Dorogie Tovarishchi (2020)

Winnaar van de Special Jury Prize op het filmfestival van Venetië.

Vanaf 25 februari 2021 in de bioscoop (Cherry Pickers Filmdistributie)

EDIT: release verplaatst naar 10 juni

EDIT 2: release verplaatst naar 9 september

Zou Konchalovsky weer eens een écht sterke film neerzetten? Krijg de indruk dat 'ie in Venetië gemengd is ontvangen. Z'n laatste twee vond ik zo-zo.

Volgens mij is hij al vanaf vandaag online te zien op het IFFR.

Andrey Konchalovskiy onttrekt een lang verzwegen bloedbad aan de vergetelheid met zijn film over de impact, die die gebeurtenis heeft op een rechtlijnige apparatsjik. Haar rotsvaste vertrouwen in het communisme wordt aan het wankelen gebracht wanneer zij getuige is van de slachtpartij en vervolgens bij de zoektocht naar haar vermiste dochter stuit op een geraffineerde doofpotoperatie. Een onthullende film over de Sovjet-samenleving ten tijde van Chroesjtsjov.

Konchalovskiy’s eigen vrouw Julia Vysotskaya zet een veelzijdige vertolking neer als de overtuigde communiste die met enige weemoed terugdenkt aan de “betere tijden” onder Stalin. Ook Sergei Erlish als haar alcoholistische vader speelt een opvallende rol, die te midden van alle spanning af en toe voor een klein beetje verluchting zorgt.
Ik ben over het algemeen voorstander van happy ends, maar het melodramatische slot van deze film komt te geforceerd over, op mij althans. Daardoor heb ik mijn waardering op het laatste moment toch nog enigszins bij moeten stellen.

In fraai zwartwit gefilmd historisch drama met een satirische ondertoon speelt zich af in Novocherkassk, een stadje ten oosten van Rostov in de toenmalige USSR (nu Georgië). Plaatselijke arbeiders protesteren in 1962 tegen de door de Sovjet opgelegde verhoging van de voedselprijzen. De spanning loopt daarbij dusdanig op dat plaatselijke topambtenaren de soldaten opdracht geven om met scherpe munitie op de mensenmassa te schieten, ook al is dat in strijd met de wet. Het resultaat is een bloedbad dat de Communistische Partij op alle manier in de doofpot probeert te stoppen. Konchalovskiy kiest ervoor het verhaal te vertellen vanuit Lyuda [Yuliya Vysotskaya], een leidinggevende binnen de partij die aanvankelijk geen enkel begrip of mededogen heeft voor de demonstranten, maar na het bloedbad ontdekt dat haar eigenzinnige dochter [Yuliya Burova] betrokken was bij de demonstratie en nu spoorloos is verdwenen. Met de hulp van een andere partij-official [Vladislav Komarov] probeert ze haar dochter te vinden. Vysotskaya geeft knap gestalte aan een vrouw die klem komt te zitten tussen haar rollen als actief partijlid en als moeder. Zij ervaart zo niet alleen aan den lijve wat alle familieleden van slachtoffers van het bloedbad moeten doorstaan, maar ook hoe de bureaucratie en de doofpotcultuur het levensgevaarlijk en haast onmogelijk maakt om te achterhalen wat er met haar dochter is gebeurd, ondanks haar loyaliteit aan het regime.

Fantastische film! Gaat dat zien, gaat dat zien! Over een waargebeurde geschiedenis, waardoor een gemeenteraadslid gaat twijfelen aan haar overtuigingen en haar rotsvaste vertrouwen in de 'communistische heilstaat'. Maar wat de film vooral zo boeiend maakt is te zien hoe autoriteiten geen idee hebben hoe ze om moeten gaan met onverwachte gebeurtenissen, in dit geval spontane werkonderbrekingen van de arbeiders omdat een idioot besloot om hun lonen te verlagen.

Maat dat soort dingen gebeuren in onze maatschappij ook! Denk aan de toeslagenaffaire, denk aan de evacuatie van mensen uit Afganistan. Oké, mensen worden niet doodgeschoten, maar er vallen zeker ook slachtoffers. Prachtig inkijkje hoe niemand zich verantwoordelijk toont en hoe de macht faalt. Daar is de Sovjet-Unie aan ten onder gegaan. Maar gaat het bij ons wel zoveel beter?

