kent en die jouw zo lang kennen.

Zoals gezegd geen intense film en geen echte klassieker. Maar wel boeiend om te zien en dankzij de acteurs een kleine aanrader.

Naar een toneelstuk en dat is er overduidelijk aan te zien, dit psychologisch drama, dat eigenlijk alleen al waardering verdient omdat het in filmtaal nog best meevalt, toegegeven dat de cast sterk uit de kuiten gewassen is, waarbij vooral Vincent Cassel de aandacht trekt.

Een stervende zoekt bij zijn familie nostalgie en steun en vindt er alleen maar onverschillige, gefrustreerde elkaar voortdurend diep beledigende mensen, waarbij dient gezegd dat Gaspard Ulliel in de vele close-ups knap emoties als ongeloof om wat hij ervaart en diepe teleurstelling weergeeft.

Is de eerste "familiale" scène beslist chaotisch en zekert moeilijk te volgen, later zijn er wel enkele waarbij de sterk in zichzelf verankerde personages beter worden belicht.

Niet zo'n echt toegankelijke film, naar mijn gevoelen, maar toch maar goed voor de Jury Prijs in Cannes en een nominatie voor de Gouden Palm.

In meerdere opzichten een ongemakkelijke zit. Het lawaai, het gekrijs en het in Margriet van der Linden stijl een vraag stellen om deze vervolgens zelf te beantwoorden. Het begint meteen als wanneer Louis naar 12 jaar afwezigheid binnenkomt en moeders met een haardroger met veel kabaal haar kunstnagels droogt wat elke vorm van communicatie onmogelijk maakt.

Dit gaat zo maar door en het is ronduit pijnlijk om te zien, de spanning is voelbaar en de frustratie druipt er vanaf.

Hoewel geen pretje om naar te kijken wel een knape film.

Ik kan me perfect inbeelden waarom Louis zijn familie al twaalf jaar niet meer heeft gezien. Had het van hem afgehangen, het had nog veel langer geduurd. De stap die hij zette na 12 jaar moet immens geweest zijn. En daar zit je dan bij een egocentrische familie dat constant ruziet over futiliteiten. Plaatsvervangende schaamte creëerde het. Moet je daar je ziel bij blootleggen? Dolan slaagt er in dat dilemma mooi te plaatsen. Ik hou wel van zijn intermenselijke stijl van films.

Pijnlijke spanning, maar wel prima acteerwerk en prima cinematografie (camerawerk). De camera zat er vaak dicht op dit in tegenstelling tot de geborgenheid en het respect voor elkaar dat gevoelsmatig veraf stond. Voor sommigen misschien een saaie film, maar ik zat wel in de film en vond hem best onderhoudend. Niet zijn allerbeste werk, maar nog steeds meer dan goed. Fan sowieso van Dolan's oeuvre.

Schrijver Louis [Gaspard Ulliel] gaat voor het eerst in zeer lange tijd op bezoek bij zijn moeder [Nathalie Baye] om te vertellen dat hij niet lang meer te leven heeft. Zijn broer [Vincent Cassel], zusje [Léa Seydoux] en schoonzus [Marion Cotillard] zijn ook uitgenodigd en Louis’ terugkeer zorgt voor een ontlading van emoties dat het steeds moeilijker wordt om datgene te doen waarvoor hij is gekomen. Erg goed geacteerde verfilming van een toneelstuk ontsnapt niet aan de statische setting. Wekt lange tijd de indruk een slowburner te zijn, maar de explosieve climax blijft uit. Dolans gebrek aan stilistische variatie (de dialogen zijn vanaf het begin bijna uitsluitend gefilmd in close-ups) helpt ook niet om de spanning op te bouwen. Vooral interessant voor fans van de indrukwekkende cast.