Tini Zabutykh Predkiv (1964)

Die Sergei Parajanov kan me niet helemaal aanspreken. Sayat Nova is dan nog wel een aparte film, maar ik vond dit erg weinig om het lijf hebben en snap de waardering voor hem ook niet zo goed. Het enige wat me bijgebleven is van deze film, is dat ergens een van de extra's ongeneerd knipoogt naar de camera als hij in beeld komt .

Het is mij net allemaal iets teveel van het goede. Vreemd en dynamisch camerawerk kan ik wel waarderen, maar Parajanov voert het allemaal wel heel ver door. Ik werd er onrustig van. Origineel is het wel, maar mooi helaas maar sporadisch. Daarnaast leidt het alleen maar af van wat er in de film gebeurt.

Nog storender vond ik al die volksliederen. Nou hou ik best wel van wat folklore in een film, maar hier klinkt meer dan de helft van de speelduur een of ander volkslied en het wordt op een gegeven moment gewoon onaangenaam. Er wordt ook bijna meer gedanst dan in de gemiddelde musical. Het was eventueel nog interessant geweest als ik geweten had waarover gezongen werd, maar dit werd niet ondertiteld.

Dat is allemaal toch jammer, want in zijn kern is het eigenlijk best een goede film, met een paar sterke scènes. Neem bijvoorbeeld dat einde waarin Ivan in het water staart en daar ook het spiegelbeeld van Marisjka ziet die begint te zingen. Heel mooi. Zo ook de scène waarin de magiër geïntrodceert wordt. Hier kwam het beweeglijke camerawerk wel mooi naar voren. Ook de scène waarin de tweede vrouw van Ivan naakt een vloek over haar man uitspreekt heeft veel sfeer. Ten slotte zit er nog een sterke gebedsscène in waarin Ivan samen met zijn tweede vrouw bid voor zijn eerste, inmiddels overleden geliefde en je ziet dat de tweede vrouw hier niet blij mee is. Dit had dus een bloedmooie film kunnen zijn, maar naar mijn mening had Parajanov zich net iets meer moeten inhouden. Zijn gebruik van technieken is origineel, maar haalt de binding met de personages voor mij gewoon weg.
2,5*

Subliem,

Prachtig camerawerk, bewegingen en shots die ik nooit eerder heb gezien. En dan de combinatie van die schilderachtige taferelen met de vervreemdende muziek, de rituelen, kostuum en settings. Constant met een wauw-gevoel aan het scherm geplakt gezeten. Door het overweldigende beeldgebruik worden de plot en het acteerwerk ondergeschikt die desalniettemin nog goed uit de verf komen. Heb plotseling zin om het hele oeuvre van Parajanov te bekijken.

4.5* +

Vond het een erg lastige film om te beoordelen. Montage en shots zijn bij vlagen geniaal, maar ik heb meer moeite met het theatrale verhaaltje en acteerwerk, de melige liedjes en muziekjes en vond het uiteindelijk maar suffig om te volgen. Moet ook eerlijk zeggen dat ik niet helemaal in de stemming was en me eigenlijk niet echt wist te concentreren. Verdient dus eigenlijk nog wel een herziening, maar voor nu hou ik het op een klein 3*tje.

Tini Zabutykh Predkiv is de tweede film die ik van Sergei Parajanov zie en die is een stuk toegankelijker dan Sayat Nova, mede door zijn meer verhalende karakter, al maakt hem dat niet automatisch beter.

Het camerawerk is in ieder geval erg dynamisch en origineel. Neem alleen al het begin, waarbij de camera in een om te hakken boom wordt geplaatst, waarbij wij als kijker van zeer nabij getuige zijn van de val ervan, die ook nog eens noodlottige gevolgen heeft. Verder ziet de omgeving, de woeste en ruige Karpaten, er erg mooi uit.