Andrei Kontsjalovski over Dear Comrades! - Filmkrant

De film schetst geloofwaardig de historische gebeurtenissen in het vanwege de opstandigheid van de kozakken door de Sovjet-autoriteiten reeds als risicogebied aangemerkte Novotsjerkassk in 1962 toen de arbeiders er staakten omdat de voedselprijzen omhoog gingen en hun lonen omlaag. We krijgen een beeld van het leven in de Sovjet-Unie in die tijd met de apparatsjik (partijleden) als de bevoorrechte klasse, wat achtergronden van de politiek (Chroesjtsjov had Stalin van z’n voetstuk gehaald hetgeen een menselijker communisme beloofde, resulterend in de Hongaarse opstand in 1956 maar ook deze opstand in Rusland zelf waar de demonstranten zich ook op Lenin beriepen) en bovenal de hypocrisie waarbij iedereen – van partijleden en generaals tot arbieders en demonstranten – weet dat het economisch beleid had gefaald en de bevolking in naam van gelijkheid en vrijheid wordt onderdrukt: het systeem is gebaseerd op leugens waarbij iedereen wordt gedwongen mee te liegen. Nota bene deze echte socialistische opstand van arbeiders werd aangemerkt als staatsgeheim omdat niemand ervan mocht weten waarbij iedereen die er over zou praten de doodstraf riskeerde: “het socialisme is een staatsgeheim”.

Als drama vind ik de film minder geslaagd. Vervelend wordt de film niet maar veel drama is er niet en juist z’n meest dramatische ontwikkelingen zijn ongeloofwaardig of op z’n minst raadselachtig: waarom knoopt de KGB-agent een vriendschappelijke betrekking aan met het slachtoffer van de KGB, waarom mocht hij van het leger alsnog de stad uit en bovenal het einde is weliswaar verrassend maar ook onbevredigend: dat het meisje toch blijkt te leven is niet alleen ongeloofwaardig maar geeft de film een onbevredigend open einde (wat gebeurt er nu met het meisje?) en ondermijnt de beklemming van waar de film over lijkt te gaan, namelijk dat het Sovjet-regime zo wreed was dat je zelfs als moeder van een vermoorde dochter daarover moet zwijgen. Het brengt de film van een 8 naar een 7 ½.

De film ziet er dankzij de z/w-beelden, en ook het afwijkende beeldformaat, goed uit. Je waant je echt in de USSR, jaren '60.
Het spel overtuigt ook, en het verhaal is geloofwaardig gebracht.
Maar dat geforceerde happy end, dat maakt het achteraf toch wel wat minder.

Ijzersterk. Hoe het politiek-maatschappelijk gebeuren in die tijd wordt verbeeld, met al het dubieuze, hoe het ook naar menselijk niveau gebracht werd. En met name filmisch komt dit duidelijk van de hand van een erg ervaren regisseur. Qua kadrering, plot verloop, tijdsbeeld, allemaal tot in de puntjes in orde.

Maar dan jaf, dat geforceerde happy end is jammer. Op zich dan een mooi punt dat die agent dus ook loog om z'n hachie te redden maar niet consistent want hoe wist hij dan over haar tenen die uit de sok staken. Ik vrees ook dat ik daar ook een halve ster voor moet minderen. Best rare actie van zo'n ervaren filmmaker en jammer van een verder indrukwekkende film.

Overigens is zo'n film altijd wel weer een mooi aanknopingspunt om verder over die geschiedenis te lezen. Is toch wel een gebeurtenis met grote gevolgen geweest, als ik alleen al de "eerste hulppost" Wikipedia mag geloven.

Wat een geweldige film!

Die link klopt niet, die leidt weer tot deze film.

Graaf Machine

Bedankt voor je oplettendheid. Ik verwijder mijn bericht en plaats morgen een nieuwe.

Interessant stukje Russische geschiedenis waarvan ik het bestaan zoals de meesten nooit geweten heb. Tja, corruptie en het in de doofpot stoppen van gebeurtenissen die niet strookten met de communistische ideologie, daar zijn de Russen of beter gezegd Sovjet autoriteiten destijds altijd goed in geweest. In deze film wordt daar een goed beeld van gegeven. Doch echter als drama schiet deze film enigszins te kort. Komt vooral door het ongeloofwaardige happy end.. Dat had beter weg gelaten kunnen worden. Verder is de film best o.k. hoewel ik over de zwart/wit fotografie niet zo enthousiast ben.

Een film uit het Sovjettijdperk met een bepaalde historische waarde. Het communistische apparaat draait op volle toeren en de burgers en arbeiders dienen in het gareel te lopen. Nikita Chroesjtsjov was misschien niet lijfelijk aanwezig, maar zijn geest was alziend aan de hand van de tientallen overijverige ambtenaren die de regeltjes strikt en onverbiddelijk toepasten.

Efficiënt waren ze evenzeer in de scène waarbij de opstand de kiem werd gesmoord en de bebloede straten letterlijk werden weggespoeld met brandslangen en veegborstels.

Interessant en beladen met moreel dilemma wordt het wanneer oud-frontsoldate Lyudmyla demonstranten neergeschoten ziet worden in een poging van de overheid om de demonstratie te verhullen. ... Onder die demonstranten ook Lyudmyla's dochter, die tijdens de schietpartij vermist geraakt. De film geeft een indringend en pakkend portret weer van de feiten en de gebeurtenissen die eraan vooraf gingen en hoe men het bloedbad in de doofpot trachtte te stoppen. Lyudmyla staat vervolgens op het kruispunt en moet afwegen welke weg ze wenst in te slaan. Sterk!

Filmpje die bij voorbaat vanwege het onderwerp en de periode waarin het zich afspeelt mijn interesse wel trok. De goede comments en het hoge cijfergemiddelde trokken me over de streep voor de aankoop. Toch overtuigt Dear Comrades mij nog niet helemaal voor een topwaardering.

Rustig gaat het geheel van start met de kennismaking rond Lyudmilla die een behoorlijke functie bekleed en daar zonder het helemaal door te hebben ook de vruchten van plukt. Imminent is van meet af aan het geen waar over gediscussieerd wordt, voedselschaarste, stijgende prijzen en dreigende onrust. Aan de zogenaamde totalitaire staat ligt het overduidelijk niet, sterker, er is een rotsvast vertrouwen in het systeem, in Rusland en in diens leiding. Een soort blinde gehoorzaamheid die niet gedeeld wordt door de lagere klasse vanwege een salarisverlaging die het bijltje er bij neer gooien.

Heerlijk is die serene rust, en vooral logica die de arbeider niet begrijpt, die ruw verstoord wordt door de meute, net als de stenen die door het raam vliegen. Wat is grip op zaken dan toch een illusie waarop het grote verwijten naar van alles en iedereen kan beginnen, want wat is men daar toch bang voor, dat hogerhand lucht krijgt van de situatie en dat je iets te verwijten valt, dat je eventueel iets uit moet leggen. En tja, in Rusland kan dat alleen aan jezelf liggen want aan de staat ligt het immers niet, met mogelijk een enkeltje Goelag. En dan blijkt Rusland toch gewoon een mislukt systeem is, een land dat zichzelf opvreet in machtsmisbruik, zelfverrijking, honger, verdachtmakingen en angst. Leve het communisme en gelijkheid, bullshit! Onderdeel van het probleem is dat het probleem niet bestaat volgens het comite, struisvogelpolitiek noemen ze dat. Van de andere kant kunnen ze anders...?

De acteerprestaties zijn uiteraard sterk en er is gekozen voor zwart wit met een bepaald beeldformaat om het geheel een authentieke sfeer te geven. Opvallend zijn een aantal artistieke shots van de schietpartij, iets dat overigens maar kort duurt maar zijn uitwerking niet mist waarop een totale gekte plus angst voor het gezag uitbreekt. Doortrapt probeert men dingen weg te moffelen en waar Rusland nog altijd de Chernobyl catastrofe ontkent met talloze doden blijft het ook schimmig hoeveel slachtoffers er zijn gevallen in Novotsjerkassk. Het is niet gemakkelijk om een Rus te zijn blijkt waar men stug het liedje blijft zingen.

Interessant, op bepaalde punten sterk, maar een homerun is Dear Comrades toch niet helemaal want de film ademt een bepaalde stugheid uit in bepaalde scènes die mij een afstandelijk gevoel geeft. Zo is er ook geen sprake van muziek, waarschijnlijk een poging van de regisseur het zo natural mogelijk te houden, het geheel voelt dan ook documentaire achtig aan, maar ik vind het vooral allemaal wat droog en stug. Maar wellicht dat er met een herkijk met de tijd verandering in zit, tot dan een 3.5.