Maar inhoudelijk is het allemaal iets minder boeiend. Het acteerwerk is theatraal en mede daardoor vond ik het lastig om echt feeling met de personages te krijgen. Op zich wel jammer, want Parajanov is wel een regisseur, die iets moois op het scherm kan toveren. Dat doet hij hier ook, maar het blijft soms wat halfbakken, omdat het acteerwerk niet echt aansluit bij de mooie cinematografie. Overigens was dat huisje wel grappig, dat leek echt sprekend op het huisje uit Sneeuwwitje en de Zeven dwergen, die ik toevallig onlangs ook weer eens zag.

Al met al is het weer een bijzondere kijkervaring, maar net niet helemaal top en qua niveau ongeveer gelijkwaardig aan Sayat Nova.

3,5*

Dag van de Oekraïense Cinema, #3

Ter ere van 13 September, de dag van de Oekraïense Cinema kwam de Kiev Independent vorige week met een lijstje films. Deze dus op nummer 3.

Naar een boek uit 1911 door Mykhailo Kotsiubinsky, die in de Hutsul regio was geweest en daar kennelijk genoeg van onder de indruk was om deze variant van het aloude Romeo- en Julia-verhaal op te tekenen. Kennelijk niet ver van zijn gebruikelijke onderwerp, als je zijn Wikipedia bio geloven mag. Super interessant om te zien hoe het leven in de Hutsul was - alleen haal ik er niet heel duidelijk uit of dat ten tijde van Kotsiubinsky's bezoek was, of dat het verhaal vroeger speelde. Wellicht maakt het ook niet zo veel uit, de beelden zijn sowieso prachtig en ergens halverwege herkenbaar-maar-anders en volstrekt vervreemdend.

Wat vooral in het begin opvalt is hoe sprekend - maar niet precies verzadigd - de kleuren zijn. Lijkt me dan geen kwestie van simpelweg een wat kleurige emulsie als Kodachrome of Velvia, en het is ook net wat anders dan de niet helemaal kloppende kleuren van de jaren-50. Ik denk daar dan toch een bewuste artistieke keuze in te zien, en af en toe levert het erg fraai beeld op waar we met alle color grading van nu maar nauwelijks in de buurt komen.

Even opvallend is het gebruik van verlichting en deels komt de kleurstelling denkelijk ook daardoor. Meestal vrij subtiel, maar soms ook echt heel lomp, je ziet af en toe gewoon duidelijk dat er een mega schijnwerper recht in het smoel van de acteur staat. Als het wat beheerster en consequenter geweest was had ik het zonder meer geniaal genoemd, maar daar is het net wat te slordig voor. Wellicht moeten we Parajanov daar het voordeel van de twijfel meegeven, kennelijk werd hij door het toenmalige politbureau op zijn vingers gekeken qua budget. Ja, dit was dus een staatsfilm, geproduceerd door de Dovzhenko Film Studios - in 1957 vernoemd naar de regisseur van de film van gisteren dus. Zo ongeveer de enige film in de Oekraïense taal uit die hele periode ook, en ook in dat opzicht dus heel bijzonder.

Het verhaal viel me wat tegen - het is op zich wat simpel en wordt eigenlijk ook niet heel erg vlot en vloeiend verteld, laat staan dat je het meeslepend of spannend kan noemen. Wat het vooral tot een wat lange en vermoeiende zit maakt is de soundtrack die soms echt enorm irritant is. Overweldigend aanwezig, waarbij ik ietwat moest denken aan die absurde Japanse film over de kamikazes A Kessen Kokutai (1974) - met ondertitels boven, onder en midden in beeld om alle aspecten maar goed uit te leggen. Zo is het geluid in deze film: de enorm aanwezige zangmuziek, met dan daar doorheen de stem van de hoofdpersoon, en daarbovenop nog de vertelstem. Een babylonisch gekrakeel van jewelste, en voor mij vooral enorm storend, te overweldigend..

Als ik het optel, het is beslist een enorm indrukwekkende en interessante film, en ook een heel bijzondere. Maar of een woord als 'goed' er bij past is toch wat heel anders. Ik zou wel graag eens in die regio gaan rondkijken, dat beslist wel.