Ik ken helaas te weinig van de bredere geschiedenis met de achtergrond van deze film. Chroestsjov bracht dan wel een ander bewind na de dood van Stalin, maar voor veel Russen die stierven van honger was het zeker geen mooie tijd. Voordien kon m'n dergelijke protesten in het geheim in de kiem smoren, maar in Novotsjerkassk liep het sterk uit de hand en zou dit stilaan het einde van Chroestsjov in luiden.

De film is in zwart/wit en neemt je zo mee naar Rusland in de jaren '60. Je moet wel wat van de achtergrond meehebben denken, maar tegelijk is dit ook wel iets dat elders, ooit heeft plaatsgevonden. Het protest groeit en het bloedbad komt best binnen.

Van de regisseur van het Sylvester Stallone vehikel Tango & Cash (1989)!

Sorry, ik kon het niet laten. Ik zie dat nu net na het zien van de film en ik kan mijn ogen niet geloven. Wat.de.hel.

Konchalovskiy was al enkele jaren over de 80 toen hij deze film maakte. Ik blijk een paar van zijn films gezien te hebben (The Lion in Winter (2003), The Odyssey (1997)), maar de enige waar ik echt benieuwd naar ben is The Postman's White Nights (2014) die alweer een jaar of tien op de kijkstapel ligt. Het toeval (of eerder: deze challenge) wil dat ik nu Dear Comrades! eerst kijk.

En dat viel me niets tegen. Konchalovskiy brengt een vleugje satire naar deze verfilming van het door de KGB en Russische leger gepleegde Novocherkassk massacre, en de nasleep daarvan. Interessant genoeg beleven we dit door de ogen van een partijleider (een sterke Yuliya Vysotskaya) die het maar moeilijk kan bevatten wat er gebeurd is, en dat zij een rol speelt in dit partijapparaat.

3,7*

Er is geen God in de Don-regio.

Een herkijkje op de zaterdagmiddag van deze film die ik ooit aanschafte met een behoorlijke interesse en verwachting dat dit en een hele goede film was. Toch ervaarde ik de film toen als behoorlijk stug en had ik er moeite in te komen en was ik wel erg benieuwd wat een herkijk zou doen.

Fascinerend is alsnog het beeld van dit bizarre land in een soort van wurggreep tussen hoop, de wens voor veranderingen en doctrine, iets dat nog altijd voortduurt ook al zullen de omstandigheden beter zijn dan in de jaren '60. Het is een ontzettend ingewikkeld en moeilijk land wat opa andermaal uitlegt aan de hand van zijn eigen wrede en barbaarse ervaringen. Sterk blijft de schietpartij die soms op contrasterende wijze getoond wordt, bizar betreft het herasfalteren van het plein tegen de onuitwisbare bloedvlekken en rijzen de haren te berge bij de doofpotaffaire en zwijgplicht. Het is wat dat Rusland. Dat hier überhaupt een film over gemaakt mocht worden als de gebeurtenissen van het Bloedbad van Novotsjerkassk geclassificeerd werden als staatsgeheim.

Maar tevens is daar andermaal ook weer die harde ondoorgrondelijkheid, is er een bepaalde afstand tot cultuur, taal en gedachtengoed die te afstandelijk en sfeerloos gebracht wordt en voelt de film ondanks zijn historisch belang bij tijd en wijlen lang en saai aan. Twijfel overheerst dan ook of deze stugge film een opwaardering qua cijfer moet hebben. Ik laat de 3,5 toch maar voor wat het is.

"Arbeiders van een staatsfabriek die het aandurven te staken" "Ondenkbaar: een opstand tegen het regime" "Het kan toch niet dat we hebben gefaald"...Het zijn de reacties van de complexe communistische overheid die als een bende beunhazen alleen maar aan zich zelf denkt, tot alles bereid is, moorden inbegrepen, om zich zelf vrij te pleiten en er geen enkele ruchtbaarheid aan te geven.

Sterke film, het wit-zwart onderlijnt nog meer het dramatisch gebeuren, een massamoord die zoals wellicht nog vele andere in de wereld volledig aan de aandacht werd onttrokken.

Het verhaal rond het communisme doordrongen Ljuda, toont aan dat menselijke betrokkenheid in het leed, zelfs de sterkste overtuiging kan doen twijfelen. Mooi.

Goede vertolkingen.